Theo Hãng tin Reuters, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 19-5 tuyên bố Mỹ có thể sẽ tiếp tục đánh Iran và ông từng đến rất gần quyết định phát động tấn công.
“Tôi chỉ còn cách quyết định tấn công hôm nay đúng một giờ đồng hồ”, ông Trump nói với các phóng viên tại Nhà Trắng.
Ông cho rằng giới lãnh đạo Iran đang mong muốn đạt được thỏa thuận, đồng thời cảnh báo Mỹ sẽ tiến hành một cuộc tấn công mới trong vài ngày tới nếu hai bên không đạt đồng thuận.
Một ngày trước đó, nhà lãnh đạo Mỹ tuyên bố đã tạm dừng kế hoạch nối lại chiến sự với Iran sau khi Tehran đưa ra đề xuất nhằm chấm dứt xung đột.
Ông Trump đã nhiều lần tuyên bố thỏa thuận với Tehran đã ở rất gần, đồng thời đe dọa sẽ tung các đòn tấn công mạnh nếu Iran không đạt thỏa thuận.
Cũng trong ngày 19-5, Phó tổng thống Mỹ JD Vance khẳng định Washington và Tehran đã đạt được nhiều tiến triển trong đàm phán và cả hai bên đều không muốn xung đột tái diễn.
“Chúng tôi cho rằng đã đạt được nhiều tiến triển. Chúng tôi tin phía Iran muốn đạt được thỏa thuận”, ông Vance nói với các phóng viên tại Nhà Trắng.
Ông cho biết vừa trao đổi với Tổng thống Trump – người nhấn mạnh vấn đề cốt lõi đối với Mỹ là Iran không bao giờ được sở hữu vũ khí hạt nhân.
Theo ông Vance, nếu Iran có vũ khí hạt nhân, các quốc gia vùng Vịnh và nhiều nước khác trên thế giới cũng sẽ muốn sở hữu loại vũ khí này.
Khi được hỏi liệu Nga có thể tiếp nhận uranium làm giàu của Iran hay không, ông Vance cho biết việc này hiện không phải kế hoạch của Chính phủ Mỹ, phía Iran cũng chưa nêu vấn đề này.
Ông Ebrahim Azizi – Chủ tịch Ủy ban an ninh quốc gia của Quốc hội Iran – viết trên mạng xã hội X rằng việc Mỹ hoãn tấn công là do ông Trump nhận ra bất kỳ hành động nào nhằm vào Iran cũng sẽ phải “đối mặt phản ứng quân sự quyết liệt”.
Truyền thông nhà nước Iran cho biết đề xuất hòa bình mới nhất của Tehran bao gồm chấm dứt giao tranh trên mọi mặt trận, kể cả tại Lebanon, Mỹ rút lực lượng khỏi các khu vực gần Iran, bồi thường thiệt hại do các cuộc tấn công của Mỹ và Israel gây ra.
Theo Hãng thông tấn IRNA dẫn lời Thứ trưởng Ngoại giao Kazem Gharibabadi, Tehran cũng yêu cầu dỡ bỏ trừng phạt, giải phóng các khoản tiền bị đóng băng và chấm dứt phong tỏa hàng hải của Mỹ.
Các điều khoản trong đề xuất mới dường như không khác nhiều so với đề xuất trước đó mà ông Trump từng bác bỏ.
Một nguồn tin từ Pakistan – quốc gia trung gian cho Mỹ và Iran – cho biết đề xuất đã được gửi tới Washington và nói rằng hai bên “liên tục thay đổi mục tiêu”, “chúng ta không còn nhiều thời gian”.
Tính đến nay, thỏa thuận ngừng bắn Mỹ – Iran về cơ bản được duy trì. Tuy nhiên thời gian qua đã xuất hiện một số thông tin cho biết có máy bay không người lái được phóng từ Iraq về phía một số nước vùng Vịnh, nghi do Iran và các đồng minh thực hiện.
Tướng Alexus Grynkewich, Tư lệnh tối cao của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) tại châu Âu, cho biết liên minh quân sự này không lập kế hoạch triển khai sứ mệnh ở eo biển Hormuz. Chưa có đề xuất về vấn đề này và một quyết định như vậy cần được cả 32 thành viên NATO đồng ý.
Eo biển Hormuz – tuyến vận tải năng lượng chuyến lược – gần như bị tê liệt trong nhiều tháng qua sau khi Mỹ – Israel phát động tấn công vào Iran hôm 28-2.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nhiều lần chỉ trích NATO vì không có động thái hỗ trợ mở cửa Hormuz.
Các nước châu Âu không muốn bị lôi kéo vào cuộc chiến nhưng bày tỏ sẵn sàng đảm bảo an ninh ở Hormuz hậu chiến. Cho đến nay, Pháp và Anh đang dẫn đầu việc thành lập liên minh giúp đảm bảo lưu thông an toàn qua eo biển Hormuz khi tình hình dần ổn định.
Theo các nhà ngoại giao, vai trò của NATO ở eo biển Hormuz đã trở thành chủ đề tranh cãi trong nội bộ liên minh, do việc can thiệp vào khu vực này có thể dẫn đến việc bị coi là một bên tham gia xung đột.
"Tôi không muốn tiết lộ, nhưng chúng tôi đang làm việc với những người nắm quyền hiện tại", Tổng thống Donald Trump nói với Reuters trong cuộc phỏng vấn qua điện thoại ngày 24/4, khi được hỏi Mỹ đang đàm phán với quan chức nào của Iran.
"Họ đang đưa ra đề xuất và chúng tôi sẽ chờ xem", ông nói, thêm rằng chưa thể biết cụ thể Iran sẽ đưa ra những đề xuất nào. Lãnh đạo Mỹ luôn duy trì quan điểm rằng mọi thỏa thuận sẽ phải có điều khoản Tehran từ bỏ uranium làm giàu và duy trì hoạt động vận chuyển dầu tự do qua eo biển Hormuz.
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cùng ngày thông báo đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner, con rể Tổng thống Trump, sẽ khởi hành đến Pakistan vào sáng 25/4 để tham gia đàm phán với đại diện Iran. "Phía Iran đã liên lạc và yêu cầu tổ chức cuộc gặp trực tiếp này", bà Leavitt nói, bày tỏ hy vọng các cuộc đàm phán sẽ thúc đẩy tiến trình hướng tới thỏa thuận.
Quan chức Nhà Trắng thêm rằng Phó tổng thống JD Vance, người dẫn đầu vòng đàm phán đầu tiên tại Islamabad cách đây hai tuần, sẽ không tham gia sự kiện lần này nhưng vẫn sẵn sàng bay đến Pakistan nếu cần thiết.
Giới chức Iran chưa bình luận về thông tin trên.
Các nguồn tin Pakistan trước đó cho biết đội hậu cần và an ninh của Mỹ đã có mặt tại Islamabad để chuẩn bị cho cuộc đàm phán tiềm năng.
Bộ Ngoại giao Pakistan cho biết Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi đã đến Islamabad ngày 24/4 để thảo luận về "những nỗ lực nhằm đạt được hòa bình và ổn định khu vực" với quan chức Pakistan. Tuy nhiên, họ không đề cập đến cuộc đàm phán với ông Witkoff và Kushner.
Hai nguồn tin chính phủ cho biết khi tới Islamabad, ông Araqchi đã đi thẳng tới cuộc họp với Ngoại trưởng Pakistan Ishaq Dar tại khách sạn Serena, nơi từng diễn ra vòng đàm phán đầu tiên với Mỹ.
Ngoại trưởng Araqchi viết trên mạng xã hội rằng ông đang thăm Pakistan, Oman và Nga để "phối hợp với các đối tác về những vấn đề song phương và tham vấn tình hình khu vực". Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran cho hay quan chức nước này không có kế hoạch gặp gỡ đại diện Mỹ, các mối quan tâm của Iran sẽ được chuyển qua Pakistan.
Mỹ và Iran từng đàm phán khoảng 21 giờ tại thủ đô Islamabad của Pakistan hôm 11/4, nhưng không đạt được đồng thuận về các vấn đề then chốt, trong đó có quyền kiểm soát eo biển Hormuz và Iran có được tiếp tục làm giàu uranium hay không.
Tổng thống Trump đã ra lệnh phong tỏa các cảng biển Iran từ ngày 13/4 để gây áp lực buộc nước này chấp nhận các điều khoản của thỏa thuận, nhưng Tehran không nhượng bộ và đáp trả bằng cách siết kiểm soát eo biển Hormuz.
Đàm phán hòa bình từng được kỳ vọng nối lại hôm 21/4 nhưng không diễn ra, do Iran tuyên bố chưa sẵn sàng đối thoại trực tiếp với Mỹ. Tổng thống Trump đã gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran cho tới khi Tehran đưa ra đề xuất cụ thể với Washington.
Trong buổi họp báo sáng 24/4, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth nói rằng Tehran đang có cơ hội để đạt "thỏa thuận tốt" với Washington. "Iran biết rằng họ vẫn còn cơ hội mở để đưa ra lựa chọn khôn ngoan. Tất cả những gì họ phải làm là từ bỏ vũ khí hạt nhân theo những cách có ý nghĩa và có thể kiểm chứng được", ông nói.
NASA đã công bố kế hoạch mặt trăng trị giá 20 tỉ USD vào tháng 3 nhưng thời điểm đó chỉ đưa ra những mục tiêu tham vọng và còn thiếu nhiều chi tiết. Trong cuộc họp báo ngày 26.5, cơ quan mới đưa ra lộ trình cụ thể. Theo đó, việc phát triển căn cứ mặt trăng được chia làm 3 giai đoạn. Giai đoạn 1 từ nay đến năm 2029 là để thử nghiệm thiết bị, công nghệ. Trong giai đoạn 2 kéo dài từ năm 2029 đến những năm đầu thập niên 2030, NASA sẽ bắt đầu xây dựng cơ sở hạ tầng kiên cố, bao gồm cả một mạng lưới điện. Từ năm 2032 trở về sau là giai đoạn hiện diện lâu dài của các phi hành gia trên mặt trăng.
Trong giai đoạn 1, NASA dự kiến thực hiện 25 đợt phóng và 21 lần đổ bộ, đưa khoảng 4 tấn hàng hóa lên mặt trăng. Cơ quan đã bắt đầu đặt hàng các tàu đổ bộ, xe tự hành và thiết bị bay không người lái (drone) cho căn cứ mặt trăng, trao các hợp đồng trị giá hàng trăm triệu USD cho 4 công ty Mỹ.
Công ty Blue Origin của tỉ phú Jeff Bezos nhận hợp đồng 188 triệu USD để phát triển tàu đổ bộ nhằm đưa thiết bị của NASA lên một địa điểm gần khu vực cực nam bề mặt mặt trăng. Hai công ty Astrolab và Lunar Outpost được giao các hợp đồng lần lượt là 219 triệu USD và 220 triệu USD để chế tạo phương tiện địa hình mặt trăng (LTV), giúp các phi hành gia đi lại trên đó. Blue Origin sẽ chịu trách nhiệm đưa các phương tiện này lên mặt trăng với hợp đồng 280 triệu USD.
Ông Carlos Garcia-Galan, Giám đốc chương trình căn cứ mặt trăng của NASA, cho hay căn cứ trải rộng trên hàng trăm ki lô mét vuông, với ranh giới được đánh dấu bằng 4 drone mang tên MoonFall được bố trí tại 4 góc. Các drone này còn giúp nghiên cứu bề mặt, xác định tài nguyên thiên nhiên và các địa điểm hạ cánh tiềm năng. Firefly Aerospace, công ty từng có tàu đổ bộ thành công lên mặt trăng vào năm ngoái, sẽ chịu trách nhiệm vận chuyển những thiết bị này lên "chị Hằng".
Hồi tháng 4, NASA thực hiện sứ mệnh Artemis 2 với việc đưa 4 phi hành gia bay vòng quanh mặt trăng, hành trình thám hiểm không gian có người xa nhất cho đến nay. Dự kiến vào năm 2027, NASA sẽ tiến hành sứ mệnh Artemis 3. Theo đó, một phi hành đoàn sẽ thực hành thử nghiệm kết nối trên quỹ đạo trái đất giữa tàu vũ trụ Orion với các tàu đổ bộ mặt trăng có người đang được Blue Origin và SpaceX của tỉ phú Elon Musk phát triển riêng rẽ. NASA đặt mục tiêu đưa phi hành gia đặt chân lên mặt trăng trong sứ mệnh Artemis 4, sớm nhất là vào năm 2028.
Ngày 8-4, Đài CNN đưa tin: Dữ liệu vận tải biển đang cho thấy ít hoạt động di chuyển qua eo biển Hormuz, hơn sáu giờ sau khi Mỹ và Iran thông báo đạt được thỏa thuận ngừng bắn.
"Thỏa thuận ngừng bắn là bước đi cần thiết đầu tiên, nhưng không có nghĩa là hoạt động vận tải thương mại sẽ lập tức trở lại bình thường trên các tuyến hàng hải quốc tế tại eo biển Hormuz" - ông Charlie Brown, cố vấn cấp cao chuyên theo dõi "đội tàu bóng tối" tại Tổ chức ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân (UANI) và là cựu sĩ quan Hải quân Mỹ, nhận định.
Ông Brown nói: "Các chủ tàu vẫn đang chờ hướng dẫn có thẩm quyền từ các kênh an ninh hàng hải, quốc gia treo cờ tàu, và đặc biệt là các công ty bảo hiểm rủi ro chiến tranh trước khi đưa tàu quay lại eo biển".
"Tín hiệu thực sự cần theo dõi là 'những bên tiên phong' - các tàu đầu tiên sẵn sàng thử nghiệm tuyến đường này. Nếu những chuyến quá cảnh đó diễn ra an toàn, niềm tin sẽ nhanh chóng được xây dựng, và nhóm đông hơn đang trong trạng thái chờ đợi sẽ nhanh chóng nối bước" - ông Brown bình luận.
Kể từ khi xung đột nổ ra giữa Mỹ, Israel với Iran hôm 28-2, Iran đã tấn công ít nhất 19 tàu gần eo biển Hormuz, tuyến đường nối vịnh Ba Tư với vịnh Oman, theo Đài CNN.
Việc Iran gần như đóng cửa eo biển Hormuz trong gần sáu tuần qua đã làm tắc nghẽn nguồn cung dầu thô ra thế giới và đẩy giá dầu tăng vọt.
Sáng 8-4, Ngoại trưởng Iran cho biết "việc lưu thông an toàn qua eo biển Hormuz sẽ được bảo đảm thông qua sự phối hợp với các lực lượng vũ trang Iran và có tính đến các hạn chế về kỹ thuật".
Hãng tin Tasnim của Iran đưa tin Iran và Oman sẽ thu phí các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz trong thời gian ngừng bắn 2 tuần.
