Nhiều người không nhận ra dấu hiệu sớm của ung thư da vì cho rằng bệnh chỉ xuất hiện dưới dạng các vết loét nghiêm trọng, dễ nhìn thấy. Thực tế, ở giai đoạn đầu, các dấu hiệu ung thư da thường rất nhỏ, không gây đau nên dễ bị bỏ qua hoặc xem nhẹ, theo Hindustan Times (Ấn Độ).
Theo bác sĩ Aravind Badiger, làm việc tại Công ty dược phẩm BDR Pharmaceuticals (Ấn Độ), ung thư da vẫn là một trong những loại ung thư phổ biến nhưng thường bị bỏ sót nhất trên thế giới. Những dấu hiệu mọi người cần chú ý trên da gồm:
Bác sĩ Aravind nhấn mạnh rằng tia cực tím (UV) từ ánh nắng mặt trời là một trong những yếu tố nguy cơ lớn gây ung thư da. Tuy nhiên, lối sống, hệ miễn dịch suy yếu, tiền sử gia đình và môi trường sống cũng có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
Ngay cả những người có làn da nhiều melanin cũng không hoàn toàn “miễn nhiễm” với ung thư da. Ở nhóm này, bệnh đôi khi được phát hiện muộn hơn do mức độ nghi ngờ lâm sàng thấp.
Để giảm nguy cơ ung thư da về lâu dài, chuyên gia khuyến cáo mọi người nên:
Theo bác sĩ Aravind, chỉ cần chú ý hơn đến một đốm nhỏ trên da hôm nay cũng có thể tạo ra khác biệt lớn cho sức khỏe trong tương lai. Phát hiện sớm vẫn là một trong những cách hiệu quả nhất để chống lại ung thư da.
Mục tiêu này được Bộ Y tế đặt ra tại Kế hoạch thực hiện Chương trình Bảo đảm mức sinh thay thế vừa được ban hành. Đây là chỉ tiêu định lượng then chốt trong bối cảnh mức sinh tại Việt Nam hiện giảm xuống dưới ngưỡng thay thế.
Với mức sinh ước tính 1,93 con/phụ nữ trong năm 2025, mức tăng 2% đồng nghĩa cứ 100 phụ nữ sẽ sinh thêm khoảng 4 em bé mỗi năm. Mục tiêu của lộ trình này là từng bước đưa tỷ lệ sinh nhích dần lên và chạm lại mốc thay thế lý tưởng 2,1 con/phụ nữ nhằm duy trì quy mô dân số ổn định.
Số liệu cho thấy tỷ suất sinh giảm từ 2,11 con/phụ nữ năm 2021 xuống 1,91 năm 2024 và nhích nhẹ lên 1,93 năm 2025, với xu hướng giảm rõ rệt tại đô thị và các khu vực phát triển. Số liệu về mức sinh năm 2025 của Cục Thống kê cũng cho thấy 11/34 tỉnh có mức sinh dưới 2,0 con/phụ nữ. Mức sinh lý tưởng để duy trì dân số là 2,1.
Mới đây, cơ quan này đề xuất ngân sách chi 1.800 tỷ đồng mỗi năm để hỗ trợ phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi, người dân tộc thiểu số rất ít người và cư dân tại những khu vực có mức sinh thấp. Thực tế, nhiều địa phương đã chủ động áp dụng chính sách thưởng tiền. Điển hình, TP HCM chi 3-5 triệu đồng thưởng cho gần 9.000 bà mẹ sinh đủ hai con trước tuổi 35 nhằm đối phó tình trạng tỷ lệ sinh thấp kỷ lục tại siêu đô thị 14 triệu dân.
Ngành y tế cũng định hướng rà soát và bãi bỏ các quy định hạn chế sinh con thứ ba trước đây. Thay vào đó, nhà nước khuyến khích các gia đình sinh đủ hai con, đồng thời yêu cầu cán bộ, đảng viên gương mẫu thực hiện. Bộ Y tế đặt mục tiêu đến năm 2030, toàn bộ các tỉnh thành triển khai chính sách hỗ trợ sinh con và 95% cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ nắm rõ thông tin về lợi ích của việc duy trì mức sinh.
Thời gian tới, các địa phương sẽ thí điểm và nhân rộng nhiều biện pháp hỗ trợ kinh tế như san sẻ chi phí nuôi dạy con, phát triển dịch vụ trông giữ trẻ, lập ngân hàng sữa mẹ và mở rộng mô hình bác sĩ gia đình. Bộ Y tế cũng khuyến khích thanh niên kết hôn trước 30 tuổi, đồng thời mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục công lập cho trẻ nhỏ nhằm giảm gánh nặng tài chính cho các gia đình.
Bộ Y tế đánh giá Việt Nam cần hành động đồng bộ và kịp thời để tránh rơi vào bẫy mức sinh thấp như Hàn Quốc, Nhật Bản hay Singapore. Tại những quốc gia này, tỷ lệ sinh không thể phục hồi đáng kể dù chính phủ đổ tiền đầu tư các dịch vụ hỗ trợ tài chính và chăm sóc trẻ em.
Theo The Guardian ngày 21/4, cơ quan lập pháp Anh đã chốt thông qua Dự luật Thuốc lá và Thuốc lá điện tử vào thứ ba vừa qua sau nhiều vòng tranh luận. Đạo luật sẽ chính thức có hiệu lực sau khi Hoàng gia phê chuẩn vào tuần tới. Quy định mới cấm hoàn toàn các cơ sở kinh doanh bán mặt hàng này cho nhóm dân số sinh từ năm 2009 trở đi. Giới chức Anh kỳ vọng biện pháp quyết liệt này sẽ chặt đứt chuỗi gây nghiện và loại bỏ dần việc kinh doanh thuốc lá trong tương lai.
Quyết định mạnh tay của chính phủ xuất phát từ gánh nặng y tế và kinh tế khổng lồ. Khói thuốc cướp đi sinh mạng của 64.000 người và khiến 400.000 bệnh nhân nhập viện mỗi năm tại quốc gia này. Dịch vụ Y tế Quốc gia (NHS) phải chi khoảng 3 tỷ bảng Anh hàng năm để điều trị ung thư và bệnh tim mạch. Toàn xã hội cũng thiệt hại 21,3 đến 27,6 tỷ bảng Anh mỗi năm do suy giảm năng suất lao động.
Bộ trưởng Y tế Wes Streeting đánh giá "đạo luật đánh dấu thời khắc lịch sử của sức khỏe quốc dân", thêm rằng chính sách mới giúp bảo vệ trẻ em khỏi sự lệ thuộc vào chất gây nghiện và ngăn chặn những tổn hại sức khỏe suốt đời.
Bên cạnh việc giới hạn độ tuổi, đạo luật trao quyền cho các bộ trưởng mở rộng phạm vi cấm hút thuốc ra các sân chơi trẻ em, khu vực bên ngoài trường học và bệnh viện. Chính phủ đồng thời cấm các thương hiệu thuốc lá điện tử quảng bá, tiếp thị sản phẩm chứa nicotine hướng tới giới trẻ để ngăn chặn nguy cơ nghiện từ sớm.
Nhiều tổ chức y tế hoan nghênh bước đi trên. Giám đốc tổ chức Hành động vì Sức khỏe và Hút thuốc Hazel Cheeseman và đại diện tổ chức Hen suyễn và Phổi Anh Sarah Sleet đều coi đạo luật là bước ngoặt thay đổi diện mạo sức khỏe quốc gia. Họ tin tưởng chính sách mới sẽ chặn đứng cơ hội tàn phá lá phổi thế hệ mai sau của ngành công nghiệp này.
Tuy nhiên, các công ty kinh doanh thuốc lá điện tử lại bày tỏ sự lo ngại. Đại diện công ty VPZ Richard Begg và người sáng lập tổ chức We Vape Mark Oates cảnh báo việc siết chặt quản lý, đặc biệt là hạn chế hương liệu, có thể gây tác dụng ngược. Họ cho rằng hương liệu đóng vai trò làm động lực giúp người trưởng thành chuyển sang giải pháp thay thế. Việc cấm cản quá mức dễ đẩy những người đang cai thuốc quay lại dùng sản phẩm truyền thống hoặc tìm đến nguồn cung bất hợp pháp trên thị trường đen.
Điểm khác biệt nằm ở chỗ, khi thời gian vận động kéo dài hơn và với cường độ phù hợp, tỷ lệ huy động năng lượng từ mỡ thừa sẽ tăng lên, theo chuyên trang sức khỏe Verywellfit (Mỹ).
Khi bắt đầu đi bộ, cơ thể thường ưu tiên sử dụng đường glucose trong máu và glycogen dự trữ trong cơ để tạo năng lượng. Đây là nguồn nhiên liệu dễ huy động nhanh chóng. Bên cạnh đó, chất béo trong máu và mỡ thừa vẫn được sử dụng nhưng với tỷ lệ thấp hơn.
Các nghiên cứu cho thấy cơ thể luôn kết hợp nhiều nguồn năng lượng trong quá trình vận động. Khi tập các bài sức bền kéo dài và ở cường độ vừa phải, quá trình ô xy hóa a xít béo sẽ tăng dần theo thời gian.
Với đa số người khỏe mạnh, sau khoảng 20 - 30 phút đi bộ liên tục ở tốc độ vừa phải, cơ thể đã bắt đầu sử dụng chất béo và mỡ thừa nhiều hơn để tạo năng lượng. Khi lượng glycogen dễ huy động giảm dần, cơ thể sẽ huy động thêm mỡ dự trữ.
Tuy nhiên, đây không phải là mốc giống nhau với tất cả mọi người. Thời điểm này sẽ thay đổi tùy thuộc vào tuổi tác, thể trạng, thói quen vận động, tốc độ đi bộ cũng như vừa ăn hay đang trong trạng thái đói. Người tập luyện thường xuyên có khả năng huy động mỡ thừa hiệu quả hơn so với người ít vận động.
Nếu mục tiêu là giảm mỡ, việc duy trì thời gian đi bộ từ 30 - 60 phút thường mang lại hiệu quả tốt hơn so với các buổi tập quá ngắn. Thời gian vận động dài hơn giúp cơ thể tiêu hao calo nhiều hơn và kéo dài thời gian sử dụng mỡ thừa làm nhiên liệu.
Tổ chức y tế phi lợi nhuận Mayo Clinic (Mỹ) khuyến nghị người trưởng thành nên duy trì ít nhất 150 phút vận động sức bền cường độ vừa mỗi tuần. Với nhiều người, đi bộ khoảng 30 phút/ngày là mục tiêu thực tế và dễ duy trì lâu dài hơn các hình thức tập luyện cường độ cao.
Đi bộ có thể giúp giảm mỡ nhưng kết quả cuối cùng còn phụ thuộc vào lối sống tổng thể. Nếu đi bộ đều đặn nhưng ăn quá nhiều hoặc ngủ không đủ giấc thì vẫn có thể gặp khó khăn khi giảm cân.
Để tối ưu hiệu quả, nên kết hợp đi bộ với chế độ ăn cân bằng, ngủ đủ giấc, tập luyện sức mạnh để duy trì khối cơ và hạn chế ngồi quá lâu trong ngày, theo Verywellfit.
