Tôi rất đồng tình với bài viết “Không thể giao trẻ em cho mạng xã hội: Khi học online vô tình kéo trẻ vào mạng” trên Tuổi Trẻ Online. Tôi muốn chia sẻ thêm về các khía cạnh khác về vấn đề học online qua trải nghiệm thực tế của con tôi.
Tôi có con đang học lớp 6 tại một trường công lập ở phường Thông Tây Hội, TP.HCM. Đầu năm học, nhà trường thông báo phụ huynh đóng phí sử dụng phần mềm học online K12. Theo giáo viên chủ nhiệm, nền tảng này nhằm giúp giáo viên gửi bài giảng, tài liệu để học sinh xem thêm, nâng cao kiến thức.
Tuy nhiên trong quá trình học, hằng ngày giáo viên các môn đều đăng bài tập lên hệ thống và học sinh phải hoàn thành để được điểm danh, tính điểm quá trình.
Có những video môn mỹ thuật, âm nhạc, thể dục dài từ 15 phút đến hơn 30 phút. Học sinh buộc phải xem hết mới được ghi nhận hoàn thành và phải xác nhận bằng nội dung “Em đã xem”. Nếu tua nhanh để lướt qua thì hệ thống không chấp nhận.
Điều khiến phụ huynh áp lực hơn là giáo viên các môn đăng bài không theo thời khóa biểu cố định. Có ngày gần như tất cả các môn cùng đăng bài một lúc, thường vào khung giờ từ 18h đến 21h.
Ngoài K12, giáo viên chủ nhiệm còn lập nhóm Zalo để trao đổi với phụ huynh, gửi lịch ôn tập hoặc tài liệu để phụ huynh tải về in cho con. Đồng thời, một nhóm Zalo khác được lập riêng để trao đổi trực tiếp với học sinh.
Nhiều môn như ngữ văn, kỹ năng sống còn giao bài tập nhóm, yêu cầu học sinh tự lập nhóm, trao đổi qua Gmail hoặc Zalo rồi nộp bài qua tài khoản Zalo riêng của giáo viên.
Trong khi đó, lịch học của học sinh lớp 6 hiện nay gần như kín cả ngày, từ 7h sáng đến 16h30 chiều. Về đến nhà, ăn cơm và nghỉ ngơi xong thì các em lại phải tiếp tục vào K12 để kiểm tra xem giáo viên có đăng bài hay không nhằm làm bài và điểm danh.
Có hôm đến 21h vẫn chưa thấy bài đăng, nhưng sáng hôm sau giáo viên chủ nhiệm thông báo trong nhóm Zalo rằng phụ huynh cần nhắc con vào K12 vì giáo viên bộ môn đăng bài sau 21h hôm trước.
Gia đình tôi hiện cố gắng kiểm soát việc sử dụng Internet của con. Con chỉ được xem phim 30 phút, chơi game 30 phút và học tiếng Anh hoặc cờ online khoảng 30 phút mỗi ngày. Con không sử dụng Facebook, TikTok, Zalo và cũng không có điện thoại thông minh riêng.
Các thiết bị như laptop, điện thoại thông minh hay tài khoản mạng xã hội đều là của cha mẹ, con chỉ được mượn để học hoặc giải trí trong thời gian giới hạn. Con tôi hiện chỉ dùng điện thoại “cục gạch” để liên lạc hằng ngày.
Tuy nhiên, với cách triển khai học online hiện nay, việc học sinh phải lên Internet trong thời gian dài gần như trở thành bắt buộc. Chưa kể các em còn phải dùng Zalo để học nhóm, trao đổi và nộp bài tập.
Nếu phụ huynh quản lý sát sao thì còn có thể kiểm soát phần nào. Nhưng với nhiều gia đình ít thời gian quan tâm con cái, lý do “lên K12 để học bài” rất dễ trở thành cánh cửa để trẻ tiếp xúc với đủ loại nội dung trên mạng.
Thực tế đã có không ít vụ việc học sinh nói xấu nhau trong nhóm Zalo, Facebook; dùng AI ghép ảnh phản cảm để phát tán; bị kẻ xấu dụ dỗ gửi hình ảnh nhạy cảm rồi đe dọa. Chưa kể vô số trào lưu độc hại trên TikTok, Facebook hay các nội dung bạo lực, kích động mà trẻ chưa đủ nhận thức để phân biệt đúng sai.
Trong bối cảnh nhiều quốc gia đang siết chặt việc trẻ dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội, tôi cho rằng môi trường giáo dục cũng cần có quy định và giới hạn rõ ràng hơn.
Bởi việc triển khai học online qua K12 hoặc yêu cầu học sinh sử dụng Zalo đã vô tình khiến các em tiếp xúc với mạng xã hội nhiều hơn bao giờ hết.
Tôi mong những chia sẻ này có thể góp thêm một góc nhìn để các cơ quan quản lý sớm có giải pháp phù hợp nhằm bảo vệ trẻ em trước những rủi ro trên không gian mạng.
Nằm trên vịnh Riga, đảo Kihnu dài 7 km, rộng hơn 3 km. Nơi đây cùng đảo Manija và các đảo lân cận tạo thành Không gian Văn hóa Kihnu, được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể. Đảo hiện có khoảng 300 người sinh sống.
Từ thế kỷ 19, đàn ông trên đảo thường xuyên đi biển đánh cá, săn hải cẩu hoặc sang đất liền làm việc nhiều tháng. Phụ nữ ở lại gánh vác toàn bộ công việc từ chăm con, làm nông đến điều hành cộng đồng. Sự phân công này kéo dài nhiều thế hệ, khiến truyền thông gọi Kihnu là "đảo nữ nhi".
Tuy nhiên, người dân địa phương không hoàn toàn đồng tình với cách gọi này. "Chúng tôi không phải một chế độ mẫu hệ. Kihnu là cộng đồng nơi phụ nữ giữ vai trò trung tâm", Mare Mätas, hướng dẫn viên kiêm chuyên gia văn hóa trên đảo, nói. Chị cho biết phụ nữ chăm sóc gia đình, gìn giữ phong tục, tổ chức lễ nghi.
Phần lớn nam giới trên đảo vẫn tiếp tục vắng mặt do làm việc trên các tàu vận tải, tàu du lịch (cruise ships) hoặc đi xuất khẩu lao động tại các nước Bắc Âu (Phần Lan, Na Uy) để kiếm thu nhập gửi về nuôi gia đình. Cơ hội việc làm trên đảo rất nghèo nàn và mang tính mùa vụ, buộc họ phải duy trì truyền thống rời đảo đi làm xa kéo dài nhiều tháng. Dù vậy, họ vẫn là trụ cột tài chính quan trọng của Kihnu.
Phụ nữ Kihnu vẫn giữ tập tục sinh con trong phòng xông hơi sauna, địu con khi làm đồng hoặc đi xe máy sidecar. Khi đàn ông vắng nhà, họ gác hải đăng, lái máy cày, vận hành nông trại và hỗ trợ các nghi lễ. Ngôn ngữ địa phương có nhiều từ mô tả trạng thái băng và thời tiết biển, như "tie" (băng chắc) hay "tuulõeauk" (băng mỏng).
Hôn nhân và sinh con từng được xem trọng tại Kihnu. Phụ nữ đã kết hôn mặc tạp dề bên ngoài váy truyền thống kört. Váy được dệt vào mùa đông; màu đỏ tượng trưng cho tuổi trẻ, màu đen dùng khi có tang.
Nhiếp ảnh gia người Na Uy Anne Helene Gjelstad cho rằng cuộc sống trên đảo rất khó khăn với những người không lấy chồng và không có con vì họ không được xem trọng như những phụ nữ khác.
Văn hóa Kihnu đang đối mặt nguy cơ mai một vì già hóa dân số và làn sóng người trẻ rời đảo. Những đám cưới truyền thống kéo dài ba ngày với âm nhạc và khiêu vũ dần biến mất khi nhiều người chọn sống chung mà không kết hôn hoặc chuyển lên đất liền học tập, làm việc. Quan niệm cũ từng coi lao động chân tay quan trọng hơn việc học của con gái cũng thay đổi theo thời gian. Nhiều ngôi nhà gỗ trên đảo bị bỏ trống. Phụ nữ bước sang tuổi 60 bắt đầu chuẩn bị tang lễ cho mình, tự may quần áo và đan găng tay cho người đào huyệt.
Để giữ gìn bản sắc, người dân Kihnu đang cố gắng kiểm soát hoạt động du lịch. Mỗi mùa hè, du khách đến đảo để nghe phụ nữ địa phương biểu diễn âm nhạc dân gian, xem các điệu nhảy runic cổ và mua sản phẩm thủ công.
Theo Mare Mätas, Kihnu muốn thu hút du khách quan tâm văn hóa, nghề thủ công thay vì du lịch đại trà. Chính quyền địa phương đang cân nhắc cấm nhà xe di động (motorhome) lên đảo.
Từ những căn nhà cũ kỹ, khu vườn bỏ hoang hay đồ vật tưởng chừng vô giá trị, nhiều người trên thế giới đã vô tình phát hiện ra những "kho báu" khiến ai nghe cũng phải bất ngờ.
Những câu chuyện tưởng như chỉ có trong phim lại trở thành sự thật, khi giá trị ẩn giấu phía sau đôi khi lên tới hàng chục, thậm chí hàng trăm nghìn Euro.
Điển hình vào năm 2020 những đứa trẻ giấu đến nhà nhà ông bà ở vùng Centre-Val de Loire, Pháp. Tai đây khi đang chơi trốn tìm một nhóm trẻ nhỏ đã vô tình phát hiện "kho báu" trị giá khoảng 100.000 Euro (khonagr 3 tỷ đồng) khi đang chơi đùa trong phòng cũ.
Theo kênh BFM TV, trong lúc dựng lều bằng những tấm ga trải giường cũ theo lời bố, các em bất ngờ cảm nhận một vật thể nặng bất thường nằm ẩn dưới các nếp vải. Ban đầu, lũ trẻ không mấy quan tâm và tiếp tục chơi, nhưng sau đó đã kể lại cho gia đình.
Khi người thân kiểm tra, họ không khỏi sững sờ khi phát hiện bên trong chính là hai thỏi vàng, mỗi thỏi nặng khoảng 1 kg.
Ban đầu, gia đình cho rằng đây có thể là kỷ vật của người thân đã khuất, nhưng sau khi xác minh, chuyên gia cho biết số vàng này được mua từ năm 1967.
Câu chuyện "kho báu trong ga trải giường cũ" nhanh chóng thu hút sự chú ý, trở thành một phát hiện may mắn hiếm có ngay trong chính ngôi nhà của gia đình.
Theo China News, anh Lâm, 35 tuổi, độc thân, là quản lý tại một công ty ở Đài Loan (Trung Quốc). Thường ngày anh không hút thuốc, ăn nhạt, ít ăn đồ ngọt, không có tiền sử tăng huyết áp hay tiểu đường.
6 tháng gần đây, anh bắt đầu cảm thấy khó thở khi đi bộ, tức ngực và thỉnh thoảng bị hồi hộp. Bên cạnh đó, anh luôn cảm thấy mệt mỏi, ngủ bao nhiêu vào cuối tuần cũng vẫn kiệt sức. Đáng chú ý, anh còn bị tiểu nhiều và tiểu có bọt.
Anh Lâm ban đầu chỉ nghĩ rằng mình bị căng thẳng hoặc mệt mỏi tạm thời, cho đến khi khám sức khỏe phát hiện ra hàng loạt vấn đề. Ngoài huyết áp cao và protein niệu, điều đáng tiếc là chức năng thận của người này đã suy giảm đến giai đoạn 3 của bệnh thận mạn tính, với tốc độ lọc cầu thận chỉ còn 58 điểm.
Khi nhận được kết quả, anh Lâm rất sốc: "Tôi mới 35 tuổi, không hút thuốc hay uống rượu, và mặc dù tôi hay ăn ngoài. Tôi ăn bánh mì kẹp ở cửa hàng tiện lợi với cà phê latte cho bữa sáng, và khi bận vào giờ ăn trưa, tôi ăn bún thịt hoặc oden và tempura từ một quán ăn vỉa hè gần văn phòng. Bữa tối, tôi thường thích ăn cơm hộp sườn heo. Như vậy chắc là ổn mà, phải không?".
Tuy nhiên, bác sĩ Hồng Vĩnh Tường, chuyên gia thận học tại khoa Thận, Bệnh viện Đa khoa Tam Quân (Đài Loan, Trung Quốc), nhận định thoạt nhìn, thực đơn này nghe có vẻ giống một chế độ ăn uống điển hình, không phải là một bữa ăn buffet với nhiều thịt. Mấu chốt của vấn đề không phải là muối hay dầu, mà là "phốt phát ẩn" mà anh Lâm vô tình tiêu thụ mỗi ngày.
Những thực phẩm này chứa lượng lớn phốt phát vô cơ, loại phụ gia giúp giữ nước, tạo độ dai, giòn hoặc kéo dài thời gian bảo quản. Cơ thể hấp thu loại phốt phát này gần như hoàn toàn, khiến thận phải làm việc quá tải trong thời gian dài, thậm chí nguy hiểm hơn cả chế độ ăn nhiều muối.
Rất may sau 3 tháng uống thuốc và duy trì chế độ dinh dưỡng nghiêm ngặt từ bác sĩ, phốt pho trong máu của anh Lâm trở lại bình thường, huyết áp và protein niệu giảm, và chức năng thận được cải thiện 20 điểm.
Theo các chuyên gia sức khoẻ, việc bổ sung thực phẩm phù hợp, hạn chế các chất có hại và duy trì cân bằng dinh dưỡng là giải pháp cần thiết để bảo vệ và hỗ trợ chức năng thận. Dưới đây là các thực phẩm giúp duy trì hoạt động khỏe mạnh của thận và ngăn ngừa tình trạng bệnh tiến triển nặng hơn:
-Cá béo: Bao gồm cá hồi, cá thu, cá ngừ, cá mòi, chứa axit béo omega-3. Loại axit béo này có lợi cho sức khỏe tổng thể, giúp giảm lượng triglyceride trong máu và hỗ trợ kiểm soát huyết áp.
-Súp lơ trắng: Chứa nhiều chất xơ và các dưỡng chất như vitamin C, B6, B9, hỗ trợ khi chức năng lọc của thận suy giảm. Tuy nhiên, do chứa nhiều kali và phốt pho, nên ăn với lượng vừa phải, khoảng 1 - 2 lần/tuần.
-Lòng trắng trứng: Là nguồn protein chất lượng cao, giàu axit amin, phù hợp cho người bệnh thận.
-Bắp cải: Cung cấp nhiều chất xơ, vitamin K, C, B6 và axit folic, hỗ trợ thanh lọc cơ thể.
-Ớt chuông: Giàu lycopene, vitamin C, A, B6, axit folic và chất xơ, là thực phẩm có lợi cho thận và hỗ trợ thanh lọc máu.
-Củ cải trắng: Chứa vitamin C và các hợp chất tự nhiên giúp cải thiện sức khỏe thận, hỗ trợ bảo vệ thận.
Duy trì chế độ ăn uống hợp lý, kết hợp lựa chọn thực phẩm phù hợp và thói quen sinh hoạt lành mạnh sẽ góp phần bảo vệ chức năng thận và cải thiện chất lượng cuộc sống.