Phát biểu trước các khách mời trong bữa trưa riêng tư tại Nhà Trắng hôm 1/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump chỉ trích gay gắt Tổng thống Pháp Emmanuel Macron vì không hỗ trợ Washington trong chiến dịch quân sự đang diễn ra tại Trung Đông.
“Tôi đã gọi điện cho Tổng thống Pháp, người bị vợ đối xử cực kỳ tệ và ông ấy đang hồi phục sau cú đấm vào hàm bên phải”, ông Trump nói, dường như đề cập video hồi tháng 5/2025, trong đó bà Brigitte Macron được cho là đã đẩy vào mặt chồng trên chuyên cơ của Tổng thống.
Sau khi video lan truyền, ông Macron phủ nhận xảy ra “mâu thuẫn gia đình”, nói rằng họ “chỉ đang đùa giỡn như thường lệ”.
Ông Trump cho biết trong cuộc gọi gần đây, ông đã đề nghị Tổng thống Pháp hỗ trợ Mỹ ở vùng Vịnh, dù Washington “đang lập kỷ lục về loại bỏ những người xấu xa và bắn hạ tên lửa đạn đạo”. “Chúng tôi rất muốn được giúp đỡ, nếu có thể, ông hãy lập tức điều tàu đến”, Tổng thống Mỹ nhắc lại đoạn trao đổi với lãnh đạo Pháp.
Người đứng đầu Nhà Trắng sau đó nhại giọng Pháp để đưa ra câu trả lời được cho là của ông Macron. “‘Không, không, không, chúng tôi không thể làm việc đó, Donald. Chúng tôi chỉ có thể hành động như vậy sau khi chiến sự kết thúc’. Tôi đáp lại ‘Không, không, đến lúc chiến thắng rồi thì tôi chẳng cần nữa đâu Emmanuel'”, ông Trump nói.
Sau những lời chế giễu của ông Trump, Tổng thống Pháp ngày 2/4 cho rằng những phát biểu như vậy là “bất lịch sự và cũng không đúng mực”.
“Tôi sẽ không đáp lại những bình luận đó, vì không đáng”, ông Macron nói với phóng viên khi cùng phu nhân Brigitte đến thăm Seoul, Hàn Quốc, thêm rằng trọng tâm của ông là “nỗ lực giảm leo thang” ở Trung Đông và hướng tới lệnh ngừng bắn.
Tổng thống Pháp cũng cho rằng có quá nhiều lời bàn tán và mọi thứ đang rối loạn, dường như ám chỉ việc ông Trump nhiều lần đột ngột thay đổi chính sách. “Tất cả chúng ta đều cần sự ổn định, bình lặng và hòa bình trở lại. Đây không phải màn trình diễn!”, ông Macron nhấn mạnh.
Nhiều chính trị gia Pháp cũng bức xúc với bình luận của Tổng thống Mỹ. “Thành thật mà nói, không đúng chuẩn mực chút nào”, Chủ tịch Hạ viện Pháp Yael Braun-Pivet cho hay. “Chúng ta đang bàn về tương lai của thế giới. Ngay lúc này, tại Iran, tình hình tác động đến cuộc sống của hàng triệu người, nhiều người đang thiệt mạng trên chiến trường, vậy mà lại có một Tổng thống cười cợt, chế giễu người khác”.
Manuel Bompard, điều phối viên của đảng cánh tả France Unbowed, người thường xuyên chỉ trích Tổng thống Pháp, cũng lên tiếng bảo vệ ông Macron.
“Mọi người đều biết mức độ bất đồng của tôi với Tổng thống Macron, nhưng việc ông Donald Trump nói về vợ chồng ông ấy theo cách như vậy là hoàn toàn không thể chấp nhận”, ông Bompard nói với kênh BFMTV.
Ông Trump và ông Macron từng có mối quan hệ khá thân thiết trong nhiệm kỳ đầu của Tổng thống Mỹ, song trong năm qua, lãnh đạo hai nước nhiều lần bất đồng về chính sách quốc tế.
Pháp đã triển khai một số lực lượng quân sự tới khu vực vịnh Ba Tư, điều động chiến đấu cơ và hệ thống phòng không để bảo vệ các đồng minh Arab, đồng thời triển khai lực lượng hải quân ngoài khơi Cyprus, quốc gia thành viên Liên minh châu Âu từng bị tấn công bằng máy bay không người lái.
Tuy nhiên, Tổng thống Macron đã từ chối hỗ trợ chiến dịch tấn công Iran của Mỹ. Pháp cũng cùng các đồng minh châu Âu như Tây Ban Nha, Italy cấm máy bay quân sự Mỹ sử dụng căn cứ không quân của họ để không kích Iran.
"Hải quân Iran đã bị xóa sổ hoàn toàn với 158 con tàu đang nằm dưới đáy biển. Những gì chúng tôi chưa nhắm đến là một số lượng nhỏ cái mà họ gọi là 'xuồng tấn công nhanh', vì chúng tôi không coi chúng là mối đe dọa lớn", Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 13/4 viết trên mạng xã hội Truth Social.
Xuồng tấn công nhanh là những phương tiện cỡ nhỏ có thể di chuyển với tốc độ cao, trang bị súng máy và một số loại tên lửa chống hạm. Đây được coi là vũ khí chính được lực lượng hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) dùng để tuần tra hoặc rải thủy lôi ở eo biển Hormuz, theo Chris Long, cựu sĩ quan hải quân Anh từng làm nhiệm vụ ở vịnh Ba Tư. Trước chiến sự, IRGC được cho là sở hữu 3.000-5.000 xuồng tấn công nhanh.
Báo WSJ của Mỹ dẫn các nguồn tin cho hay hơn 60% xuồng tấn công nhanh thuộc biên chế của IRGC vẫn nguyên vẹn sau 6 tuần chiến sự với Mỹ - Israel. Các xuồng này thường được cất giấu trong các hang ngầm dọc bờ biển Iran và tận dụng tốc độ cao, khả năng cơ động linh hoạt để né tránh vệ tinh do thám.
"Cảnh báo: Nếu bất kỳ xuồng nào trong số này đến gần vùng phong tỏa của chúng tôi, chúng sẽ lập tức bị tiêu diệt, bằng chính hệ thống mà chúng tôi đã sử dụng để đối phó những kẻ buôn lậu ma túy trên biển. Việc này sẽ diễn ra nhanh chóng và tàn khốc", ông Trump cho biết.
Tổng thống Trump dường như đang đề cập đến hàng chục cuộc không kích mà Mỹ đã thực hiện nhắm vào các xuồng nghi chở ma túy tại Caribe và Thái Bình Dương kể từ tháng 9 năm ngoái, khiến ít nhất 110 người thiệt mạng.
Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz, cắt đứt tuyến đường thủy huyết mạch vốn vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ và khí đốt tự nhiên hóa lỏng toàn cầu, nhằm trả đũa các cuộc không kích của Mỹ và Israel.
Bình luận của Tổng thống Trump được đưa ra sau khi Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) phát thông báo về việc bắt đầu thực thi lệnh phong tỏa tại vịnh Oman và biển Arab phía đông eo biển Hormuz đối với tất cả tàu thuyền bất kể treo cờ nước nào từ 10h hôm nay (21h giờ Hà Nội).
"Bất kỳ tàu nào đi vào hoặc rời khỏi khu vực bị phong tỏa mà không được cho phép đều có thể bị ngăn chặn, chuyển hướng và bắt giữ", thông báo cho hay. "Lệnh phong tỏa sẽ không cản trở việc di chuyển trung lập qua eo biển Hormuz để đến hoặc đi từ các cảng không thuộc Iran".
Lệnh phong tỏa "bao trùm toàn bộ đường bờ biển Iran, bao gồm nhưng không giới hạn ở các cảng và kho dầu", thông báo cho biết, thêm rằng các chuyến hàng nhân đạo gồm thực phẩm, vật tư y tế và hàng hóa thiết yếu khác sẽ được phép đi qua nhưng phải được kiểm tra.
Các nguồn tin ngành vận tải cùng ngày cho hay lệnh phong tỏa từ Mỹ là một trở ngại khác cho các tàu đang mắc kẹt tại vùng Vịnh.
"Việc Mỹ thông báo kế hoạch phong tỏa eo biển Hormuz mang lại nhiều bất ổn hơn. Hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz đã tăng lên trong những ngày gần đây, nhưng vẫn thấp hơn nhiều so với mức trước khủng hoảng", công ty môi giới tàu biển Clarksons nhận định.
Iran đe dọa sẽ trả đũa nhằm vào cảng của các nước láng giềng vùng Vịnh sau khi cuộc đàm phán cuối tuần qua không đạt được thỏa thuận chấm dứt xung đột, khiến lệnh ngừng bắn rơi vào tình thế mong manh.
Hai tàu chở dầu liên quan đến Iran đã rời vùng Vịnh qua eo biển Hormuz trong ngày 13/4, trước khi lệnh phong tỏa của Mỹ có hiệu lực, theo dữ liệu từ công ty phân tích vận tải Kpler.
Hãng thông tấn Reuters dẫn lời các nguồn tin ngoại giao tiết lộ Tổng thư ký NATO Mark Rutte đã nói với chính phủ các nước châu Âu rằng Tổng thống Trump muốn có những cam kết cụ thể từ họ trong tương lai gần nhằm giúp đảm bảo an ninh tại eo biển Hormuz.
Tuy nhiên, một số thành viên NATO hôm nay tuyên bố họ sẽ không tham gia vào kế hoạch phong tỏa eo biển Hormuz của Tổng thống Trump, thay vào đó đề xuất chỉ can thiệp sau khi xung đột kết thúc.
"Chúng tôi không ủng hộ lệnh phong tỏa", Thủ tướng Anh Keir Starmer phát biểu với BBC. "Quyết định của tôi rất rõ ràng, dù áp lực ra sao, và thực tế là đã có những áp lực đáng kể, chúng tôi sẽ không để mình bị lôi kéo vào cuộc chiến".
Tổng thống Emmanuel Macron cho hay Pháp sẽ tổ chức một hội nghị cùng Anh và các quốc gia khác nhằm thiết lập một lực lượng đa quốc gia để khôi phục hoạt động hàng hải tại eo biển.
"Lực lượng phòng thủ thuần túy này, tách biệt với các bên tham chiến, sẽ được triển khai ngay khi tình hình cho phép", ông Macron viết trên X.
Một nguồn tin ngoại giao Pháp cho biết cuộc họp để lập kế hoạch cho phái đoàn có thể diễn ra sớm nhất vào ngày 16/4 tại Paris hoặc London. Theo sáng kiến này, phái đoàn sẽ tập hợp khoảng 30 nước tham gia, trong đó có các quốc gia vùng Vịnh, Ấn Độ, Hy Lạp, Tây Ban Nha, Italy, Hà Lan và Thụy Điển, nhằm thiết lập các quy tắc di chuyển an toàn và phối hợp với tàu quân sự để hộ tống tàu dầu.
IRGC hôm nay cho biết lực lượng nước này vẫn kiểm soát hoàn toàn eo biển Hormuz, cảnh báo "đối phương sẽ mắc kẹt trong vòng xoáy chết chóc nếu có tính toán sai lầm nào".
Trong một tuyên bố được hãng tin Tasnim của Iran đăng tải hôm nay 28/5, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) xác nhận đã nhắm mục tiêu vào một “căn cứ không quân của Mỹ” để đáp trả cuộc tấn công của lực lượng Mỹ vào một địa điểm gần sân bay ở thành phố Bandar Abbas, miền nam Iran vào rạng sáng nay.
“Sau cuộc tấn công gây hấn sáng nay của quân đội Mỹ nhằm vào một địa điểm ở ngoại ô sân bay Bandar Abbas bằng các vật thể bay, căn cứ không quân của Mỹ, nơi xuất phát của cuộc tấn công, đã bị nhắm mục tiêu lúc 4h50 sáng”, IRGC xác nhận.
IRGC cảnh báo Iran sẽ không bỏ qua bất kỳ “hành động gây hấn nào”, đồng thời nhấn mạnh các hành động quân sự tiếp theo của Mỹ sẽ phải đối mặt với phản ứng “quyết đoán hơn”.
Thông báo của IRGC không tiết lộ vị trí của căn cứ quân sự Mỹ bị tấn công. Tuy nhiên, cùng thời điểm đó, Kuwait, một đồng minh của Mỹ, tuyên bố đang đáp trả các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái.
Kuwait cũng là nơi Mỹ đặt căn cứ quân sự, đóng vai trò quan trọng trong các hoạt động tác chiến của Washington tại khu vực Trung Đông.
Hãng thông tấn quốc gia Kuwait đưa tin còi báo động vang lên khắp cả nước và hệ thống phòng không đã “đánh chặn các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái của đối phương”.
“Bộ Tổng tham mưu quân đội ghi nhận bất kỳ tiếng nổ nào cũng đều là kết quả của việc hệ thống phòng không đánh chặn các cuộc tấn công của đối phương”, quân đội Kuwait cho biết thêm.
Trước đó, hãng tin Tasnim của Iran hôm nay trích dẫn một “nguồn tin quân sự” cho biết, lực lượng hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đã nổ súng vào một tàu chở dầu của Mỹ “cố gắng đi qua eo biển Hormuz bằng cách tắt hệ thống radar”.
Theo nguồn tin, Mỹ sau đó đã bắn trả “vào một khu vực xung quanh Bandar Abbas” - thành phố cảng phía nam Iran nằm trên eo biển Hormuz.
Trong khi đó, truyền thông Mỹ hôm nay dẫn lời quan chức nước này cho biết, quân đội Mỹ đã bắn hạ 4 máy bay không người lái phóng từ Iran, đồng thời tiến hành một cuộc tấn công vào trung tâm điều khiển máy bay không người lái ở thành phố cảng Bandar Abbas phía nam Iran.
Thành phố Bandar Abbas ở miền nam Iran, nơi đặt căn cứ hải quân và không quân trọng yếu của Iran, có vị trí chiến lược dọc theo eo biển Hormuz.
Theo truyền thông Mỹ, cuộc tấn công vào Bandar Abbas đã ngăn chặn Iran phóng máy bay không người lái thứ 5.
Quan chức Mỹ khẳng định “những hành động này được cân nhắc kỹ lưỡng, hoàn toàn mang tính phòng thủ và nhằm mục đích duy trì lệnh ngừng bắn”.
Truyền thông Iran đưa tin, ít nhất 3 tiếng nổ đã được nghe thấy ở phía đông Bandar Abbas vào rạng sáng hôm nay. Các vụ nổ đã kích hoạt hệ thống phòng không của Bandar Abbas trong thời gian ngắn.
Đây là cuộc tấn công thứ hai của Mỹ vào Iran trong những ngày gần đây, bất chấp lệnh ngừng bắn đang được thực thi.
Trước đó, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) ngày 25/5 xác nhận, quân đội Mỹ đã tiến hành các cuộc "tấn công tự vệ" nhắm vào các trận địa phóng tên lửa và tàu thuyền của Iran đang tìm cách rải thủy lôi xung quanh khu vực eo biển Hormuz.
Sau cuộc tấn công của Mỹ, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cũng tuyên bố bắn hạ một máy bay không người lái của Mỹ xâm nhập không phận và nhắm bắn một máy bay chiến đấu F-35 của Mỹ.
Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz, một tuyến đường thủy quan trọng đối với dòng chảy năng lượng toàn cầu, trong khi Mỹ đáp trả bằng cách phong tỏa các cảng của Iran.
Vấn đề về cơ chế kiểm soát eo biển Hormuz đến nay tiếp tục là điểm nghẽn chính đối với các cuộc hòa đàm của Mỹ và Iran. Chính quyền Tổng thống Trump tuyên bố, Hormuz sẽ được mở lại bằng cách này hoặc cách khác.
Bộ Quốc phòng Anh ngày 22/4 cho biết các thợ lặn quân sự đang được chuẩn bị sẵn sàng tham để gia hoạt động rà phá thủy lôi tại eo biển Hormuz. Các thợ lặn này là lực lượng người nhái chuyên nghiệp của Hải quân Hoàng gia Anh, được huấn luyện chuyên sâu về vô hiệu hóa và rà phá thủy lôi dưới nước.
Đây được coi là phương án hỗ trợ, bên cạnh việc sử dụng các thiết bị không người lái để rà phá thủy lôi. Anh cũng xác nhận sẽ cung cấp các tàu không người lái chuyên rà quét thủy lôi như một phần của nhiệm vụ đa quốc gia nhằm mở lại eo biển Hormuz.
Theo Politico, động thái của Anh dường như là một phần trong nỗ lực thể hiện với Mỹ rằng họ sẵn sàng đóng góp nghiêm túc vào việc đảm bảo an toàn cho tuyến đường thủy quan trọng qua Hormuz. Anh trước đó khiến Tổng thống Donald Trump giận dữ vì không tham gia vào chiến dịch tấn công của Mỹ - Israel ở Iran, cũng như không hưởng ứng lời kêu gọi điều tàu chiến tới eo biển.
Nhà Trắng gần đây tuyên bố họ không cần bất kỳ sự hỗ trợ nào từ châu Âu. Tổng thống Trump thậm chí còn chế giễu các khí tài của lực lượng hải quân Anh là "đồ chơi".
Hiện chưa rõ Hải quân Anh sẽ phối hợp với Mỹ thế nào trong nỗ lực rà phá thủy lôi ở eo biển Hormuz. Lầu Năm Góc chưa bình luận về thông tin trên.
AP ngày 22/4 dẫn nguồn thạo tin cho biết Lầu Năm Góc đã thông báo với các nghị sĩ Mỹ hồi tuần này rằng có thể sẽ mất 6 tháng để rà phá hết thủy lôi ở khu vực eo biển Hormuz.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) được cho là đã rải nhiều thủy lôi ở eo biển Hormuz kể từ khi chiến sự với Mỹ - Israel bùng phát ngày 28/2. NYTimes dẫn một số nguồn tin cho hay Iran có thể đã mất dấu một số thủy lôi và yêu cầu tàu thuyền di chuyển sát lãnh hải nước này để đảm bảo an toàn.
Tuy nhiên, Iran ngày 18/4 tuyên bố tái áp đặt kiểm soát ở eo biển Hormuz, đảo ngược thông báo mở cửa hoàn toàn cho tàu thương mại đưa ra một ngày trước đó.
Trong khi đó, hải quân Mỹ cũng thực thi lệnh phong tỏa bên ngoài vịnh Oman, cảnh báo sẽ bắt giữ bất cứ tàu nào đến hoặc rời đi từ cảng Iran, cũng như đã nộp phí cho Tehran.
Tình trạng này khiến các tàu thương mại đối mặt với vòng "phong tỏa kép" khi hoạt động ở eo biển Hormuz. Căng thẳng tại tuyến hàng hải trọng yếu này vẫn ở mức cao dù Mỹ ngày 21/4 gia hạn lệnh ngừng bắn nhằm tạo điều kiện cho các nỗ lực đàm phán.
