Sáng 22/5, Bộ Y tế tổ chức họp về công tác giám sát, phòng chống bệnh do virus Ebola trong bối cảnh dịch bệnh tại Cộng hòa dân chủ Congo và Uganda đang diễn biến phức tạp. Cuộc họp được kết nối trực tuyến đến các đơn vị dự phòng trực thuộc Bộ, Sở Y tế các địa phương.
Tại cuộc họp, đại diện Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại Việt Nam cho biết, dịch bệnh Ebola đang có diễn biến phức tạp tại 2 quốc gia CHDC Congo và Uganda vì thế Việt Nam không nên chủ quan.
Tại CHDC Congo, ngày 5/5, ghi nhận 4 nhân viên y tế tại tỉnh Ituri tử vong do nhiễm Ebola chủng virus Bundibugyo. Đến ngày 16/5, quốc gia này đã ghi nhận 8 trường hợp xác định tại phòng xét nghiệm, 246 trường hợp nghi ngờ và 80 người tử vong nghi ngờ tại tỉnh Ituri.
Đến ngày 18/5, CHDC Congo ghi nhận tổng số 516 ca nghi nhiễm, trong đó có 131 ca tử vong ở các tỉnh Ituri và Bắc Kivu.
Trong khi đó, Bộ Y tế Uganda xác nhận một ca bệnh nhập cảnh từ CHDC Congo. Một người đàn ông lớn tuổi được đưa vào bệnh viện tư với triệu chứng nặng và tử vong ngày 14/5. Ngày 16/5, Uganda xác nhận thêm một ca bệnh khác cũng nhập cảnh từ CHDC Congo.
WHO nhận định nguy cơ lây lan dịch bệnh ở mức cao đối với các quốc gia đang bị ảnh hưởng và trong khu vực; ở mức thấp đối với toàn cầu, trong đó có Việt Nam. Tuy nhiên các quốc gia vẫn cần chủ động phòng chống bệnh.
Tiến sĩ Hoàng Minh Đức – Cục trưởng Cục Phòng bệnh cho biết, Ebola là bệnh truyền nhiễm nhóm A đặc biệt nguy hiểm, có khả năng lây lan nhanh với tỉ lệ tử vong có thể lên tới 90%.
virus Ebola lây từ động vật hoang dã sang người như dơi ăn quả, nhím và các loài linh trưởng, sau đó lây giữa người với người qua tiếp xúc trực tiếp với máu, dịch tiết, dịch cơ thể hoặc các vật dụng nhiễm mầm bệnh.
Hiện Ebola có 6 chủng thuộc chi Orthoebolavirus, trong đó 3 chủng thường gây dịch là Ebola, Sudan và Bundibugyo. Đợt dịch hiện nay tại Congo và Uganda được xác định do chủng Bundibugyo gây ra.
“Trong khi đó hiện nay mới chỉ có vắc-xin và thuốc điều trị đặc hiệu đối với chủng Ebola, chưa có vắc-xin hay thuốc điều trị đặc hiệu cho chủng Sudan và Bundibugyo”, ông Đức thông tin.
Theo Cục Phòng bệnh, đến nay Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh do virus Ebola. Nguy cơ dịch xâm nhập vào nước ta hiện được đánh giá chưa ở mức cao, tuy nhiên không loại trừ khả năng bệnh xâm nhập thông qua hành khách nhập cảnh từ vùng có dịch.
Ngay sau khi WHO phát cảnh báo về nguy cơ lây lan bệnh do virus Ebola, Bộ Y tế đã yêu cầu các địa phương tăng cường giám sát người nhập cảnh, đặc biệt với người đến từ khu vực có dịch; đồng thời chuẩn bị sẵn sàng các đội phản ứng nhanh và kịch bản ứng phó khi xuất hiện ca bệnh.
Các viện đầu ngành như Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương và Viện Pasteur Tp.Hồ Chí Minh hiện đã có đủ năng lực xét nghiệm virus Ebola bằng Realtime PCR và giải trình tự gene trong điều kiện an toàn sinh học cấp III. Sinh phẩm chẩn đoán đặc hiệu cũng đang được đặt mua theo hướng dẫn của WHO và dự kiến sẽ về Việt Nam trong 7-10 ngày tới.
Bộ Y tế cũng tiếp tục phối hợp với WHO và các tổ chức quốc tế để cập nhật tình hình dịch bệnh, đồng thời tăng cường tập huấn cho các địa phương về giám sát, lấy mẫu, xét nghiệm và phòng chống lây nhiễm trong bệnh viện.
Cục Phòng bệnh cũng khuyến cáo các dấu hiệu thường gặp khi nhiễm virus gồm sốt, mệt mỏi, đau đầu, đau cơ, đau họng, nôn, tiêu chảy, đau bụng, phát ban. Một số trường hợp có thể có biểu hiện xuất huyết.
Thời gian ủ bệnh thường từ 2 – 21 ngày. Đồng thời khuyến cáo người dân theo dõi sức khỏe, chủ động trình báo cơ sở y tế khi trở về từ vùng dịch.
Các đại biểu tham dự cuộc họp theo chức năng nhiệm vụ cũng trình bày các phương án phòng dịch, công tác truyền thông, giám sát và nâng cao nhận thức của cộng đồng.
Đồng thời, khuyến cáo người dân theo dõi sức khỏe, chủ động trình báo cơ sở y tế khi trở về từ vùng dịch.
Kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương chỉ đạo Cục Phòng bệnh chủ động phối hợp với WHO tại Việt Nam rà soát toàn bộ thông tin, xây dựng kịch bản ứng phó liên quan đến dịch bệnh, những đối tượng nguy cơ, các hướng dẫn về phòng chống, điều trị và xử lý ca bệnh liên quan đến Ebola nhằm chủ động xử lý nếu có dịch bệnh.
Đồng thời, Thứ trưởng cũng yêu cầu các cơ quan chuyên môn khẩn trương rà soát năng lực ứng phó với dịch bệnh. Cục Quản lý Khám chữa bệnh sớm ban hành văn bản chỉ đạo các bệnh viện triển khai công tác phòng chống dịch, dự phòng các phương án thu dung, điều trị.
Tại các cửa khẩu, Thứ trưởng đề nghị rà soát hành khách trở về từ vùng nguy cơ, với những trường hợp đang trong thời gian ủ bệnh phải có khuyến cáo để địa phương theo dõi, giám sát, tổ chức sẵn sàng các đội phản ứng nhanh đáp ứng chống dịch kịp thời khi có ca bệnh xâm nhập.
Thứ trưởng cũng giao Cục Phòng bệnh xây dựng Công văn để Lãnh đạo Bộ ký gửi Uỷ ban nhân dân các tỉnh, thành phố; Tổng hợp báo cáo chuyên ngành tham mưu Lãnh đạo Bộ Y tế trình để Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo triển khai các biện pháp phòng, chống dịch phù hợp, hiệu quả.
Sự việc đau lòng xảy ra ở Ấn Độ. Bốn thành viên trong một gia đình đã tử vong chỉ trong vòng một ngày sau bữa ăn, gây chấn động dư luận. Tuy nhiên, các bác sĩ nhận định nguyên nhân khó có thể xuất phát từ ngộ độc thực phẩm như nhiều người nghi ngờ.
Vụ việc xảy ra vào ngày 25/4 tại Mumbai, Ấn Độ. Các nạn nhân được cho là đã ăn cơm trộn biryani vào buổi tối, sau đó một số người trong gia đình tiếp tục ăn dưa hấu vào rạng sáng. Chỉ vài giờ sau, cả bốn người lần lượt xuất hiện triệu chứng nghiêm trọng. Các thành viên đã được đưa đến bệnh viện.
Cô con gái út, 12 tuổi, được cho là đã tử vong khi đến bệnh viện vào khoảng 10h30. Nhân viên cấp cứu cho biết cô bé bị sùi bọt mép. Cô con gái thứ hai, 16 tuổi, và người mẹ, 35 tuổi cũng qua đời vào chiều cùng ngày dù đã được điều trị tích cực, tiếp theo là người cha, 44 tuổi, cũng tử vong vào khoảng 10h15 tối hôm đó.
Theo Mothership cái chết của gia đình này đã khiến giới chuyên gia y tế bối rối. Các bác sĩ tại Bệnh viện Sir JJ, nơi gia đình được nhập viện, tin rằng "việc ngộ độc thực phẩm là rất khó xảy ra", cũng như việc dưa hấu, ngay cả dưa hấu đã hỏng, khó có thể dẫn đến tình trạng sức khỏe suy giảm nhanh chóng và gây tử vong ở cả bốn người như vậy.
Tại viện, một bác sĩ cấp cao tham gia điều trị cho họ đã nêu ra các yếu tố tiềm ẩn như chất gây ô nhiễm hoặc chất phụ gia có thể là nguyên nhân, và nói rằng không thể loại trừ bất cứ điều gì ở giai đoạn này.
Trong khi đó, một giám đốc y tế tại bệnh viện cho biết trường hợp này không giống với một trường hợp ngộ độc thực phẩm thông thường. "Ngộ độc thực phẩm thường không dẫn đến tình trạng suy kiệt nhanh chóng và nghiêm trọng như vậy," ông nói, theo trích dẫn của tờ Indian Express. "Tốc độ suy kiệt, mức độ nghiêm trọng của bệnh và việc nhiều thành viên trong cùng một gia đình bị ảnh hưởng không phù hợp với một trường hợp ngộ độc thực phẩm thông thường."
Thay vào đó, một chất độc hoặc hóa chất có thể là nguyên nhân, ông nói thêm. Gia đình cũng ở trong tình trạng nửa tỉnh nửa mê khi được đưa đến bệnh viện. Theo giám đốc y tế, sự suy giảm thần kinh nhanh chóng và mất ý thức của họ cho thấy nhiều khả năng đã tiếp xúc với một tác nhân mạnh từ bên ngoài.
Sau sự việc xảy ra, khám nghiệm tử thi đã được tiến hành, nhưng các nhà chức trách đang chờ thêm báo cáo pháp y để xác định nguyên nhân tử vong cuối cùng. Mẫu dưa hấu cũng đã được lấy để xét nghiệm và cuộc điều tra đang tiếp diễn.
Thời tiết nóng bức cùng với độ ẩm cao chính là điều kiện thuận lợi cho các vi khuẩn có hại, nhất là trong đường tiêu hóa sinh sôi và phát triển. Trong khi đó nhiều người có thói quen xử lý thực phẩm hoặc nấu ăn không đúng cách hoặc bảo quản chưa đúng, thức ăn để bên ngoài không khí nóng quá lâu…
Đặc biệt thức ăn chưa được nấu chín kĩ để tiêu diệt vi khuẩn làm vi khuẩn có cơ hội nhân lên và phá hủy thức ăn.
Hè đến với thời tiết nắng nóng, nhiệt độ cao là điều kiện thuận lợi để vi khuẩn, virus gây bệnh đường ruột phát triển. Chính vì thế đây cũng là thời điểm gia tăng nguy cơ tiêu chảy do ngộ độc thực phẩm. Dưới đây là cách phòng tránh ngộ độc thực phẩm:
- Hãy nấu chín kỹ thức ăn: Nấu chín là cách khử độc tố trong thực phẩm. Luôn luôn ăn chín, uống sôi để giảm nguy cơ mắc bệnh tiêu hóa, nhất là trong mùa nắng nóng.
- Giữ vệ sinh tốt: Giữ vệ sinh bằng cách rửa tay bằng xà phòng và nước trước khi chế biến và sau khi xử lý thực phẩm. Nên rửa sạch thực phẩm và rau quả bằng nước sạch, có thể ngâm nước muối để ngăn ngừa nhiễm khuẩn.
- Bảo quản thực phẩm đúng cách: Thực phẩm thô là thực phẩm tươi sống không qua chế biến như nướng, salad… Loại thực phẩm này thường dễ bị nhiễm bẩn. Trường hợp ô nhiễm chéo cũng có thể xảy ra nếu thịt sống, hải sản và gia cầm… nếu không bảo quản đúng cách. Vì vậy nên cẩn thận bọc thực phẩm, đặt và phân biệt chúng trong một ngăn riêng biệt để bảo quản.
- Biết cách giữ lạnh và rã đông đúng cách: Làm tan thực phẩm đông lạnh kỹ lưỡng. Không rã đông thực phẩm nhiều lần, nhất là khi đi du lịch mùa hè. Cần chọn một dụng cụ làm mát cách nhiệt chứa đầy đá để bảo quản đồ ăn; Nên tránh ánh nắng trực tiếp và dùng hộp đựng thức ăn và đồ uống riêng biệt.
- Nên lựa mua thực phẩm còn tươi có nhãn mác. Cần lưu ý hạn sử dụng của sản phẩm.
- Lưu ý điều chỉnh nhiệt độ tủ lạnh dưới 5 độ C; tủ đông ở -15 độ C đến -18 độ C.
- Nên sử dụng thớt khác nhau cho thực phẩm sống và chín; rửa chúng giữa các lần sử dụng.
- Không nên để quá nhiều thực phẩm trong tủ lạnh; Lưu trữ thức ăn thừa một cách an toàn trong 3-5 ngày. Nếu không nên để trên ngăn đông để bảo quản lâu hơn.
- Hạn chế ăn uống vỉa hè để tránh nguy cơ nhiễm bệnh, nhất là vào mùa hè nóng nực thức ăn rất dễ bị ôi thiu.
- Ăn uống lành mạnh; tập thể dục đều đặn, ngủ đủ giấc; không hút thuốc lá, hạn chế uống rượu bia... giúp tăng cường hệ miễn dịch cho cơ thể.
Nằm giữa trung tâm tài chính Mumbai, Dharavi hình thành từ thế kỷ 19, là nơi cư trú của gần 1,2 triệu người trên diện tích chỉ 2,39 km2. Mật độ dân số dày đặc biến nơi đây thành khu ổ chuột lớn nhất châu Á.
Dharavi không chỉ có những túp lều tạm bợ. Nơi đây sở hữu hơn 20.000 cơ sở sản xuất siêu nhỏ, vận hành như một "thành phố trong thành phố". Ngân hàng Thế giới và Chương trình Định cư Con người Liên Hợp Quốc (UN-Habitat) ước tính tổng sản lượng hàng năm của Dharavi đạt 1 đến 1,5 tỷ USD.
Xương sống kinh tế từ rác và da thuộc
Ẩn sau những con hẻm ngoằn ngoèo, xe cứu hỏa hay xe cứu thương không thể tiếp cận, là một hệ sinh thái sản xuất khổng lồ.
Ngành đồ da là xương sống của nền kinh tế Dharavi. Hơn 5.000 cơ sở nhỏ lẻ tại đây sản xuất mọi thứ, từ túi xách đến yên ngựa. Dọc tuyến đường Koliwada, chợ đồ da dài 500 m tạo ra doanh thu khoảng 30 triệu USD mỗi năm. Hàng hóa từ đây liên tục được xuất sang châu Âu và Mỹ.
Raju Bhoite, chủ một xưởng sản xuất, cho biết doanh thu mục tiêu của ông khoảng 240 USD mỗi ngày và mức này đạt được khá dễ dàng.
Sunil Sonawane, chủ cơ sở Suaso Handcrafted Leather, cho rằng nếu có hỗ trợ máy móc và bảo hộ sở hữu trí tuệ, xưởng của ông có thể làm ra sản phẩm ngang Gucci hay Prada. "Công việc liên quan đến hóa chất và thuộc da rất bẩn thỉu, nhưng với cư dân, da thuộc chính là vàng", ông nói.
Bên cạnh da thuộc, tái chế phế liệu là ngành thu hút đông lao động nhất với 250.000 người. Lực lượng này đảm nhận phân loại, nghiền và tái chế 80% rác thải rắn của toàn thành phố Mumbai. Vakil Aalam, một công nhân nhặt rác, kể: "Chúng tôi sàng lọc kim loại, giấy và rác điện tử bằng tay. Việc lẫn rác thải y tế khiến công việc trở nên nguy hiểm". Thu nhập của những người như Aalam dao động 12 đến 48 USD mỗi ngày.
Ngoài rác thải, quần áo cũ cũng được thu gom và giặt sạch để bán lại. Khoảng 50 xưởng tại đây chuyên thu mua quần jean cũ để cắt may thành túi xách. Hanumanta, một thợ sửa ống nước sống tại đây nhiều năm, nói tóm tắt về khu vực mình sống: "Nơi này là cống rãnh, nhưng được làm bằng vàng".
Sự đối lập và tương lai bấp bênh
Bức tranh kinh tế của Dharavi tồn tại một nghịch lý lớn. Những doanh nghiệp tỷ USD này nằm ngay cạnh khu phức hợp cao cấp Bandra-Kurla. Bên ngoài khu ổ chuột, giá thuê văn phòng thương mại rộng 160 m2 có thể chạm mức 6.000 USD mỗi tháng. Trong khi đó, người nhập cư chọn Dharavi làm điểm dừng chân vì thủ tục thuê nhà đơn giản. Họ trả 36 đến 84 USD mỗi tháng cho một căn phòng dưới 10 m2, chấp nhận việc thiếu nước sạch và hệ thống thoát nước.
Môi trường làm việc tạm bợ khiến họ phải đánh đổi sức khỏe. Tại khu Kumbharwada - trung tâm gốm sứ với hơn 1.000 lò nung, doanh thu đạt 120 triệu USD mỗi năm nhưng đi kèm là khói độc mù mịt. Guddu Kalbate, cư dân tại đây, cho biết tỷ lệ người mắc ung thư trong khu vực tăng lên sau mỗi năm.
Hiện tại, siêu dự án tái thiết Dharavi trị giá hơn 2 tỷ USD do tập đoàn Adani điều hành đã được kích hoạt. Theo kế hoạch, các cấu trúc tạm bợ sẽ bị san phẳng để nhường chỗ cho cao ốc và trung tâm thương mại.
Nhiều cư dân lo ngại họ không đáp ứng đủ giấy tờ để được cấp nhà tái định cư. Dù vậy, những người lao động như Vakil Aalam cho biết hệ sinh thái kinh tế tại đây đã bám rễ quá sâu vào sự vận hành của Mumbai, khiến bản chất cốt lõi của Dharavi rất khó bị xóa bỏ hoàn toàn.
Chỉ cần gọi điện thoại 1-2 phút là có thể giải quyết xong công việc, nhưng nhiều người vẫn chọn “có gì nhắn tin cho mình…” và kiên quyết không nghe, chẳng muốn bắt máy.
Nhật Nguyên (21 tuổi, nhân viên marketing tại Huế) thừa nhận sợ chuông điện thoại và cuộc gọi từ công việc. Nguyên kể cứ nghe tiếng chuông, kể cả không phải từ điện thoại của mình, anh cũng giật mình.
“Mỗi khi thấy sếp hoặc đồng nghiệp gọi, trong đầu mình thường mặc định “chắc lại có chuyện rồi”, nên hiếm khi bắt máy ngay, mà chờ một lúc hoặc đợi cuộc gọi kết thúc rồi chủ động gọi lại sau”, Nguyên kể.
Nhật Nguyên cho biết đôi khi bạn lo âu quá mức, suy diễn mắc lỗi gì trong công việc được giao hay quên deadline. Vì vậy, khi thấy cuộc gọi bạn thường hồi hộp và căng thẳng.
Đi làm cả ngày, tuy không phải lúc nào cũng để điện thoại ở chế độ im lặng, nhưng vào ngày nghỉ hoặc khi bị stress vì công việc, Nguyên tắt luôn chuông điện thoại hoặc bật chế độ không làm phiền.
Chính vì nỗi sợ đó, Nguyên thừa nhận có lần bị sếp mắng ngay trong cuộc gọi. Cậu chỉ biết im lặng lắng nghe và “dạ… vâng” cho qua chuyện.
Bảo Ngọc (26 tuổi, nhân viên văn phòng tại TP.HCM) nói trong văn phòng cô có khá nhiều người ngại gọi hoặc nghe điện thoại, kể cả cô.
Có những việc rất gấp, chỉ cần gọi trao đổi 1-2 phút là có thể giải quyết luôn vấn đề, nhưng nhiều bạn vẫn chọn nhắn tin, chứ không gọi điện.
"Chỉ những việc thật sự khẩn cấp mới nên gọi điện. Còn nếu việc gì cũng gọi, thậm chí giao cả trăm đầu việc qua điện thoại thì bực mình lắm. Vì phải dừng ngay công việc đang làm để nghe rồi ghi chú lại đủ thứ", Ngọc kể.
Làm nhân viên truyền thông, thường xuyên “onset” với ê kíp làm chương trình, Ngọc Như (23 tuổi, TP.HCM) thừa nhận sợ nghe điện thoại, thậm chí tắt luôn chuông. Như nói, nếu có việc cần thì mọi người cứ nhắn tin trước, nếu cô không phản hồi trong khoảng 2-3 tiếng thì lúc đó hãy gọi điện, trừ khi là việc thật sự gấp.
Sau khi xong việc, Như sẽ chủ động gọi lại.
"Không nghe điện thoại, dễ bị hiểu lầm là mình đang né tránh hoặc không muốn nghe, trong khi thực tế là mình đang bận", Như bày tỏ.
Cô nói thêm khi phải trả lời các vấn đề trong công việc mà chưa kịp chuẩn bị qua điện thoại, rất dễ nói sai hoặc thiếu ý. Vì vậy, nhắn tin trước cho chắc ăn, trừ trường hợp thật sự khẩn cấp hãy gọi.
Còn Gia Bảo (25 tuổi, nhân viên chăm sóc khách hàng tại TP.HCM) nói dù công việc đòi hỏi phải giao tiếp và trao đổi qua điện thoại với nhiều người, nhưng anh luôn ưu tiên nhắn tin thay vì gọi điện.
“Đơn giản vì nhắn tin không làm gián đoạn hay “chen ngang” luồng công việc, giúp mình giữ tập trung và làm việc hiệu quả hơn”, Bảo nói.
Anh nói thêm, tin nhắn có lịch sử ghi lại toàn bộ nội dung rõ ràng nên rất dễ xem lại, rà soát khi cần. Trong khi đó, khối lượng công việc thường nhiều, đầu việc nhỏ lẻ từ nhiều deadline khác nhau thì rất dễ sót.
