Sĩ tử mướt mồ hôi, phụ huynh đội nắng vây kín cổng trường chuyên

Bộ GD-ĐT đã có Quyết định về việc phê duyệt Danh mục chương trình khoa học và công nghệ cấp bộ đặt hàng triển khai Nghị quyết số 57 ngày 22.12.2024 của Bộ Chính trị (về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia) để tuyển chọn thực hiện từ năm 2027.

Danh sách gồm có 11 chương trình nghiên cứu khoa học. Trong đó, đề tài "Nghiên cứu phát triển nền tảng dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI) phục vụ quản lý nông nghiệp và thủy sản vùng Đồng bằng sông Cửu Long" có mức kinh phí cao nhất, 30 tỉ đồng (20 tỉ đồng ngân sách và 10 tỉ đồng ngoài ngân sách).

Được biết, nghiên cứu này đặt mục tiêu xây dựng bộ dữ liệu số chuẩn hóa và nền tảng dữ liệu tích hợp về sản xuất lúa và nuôi tôm vùng Đồng bằng sông Cửu Long; hỗ trợ quản lý, chia sẻ dữ liệu và cung cấp hạ tầng dữ liệu cho các hệ thống AI, đáp ứng yêu cầu triển khai các sản phẩm công nghệ phục vụ quản lý và phát triển nông nghiệp, thủy sản.

Ngoài ra, phát triển hệ thống quan trắc và cảnh báo thông minh tích hợp dữ liệu từ IoT, viễn thám, UAV và các nguồn dữ liệu khác nhằm giám sát môi trường và hỗ trợ quản lý sản xuất; triển khai thử nghiệm và đánh giá nền tảng AI tại một số mô hình thực tế (ruộng lúa, ao nuôi tôm) ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long...

Bộ GD-ĐT yêu cầu chương trình nghiên cứu này phải có 5 bài báo thuộc WoS xếp hạng Q1/Q2, 5 bài báo thuộc Scopus xếp hạng Q1/Q2, 5 bài báo thuộc WoS/Scopus xếp hạng Q3/Q4, đào tạo 2 nghiên cứu sinh thực hiện luận án theo hướng của đề tài, 4 thạc sĩ bảo vệ thành công luận văn/đề án theo hướng của đề tài. Đồng thời phải có 1 bằng độc quyền sáng chế.

Chương trình nghiên cứu có mức kinh phí lớn thứ 2 với 26 tỉ đồng (ngân sách nhà nước 20 tỉ đồng và ngân sách ngoài nhà nước 6 tỉ đồng) là "Nghiên cứu, phát triển một số công nghệ chiến lược lõi và sản phẩm UAV thông minh phục vụ phát triển kinh tế tầm thấp và chuyển đổi số quốc gia".

Mục tiêu của đề tài này là nghiên cứu, phát triển và làm chủ các công nghệ nền tảng và công nghệ lõi cho hệ sinh thái UAV thông minh thế hệ mới, tích hợp thiết kế phương tiện bay, năng lượng, điều khiển tự hành, truyền thông, bảo mật, trí tuệ nhân tạo, điện toán biên và bản sao số, nhằm tạo ra nguyên mẫu và hệ thống UAV có khả năng ứng dụng thực tiễn cao.

Bên cạnh đó, phát triển nguồn nhân lực UAV thông minh chất lượng cao ở bậc ĐH và sau ĐH, hình thành năng lực R&D UAV chất lượng cao và đồng bộ tại Việt Nam, phát triển mạng lưới hợp tác giữa trường ĐH, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và cơ quan quản lý, góp phần thúc đẩy kinh tế số, xã hội số và bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Đề tài này yêu cầu có ít nhất 35 bài báo được đăng (hoặc chấp nhận đăng) trên tạp chí khoa học WoS/SCIE được Scimago xếp hạng, trong đó tối thiểu 20 bài Q1/Q2, 12 sáng chế/giải pháp hữu ích được chấp nhận đơn, 2 sách giáo trình/tham khảo, 20 học viên cao học, 10 nghiên cứu sinh.

Hai đề tài có mức kinh phí lớn thứ 3 với 25 tỉ đồng/đề tài là "Phát triển công nghệ y tế số, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu sức khỏe phục vụ chăm sóc sức khỏe thông minh trong sàng lọc, phát triển sớm nguy cơ tim mạch và dự phòng đột quỵ trong cộng đồng tại Việt Nam" và "Nghiên cứu công nghệ lưu trữ CO₂ dạng hydrate, định hướng ứng dụng trong các thành hệ địa chất tại Việt Nam".

Các đề tài còn lại có mức kinh phí từ 10-23 tỉ đồng như "Nghiên cứu, phát triển và làm chủ công nghệ trường học lắp ghép cho các xã biên giới đất liền Việt Nam"; "Phát triển nền tảng công nghệ sinh học số phục vụ thiết kế, thẩm định và tối ưu hóa quy trình chế biến nhiệt thực phẩm dựa trên dữ liệu vi sinh vật và dữ liệu động học nhiệt của Việt Nam"; "Nghiên cứu phát triển vật liệu nano thấp chiều (OD2D) cho cảm biến thông minh và linh kiện bán dẫn"...

Mỗi đề tài thực hiện trong vòng 36 tháng (tháng 1.2027 đến tháng 12.2029). Việc tuyển chọn, xét duyệt hồ sơ của tổ chức/cá nhân được thực hiện theo Thông tư số 9 (năm 2018) ban hành quy định về quản lý chương trình khoa học và công nghệ cấp bộ của Bộ GD-ĐT.

Theo đó, hồ sơ đăng ký tham gia tuyển chọn để thực hiện các chương trình nghiên cứu trên được đánh giá thông qua Hội đồng tư vấn (do Bộ trưởng Bộ GD-ĐT thành lập). Hội đồng này sẽ có trách nhiệm nhận xét bằng văn bản đối với từng hồ sơ; đánh giá trung thực, khách quan và công bằng; chấm điểm độc lập theo các nhóm tiêu chí đánh giá và thang điểm...

Bộ trưởng Bộ GD-ĐT quyết định chọn tổ chức, cá nhân thực hiện chương trình trên cơ sở ý kiến tư vấn của Hội đồng tư vấn. Trong trường hợp cần thiết, Bộ trưởng GD-ĐT có quyền lấy ý kiến của chuyên gia tư vấn độc lập trước khi quyết định.

Tin Gốc: Thanh Niên

Những năm cuối thập niên 1980, ngành thủy sản Việt Nam đứng trước một bài toán nan giải: đội tàu vỏ gỗ truyền thống đang dần bộc lộ giới hạn về tuổi thọ, khả năng chịu sóng và chi phí bảo trì, trong khi nhu cầu vươn khơi xa bờ ngày càng lớn. Công nghệ đóng tàu cần thay đổi, nhưng năng lực nghiên cứu trong nước về vật liệu mới, đặc biệt là composite gần như chưa có.

Chính trong bối cảnh đó, Trường ĐH Hải sản (sau này lần lượt đổi tên là Trường ĐH Thủy sản, Trường ĐH Nha Trang), nơi đào tạo nguồn nhân lực cho ngành kinh tế biển, xác định không thể đứng ngoài bài toán này.

Ngày 9.10.1986, Bộ Đại học và Trung học chuyên nghiệp (hiện nay là Bộ Giáo dục và Đào tạo) ký quyết định thành lập Trung tâm Nghiên cứu chế tạo tàu cá và thiết bị thuộc Trường ĐH Hải Sản tiền thân của UNINSHIP ngày nay. Đơn vị ra đời với sứ mệnh gồm ba mũi: đào tạo, nghiên cứu khoa học và sản xuất thử nghiệm, với yêu cầu nhất quán là kết quả nghiên cứu phải đi thẳng vào thực tiễn, không dừng lại ở báo cáo.

Một năm sau ngày thành lập, chiếc tàu vỏ gỗ đầu tiên hạ thủy tại xưởng ở Trường ĐH Hải sản mở ra truyền thống gắn nghiên cứu với thực hành sẽ theo suốt hành trình phát triển của đơn vị. Năm 2006, cùng với sự kiện Trường ĐH Thủy sản đổi tên thành Trường ĐH Nha Trang, đơn vị được nâng cấp thành Viện Nghiên cứu chế tạo tàu thủy, phản ánh tầm vóc đã tích lũy qua hai thập kỷ hoạt động.

Bước ngoặt quyết định diễn ra vào đầu năm 1990, khi UNINSHIP phối hợp với Trung tâm Polyme - Trường ĐH Bách khoa TP.HCM thực hiện đề tài cấp nhà nước về ứng dụng vật liệu composite trong chế tạo tàu thuyền. Hướng nghiên cứu khi ấy gần như chưa có tiền lệ ở Việt Nam. Tháng 6.1990, tàu VN-90 hạ thủy, chiếc tàu vỏ composite đầu tiên được thiết kế và chế tạo hoàn toàn trong nước.

Từ đó, composite, vật liệu nhẹ hơn thép, bền, chống ăn mòn tốt trong môi trường nước mặn, trở thành vật liệu trọng tâm của UNINSHIP. Đề tài về gia cường composite bọc tàu vỏ gỗ dẫn đến hơn 100 chiếc tàu ngư dân được gia cố theo quy trình mới, tăng tuổi thọ và độ an toàn khi ra khơi. Đề tài về xuồng cấp cứu composite cho tàu biển chạy tuyến quốc tế kết thúc bằng hơn 50 xuồng giao cho các chủ tàu từ Nam ra Bắc. Dòng tàu hai thân (catamaran) vỏ composite mở ra hướng nghiên cứu về phương tiện du lịch biển cao cấp.

Từ những tàu cá đóng theo chính sách hỗ trợ ngư dân vươn khơi đến các tàu kiểm ngư, tàu tuần tra phục vụ công tác bảo vệ vùng biển Khánh Hòa, phổ khách hàng của Viện phản ánh sự tin tưởng của cả khu vực tư nhân lẫn cơ quan nhà nước vào năng lực của một đơn vị nghiên cứu đại học. Chỉ riêng giai đoạn 2015 - 2020, viện đóng mới 40 tàu cá vỏ composite cho ngư dân từ Nghệ An đến Bình Thuận và thi công 9 nhà hàng nổi sức chứa 100 - 120 khách phục vụ du lịch biển.

Quy mô sản phẩm lớn dần theo năm tháng. Đầu năm 2026, viện hạ thủy 3 tàu du lịch composite đạt chuẩn VR HSLC SI FRP, tiêu chuẩn đăng kiểm dành cho tàu khách cao tốc vỏ nhựa tại Việt Nam, với thông số: dài 27,98 m, rộng 5,18 m, lượng chiếm nước 50,86 tấn, tốc độ tối đa 28 hải lý mỗi giờ, sức chở 150 hành khách.

Nhìn lại từ tàu VN-90 vài tấn năm 1990 đến những con tàu gần 51 tấn năm 2026, hành trình 4 thập kỷ của viện in dấu rõ trong từng thông số kỹ thuật.

Không chỉ tàu thuyền, UNINSHIP còn đưa vật liệu composite vào nhiều ứng dụng khác phục vụ kinh tế ven biển: bể nuôi thủy sản composite dung tích lên đến 200 m3, hệ thống lồng bè FRP phục vụ nuôi biển, két chứa dầu trên tàu cá giúp ngư dân vươn khơi dài ngày, hệ thống bể xử lý nước thải công nghiệp đáp ứng tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe.

Những sản phẩm này có mặt tại nhiều cơ sở nuôi trồng, chế biến thủy sản và khu công nghiệp ven biển miền Trung, phản ánh tư duy ứng dụng rộng mở của một viện nghiên cứu đại học.

"Viện Nghiên cứu chế tạo tàu thủy là minh chứng sinh động cho triết lý gắn kết giữa đào tạo, nghiên cứu khoa học và phục vụ cộng đồng của nhà trường. Nhiều sản phẩm của viện đã tiên phong trong ứng dụng vật liệu composite tại Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực tàu cá, tàu du lịch, tàu dịch vụ hậu cần nghề cá và các công trình phục vụ nuôi biển," TS Quách Hoài Nam, Hiệu trưởng Trường ĐH Nha Trang, nhận xét.

Đằng sau những sản phẩm đó là hạ tầng khoa học được xây dựng bền bỉ. Phòng Thiết kế trang bị phần mềm MAXSURF và PROPCAD đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật của Cục Đăng kiểm Việt Nam. Phòng Kiểm nghiệm mang chứng nhận VR LAB-02 của Cục Đăng kiểm, LAS-XD 891 của Bộ Xây dựng và ISO 9001:2015, với hệ thống thiết bị đủ năng lực kiểm tra không phá hủy (NDT) cả kết cấu kim loại lẫn composite.

Xưởng đóng tàu rộng hơn 3.000 m2 với cẩu di động 15 tấn được Cục Đăng kiểm Việt Nam chứng nhận đủ điều kiện chế tạo và sửa chữa tàu biển vỏ FRP. Với những đóng góp liên tục, viện nhiều lần được Bộ Giáo dục và Đào tạo, UBND tỉnh Khánh Hòa tặng bằng khen và danh hiệu tập thể lao động xuất sắc.

Trong năm kỷ niệm 50 năm Trường ĐH Nha Trang phát triển tại Khánh Hòa (1976 - 2026), nhà trường xác định UNINSHIP sẽ tiếp tục giữ vai trò trung tâm trong chiến lược phát triển khoa học công nghệ biển. Định hướng tập trung vào các lĩnh vực tiềm năng: tàu phục vụ kinh tế biển xanh, tàu du lịch chất lượng cao, công trình nổi và thiết bị nuôi biển công nghiệp, vật liệu composite tiên tiến, đồng thời tăng cường hợp tác với doanh nghiệp để hình thành hệ sinh thái nghiên cứu - sản xuất - chuyển giao công nghệ.

"Nhà trường kỳ vọng Viện sẽ tiếp tục là cầu nối hiệu quả giữa tri thức đại học với nhu cầu của xã hội, đóng góp thiết thực cho sự phát triển bền vững của ngành kinh tế biển Việt Nam," TS Quách Hoài Nam nhấn mạnh.

40 năm qua, UNINSHIP không định hình ngành đóng tàu composite Việt Nam bằng tuyên ngôn. Viện làm điều đó bằng từng đề tài khoa học đi đến tận cùng, từng sản phẩm được kiểm định nghiêm ngặt, và từng con tàu rời xưởng ra biển - bền bỉ, nhất quán, và chưa dừng lại.

Tin Gốc: Thanh Niên

Thạc sĩ Nguyễn Phước Bảo Khôi, giảng viên Trường ĐH Sư phạm TP.HCM, cho hay khi đời sống ngày càng bị chi phối bởi công nghệ, tốc độ phát triển và áp lực, việc hướng đến chủ đề "Những sắc màu cảm xúc" để kiến tạo đề thi lớp 10 là một lựa chọn giàu ý nghĩa giáo dục.

Đề thi lớp 10 môn ngữ văn TP.HCM không chỉ kiểm tra năng lực đọc, viết mà còn gợi các em nghĩ về đời sống bên trong: con người cần biết buồn, biết thương, biết rung động và biết giữ cho tâm hồn không trở nên khô cằn.

Sự tinh tế của người ra đề còn thể hiện rõ qua cách lựa chọn và kết nối hai ngữ liệu. Văn bản "Chú robot tưởng mình là người" đặt ra một nghịch lý giàu cảm xúc: một robot bắt đầu biết lo sợ, biết hy vọng, biết băn khoăn về việc mình có còn là "mình" hay không. Từ câu chuyện ấy, học sinh được dẫn đến câu hỏi sâu xa: điều gì làm nên phần người không thể thay thế? Ở phần nghị luận xã hội, ngữ liệu về sự thiếu cảm xúc, khô cứng, cằn cỗi cảm xúc tiếp tục mở rộng vấn đề theo chiều ngược lại: khi máy móc ngày càng giống người, con người lại có nguy cơ sống như máy móc nếu đánh mất khả năng rung động. Chính sự cộng hưởng này làm cho đề thi có chiều sâu, mềm mại mà sắc sảo: đánh giá năng lực ngữ văn, nhưng đồng thời gọi thức năng lực sống nhân hậu, nhạy cảm và sâu sắc ở thí sinh.

Theo thầy Khôi, đề thi năm 2026 nêu thẳng vấn đề "thiếu cảm xúc, khô cứng, cằn cỗi cảm xúc" và đặt ra yêu cầu làm sao để "cảm xúc thêm những sắc màu đa dạng, phong phú", làm sao "thấu hiểu cảm xúc để sống yêu thương". Đây là một vấn đề rất gần với thực tế đời sống của các em khi áp lực học tập, sự đắm đuối và lệ thuộc sâu vào công nghệ dần khiến bản thân vô cảm, ít giao tiếp, sống vội nghĩ nhanh, thiếu rung động trước cái đẹp… Chính chất liệu thực tế sống động và những gợi ý tinh tế từ ngữ liệu sẽ tạo cho học sinh "đất diễn" để trình bày những ý kiến, nêu những quan điểm chân thực nhất của mình.

Người ra đề cũng đã khéo léo mở những "lối thoát hiểm" hỗ trợ thí sinh trong việc lựa chọn vấn đề triển khai viết đoạn nghị luận xã hội và viết bài nghị luận xã hội. Tên chủ đề, vấn đề nghị luận xã hội và các chi tiết gợi ra từ hệ thống câu hỏi đọc hiểu chính là những ngả đường dẫn đến lựa chọn việc viết đoạn phân tích nội dung chủ đề.

Tương tự, cuộc trò chuyện thú vị trong ngữ liệu ở phần I và một số lý lẽ, bằng chứng mà nhà văn Tạ Duy Anh đã nêu trong ngữ liệu ở phần II cũng chính là một cách diễn đạt khác của "thực trạng, nguyên nhân, hậu quả và giải pháp" để hướng thí sinh đến lựa chọn đề 1 khi viết bài văn nghị luận xã hội.

Tin Gốc: Thanh Niên