Theo Hãng tin Reuters, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 19-5 tuyên bố Mỹ có thể sẽ tiếp tục đánh Iran và ông từng đến rất gần quyết định phát động tấn công.
“Tôi chỉ còn cách quyết định tấn công hôm nay đúng một giờ đồng hồ”, ông Trump nói với các phóng viên tại Nhà Trắng.
Ông cho rằng giới lãnh đạo Iran đang mong muốn đạt được thỏa thuận, đồng thời cảnh báo Mỹ sẽ tiến hành một cuộc tấn công mới trong vài ngày tới nếu hai bên không đạt đồng thuận.
Một ngày trước đó, nhà lãnh đạo Mỹ tuyên bố đã tạm dừng kế hoạch nối lại chiến sự với Iran sau khi Tehran đưa ra đề xuất nhằm chấm dứt xung đột.
Ông Trump đã nhiều lần tuyên bố thỏa thuận với Tehran đã ở rất gần, đồng thời đe dọa sẽ tung các đòn tấn công mạnh nếu Iran không đạt thỏa thuận.
Cũng trong ngày 19-5, Phó tổng thống Mỹ JD Vance khẳng định Washington và Tehran đã đạt được nhiều tiến triển trong đàm phán và cả hai bên đều không muốn xung đột tái diễn.
“Chúng tôi cho rằng đã đạt được nhiều tiến triển. Chúng tôi tin phía Iran muốn đạt được thỏa thuận”, ông Vance nói với các phóng viên tại Nhà Trắng.
Ông cho biết vừa trao đổi với Tổng thống Trump – người nhấn mạnh vấn đề cốt lõi đối với Mỹ là Iran không bao giờ được sở hữu vũ khí hạt nhân.
Theo ông Vance, nếu Iran có vũ khí hạt nhân, các quốc gia vùng Vịnh và nhiều nước khác trên thế giới cũng sẽ muốn sở hữu loại vũ khí này.
Khi được hỏi liệu Nga có thể tiếp nhận uranium làm giàu của Iran hay không, ông Vance cho biết việc này hiện không phải kế hoạch của Chính phủ Mỹ, phía Iran cũng chưa nêu vấn đề này.
Ông Ebrahim Azizi – Chủ tịch Ủy ban an ninh quốc gia của Quốc hội Iran – viết trên mạng xã hội X rằng việc Mỹ hoãn tấn công là do ông Trump nhận ra bất kỳ hành động nào nhằm vào Iran cũng sẽ phải “đối mặt phản ứng quân sự quyết liệt”.
Truyền thông nhà nước Iran cho biết đề xuất hòa bình mới nhất của Tehran bao gồm chấm dứt giao tranh trên mọi mặt trận, kể cả tại Lebanon, Mỹ rút lực lượng khỏi các khu vực gần Iran, bồi thường thiệt hại do các cuộc tấn công của Mỹ và Israel gây ra.
Theo Hãng thông tấn IRNA dẫn lời Thứ trưởng Ngoại giao Kazem Gharibabadi, Tehran cũng yêu cầu dỡ bỏ trừng phạt, giải phóng các khoản tiền bị đóng băng và chấm dứt phong tỏa hàng hải của Mỹ.
Các điều khoản trong đề xuất mới dường như không khác nhiều so với đề xuất trước đó mà ông Trump từng bác bỏ.
Một nguồn tin từ Pakistan – quốc gia trung gian cho Mỹ và Iran – cho biết đề xuất đã được gửi tới Washington và nói rằng hai bên “liên tục thay đổi mục tiêu”, “chúng ta không còn nhiều thời gian”.
Tính đến nay, thỏa thuận ngừng bắn Mỹ – Iran về cơ bản được duy trì. Tuy nhiên thời gian qua đã xuất hiện một số thông tin cho biết có máy bay không người lái được phóng từ Iraq về phía một số nước vùng Vịnh, nghi do Iran và các đồng minh thực hiện.
Tướng Alexus Grynkewich, Tư lệnh tối cao của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) tại châu Âu, cho biết liên minh quân sự này không lập kế hoạch triển khai sứ mệnh ở eo biển Hormuz. Chưa có đề xuất về vấn đề này và một quyết định như vậy cần được cả 32 thành viên NATO đồng ý.
Eo biển Hormuz – tuyến vận tải năng lượng chuyến lược – gần như bị tê liệt trong nhiều tháng qua sau khi Mỹ – Israel phát động tấn công vào Iran hôm 28-2.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nhiều lần chỉ trích NATO vì không có động thái hỗ trợ mở cửa Hormuz.
Các nước châu Âu không muốn bị lôi kéo vào cuộc chiến nhưng bày tỏ sẵn sàng đảm bảo an ninh ở Hormuz hậu chiến. Cho đến nay, Pháp và Anh đang dẫn đầu việc thành lập liên minh giúp đảm bảo lưu thông an toàn qua eo biển Hormuz khi tình hình dần ổn định.
Theo các nhà ngoại giao, vai trò của NATO ở eo biển Hormuz đã trở thành chủ đề tranh cãi trong nội bộ liên minh, do việc can thiệp vào khu vực này có thể dẫn đến việc bị coi là một bên tham gia xung đột.
Chuyến thăm của Thủ tướng Fico diễn ra ngày 12-14/4. Đón đoàn tại sân bay quốc tế Nội Bài có Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Đặng Xuân Phong, Thứ trưởng Ngoại giao Ngô Lê Văn và Đại sứ Việt Nam tại Slovakia Phạm Trường Giang, theo TTXVN.
Tháp tùng Thủ tướng Fico thăm Việt Nam có hai Phó thủ tướng và một số bộ trưởng, quan chức cấp cao, cũng như Đặc phái viên Thủ tướng tại Việt Nam và khu vực Đông Nam Á Lê Hồng Quang.
Đại sứ Phạm Trường Giang cho biết đây là đoàn khách cấp chính phủ nước ngoài đầu tiên thăm Việt Nam sau khi ta vừa hoàn thiện tổ chức, bộ máy sau Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, đánh dấu giai đoạn mới sau hơn 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao hai nước, mở ra cơ hội hợp tác thực chất hơn sau các chuyến thăm cấp cao trước đó.
Thủ tướng Fico luôn thể hiện tình cảm tốt đẹp và coi trọng thúc đẩy quan hệ với Việt Nam. Ông đã có những quyết sách ủng hộ thiết thực, nổi bật là tạo điều kiện để cộng đồng người Việt Nam được công nhận là dân tộc thiểu số thứ 14 tại Slovakia. Ông cũng đã có hai chuyến thăm chính thức tới Việt Nam vào năm 2008 và 2016.
Sau khi Slovakia tách khỏi Liên bang Tiệp Khắc năm 1993, Việt Nam và Slovakia tuyên bố kế thừa các mối quan hệ giữa Việt Nam và Tiệp Khắc trước đây, lấy ngày 2/2/1950 là ngày thiết lập quan hệ ngoại giao hai nước.
Kim ngạch thương mại song phương trong năm 2025 đạt khoảng 1,781 tỷ USD.
Tính đến tháng 12/2025, Slovakia có 16 dự án đầu tư trực tiếp còn hiệu lực tại Việt Nam với tổng vốn đầu tư đăng ký là 140,87 triệu USD, đứng thứ 47 trong tổng số 153 quốc gia và vùng lãnh thổ có hoạt động đầu tư tại Việt Nam. Việt Nam có một dự án đầu tư tại Slovakia với tổng vốn đầu tư 447.000 USD, xếp thứ 74 trên 85 quốc gia và vùng lãnh thổ có đầu tư của Việt Nam.
Khoảng 10.000 người Việt Nam đang cư trú tại Slovakia, trong đó gần 70% đã có quốc tịch hoặc giấy phép cư trú dài hạn của sở tại, 85% hoạt động kinh doanh nhỏ.
Mỹ - Iran ăn miếng trả miếng, thêm quân nhân Mỹ thiệt mạng
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết trong một bài đăng trên mạng xã hội rằng một quân nhân Mỹ ở miền Bắc Iraq đã thiệt mạng vào ngày 18/7 khi đang cố gắng kích nổ có kiểm soát một máy bay không người lái tấn công một chiều chưa nổ của Iran. Một quân nhân thứ hai đã bị thương trong nỗ lực đó.
Trước đó, ngày 17/7, 2 binh sĩ Mỹ đã thiệt mạng tại Jordan trong một cuộc tấn công mà phía Mỹ cáo buộc do Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) thực hiện. Cuộc tấn công đó cũng khiến 4 người khác bị thương và một người mất tích.
Như vậy, tổng số quân nhân Mỹ thiệt mạng trong cuộc xung đột với Iran kể từ tháng 2 đã lên 17 người. CENTCOM cũng cho biết họ đã tìm thấy những phần thi thể chưa xác định danh tính tại Jordan và đang tiến hành điều tra xem liệu đó có phải là quân nhân mất tích hay không.
Một tuần lễ của các cuộc không kích qua lại đã mở rộng vượt ra ngoài các mục tiêu quân sự thuần túy, bao gồm cả các cây cầu, công trình tiện ích công cộng và cơ sở cảng biển, cho thấy Mỹ và Iran có rất ít triển vọng quay trở lại thỏa thuận ngừng bắn mong manh được ký kết vào tháng 6.
CENTCOM mô tả các cuộc không kích gần đây của Mỹ nhằm giảm khả năng đe dọa hàng hải thương mại của Iran và "trừng phạt nhanh chóng" các lực lượng IRGC. Truyền thông Iran đưa tin, trong đợt không kích gần đây nhất, Mỹ đã tấn công đảo Qeshm ở vịnh Ba Tư, cũng như các thành phố phía nam bao gồm Shadegan, Sirik và Hajiabad.
Iran đã đáp trả ngay lập tức các cuộc tấn công của Mỹ bằng việc nhắm mục tiêu vào các căn cứ quân sự của Washington ở khu vực, nhắm đến nhà máy điện và khử muối ở Kuwait.
Mỹ phát tín hiệu cho chiến dịch tấn công lớn
New York Times dẫn lời các quan chức Mỹ giấu tên đưa tin, Mỹ đang gửi thêm nhiều chiến đấu cơ đến Trung Đông, bao gồm tiêm kích F-16 và F-35, cũng như máy bay tiếp liệu trên không bổ sung.
Tuần trước, Mỹ được cho là đã thông báo với Israel về việc gửi thêm hàng chục máy bay tiếp dầu đến nước này.
Những chuyển động này là dấu hiệu cho thấy Mỹ có thể đang chuẩn bị cho một chiến dịch tấn công mạnh hơn vào Iran.
Trong các tuyên bố riêng biệt vào ngày 19/7, Ả rập Xê út, Các Tiểu vương quốc Ả rập Thống nhất (UAE) và Qatar đã bày tỏ lo ngại về sự leo thang, và Jordan đã triệu tập một nhà ngoại giao Iran. UAE tuyên bố, việc nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng dân sự, bao gồm trường học, bệnh viện, nhà máy khử muối, cơ sở năng lượng và các đầu mối giao thông “không thể chấp nhận được hoặc biện minh trong bất kỳ hoàn cảnh nào”.
Căng thẳng cũng tăng vọt tại eo biển Hormuz, tuyến đường thủy quan trọng đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu vốn là trọng tâm của các cuộc đàm phán và là nơi Tehran đang khẳng định quyền kiểm soát.
Hải quân IRGC cho biết vào ngày 19/7 rằng họ đã ngăn chặn 4 tàu không xác định danh tính đang cố gắng sử dụng một “tuyến đường không an toàn” sau khi phớt lờ các cảnh báo. Trong khi đó Mỹ tuyên bố chặn 7 tàu vi phạm lệnh phong tỏa hàng hải áp đặt đối với các cảng của Iran.
Thỏa thuận bị hủy bỏ
Tehran ngày 18/7 tuyên bố sẽ không còn tuân thủ các điều khoản của thỏa thuận ngừng bắn tạm thời với Mỹ.
Lãnh đạo Tối cao Iran Mojtaba Khamenei cảnh báo về "những bài học không thể quên" dành cho Mỹ. Trong một tuyên bố vào ngày 18/7, ông nói rằng các vi phạm của Mỹ đối với bản ghi nhớ – một lệnh ngừng bắn kéo dài 60 ngày trong khi Mỹ và Iran đàm phán các điều khoản để mở lại eo biển Hormuz và hạn chế chương trình hạt nhân của Iran “đã một lần nữa chứng minh cho mọi người thấy chữ ký của phía Mỹ vô giá trị và mất hiệu lực như thế nào”.
Thông điệp này cũng xoáy sâu vào việc kêu gọi người dân Iran phải giữ vững tinh thần “đoàn kết thiêng liêng”, coi đó như một mệnh lệnh cơ bản, đặc biệt là trong cuộc đối đầu với Mỹ.
Thông điệp của ông cũng tuyên bố rằng người dân và giới chức Iran có nghĩa vụ phải kiềm chế, tránh xa “sự chia rẽ, tranh chấp chính trị và việc làm gia tăng các khác biệt xã hội”. Ông nhấn mạnh, các đối thủ của Iran “không được phép nhận thấy bất kỳ dấu hiệu suy yếu nào từ phía chúng ta”.
Lời kêu gọi đoàn kết dân tộc này diễn ra trong bối cảnh một tuyên bố khác của ông Khamenei hồi tháng 6 đã làm dấy lên những cuộc tranh luận và tranh cãi trong số những người ủng hộ cứng rắn nhất của Iran liên quan đến bản ghi nhớ (MOU) vừa được ký kết với Mỹ.
Ông Khamenei cho biết mặc dù bản thân “có quan điểm khác” về thỏa thuận tạm dừng 4 tháng giao tranh, nhưng ông vẫn chấp thuận nó sau khi Tổng thống Masoud Pezeshkian, với tư cách là Chủ tịch Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao, nhận trách nhiệm về thỏa thuận này.
Từ mùa thu năm 2024 đến tháng 11/2025, quân đội Nga đã tiến hành hơn 30 cuộc tấn công phối hợp quy mô lớn nhằm vào cơ sở hạ tầng đường sắt Ukraine. Các mục tiêu chính bao gồm:
Trạm biến áp: Cung cấp điện cho đầu máy điện, đây là mục tiêu "phẫu thuật nội soi" gây mất điện trên hàng chục km đường ray. Máy biến áp 25 kilovolt là mặt hàng độc nhất, sản xuất mất hàng tháng và chủ yếu từ châu Âu.
Ga giao nhau và bãi tập kết: Shepetivka, Kozyatyn, Hrechany, Znamenka, Lozovaya, Kupyansk và Zdolbuniv. Tấn công vào đây không chỉ gián đoạn dịch vụ mà còn ảnh hưởng đến khả năng phân phối lại luồng hàng hóa và định tuyến lại các chuyến tàu.
Kho bảo dưỡng: Nơi đặt và bảo trì đầu máy và đoàn tàu tự hành. Việc phá hủy kho bảo dưỡng làm tê liệt toa xe, việc khôi phục còn khó khăn hơn sửa chữa máy biến áp.
Nga sử dụng đa dạng vũ khí, từ tên lửa hành trình Kalibr, Kh-101, Iskander-K cho các mục tiêu kiên cố và xa, đến UAV Geran-2/3 để bao phủ các mục tiêu khu vực và trạm biến áp. Điều này cho thấy một kế hoạch tấn công bài bản, có chọn lọc.
Bí quyết giúp hệ thống đường sắt Ukraine không sụp đổ
Hệ thống đường sắt Ukraine, dài khoảng 22.000km, được các kỹ sư Liên Xô thiết kế từ những năm 1950-1970 với mục đích đối phó với chiến tranh. Các nguyên tắc thiết kế bao gồm:
Thứ nhất, mật độ đường ray cao: Ở các khu vực phía tây và trung tâm.
Thứ hai, nhiều tuyến chính dự phòng: Đảm bảo giao thông không bị gián đoạn khi một tuyến bị hư hại.
Thứ ba, tuyến đường vòng quanh các đầu mối quan trọng: Chuyển hướng giao thông khi một nút giao bị vô hiệu hóa.
Thứ tư, trạm điện phân tán và đi ngầm: Giảm thiểu thiệt hại khi bị tấn công.
Khoảng 47% mạng lưới đường sắt Ukraine đã được điện khí hóa, nhưng vẫn còn một lượng lớn đầu máy diesel sẵn sàng thay thế khi hệ thống cung cấp điện bị hỏng. Tính dự phòng này cho phép mạng lưới tiếp tục hoạt động ngay cả trong kịch bản thảm khốc nhất, như việc đối phương sử dụng vũ khí hạt nhân.
Phía Ukraine thừa nhận thiệt hại đáng kể, với hàng trăm cơ sở hạ tầng đường sắt bị hư hại và hàng chục trạm biến áp cần thay thế. Một số tuyến đường phải tạm thời chuyển sang sử dụng đầu máy diesel, dẫn đến giảm công suất và tăng tiêu thụ nhiên liệu. Sự thiếu hụt máy biến áp công suất lớn là một điểm nghẽn, do thời gian sản xuất kéo dài.
Tuy nhiên, các đội sửa chữa Ukraine đã làm việc hiệu quả. Hư hỏng đường ray và đường dây điện được khắc phục trong vài giờ hoặc vài ngày. Trạm biến áp được sửa chữa trong vài ngày hoặc vài tuần, tùy thuộc vào sự sẵn có của thiết bị dự phòng và nguồn cung từ EU.
Các tuyến đường chính vẫn hoạt động, giao thông vận tải hàng hóa và hành khách tiếp tục. Những huyết mạch vận chuyển hàng xuất khẩu và nhập khẩu của Ukraine qua biên giới phía tây vẫn hoạt động bình thường.
Chiến dịch tấn công đường sắt của Nga được đánh giá là một hoạt động quy mô lớn, có phương pháp và kỹ thuật hoàn thiện. Tuy nhiên, hệ thống đường sắt Ukraine, được thừa hưởng từ trường phái kỹ thuật Xô Viết, đang trụ vững nhờ khả năng phục hồi vốn có, các dịch vụ sửa chữa được tổ chức tốt và sự hỗ trợ từ bên ngoài.
Điều này một lần nữa chứng minh rằng các tính toán kỹ thuật đã tồn tại lâu hơn cả quốc gia đã tạo ra chúng, và khả năng phục hồi là yếu tố then chốt trong chiến tranh hiện đại.
