Nhiều người bị thương sau vụ phun chất lạ tại trung tâm thương mại Tokyo

Các hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) đang len lỏi vào mọi ngóc ngách của đời sống với tốc độ chóng mặt, vượt xa khả năng thấu hiểu của chúng ta. Đáng lo ngại hơn, trong khi con người ngày càng mù mờ về cách AI hoạt động, thì AI lại đang thấu hiểu hành vi của con người sâu sắc hơn bao giờ hết.

Đây là lời cảnh báo đanh thép vừa được Giám đốc khoa học của Microsoft, Eric Horvitz, và nhà nghiên cứu Robert West từ Viện Công nghệ Liên bang Thụy Sĩ (EPFL) đưa ra trong một bài xã luận trên tạp chí khoa học danh tiếng Science.

Các tác giả chỉ ra ba lĩnh vực chính mà AI đang ngày càng trở nên khó nắm bắt đối với nhận thức của nhân loại:

Thứ nhất là sự trỗi dậy của việc AI tự thiết kế AI. Các hệ thống AI đang ngày càng đảm nhận việc thiết kế và cải tiến các AI khác. Quá trình này diễn ra với tốc độ vượt xa khả năng nắm bắt của con người và hoạt động trong "những không gian đa chiều chống lại trực giác".

Dù hiệu suất của hệ thống tăng lên, con người lại phải chật vật để hiểu được tại sao hoặc bằng cách nào chúng làm được như vậy.

Thứ hai là sự giao tiếp nội bộ giữa các AI. Các tác nhân AI hiện đang hình thành những hệ sinh thái đa tác nhân ở quy mô lớn. Giao tiếp nội bộ giữa chúng có thể dần chệch hướng khỏi ngôn ngữ và tư duy của con người, khiến chúng ta ngày càng bất lực trong việc giải mã.

Thứ ba là việc AI "đọc vị" con người. Bằng cách phân tích lượng dữ liệu khổng lồ từ các tương tác, AI đang hiểu chúng ta hơn cả chính chúng ta, tạo ra một tình thế hoàn toàn bất đối xứng.

Các tác giả viết: "Thông qua tương tác liên tục, chúng có thể xây dựng các mô hình ngày càng chi tiết về hành vi và tâm lý con người, nắm bắt không chỉ các sở thích mà còn cả những động lực tiềm ẩn như nỗi sợ hãi, sự không chắc chắn và nhu cầu thuộc về xã hội".

Điều gì sẽ xảy ra khi AI vượt quá ngưỡng hiểu biết của con người? Các chuyên gia cảnh báo rằng nếu không có các biện pháp đối phó mạnh mẽ, sự mờ mịt này có thể tạo ra những hệ thống AI đầy quyền năng nhưng con người không thể quản trị.

Khi sự mất cân bằng này xảy ra, quyền tự chủ cá nhân, quá trình ra quyết định dân chủ và niềm tin vào các thể chế đều có thể bị đe dọa.

Nguy hiểm hơn, khi AI quá hiểu con người, chúng có thể chỉ đưa ra những kết quả phản ánh kỳ vọng của chúng ta thay vì thực tế - nói cách khác là chỉ nói những gì con người muốn nghe. Nếu không hiểu rõ AI, chúng ta thậm chí sẽ không nhận ra điều này đang xảy ra.

Các tác giả cảnh báo: "Tinh vi hơn là khả năng chúng ta sẽ dần mất đi hứng thú trong việc thấu hiểu và dẫn dắt AI. Khi các hệ thống AI gắn chặt vào môi trường của con người, chúng có thể đáp ứng các sở thích nhưng đồng thời cũng định hình chúng.

Các hệ thống được tối ưu hóa để thu hút sự tương tác hoặc sự tán thành có thể làm giảm ma sát và làm nản lòng sự giám sát. Theo thời gian, sự tò mò và hoài nghi có thể xói mòn, dẫn đến sự bỏ mặc và chấp nhận".

Dù bức tranh tương lai có vẻ u ám do sự lan rộng không kiểm soát của AI hiện nay, các tác giả khẳng định vẫn còn hy vọng để giữ cho AI nằm trong vòng kiểm soát.

Giới nghiên cứu cần tập trung buộc các hệ thống AI phải giải thích được các lựa chọn thiết kế và hoạt động nội bộ của chúng theo cách mà con người có thể hiểu được. Điều này bao gồm việc phát hiện sự sai lệch trong ngôn ngữ do AI tạo ra và khen thưởng cho những giao tiếp mà con người có thể diễn giải.

Ngoài ra cần có các khung đánh giá động, mô phỏng môi trường thực tế để liên tục kiểm tra các mô hình AI, thay vì chỉ dùng các bài kiểm tra tĩnh.

Nhấn mạnh tầm quan trọng sống còn của việc duy trì quyền tự chủ và khả năng chất vấn AI, các tác giả kết luận: "Chỉ theo dõi cách các hệ thống AI hành xử là không đủ. Chúng ta cũng phải hiểu cách chúng định hình các mục tiêu và phán đoán của con người, đồng thời đảm bảo rằng mọi người giữ được năng lực và động lực để đặt câu hỏi, kiểm toán và dẫn dắt chúng".

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Cơ quan Thời tiết Quốc gia Mỹ (NWS) cho biết Ba Vì là cơn bão mạnh thứ hai trong mùa bão năm nay, với sức gió duy trì khoảng 290 km/h, tương đương bão cấp 5 theo thang Saffir-Simpson. NWS cảnh báo đây là cơn bão "thảm khốc" và "đe dọa tính mạng", mang theo gió hủy diệt cùng lượng mưa 300-500 mm.

Mắt bão đi qua Rota, hòn đảo rộng khoảng 83 km2 thuộc Khối thịnh vượng chung Quần đảo Bắc Mariana (CNMI) với khoảng 2.000 cư dân. CNMI là vùng lãnh thổ thuộc Mỹ kể từ năm 1975, sau gần ba thập kỷ Liên Hợp Quốc ủy thác Washington quản lý quần đảo, theo dữ liệu trên trang web Bộ Nội vụ Mỹ.

Tại đảo Guam, cách Rota khoảng 80 km, sức gió hôm nay được ghi nhận ở mức 80-130 km/h, có lúc gió giật khoảng 160 km/h. Nhiều khu vực trên đảo mất điện và phạm vi mất điện được dự báo tiếp tục tăng trong ngày.

Giới chức Mỹ cảnh báo điều kiện nguy hiểm sẽ kéo dài ngay cả sau khi tâm bão đi qua khu vực, đồng thời dự báo lũ quét, ngập lụt ven biển và sóng lớn có thể đe dọa tính mạng người dân.

Guam, với dân số khoảng 160.000 người, thường được so sánh như "tàu sân bay không thể chìm" của Mỹ tại Thái Bình Dương. Đây là tiền đồn quan trọng đối với Washington tại khu vực, với ba căn cứ quân sự lớn gồm Andersen, căn cứ thủy quân lục chiến Camp Blaz và căn cứ hải quân Apra.

Toàn bộ đảo Guam và ba căn cứ quân sự trong hôm nay vẫn duy trì cấp độ ứng phó bão cao nhất. Cơ quan Điện lực Guam đang nỗ lực duy trì tuyến cấp điện cho hai căn cứ Andersen và Camp Blaz.

"Các đội kỹ thuật đã sẵn sàng đánh giá những hạng mục trọng yếu và khôi phục hệ thống ngay khi gió giảm xuống", Trung tâm Thông tin Liên ngành Guam cho biết.

Từ ngày 4/7, khi bão áp sát, Guam đã mở 5 điểm trú ẩn khẩn cấp để đón người dân lánh nạn. Lực lượng Tuần duyên Mỹ tại Micronesia và Guam cũng đóng cửa các cảng Guam, Saipan, Tinian và Rota, đưa thuyền nhỏ lên đất liền, đồng thời điều tàu tuần tra sang khu vực khác tránh bão.

Đây là cơn bão lớn thứ hai ảnh hưởng tới khu vực này trong năm nay, sau siêu bão Sinlaku hồi giữa tháng 4. Gió mạnh và ngập lụt do Sinlaku gây ra khiến Guam thiệt hại hơn 450 triệu USD.

Tin Gốc: Vnexpress

Kênh CNA gần đây dẫn hồ sơ tòa án ở Singapore cho hay ông Singh (24 tuổi) đã mua một chiếc đồng hồ Rolex GMT Saru với giá 55.000 euro (82.295 SGD) từ một người quen tên là "Matteo" vào khoảng tháng 2 hoặc 3.2025.

Singh nghĩ rằng mình đã mua được món hời vì anh ta tin rằng chiếc đồng hồ này có giá trị khoảng 90.000 euro trên thị trường đồng hồ cũ nên có thể kiếm lời.

Theo lời đồn chỉ có khoảng 20 chiếc đồng hồ chính hãng loại này đang lưu hành, nên bạn bè khuyên Singh nên kiểm tra thêm.

Một cửa hàng đồng hồ nói với Singh rằng vỏ đồng hồ có thể đã bị thay thế và số sê-ri của một chiếc Rolex GMT Saru chính hãng có thể đã được khắc laser lên chiếc đồng hồ mà anh ta đã mua.

Singh nghĩ rằng mình có thể đã bị lừa và chiếc đồng hồ đó là hàng giả, nên quyết định bán.

Vào ngày 27.11.2025, Singh đến Singapore cùng bạn bè bằng máy bay, với ý định bán chiếc đồng hồ và mua những chiếc đồng hồ xa xỉ khác để bán lại ở châu Âu.

Vào khoảng 14 giờ ngày 28.11.2025, Singh đến một trung tâm thương mại ở khu Bencoolen của Singapore và vào một cửa hàng tên là The Watch Room. Anh ta cho một nhân viên bán lẻ 32 tuổi người Singapore xem chiếc đồng hồ cùng với thẻ bảo hành.

Nạn nhân nhận ra chiếc đồng hồ là một chiếc Rolex không có trong danh mục, trị giá khoảng 120.000 SGD và bày tỏ ý muốn mua chiếc đồng hồ đó.

Hai người thương lượng và thống nhất giá 94.700 SGD. Thay vì thanh toán qua chuyển khoản ngân hàng như nạn nhân đề nghị, Singh nói rằng anh ta không muốn tiền mặt và thay vào đó muốn lấy 3 chiếc đồng hồ.

Đó là một chiếc Rolex Daytona trị giá 25.200 SGD, một chiếc Rolex GMT trị giá 25.400 SGD và một chiếc Rolex Submariner trị giá 44.000 SGD.

Nạn nhân đồng ý và yêu cầu để lại thẻ bảo hành để kiểm tra và quay lại sau 30 phút. Nạn nhân dùng đèn pin tia cực tím để kiểm tra chữ trên thẻ bảo hành và hài lòng rằng đó là hàng thật.

Khi Singh quay lại, họ đổi đồng hồ như đã thỏa thuận và Singh được trả thêm 300 SGD vì anh ta không nhận được hộp Rolex cho ba chiếc đồng hồ nói trên.

Nạn nhân đưa hóa đơn cho việc đổi đồng hồ và Singh xuất trình bản sao hộ chiếu giả để làm thủ tục giao dịch. Anh ta đã chỉnh sửa ảnh hộ chiếu, đổi tên thành "Sinsi Deepak" và thay đổi số hộ chiếu.

Singh làm như thế để trốn tránh trách nhiệm hình sự và bất kỳ khoản thuế nào có thể phát sinh từ việc bán hàng.

Trong suốt vụ việc này, Singh nghĩ rằng chiếc đồng hồ anh ta đang bán là hàng giả và nhận thức rằng mình đang lừa đảo nạn nhân.

Sau khi Singh rời khỏi cửa hàng, nạn nhân cùng bạn của mình đã đến các cửa hàng đồng hồ lân cận và nhờ các nhà bán lẻ khác kiểm tra chiếc Rolex GMT Saru mua từ Singh.

Theo lời khuyên của một chủ cửa hàng khác, nạn nhân đã dùng kính lúp để xem xét kỹ số seri được khắc trên đồng hồ và phát hiện ra rằng số seri đã bị tẩy xóa và sau đó được khắc bằng laser.

Nạn nhân đã kiểm tra thêm và cảm thấy rằng chiếc đồng hồ là hàng giả, nên đã gọi cho Singh nhiều lần qua điện thoại.

Cuối cùng, Singh nhấc máy và nói rằng anh ta sẽ quay lại cửa hàng. Tuy nhiên, anh ta không hề có ý định quay lại. Nạn nhân đã báo cáo vụ việc cho cảnh sát.

Singh phớt lờ tất cả các cuộc gọi tiếp theo và đặt vé máy bay từ Singapore đến Rome (Ý), quá cảnh ở Helsinki (Phần Lan). Chuyến bay dự kiến khởi hành vào khoảng 22 giờ ngày 28.11.2025.

Tuy nhiên, Singh đã bị bắt tại sân bay Changi ngay trước khi chuyến bay cất cánh.

Sau đó, cảnh sát đã đưa chiếc Rolex GMT Saru đến Trung tâm Dịch vụ Rolex, nơi một kỹ thuật viên đồng hồ đã đánh giá tính xác thực của chiếc đồng hồ. Kỹ thuật viên xác nhận rằng tất cả các bộ phận của chiếc đồng hồ đều là hàng chính hãng và còn nguyên bản.

Công tố viên cho biết hành vi của Singh là "những bước tiến đáng kể hướng tới việc phạm tội lừa đảo và củng cố mạnh mẽ ý định lừa gạt nạn nhân của anh ta".

Trích dẫn Điều 511(3) của Bộ luật Hình sự Singapore, Phó công tố viên trưởng Sean Teh kết luận Singh đã cố lừa đảo nạn nhân, dù có những sự thật mà anh ta không biết, khiến việc lừa đảo nạn nhân trở nên bất khả thi.

Singh đã bị kết án 7 tháng tù giam vào ngày 20.4. Anh ta đã nhận tội một tội danh cố ý lừa đảo, trong đó thiệt hại sẽ xảy ra đối với nạn nhân nếu chiếc đồng hồ là hàng giả.

Các luật sư bào chữa cho Singh đề nghị mức án 6 tháng tù giam. Họ lập luận: "Cần phải giảm nhẹ hình phạt đáng kể vì không có thiệt hại nào xảy ra".

Các luật sư yêu cầu tòa án xem xét giảm nhẹ hình phạt dựa trên sự cảm thông đối với những khó khăn mà việc giam giữ Singh ở Singapore gây ra cho anh ta và gia đình.

Họ nói rằng Singh là "một thanh niên tốt bụng, có tiềm năng thay đổi cuộc đời" và đây là lần đầu tiên anh ta vướng vào vòng lao lý.

"Deepak xuất thân từ một gia đình lao động. Cha mẹ cậu ấy đã di cư đến Ý trước khi Deepak ra đời, để tìm kiếm một cuộc sống tốt đẹp hơn", các luật sư nói.

Cha mẹ của Singh, một người giúp việc và một người nấu ăn, kiếm được dưới 2.300 SGD/tháng và không đủ khả năng thường xuyên đến Singapore thăm con trai duy nhất của họ.

Tin Gốc: Thanh Niên