Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cũng yêu cầu các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán siết chặt yêu cầu định danh khách hàng, tăng cường đối chiếu sinh trắc học thông qua căn cước công dân gắn chip và ứng dụng VNeID nhằm xác thực chính xác người dùng mở tài khoản, phát hành thẻ và ví điện tử.
NHNN cho biết thanh toán không dùng tiền mặt tiếp tục tăng trưởng mạnh. Năm 2025, tổng giá trị giao dịch đạt khoảng 28 lần GDP, cho thấy sự thay đổi rõ nét trong thói quen thanh toán của người dân.
Riêng trong quý 1 năm nay, giao dịch qua Internet tăng gần 66%, qua điện thoại di động tăng hơn 33%, trong khi thanh toán bằng mã QR tăng hơn 50% về giá trị. Ngược lại, giao dịch qua ATM tiếp tục giảm, phản ánh xu hướng thanh toán số ngày càng phổ biến.
Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của các dịch vụ thanh toán trực tuyến là nguy cơ gia tăng các hình thức lừa đảo công nghệ cao. Tội phạm mạng liên tục lợi dụng tài khoản doanh nghiệp “ma”, công nghệ Deepfake, mã độc và các thủ đoạn giả mạo để chiếm đoạt tài sản của khách hàng.
Trước thực trạng này, ngành ngân hàng đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, từ xác thực sinh trắc học, làm sạch dữ liệu khách hàng, kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đến xây dựng hệ thống cảnh báo và ngăn chặn giao dịch rủi ro theo thời gian thực.
Đến ngày 23-3-2026, Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro gian lận trong hoạt động thanh toán (SIMO) đã được triển khai tại 149 đơn vị, bao gồm 99 tổ chức tín dụng và 50 tổ chức trung gian thanh toán.
Dữ liệu tập trung của hệ thống SIMO ghi nhận hơn 688.000 bản ghi liên quan đến tài khoản thanh toán, ví điện tử, thẻ ngân hàng và đơn vị chấp nhận thanh toán có dấu hiệu nghi ngờ gian lận, lừa đảo hoặc vi phạm pháp luật.
Không chỉ dừng ở vai trò tập trung dữ liệu, hệ thống còn hỗ trợ cảnh báo trực tiếp tới khách hàng khi phát sinh giao dịch có dấu hiệu rủi ro. Tính đến cuối tháng 3 đã có 3,5 triệu lượt cảnh báo được gửi đi, trong đó hơn 1,1 triệu lượt khách hàng đã chủ động tạm dừng hoặc hủy giao dịch sau khi nhận được cảnh báo.
Tổng giá trị các giao dịch được ngăn chặn hoặc gián đoạn nhờ cơ chế này lên tới hơn 3.990 tỉ đồng, cho thấy hiệu quả rõ rệt trong việc giảm thiểu thiệt hại từ gian lận trực tuyến.
Đến cuối tháng 4, con số này tiếp tục tăng cao, hệ thống đã gửi hơn 3,8 triệu lượt cảnh báo tới khách hàng. Trong đó hơn 1,2 triệu lượt giao dịch đã được khách hàng chủ động tạm dừng hoặc hủy bỏ với tổng giá trị hơn 4.300 tỉ đồng.
Ông Phạm Anh Tuấn – Vụ trưởng Vụ Thanh toán (Ngân hàng Nhà nước) – cho biết sự phát triển của các dịch vụ thanh toán nhanh, tức thời luôn đi kèm nguy cơ gia tăng các hành vi lừa đảo và gian lận trên không gian mạng.
Theo ông Tuấn, NHNN đã chủ động hoàn thiện hành lang pháp lý, ban hành nhiều quy định nhằm nâng cao tiêu chuẩn an ninh, an toàn đối với các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán và trung gian thanh toán.
Theo đó tối thiểu ba tháng một lần, các tổ chức cung ứng dịch vụ phải đánh giá lỗ hổng bảo mật, cập nhật phiên bản ứng dụng mới nhất và triển khai các biện pháp ngăn chặn giao dịch khi phát hiện nguy cơ bị tội phạm mạng lợi dụng. Trường hợp phát hiện lỗ hổng nghiêm trọng, đơn vị phải kịp thời khắc phục và áp dụng các biện pháp kiểm soát nhằm bảo vệ khách hàng…
Gần đây, nhiều ngân hàng liên tiếp phát đi cảnh báo về các thủ đoạn mới nhằm chiếm đoạt tài sản.
VPBank cảnh báo thủ đoạn đánh tráo chip trên thẻ thanh toán vật lý, gồm cả thẻ tín dụng và thẻ ghi nợ, để thực hiện giao dịch trái phép mà chủ thẻ không hay biết. Ngân hàng khuyến nghị khách hàng thường xuyên kiểm tra tình trạng thẻ, ưu tiên thanh toán không tiếp xúc (contactless) và theo dõi biến động giao dịch, liên hệ ngay với ngân hàng nếu thẻ bị mất, bị tráo chip hoặc phát hiện giao dịch lạ.
Vietcombank cho biết xuất hiện nhiều tin nhắn SMS giả mạo thương hiệu ngân hàng với nội dung thông báo điểm thưởng sắp hết hạn. Các tin nhắn này dẫn người dùng tới website giả mạo để đánh cắp thông tin thẻ và mã bảo mật.
Ngân hàng khẳng định không gửi đường link qua SMS hoặc email yêu cầu khách hàng cung cấp thông tin bảo mật.
Trong khi đó BIDV cảnh báo tình trạng phát tán email giả mạo ngân hàng nhằm dụ khách hàng truy cập đường link độc hại hoặc tải mã độc về thiết bị. Các email này thường tạo cảm giác khẩn cấp. BIDV cho biết mọi thông tin chính thức chỉ được gửi từ các địa chỉ email có đuôi tên miền “bidv.com.vn” và không bao giờ kèm đường link yêu cầu khách hàng xác thực tài khoản.
Techcombank cũng cảnh báo thủ đoạn giả mạo số điện thoại hiển thị khiến cuộc gọi có thể hiện tên ngân hàng, cơ quan chức năng hoặc người thân trong danh bạ. Một số trường hợp còn sử dụng công nghệ AI để giả lập giọng nói.
Sau khi tạo tâm lý hoang mang hoặc cấp bách, đối tượng lừa đảo sẽ yêu cầu chuyển tiền hoặc cung cấp thông tin bảo mật như mật khẩu, mã OTP. Ngân hàng khuyến nghị khách hàng ngắt cuộc gọi khi phát hiện dấu hiệu bất thường, xác minh lại thông tin qua các kênh chính thức và tuyệt đối không chia sẻ thông tin tài khoản qua điện thoại.
Không chỉ cảnh báo, một số ngân hàng còn triển khai các công cụ phòng ngừa rủi ro. Agribank cho biết dịch vụ cảnh báo giao dịch nghi ngờ gian lận AgriNotify có khả năng đối chiếu dữ liệu người nhận với nguồn thông tin từ cơ quan chức năng và hệ thống nội bộ trước khi khách hàng chuyển tiền. Đến đầu tháng 4-2026, hệ thống đã ghi nhận hơn 200.000 lượt cảnh báo, trong đó hơn 91.000 giao dịch được tạm dừng hoặc hủy bỏ, với tổng giá trị hơn 360 tỉ đồng.
Sáng 22-4, Tập đoàn Vingroup (VIC) tổ chức Đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2026. Đây là một trong số ít dịp Chủ tịch Phạm Nhật Vượng, người giàu nhất Đông Nam Á, xuất hiện trước công chúng.
Giữ phong cách quen thuộc, ông Vượng trả lời thẳng thắn, trực diện hầu hết các câu hỏi từ cổ đông, không né tránh những vấn đề được quan tâm.
Dù theo kế hoạch, phần thảo luận chỉ kéo dài 15 phút, nhưng thực tế đã kéo dài gần 1 giờ khi lượng câu hỏi liên tục được đưa ra, khiến không khí hội trường trở nên sôi động.
Ngoài những câu hỏi liên quan tình hình kinh doanh, có cổ đông còn bất ngờ hỏi về "một ngày làm việc bình thường" của ông Phạm Nhật Vượng diễn ra như thế nào khiến cả hội trường bật cười.
Ông Vượng không né tránh, chia sẻ rằng lịch sinh hoạt của mình không có nhiều khác biệt so với mọi người.
"Thực ra cũng giống như mọi người thôi, sáng dậy tập thể dục, ăn sáng rồi đi làm. Chiều làm xong thì về nhà, ăn cơm và nghỉ ngơi. Ngoài giờ làm việc, tôi gần như không làm việc, trừ những trường hợp khẩn cấp", ông chia sẻ.
Tuy vậy với vai trò lãnh đạo, ông cho biết vẫn luôn phải suy nghĩ, quan tâm đến các vấn đề của doanh nghiệp. "Có khi nửa đêm nghĩ ra điều gì thì ghi lại để hôm sau xử lý, tránh quên. Còn lại thì không có gì khác thường", ông nói.
Một cổ đông khác đứng lên đặt câu hỏi về định hướng "doanh nghiệp kiến tạo" của Vingroup trong nền kinh tế, cũng như các lĩnh vực cụ thể mà tập đoàn sẽ tập trung trong những năm tới.
Trả lời, Chủ tịch Vượng cho biết định hướng kiến tạo sẽ được triển khai trên nguyên tắc linh hoạt, dựa vào năng lực cốt lõi của doanh nghiệp.
"Về nguyên tắc, lĩnh vực nào cần kiến tạo thì chúng tôi sẽ tham gia. Những gì chúng tôi có thế mạnh, có khả năng làm tốt thì sẽ nỗ lực thực hiện", ông nói.
Ông cũng nhấn mạnh, với quy mô của một doanh nghiệp, Vingroup không thể làm tất cả mọi thứ mà sẽ tập trung vào những lĩnh vực có thể tạo ra khác biệt.
"Chúng tôi hướng tới việc thay đổi cách làm, thúc đẩy những mô hình mới, tạo ra hiệu quả cao hơn so với trước đây để mang lại kết quả tốt hơn cho thị trường và các bên liên quan", ông chia sẻ.
Tuy nhiên chủ tịch Vingroup không nêu chi tiết các lĩnh vực cụ thể, cho biết tập đoàn sẽ tiếp tục phát triển trong phạm vi hệ sinh thái hiện có và mở rộng theo hướng phù hợp trong thời gian tới.
Một cổ đông đặt câu hỏi về mục tiêu tăng trưởng hai con số của Việt Nam trong năm nay. Theo cổ đông này, nhiều tổ chức quốc tế tỏ ra hoài nghi và dự báo mức tăng trưởng chỉ khoảng 5-6%.
Do đó, cổ đông muốn biết quan điểm của chủ tịch Vingroup, một trong những doanh nhân có ảnh hưởng lớn đến nền kinh tế, về triển vọng này.
Trả lời, Chủ tịch Vượng cho rằng mục tiêu tăng trưởng cao hoàn toàn có thể đạt được nếu có sự quyết liệt và đồng lòng từ toàn bộ hệ thống.
"Nếu quyết liệt thì hoàn toàn có thể làm được. Nhưng phải có sự chung tay của Nhà nước, doanh nghiệp và người dân", ông Vượng nói.
Ông cũng nhấn mạnh vai trò của việc huy động nguồn lực trong xã hội. Theo ông, nếu dòng tiền không được đưa vào sản xuất - kinh doanh mà chỉ tích trữ, chẳng hạn như mua vàng để cất giữ, thì sẽ hạn chế nguồn vốn cho phát triển.
"Chỉ khi tất cả cùng quyết tâm, cùng hành động thì mới có thể đạt được mục tiêu. Sự thịnh vượng của một quốc gia không thể do một nhóm người tạo ra, mà cần sự đồng lòng của toàn xã hội", ông Vượng chia sẻ.
Bên cạnh đó, ông cho rằng xuất phát điểm của Việt Nam còn thấp, nên dư địa để tăng trưởng cao vẫn rất lớn. Tuy nhiên để đạt được điều này đòi hỏi nỗ lực mạnh mẽ, không thể kỳ vọng kết quả vượt trội nếu chỉ làm theo cách bình thường.
"Không có gì phi thường mà làm một cách bình thường được", ông Vượng nói.
Báo cáo mới nhất của Viện Tài chính Quốc tế (IIF) tại Washington (Mỹ) cho biết tổng nợ toàn cầu hiện tương đương 305% GDP thế giới, gần như ổn định kể từ năm 2023. IIF tính toán nợ toàn cầu gồm nợ chính phủ, doanh nghiệp, hộ gia đình và khu vực tài chính, dưới nhiều hình thức như trái phiếu, các khoản vay.
Từ 2023 đến nay, các nước tăng nợ mạnh nhất gồm Na Uy, Kuwait, Trung Quốc, Bahrain và Arab Saudi, đều tăng hơn 30 điểm phần trăm GDP. Về xu hướng, quy mô nợ giảm ở các nền kinh tế phát triển nhưng tăng đều tại các thị trường mới nổi.
Quý I/2026 là quý thứ năm liên tiếp nợ toàn cầu tăng, với mức 4.400 tỷ USD là nhanh nhất kể từ giữa năm 2025, chủ yếu do hoạt động vay mượn của chính phủ Mỹ. Cùng giai đoạn, doanh nghiệp nhà nước của Trung Quốc tăng vay vượt xa tốc độ của chính phủ nước này.
Ngoài hai nền kinh tế lớn nhất, nợ tại các thị trường phát triển giảm nhẹ, trong khi các thị trường mới nổi (không gồm Trung Quốc) tăng khiêm tốn, lên kỷ lục 36.800 tỷ USD, chủ yếu do vay nợ chính phủ.
Quý đầu năm, nhu cầu trái phiếu kho bạc Mỹ ổn định, trong khi trái phiếu chính phủ Nhật Bản và châu Âu tăng. "Điều này cho thấy các nhà đầu tư quốc tế đang có những động thái đa dạng hóa khỏi trái phiếu kho bạc Mỹ", ông Emre Tiftik, Giám đốc thị trường và chính sách toàn cầu tại IIF, nhận định.
Theo ông, hiện "không có rủi ro tức thời" đối với thị trường trái phiếu kho bạc Mỹ trị giá 30.000 tỷ USD. Song, các dự báo dài hạn cho thấy nợ công nước này ngày càng đi theo "quỹ đạo không bền vững", trong khi tỷ lệ nợ của eurozone và Nhật Bản dần giảm xuống.
Dưới các chính sách hiện tại, IIF cho rằng tỷ lệ nợ trên GDP của Mỹ sẽ tiếp tục tăng. Thị trường trái phiếu doanh nghiệp nước này cũng bùng nổ nhờ các đợt phát hành liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) và dòng vốn ngoại mạnh.
Nhận định chung toàn cầu, tổ chức này cho rằng các áp lực mang tính cơ cấu như dân số già hóa, chi tiêu quốc phòng tăng, nhu cầu đảm bảo và đa dạng hóa an ninh năng lượng, an ninh mạng và đầu tư vốn liên quan đến AI, sẽ đẩy nợ chính phủ và doanh nghiệp các nước tăng trong trung và dài hạn. "Xung đột gần đây tại Trung Đông dự báo tiếp tục làm gia tăng một số áp lực này", ông Tiftik, nói.
Giữa lúc giá dầu liên tục biến động vì căng thẳng tại Trung Đông còn vàng đánh mất nhịp tăng mạnh hồi đầu năm, giới đầu tư quốc tế đang đặc biệt chú ý tới một chỉ báo ít được nhắc tới hơn giá vàng hay giá dầu riêng lẻ, đó là tỷ lệ vàng/dầu.
Đây là tỷ lệ cho biết một ounce vàng có thể mua được bao nhiêu thùng dầu WTI. Con số tưởng như đơn giản này lại được xem như “máy đo áp suất” của nền kinh tế toàn cầu suốt nhiều thập kỷ, bởi nó phản ánh cùng lúc ba yếu tố lớn nhất của thị trường tài chính hiện nay gồm lạm phát, tăng trưởng và niềm tin vào đồng USD.
Theo phân tích của Discovery Alert, tỷ lệ vàng/dầu hiện dao động quanh 39,6 lần, gần vùng cao nhất trong lịch sử hiện đại và cao hơn rất nhiều so với mức cân bằng dài hạn 15-20 lần từng duy trì ổn định suốt nhiều thập kỷ.
Một ounce vàng mua được gần 40 thùng dầu
Cách tính tỷ lệ vàng/dầu khá đơn giản. Lấy giá vàng giao ngay chia cho giá dầu WTI sẽ cho ra số thùng dầu có thể mua bằng một ounce vàng. Ví dụ, nếu vàng ở mức 4.000 USD/ounce còn dầu ở 100 USD/thùng, tỷ lệ sẽ là 40 lần.
Điều khiến giới phân tích quan tâm không nằm ở bản thân con số, mà ở nguyên nhân đằng sau nó. Tỷ lệ tăng cao có thể xuất phát từ việc vàng tăng quá mạnh, dầu giảm quá sâu hoặc cả hai cùng xảy ra đồng thời. Trong lịch sử, vùng 15-20 lần thường được xem là trạng thái cân bằng tương đối giữa hệ thống tiền tệ và nhu cầu năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, kể từ sau đại dịch Covid-19, tỷ lệ này liên tục duy trì trên 30 lần và hiện tiến sát mốc 40 lần.
Theo Discovery Alert, đây có thể là dấu hiệu cho thấy thị trường đang bước vào một thay đổi mang tính cấu trúc thay vì chỉ là biến động ngắn hạn. Một trong những giai đoạn cực đoan nhất từng xuất hiện vào năm 2020, khi dầu WTI lần đầu tiên rơi xuống mức âm còn vàng duy trì quanh 1.700 USD/ounce. Khi đó, tỷ lệ vàng/dầu từng vọt lên 85-90 lần.
Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng cú sốc thời điểm đó chủ yếu phản ánh sự sụp đổ nhu cầu năng lượng vì đại dịch hơn là thay đổi dài hạn của hệ thống tiền tệ.
Vì sao vàng và dầu lại phản ánh sức khỏe kinh tế toàn cầu?
Theo Discovery Alert, vàng và dầu đều được định giá bằng USD nhưng phản ứng hoàn toàn khác nhau trước biến động kinh tế. Dầu phản ánh sức khỏe của nền kinh tế thực. Khi tăng trưởng toàn cầu mạnh lên, nhu cầu vận tải, sản xuất và tiêu dùng năng lượng tăng theo, kéo giá dầu đi lên. Ngược lại, khi kinh tế chậm lại, dầu thường giảm vì nhu cầu tiêu thụ suy yếu.
Trong khi đó, vàng lại phản ánh niềm tin của thị trường vào sức mua của tiền tệ. Khi nhà đầu tư lo ngại lạm phát, nợ công hoặc chính sách tiền tệ nới lỏng kéo dài, vàng thường tăng bất kể nền kinh tế thực đang mạnh hay yếu. Chính sự khác biệt này khiến tỷ lệ vàng/dầu trở thành một chỉ báo đặc biệt.
Nếu tỷ lệ tăng mạnh trong thời gian dài, điều đó thường cho thấy thị trường đang lo ngại nhiều hơn về hệ thống tiền tệ và sức mua của đồng tiền, thay vì kỳ vọng vào tăng trưởng kinh tế mạnh. Discovery Alert cho rằng có 2 cách diễn giải phổ biến nhất đối với tỷ lệ cao hiện nay.
Thứ nhất, hệ thống tiền tệ toàn cầu đang chịu áp lực lớn hơn. Những yếu tố như lãi suất thực âm, nợ công tăng hay chính sách tài khóa mở rộng thường khiến vàng tăng nhanh hơn dầu. Thứ hai, dầu có thể đang bị định giá thấp do nhu cầu năng lượng chưa phục hồi tương xứng sau các cú sốc kinh tế toàn cầu.
Điểm quan trọng nhất, theo bài phân tích, là phải xác định tài sản nào đang dẫn dắt xu hướng trước khi đưa ra kết luận.
Giá dầu tăng lại đang gây áp lực lên vàng
Diễn biến hiện tại của thị trường hàng hóa đang cho thấy mối quan hệ khá phức tạp giữa vàng và dầu. Theo IG, xung đột Trung Đông bước sang tuần thứ 12 tiếp tục giữ giá dầu ở vùng cao. Dầu WTI giao tháng 7 hiện quanh 104 USD/thùng, cho thấy giới giao dịch vẫn tỏ ra dè dặt với các tín hiệu “hạ nhiệt” căng thẳng sau khi Mỹ hoãn kế hoạch tấn công Iran và các cuộc đàm phán mới được nối lại.
Việc gián đoạn dòng chảy dầu qua eo biển Hormuz kéo dài đang khiến thị trường lo ngại lạm phát tiếp tục neo cao. Điều này đẩy lợi suất trái phiếu Mỹ đi lên và hỗ trợ đồng USD mạnh hơn. Đây cũng là lý do vàng chịu áp lực dù rủi ro địa chính trị chưa biến mất.
Theo IG, sau giai đoạn tăng mạnh từ cuối năm 2025 tới đầu 2026, vàng đã giảm sâu trong tháng 3 với mức giảm mạnh nhất kể từ năm 2008. Đà suy yếu tiếp tục kéo dài sang tháng 4 và tháng 5.
Một điểm đáng chú ý khác là sự tham gia mạnh hơn của nhà đầu tư cá nhân vào thị trường vàng sau đợt tăng sốc hồi đầu năm. Theo chuyên gia Tony Sycamore, điều này khiến vàng ngày càng giao dịch giống tài sản rủi ro hơn là nơi trú ẩn truyền thống. Diễn biến giá vàng vì vậy cũng nhạy cảm hơn với tâm lý thị trường và biến động lợi suất trái phiếu.
Tuy vậy, triển vọng dài hạn của vàng vẫn chưa bị phủ nhận hoàn toàn. Theo phân tích kỹ thuật từ IG, miễn là vàng còn giữ được vùng hỗ trợ quanh 4.350 USD, xu hướng dài hạn vẫn được đánh giá tích cực với mục tiêu quay trở lại vùng 4.900 USD.
Trong lúc đó, tỷ lệ vàng/dầu tiếp tục được giới đầu tư theo dõi sát bởi nó không chỉ phản ánh biến động của hai loại hàng hóa lớn nhất thế giới, mà còn cho thấy thị trường đang nghiêng nhiều hơn về nỗi lo lạm phát, suy giảm tăng trưởng hay niềm tin tiền tệ toàn cầu.
