Trong dòng chảy của kinh tế số và sự bùng nổ của các nền tảng nội dung trực tuyến, công nghiệp văn hóa đang dần trở thành một trong những lĩnh vực giàu tiềm năng của Việt Nam.
Từ điện ảnh, âm nhạc, trò chơi điện tử, du lịch văn hóa đến thủ công mỹ nghệ hay nội dung số, những sản phẩm được tạo ra từ trí tuệ, sự sáng tạo và bản sắc văn hóa đang mở ra không gian phát triển mới cho nền kinh tế.
Tuy nhiên, đi cùng với cơ hội là những khoảng trống về nhận thức, những tranh cãi liên quan đến bản quyền cũng như bài toán cân bằng giữa bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ với nhu cầu sáng tạo và tiếp cận văn hóa của công chúng.
Tại Hội nghị cung cấp thông tin cho báo chí về công tác nhân quyền và thông tin đối ngoại, ông Lê Minh Tuấn – Phó Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả (Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch) cho biết, Bộ Chính trị vừa ban hành Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa Việt Nam, tiếp đó Quốc hội thông qua Nghị quyết 28 về một số chính sách phát triển văn hóa.
Theo ông Tuấn đây là những nghị quyết mang tính đột phá, thể hiện sự quan tâm lớn của Đảng, Nhà nước và Quốc hội đối với phát triển văn hóa nói chung, công nghiệp văn hóa nói riêng.
Ông Tuấn cho rằng, việc đặt công nghiệp văn hóa và quyền tác giả trong cùng một dòng chảy truyền thông là điều tất yếu.
Bởi từ nghệ thuật, điện ảnh, nhiếp ảnh đến báo chí, xuất bản đều gắn chặt với câu chuyện bản quyền.
Trong bối cảnh Nhà nước xác định công nghiệp văn hóa là động lực phát triển mới, các sản phẩm sáng tạo càng cần được bảo vệ quyền tác giả và quyền liên quan.
Theo ông, công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo ngày càng khẳng định vai trò là động lực quan trọng của phát triển bền vững, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và quảng bá hình ảnh quốc gia.
Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, các nền tảng phân phối nội dung trực tuyến, mạng xã hội cùng các mô hình kinh doanh dựa trên tài sản trí tuệ đang mở ra nhiều cơ hội cho lĩnh vực văn hóa, giải trí và nội dung số.
“Điện ảnh, âm nhạc, game, quảng cáo, thủ công mỹ nghệ hay du lịch văn hóa khi được truyền thông trên mạng xã hội và các phương tiện truyền thông chính thống đã tạo hiệu ứng lan tỏa lớn đối với các giá trị văn hóa Việt Nam. Tuy nhiên, bên cạnh cơ hội phát triển, công nghiệp văn hóa cũng đối mặt với không ít thách thức”, ông Tuấn nói.
Theo Phó Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả, nhận thức của một bộ phận tổ chức, cá nhân về vai trò của quyền tác giả, quyền liên quan còn hạn chế.
Tình trạng xâm phạm bản quyền, sử dụng tác phẩm chưa được cấp phép vẫn diễn ra ở một số lĩnh vực, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của các nhà sáng tạo, nghệ sĩ; đồng thời làm giảm giá trị kinh tế và chất lượng của các sản phẩm công nghiệp văn hóa.
Ở chiều ngược lại, ông Tuấn cũng cho rằng nếu việc thực thi quyền tác giả quá cứng nhắc, chỉ chú trọng lợi ích của chủ thể nắm quyền mà không quan tâm đến quyền sáng tạo của nghệ sĩ trẻ và nhu cầu hưởng thụ văn hóa của công chúng thì mục tiêu phát triển công nghiệp văn hóa sẽ khó đạt được.
Khi đó, các tác phẩm văn hóa, nghệ thuật cũng khó có cơ hội lan tỏa rộng rãi trong nước và quốc tế.
Từ thực tế này, ông Lê Minh Tuấn nhấn mạnh truyền thông về công nghiệp văn hóa, quyền tác giả và quyền liên quan cần được triển khai chủ động, bài bản, có trọng tâm, trọng điểm.
Truyền thông không chỉ dừng lại ở việc đưa tin sự kiện mà phải góp phần định hướng nhận thức xã hội, thúc đẩy hành vi tôn trọng bản quyền, tiêu dùng hợp pháp và phát triển thị trường văn hóa minh bạch, bền vững. Đồng thời, cần bảo đảm hài hòa lợi ích giữa chủ thể quyền, chủ thể sáng tạo và công chúng.
Theo ông Tuấn, truyền thông trong lĩnh vực này cần hướng tới ba mục tiêu cơ bản. Trước hết là nâng cao nhận thức của các cấp, ngành, doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân sáng tạo và công chúng về vai trò của công nghiệp văn hóa trong phát triển kinh tế – xã hội.
Công nghiệp văn hóa cần được nhìn nhận không chỉ là hoạt động văn hóa đơn thuần mà còn là lĩnh vực kinh tế quan trọng dựa trên sáng tạo, công nghệ, bản quyền và khả năng thương mại hóa các giá trị văn hóa.
Mục tiêu tiếp theo là tăng cường ý thức tuân thủ pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan; thúc đẩy văn hóa tôn trọng bản quyền trong cộng đồng.
Truyền thông cần làm rõ quyền và nghĩa vụ của tác giả, chủ sở hữu quyền, người sử dụng tác phẩm, doanh nghiệp nền tảng và công chúng; đồng thời chỉ ra tác hại của hành vi xâm phạm bản quyền đối với môi trường sáng tạo và uy tín quốc gia.
Cuối cùng là góp phần phát triển thị trường nội dung số lành mạnh, thúc đẩy tiêu dùng trong nước và xuất khẩu các sản phẩm công nghiệp văn hóa Việt Nam.
Theo đó, truyền thông cần giới thiệu những mô hình, doanh nghiệp, startup, nghệ sĩ và nhà sáng tạo tiêu biểu; quảng bá thương hiệu sáng tạo Việt Nam, đồng thời tăng cường kết nối giữa nhà sáng tạo, doanh nghiệp, nhà đầu tư, nền tảng phân phối và công chúng.
Về nội dung truyền thông, ông Tuấn cho rằng cần tập trung tuyên truyền các chủ trương, chính sách lớn của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa Việt Nam và Nghị quyết 28 của Quốc hội về một số chính sách đột phá cho phát triển văn hóa, trong đó có công nghiệp văn hóa.
Ông cho biết, hiện Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang xây dựng nghị định quy định chi tiết một số điều của Nghị quyết 28, với nhiều nội dung liên quan trực tiếp đến công nghiệp văn hóa như phát triển cụm công nghiệp sáng tạo văn hóa, khu công nghiệp sáng tạo văn hóa và tổ hợp sáng tạo văn hóa. Đây là những khái niệm mới, lần đầu tiên được đưa vào một nghị quyết của Quốc hội.
“Các đơn vị hoạt động sáng tạo trong những khu, cụm sáng tạo văn hóa sẽ được hưởng nhiều chính sách ưu đãi về thuế và các cơ chế liên quan nhằm thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa”, ông Tuấn thông tin.
Cùng với đó, ông cho rằng cần tiếp tục đẩy mạnh truyền thông về Chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; tuyên truyền việc triển khai Luật Sở hữu trí tuệ và các nghị định liên quan đến quyền tác giả, quyền liên quan.
Đặc biệt, cần tăng cường phổ biến các quy định của Nghị định 341 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quyền tác giả, quyền liên quan nhằm nâng cao ý thức chấp hành pháp luật và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các nhà sáng tạo.
Theo ông Lê Minh Tuấn, công nghiệp văn hóa cần được xác định là động lực quan trọng của kinh tế sáng tạo và phát triển bền vững.
Bản quyền là nền tảng của sáng tạo, còn thương mại hóa tài sản trí tuệ là con đường để các sản phẩm văn hóa Việt Nam vươn ra thị trường trong nước và quốc tế.
Ông cũng nhấn mạnh, chuyển đổi số đang mở ra nhiều cơ hội lớn cho công nghiệp văn hóa nhưng phải đi đôi với bảo vệ quyền tác giả, quyền liên quan. Đồng thời cần xây dựng văn hóa sử dụng nội dung hợp pháp như trách nhiệm chung của cơ quan quản lý, doanh nghiệp, nền tảng số và mỗi người dân.
Theo Phó Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả, trong bối cảnh kinh tế sáng tạo, kinh tế số và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, truyền thông cần chuyển từ vai trò phổ biến thông tin sang kiến tạo nhận thức, dẫn dắt hành vi và thúc đẩy hành động.
Ông bày tỏ kỳ vọng, với sự tham gia của các cơ quan báo chí, cơ quan quản lý, doanh nghiệp, nghệ sĩ, nhà sáng tạo, nền tảng số và công chúng, công nghiệp văn hóa Việt Nam sẽ có điều kiện phát triển mạnh mẽ hơn trên nền tảng sáng tạo, công nghệ, bản quyền và bản sắc văn hóa dân tộc.
Từ một giọng ca loay hoay nhiều năm không bật lên sau cuộc thi Vietnam Idol, Anh Quân Idol giờ đây trở thành cái tên được đông đảo khán giả biết đến nhờ bản hit E là không thể cán mốc hơn 120 triệu lượt xem trên các nền tảng.
Ít ai biết rằng, phía sau ánh hào quang của ca khúc gây sốt suốt hơn hai năm qua là hành trình dài đầy nhọc nhằn, những ngày không có show, túng thiếu đến mức không đủ tiền ăn và nhiều lần tự hỏi bao giờ may mắn mới mỉm cười.
Sinh năm 1988 tại Hà Nội trong gia đình có bố là thương binh từng tham gia kháng chiến chống Mỹ, mẹ là cựu y tá quân y nghỉ hưu sớm vì mất sức lao động, Anh Quân lớn lên cùng tuổi thơ chứng kiến sự tần tảo và hy sinh của cha mẹ để nuôi bốn anh em khôn lớn. Chính hoàn cảnh ấy khiến nam ca sĩ luôn mang trong mình áp lực phải thành công để báo hiếu.
Sau khi dừng chân ở Top 7 Vietnam Idol 2012, Anh Quân từng Nam tiến với giấc mơ đổi đời nhưng thực tế phũ phàng hơn tưởng tượng. Không show diễn, không mối quan hệ, không tài chính, nam ca sĩ sống trong chuỗi ngày bấp bênh và nhiều lần rơi vào khủng hoảng.
Bước ngoặt chỉ thực sự đến khi anh gặp nhạc sĩ Tú Dưa và được định hướng chuyên nghiệp hơn trên con đường âm nhạc. Cuối năm 2023, bản live E là không thể bất ngờ bùng nổ, lan truyền mạnh mẽ trên mạng xã hội với hàng loạt bản cover.
Ca khúc này không chỉ giúp tên tuổi Anh Quân Idol phủ sóng mà còn mang lại cho anh nguồn thu nhập đáng kể. Nam ca sĩ thừa nhận chính cát-sê từ bản hit hơn 120 triệu view đã giúp anh sửa lại căn nhà cho bố mẹ ở quê, mua chiếc ô tô đầu tiên cho bản thân và có tiền đầu tư nghiêm túc hơn cho nghệ thuật.
"Có thể tôi đến chậm hơn người khác một nhịp, nhưng tôi muốn đi chắc và đi bằng thực lực", nam ca sĩ từng chia sẻ khi nói về hành trình hơn 10 năm lặng lẽ.
Khán giả vốn quen gọi Anh Quân là "thánh hát nhạc suy" bởi chất giọng trầm buồn cùng loạt tình ca da diết. Thế nhưng sau thành công của E là không thể, anh không muốn đóng khung mình trong những bản nhạc thất tình.
Mới đây, nam ca sĩ gây chú ý khi ra mắt MV Việt Nam khúc kiêu hùng – sản phẩm đánh dấu cú rẽ bất ngờ sang dòng nhạc quê hương, đất nước. Đây không đơn thuần là một thử nghiệm âm nhạc mà còn là dự án mang ý nghĩa đặc biệt với Anh Quân, bởi nó gắn với hình bóng người cha thương binh và những câu chuyện chiến trường ông từng kể suốt tuổi thơ con trai.
Tại buổi ra mắt MV, cha của Anh Quân đã không giấu được nước mắt khi nghe con cất tiếng hát về người lính, về những hy sinh của thế hệ đi trước. Khoảnh khắc ấy khiến chính nam ca sĩ nghẹn ngào, bởi với anh, thành công lớn nhất không chỉ là hàng triệu lượt xem mà là nhìn thấy cha mẹ tự hào.
Từ một ca sĩ từng chật vật kiếm sống, Anh Quân Idol giờ đã có bản hit trăm triệu view, có xe riêng, sửa được nhà cho đấng sinh thành và từng bước khẳng định vị trí trong showbiz. Thành công đến muộn, nhưng với nam ca sĩ sinh đúng ngày 30/4 này, đó dường như là phần thưởng xứng đáng cho sự bền bỉ không bỏ cuộc suốt hơn một thập kỷ.
Theo Quyết định, học sinh THCS tại các trường chất lượng cao phải đạt tối thiểu trình độ ngoại ngữ bậc B1, còn học sinh THPT đạt tối thiểu bậc B2 theo Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc Việt Nam hoặc tương đương.
Cũng trong nhóm tiêu chí về kết quả giáo dục và cam kết chất lượng ở bậc trung học, Hà Nội yêu cầu tối thiểu 90% học sinh đạt học lực khá, tốt và ít nhất 98% học sinh đạt kết quả rèn luyện khá, tốt.
Với các chương trình bổ sung, tối thiểu 90% học sinh phải hoàn thành, trong đó ít nhất 70% hoàn thành tốt. Ngoài ra, trường chất lượng cao còn phải đảm bảo có học sinh đạt thành tích trong các kỳ thi học sinh giỏi, nghiên cứu khoa học từ cấp thành phố trở lên.
So với dự thảo trước đó, Quyết định chính thức đã "nới rộng" nhiều tiêu chí. Đáng chú ý, thành phố chấp nhận một tỷ lệ nhất định học sinh bỏ học và lưu ban ở cấp THCS, THPT, với điều kiện thấp hơn mức trung bình toàn thành phố.
Trong khi đó, bản dự thảo từng đặt ra yêu cầu chặt hơn khi không chấp nhận học sinh lưu ban, thậm chí không có học sinh xếp loại yếu trong trường chất lượng cao.
Đối với trường tiểu học chất lượng cao, thành phố quy định phải bảo đảm tối thiểu 80% học sinh đạt kết quả học tập mức khá trở lên, trong đó ít nhất 30% đạt mức tốt; tối thiểu 70% học sinh đạt kết quả tốt ở các lĩnh vực tăng cường như ngoại ngữ, tin học, kỹ năng. 100% học sinh hoàn thành chương trình tiểu học.
Quyết định cũng đặt ra hàng loạt tiêu chí mới về đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý, đồng thời khuyến khích các trường có giáo viên dạy song ngữ một số môn khoa học cơ bản.
Một điểm đáng chú ý khác là các trường chất lượng cao được tự chủ xây dựng chương trình bổ sung ngoài chương trình giáo dục phổ thông của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Nội dung bổ sung tập trung vào ngoại ngữ, STEM/STEAM, AI, robotics, kỹ năng số, nghệ thuật, hoạt động trải nghiệm, nghiên cứu khoa học và hướng nghiệp.
Tuy nhiên, quyết định nhấn mạnh chương trình bổ sung không được gây quá tải cho học sinh và phải được Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội thẩm định, phê duyệt.
Từ năm 2026, các trường chất lượng cao tuyển sinh trên phạm vi toàn thành phố, không giới hạn theo địa bàn như trước đây. Đáng chú ý, quyết định yêu cầu các trường phải công khai đầy đủ phương án tuyển sinh, chỉ tiêu, tiêu chí tuyển sinh và phương thức đánh giá trước thời điểm tuyển sinh tối thiểu 5 tháng.
Quyết định có hiệu lực kể từ ngày 7/5 và được áp dụng để đánh giá, công nhận cơ sở giáo dục chất lượng cao trên địa bàn Hà Nội từ năm học 2026-2027. Đồng thời, quyết định này thay thế hai quyết định về trường chất lượng cao được thành phố ban hành từ năm 2013.
Các trường đã được công nhận là trường chất lượng cao hiện tại sẽ tiếp tục thực hiện theo đề án cũ và có 18 tháng để hoàn thiện các tiêu chí mới. Hết thời hạn 18 tháng, các trường này sẽ làm thủ tục công nhận lại.
Đối với học sinh học tập tại nhà trường trước thời điểm trường được công nhận chất lượng cao, học sinh được quyền lựa chọn tiếp tục học chương trình giáo dục hiện hành hoặc tham gia chương trình bổ sung của trường chất lượng cao trên cơ sở tự nguyện. Mức học phí của hai chương trình là khác nhau.
Theo Ban Quản lý Khu BTTN Pù Hoạt, thời gian qua, đơn vị phối hợp với các tổ chức nghiên cứu trong và ngoài nước triển khai nhiều hoạt động điều tra, giám sát đa dạng sinh học bằng công nghệ hiện đại. Qua quá trình nghiên cứu bằng bẫy ảnh, các nhà khoa học ghi nhận được hình ảnh cá thể sói lửa (Cuon alpinus) xuất hiện trong rừng tự nhiên của Pù Hoạt.
Hình ảnh này sau đó được Trung tâm nghiên cứu IZW của Cộng hòa Liên bang Đức giám định và xác nhận. Kết quả nghiên cứu được đăng tải trên tạp chí của Trường Đại học Cambridge vào tháng 2/2026.
Ông Nguyễn Văn Sinh, Giám đốc Khu BTTN Pù Hoạt, cho biết, việc ghi nhận được hình ảnh sói lửa ngoài thực địa là cơ sở khoa học quan trọng để khẳng định sự tồn tại của loài động vật quý hiếm này tại Pù Hoạt, đồng thời mở ra thêm nhiều cơ hội cho công tác nghiên cứu, bảo tồn đa dạng sinh học tại địa phương.
Theo Sách Đỏ Việt Nam, sói lửa thuộc nhóm CR - cực kỳ nguy cấp, đối mặt nguy cơ tuyệt chủng rất cao ngoài tự nhiên.
Tại Việt Nam, trước đây sói lửa chỉ được ghi nhận phân bố ở một số khu vực như Mường Nhé (Điện Biên cũ), Pù Luông, Xuân Liên, Bến En, Pù Hu (Thanh Hóa), Phong Nha - Kẻ Bàng, Bắc Hướng Hóa (Quảng Trị) và Pù Hoạt (Nghệ An). Tuy nhiên, đây là lần đầu tiên hình ảnh thực tế của loài này được ghi nhận tại Pù Hoạt, qua đó chứng minh sự tồn tại của chúng trong tự nhiên.
Các nhà khoa học cho biết, sói lửa có hình dáng khá giống chó nhà, nặng khoảng 8-20 kg, lông màu đỏ da bò, chân cao khỏe và thường sinh sống theo đàn. Những năm gần đây, quần thể loài này suy giảm mạnh do mất rừng, suy thoái sinh cảnh và từng bị săn bắt quá mức.
Việc liên tiếp ghi nhận nhiều loài động vật quý hiếm như beo lửa, mèo gấm, mèo rừng và nay là sói lửa cho thấy giá trị đa dạng sinh học đặc biệt của Khu BTTN Pù Hoạt, đồng thời phản ánh hiệu quả của công tác bảo tồn rừng và động vật hoang dã tại địa phương.
Trước đó, Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Hoạt cũng liên tiếp ghi nhận sự xuất hiện của nhiều loài động vật quý hiếm như: beo lửa, mèo gấm và mèo rừng thông qua hệ thống bẫy ảnh.
