Bộ Y tế vừa ban hành Thông tư số 11 quy định danh mục các bệnh được phép thông báo, tiết lộ giới tính thai nhi nhằm phục vụ chẩn đoán và điều trị bệnh, có hiệu lực từ ngày 1-7.
Thông tư nói trên hướng dẫn việc xác định và thông báo giới tính thai nhi chỉ được thực hiện trong các trường hợp cần thiết về y khoa, liên quan đến bệnh di truyền hoặc bất thường phát triển giới tính.
Cụ thể Bộ Y tế nêu rõ xác định giới tính thai nhi phục vụ chẩn đoán và điều trị là việc sử dụng các kỹ thuật chuyên môn để xác định cặp nhiễm sắc thể giới tính, gene biệt hóa giới tính hoặc kiểu hình giới tính của thai nhi nhằm phục vụ chẩn đoán các bệnh lý di truyền có đặc điểm biểu hiện khác nhau giữa nam và nữ.
Bệnh liên quan đến giới tính phục vụ chẩn đoán và điều trị là các bệnh, tật, hội chứng di truyền hoặc bẩm sinh có liên quan đến nhiễm sắc thể giới tính hoặc gene ảnh hưởng đến quá trình xác định và phát triển giới tính.
Trong đó việc xác định giới tính thai nhi có ý nghĩa trong chẩn đoán, tiên lượng, điều trị hoặc dự phòng bệnh.
Bệnh di truyền liên kết giới tính là nhóm các bệnh lý do biến thể gene nằm trên nhiễm sắc thể giới tính.
Rối loạn phát triển giới tính là các tình trạng bẩm sinh gây ra sự phát triển giới tính không điển hình do bất thường của nhiễm sắc thể giới tính, tuyến sinh dục hoặc bộ phận sinh dục.
Theo đó, danh mục các bệnh được thông báo, tiết lộ giới tính thai nhi để phục vụ chẩn đoán và điều trị đảm bảo các nguyên tắc việc công bố có cơ chế liên quan trực tiếp đến giới tính và có ý nghĩa lâm sàng đối với chẩn đoán, tiên lượng hoặc quyết định xử trí trước sinh, sơ sinh.
Bao gồm bệnh liên quan đến giới tính, bệnh di truyền liên kết giới tính, bất thường số lượng hoặc cấu trúc nhiễm sắc thể giới tính, rối loạn phát triển giới tính.
Như vậy đây không phải là việc tiết lộ giới tính thai nhi theo nhu cầu thông thường của gia đình.
Danh mục ban hành kèm thông tư gồm 137 bệnh, hội chứng và bất thường di truyền có liên quan đến giới tính.
Trong đó có nhiều bệnh khá phổ biến hoặc được cộng đồng biết đến như: thiếu men G6PD; bệnh máu khó đông Hemophilia; hội chứng Turner; hội chứng Klinefelter; fragile X (hội chứng nhiễm sắc thể X dễ gãy); rối loạn phát triển giới tính; loạn dưỡng cơ; một số bệnh teo cơ tủy sống; các dị tật cơ quan sinh dục bẩm sinh,…
Ngoài ra còn có nhiều nhóm bệnh hiếm như suy giảm miễn dịch bẩm sinh, rối loạn chuyển hóa di truyền, bất thường nhiễm sắc thể giới tính hay các hội chứng đa dị tật.
Thông tư nêu rõ các cơ sở khám chữa bệnh phải tư vấn trước và sau khi thực hiện kỹ thuật xét nghiệm, giải thích rõ ý nghĩa, giới hạn chuyên môn cũng như khả năng có thể bỏ sót một số bệnh lý.
Người đứng đầu cơ sở y tế sẽ chịu trách nhiệm nếu để xảy ra việc tiết lộ giới tính thai nhi sai mục đích hoặc ngoài phạm vi cho phép.
Bộ Y tế cũng nêu rõ trường hợp không phát hiện được bệnh, tật, hội chứng di truyền liên quan đến giới tính vì giới hạn của kỹ thuật, phương pháp sàng lọc, không có yếu tố nguy cơ, biến thể mới phát sinh dẫn đến việc không xác định được bệnh, không cung cấp thông tin về giới tính thai nhi để phục vụ chẩn đoán và điều trị bệnh thì không vi phạm quy định về chuyên môn.
Bộ Y tế giao Cục Dân số chủ trì hướng dẫn, kiểm tra và định kỳ rà soát danh mục bệnh để cập nhật theo tiến bộ chuyên môn và kỹ thuật.
Các đơn vị chuyên môn khác chỉ đạo, hướng dẫn và kiểm tra các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trong việc tuân thủ các quy định để xác định giới tính thai nhi phục vụ chẩn đoán và điều trị; xử lý theo thẩm quyền hoặc trình cấp có thẩm quyền xử lý vi phạm theo quy định.
Ngày 9-4, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) tỉnh Đắk Lắk cho biết cơ quan y tế vừa ghi nhận 5 trường hợp bị 1 con chó nghi mắc bệnh dại tấn công tại khu phố Phú Thọ 3, phường Hòa Hiệp.
Theo báo cáo của Trung tâm y tế Đông Hòa, con chó này nặng khoảng 13kg, hung dữ, tấn công nhiều người.
Cụ thể, vào ngày 2-4, con chó này đã cắn 4 người ở phường Hòa Hiệp, 1 người ở phường Phú Yên. Đến nay cơ quan y tế xác định 4 người bị chó cắn ở phường Hòa Hiệp đã tiêm vắc xin và huyết thanh phòng dại, còn ông T.C. trú phường Phú Yên vẫn chưa tiêm.
Ngay sau khi xảy ra vụ việc, con chó đã bị người dân đánh chết và chôn tại khu phố Phú Thọ 3.
Ông Châu Trọng Phát, Phó giám đốc CDC Đắk Lắk, cho hay thời tiết nắng nóng kéo dài là môi trường thuận lợi để bệnh dại bùng phát. Bên cạnh đó, tình trạng chó thả rông, không rọ mõm khiến nguy cơ nhiều người bị chó cắn.
Điều đáng lo, theo ông Phát, đó là một số người dân khi bị chó cắn hay mèo cào thì có tâm lý chủ quan, cho là vết thương nhỏ, không nghiêm trọng nên không đi chích ngừa.
CDC Đắk Lắk đã giao các phòng chuyên môn phối hợp trạm y tế các phường Hòa Hiệp, Phú Yên điều tra, giám sát, tư vấn người dân bị chó nghi dại cắn tiêm vắc xin đủ liều, đúng lịch.
"Chúng tôi cũng đề nghị UBND các địa phương liên quan tăng cường tuyên truyền công tác phòng chống bệnh dại; thông báo rộng rãi về đặc điểm con chó nghi mắc bệnh dại để người dân bị chó cắn biết, kịp thời đến cơ sở y tế tiêm phòng. Các địa phương cũng phải tăng cường quản lý chó, mèo, đẩy mạnh tiêm phòng", ông Phát nói.
Trước đó, vào tháng 3-2026, tại thôn Thành Công, xã Ea Na, Đắk Lắk ghi nhận 6 người bị chó nghi mắc bệnh dại tấn công.
Phát biểu trước Quốc hội sáng 21/4, đại biểu Lê Thị Ngọc Linh, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Cà Mau, cho biết Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với một thách thức lớn là già hóa dân số nhanh trong khi mức sinh giảm dưới ngưỡng thay thế.
Theo bà, tổng tỷ suất sinh hiện thấp hơn mức sinh thay thế là 2,1 con. Năm 2022, mức sinh còn duy trì quanh ngưỡng này, đến năm 2023 giảm xuống khoảng 1,96 con và năm 2024 tiếp tục giảm còn 1,91 con/phụ nữ. Diễn biến này cho thấy quy mô gia đình ngày càng thu hẹp, số trẻ em sinh ra không đủ để duy trì dân số ổn định trong dài hạn. Trong khi đó, Việt Nam đang chuyển nhanh từ giai đoạn dân số vàng sang dân số già, tỷ lệ người từ 60 tuổi trở lên tăng, còn lực lượng lao động trẻ có xu hướng giảm.
Đại biểu cho rằng để khắc phục tình trạng mức sinh thấp, cần điều chỉnh chính sách dân số theo hướng chuyển mạnh từ kế hoạch hóa gia đình sang duy trì mức sinh thay thế bền vững, trong đó phân vùng rõ để ưu tiên các địa phương có mức sinh thấp, đặc biệt là đô thị lớn và khu công nghiệp.
Bà nhấn mạnh vai trò của truyền thông trong thay đổi nhận thức xã hội về hôn nhân và sinh con, khuyến khích kết hôn và sinh con đúng độ tuổi, hạn chế xu hướng trì hoãn trong giới trẻ. "Khuyến khích các cặp vợ chồng sinh đủ hai con, coi đây là trách nhiệm xã hội gắn với phát triển bền vững của đất nước", bà nói.
Cùng với đó, đại biểu đề nghị Nhà nước triển khai các chính sách hỗ trợ tài chính thiết thực, dài hạn cho gia đình như hỗ trợ chi phí sinh và chăm sóc trẻ, mở rộng miễn giảm chi phí khám chữa bệnh, ưu đãi thuế với hộ nuôi con nhỏ.
Hệ thống dịch vụ chăm sóc trẻ em cũng cần được đầu tư đồng bộ, mở rộng mạng lưới nhà trẻ, trường mầm non, nhất là tại khu đô thị, khu công nghiệp, phát triển các dịch vụ trông trẻ ngoài giờ. Đồng thời, Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ nhà ở, việc làm ổn định, nâng cao thu nhập để các cặp vợ chồng trẻ yên tâm lập gia đình và sinh con.
Theo bà Linh, chính sách khuyến sinh cần được triển khai chủ động, đồng bộ và dài hạn, lấy gia đình và phụ nữ làm trung tâm, tôn trọng quyền lựa chọn sinh con nhưng tạo điều kiện để người dân muốn sinh và có thể sinh.
Về dài hạn, bà đề nghị Quốc hội rà soát, sửa đổi các quy định pháp luật liên quan đến dân số, lao động, an sinh xã hội và bình đẳng giới theo hướng đồng bộ. Nhà nước cần có quyết sách kịp thời, mạnh mẽ để tạo môi trường thuận lợi cho việc sinh và nuôi dạy con.
Luật Dân số sửa đổi ban hành năm 2025 đã bổ sung nhiều chính sách khuyến sinh như hỗ trợ tài chính, ưu đãi vay và mua nhà ở xã hội, miễn một số chi phí khám sàng lọc, xử phạt hành vi tiết lộ giới tính thai nhi nhằm hạn chế mất cân bằng giới tính khi sinh.
Tỷ lệ sinh toàn quốc năm 2025 chỉ đạt khoảng 1,93 con/phụ nữ, đe dọa mục tiêu duy trì mức sinh thay thế vào năm 2030. Việt Nam cũng đang đối mặt nguy cơ dư thừa nam giới do tỷ lệ bé trai sinh ra cao hơn mức cân bằng tự nhiên từ năm 2006.
Theo Hãng tin AP ngày 31-5, phát biểu tại lễ khánh thành trung tâm điều trị Ebola mới ở thành phố Bunia, thủ phủ tỉnh Ituri, Tổng giám đốc Tổ chức Y tế thế giới (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus cho biết bốn bệnh nhân sẽ được xuất viện trong ngày 31-5, trong khi một bệnh nhân khác đã được xuất viện trước đó hai ngày.
"Dĩ nhiên chúng tôi vẫn đang tiếp tục nghiên cứu vắc xin và phương pháp điều trị, nhưng điều đó không có nghĩa là bệnh nhân không thể hồi phục sau khi mắc Ebola", ông Tedros nói.
WHO trước đó thông báo một bệnh nhân nhiễm vi rút Eboloa chủng Bundibugyo đã hồi phục. Đây là ca hồi phục đầu tiên được ghi nhận ở một bệnh nhân nhiễm Ebola chủng Bundibugyo được xác nhận trong đợt bùng phát hiện tại.
Theo WHO, hiện chưa có phương pháp điều trị hoặc vắc xin được phê duyệt đối với chủng Bundibugyo.
Số liệu chính thức mới nhất cho thấy có 906 ca nghi nhiễm và 223 trường hợp tử vong nghi liên quan đến dịch bệnh.
Tại nước láng giềng Uganda, Bộ Y tế nước này hôm 30-5 xác nhận 9 ca mắc và 1 ca tử vong.
Theo WHO, công tác chống dịch cũng gặp nhiều trở ngại khi một bộ phận người dân phản đối các quy trình y tế nghiêm ngặt trong việc xử lý thi thể nạn nhân, do xung đột với các nghi thức mai táng truyền thống của địa phương.
Tại buổi lễ, ông Tedros cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc huy động cộng đồng tham gia ứng phó dịch bệnh.
"Nếu đến cơ sở y tế khi xuất hiện triệu chứng, người dân có thể nhận được sự hỗ trợ và hồi phục. Điều quan trọng là phải đến sớm nhất có thể để được chăm sóc cần thiết", ông nói.
Ông Tedros cũng khẳng định dịch Ebola có thể được kiểm soát, đồng thời kêu gọi mọi người dân cùng tham gia vào nỗ lực chống dịch.
Ngoài ra, ông Pierre Akilimali, phụ trách xử lý sự cố thuộc Viện Y tế công cộng quốc gia CHDC Congo, cho biết cộng đồng tại tỉnh Ituri có cơ sở để hy vọng.
"Với các biện pháp điều trị triệu chứng hiện nay, chúng tôi đang chứng kiến bệnh nhân hồi phục", ông Pierre nói.
Trong khi đó, bác sĩ Davin Ambitapio của trung tâm điều trị mới khánh thành cho biết ông tin tưởng đợt bùng phát lần này có thể được kiểm soát nhanh chóng với sự hỗ trợ của các đối tác, và các quốc gia cùng hợp sức.
