Sáng 25.5, tại Hà Nội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Trưởng ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chủ trì buổi làm việc của Thường trực Ban Chỉ đạo về công tác nghiên cứu khoa học cơ bản.
Phát biểu kết luận buổi làm việc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ, đến nay, nghiên cứu khoa học cơ bản của chúng ta vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập và chưa tương xứng với yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Một trong những hạn chế được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ ra, đó là hiện nay, chúng ta chưa hình thành đầy đủ hệ sinh thái phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng, trọng dụng và bảo vệ nhân tài khoa học. Đội ngũ chuyên gia đầu ngành ở nhiều lĩnh vực còn mỏng; thiếu lực lượng kế cận; nhiều nhà khoa học trẻ chưa có môi trường để phát triển lâu dài; tình trạng chảy máu chất xám vẫn còn diễn ra.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị, Ban Chỉ đạo hoàn thiện báo cáo, trình Bộ Chính trị xem xét, kết luận theo hướng giao Đảng ủy Chính phủ chủ trì, lãnh đạo, chỉ đạo tập trung thực hiện 9 nhiệm vụ trọng tâm.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị, cần tháo gỡ, giải quyết các bản các điểm nghẽn, nút thắt, tạo hành lang pháp lý cho nghiên cứu khoa học cơ bản.
Kế đó, cần khẩn trương xây dựng chiến lược quốc gia về phát triển nghiên cứu khoa học cơ bản đến năm 2045.
Cùng đó, cần xây dựng quỹ nghiên cứu cơ bản quốc gia đa niên. Quỹ cần vận hành theo nguyên tắc cạnh tranh, minh bạch, đánh giá độc lập, tài trợ dài hạn 5 – 10 – 15 năm và chấp nhận rủi ro khoa học; ưu tiên nhóm nghiên cứu mạnh, trung tâm xuất sắc, chương trình sau tiến sĩ, trưởng nhóm trẻ, dữ liệu nền và các hướng nghiên cứu có ý nghĩa chiến lược.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị, xây dựng cơ chế tài chính đặc thù cho khoa học xã hội và nhân văn. Cần coi đây là đầu tư công chiến lược cho năng lực lãnh đạo, quản trị, thể chế, văn hóa, con người và sức mạnh mềm quốc gia; không áp dụng máy móc logic thương mại hóa sản phẩm, mà phải có ngân sách nền ổn định, cơ chế đặt hàng chính sách và đầu tư cho dữ liệu xã hội, điều tra dài hạn, thư viện số, số hóa di sản.
Song song đó, cần xây dựng chương trình quốc gia về nhân tài khoa học cơ bản. Chương trình cần bao quát từ phát hiện sớm, đào tạo tinh hoa, học bổng tiến sĩ, sau tiến sĩ, trưởng nhóm trẻ đến chuyên gia đầu ngành và trí thức Việt Nam toàn cầu; có cơ chế giao nhiệm vụ lớn, trao quyền tự chủ, hỗ trợ kinh phí khởi động và thu hút chuyên gia quốc tế, chuyên gia Việt Nam ở nước ngoài.
Kế đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, cần xây dựng hệ thống dữ liệu khoa học và dữ liệu xã hội quốc gia. Dữ liệu phải được coi là hạ tầng chiến lược của nghiên cứu cơ bản trong thời đại AI.
Cạnh đó, cần hoàn thiện đề án tái cấu trúc và cơ chế hoạt động của 2 viện hàn lâm. Viện Hàn lâm KH-CN tập trung vào khoa học tự nhiên, công nghệ nền tảng, dữ liệu, AI, vật liệu, sinh học, biển, môi trường, năng lượng. Viện Hàn lâm Khoa học xã hội tập trung vào lý luận, thể chế, mô hình phát triển Việt Nam, văn hóa, con người, xã hội số và dự báo chiến lược.
Tiếp đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị, ban hành chuẩn liêm chính khoa học quốc gia. Chuẩn này phải gắn với cơ chế đánh giá, công khai dữ liệu tài trợ, xử lý nghiêm gian lận học thuật, ngụy tạo dữ liệu, đạo văn, xung đột lợi ích, công bố hình thức và bệnh thành tích; đồng thời xây dựng môi trường học thuật trung thực, phản biện và tôn trọng chất lượng.
Cuối cùng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu, thiết lập cơ chế đặt hàng nghiên cứu phục vụ trực tiếp xây dựng nghị quyết, luật, chiến lược, quy hoạch và chính sách quốc gia.
“Tinh thần chung là phải hành động quyết liệt hơn, đổi mới mạnh mẽ hơn và có tầm nhìn dài hạn hơn đối với nghiên cứu khoa học cơ bản. Chúng ta không chỉ giải quyết câu chuyện của ngành khoa học hôm nay, mà đang chuẩn bị nền tảng tri thức cho tương lai phát triển của đất nước trong nhiều thập niên tới”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.
Ngày 22.5, theo thông cáo của Bộ Ngoại giao, nhận lời mời của Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul và phu nhân, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam sẽ thăm chính thức Thái Lan từ ngày 27 - 29.5.
Theo Bộ Ngoại giao, quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện giữa hai nước phát triển tích cực. Thái Lan coi trọng củng cố và phát triển quan hệ hợp tác hữu nghị tốt đẹp với Việt Nam. Hai bên triển khai đều đặn các hoạt động tiếp xúc cấp cao.
Về thương mại, Thái Lan hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam trong ASEAN. Năm 2025, tổng kim ngạch thương mại hai chiều đạt 22,1 tỉ USD, tăng 9% so với năm 2024; trong đó ta xuất khẩu đạt 8,8 tỉ USD, tăng 12,7%; nhập khẩu đạt 13,3 tỉ USD, tăng 6,7%.
Trong 4 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch thương mại hai chiều đạt gần 8,6 tỉ USD, tăng 24% so với cùng kỳ năm 2025; trong đó Việt Nam xuất khẩu 3,76 tỉ USD (tăng 39%); nhập khẩu gần 4,84 tỉ USD (tăng 15%).
Về đầu tư, Thái Lan hiện có 797 dự án đầu tư còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký 15,4 tỉ USD, đứng thứ 8/153 quốc gia có đầu tư tại Việt Nam và đứng thứ 2 trong số các nước ASEAN có đầu tư vào Việt Nam.
Việt Nam có khoảng hơn 20 dự án đầu tư còn hiệu lực, tổng vốn đăng ký khoảng 40 triệu USD.
Hợp tác quốc phòng - an ninh: hai bên duy trì hiệu quả các cơ chế song phương; phối hợp chống tội phạm xuyên quốc gia, đào tạo, hợp tác không quân, hải quân; duy trì tuần tra chung trên biển…
Về lao động, hai bên đang thúc đẩy ký mới thỏa thuận tuyển dụng lao động (ký năm 2015) nhằm tạo cơ chế cho lao động phổ thông của Việt Nam được tiếp nhận sang làm việc tại Thái Lan.
Hợp tác du lịch, văn hóa, giao lưu nhân dân phát triển tốt. Năm 2024, có hơn 984.000 khách du lịch Việt Nam thăm Thái Lan và hơn 418.000 khách Thái Lan đến Việt Nam. Năm 2025, có hơn 660.300 khách du lịch Việt Nam thăm Thái Lan (đứng thứ 17) và gần 458.000 khách Thái Lan đến Việt Nam (đứng thứ 11). Thái Lan đang thúc đẩy sáng kiến hợp tác du lịch “Sáu quốc gia, một điểm đến”. Hiện có 20 tỉnh, thành phố của Việt Nam ký thỏa thuận hợp tác, kết nghĩa với các địa phương Thái Lan.
Việt kiều tại Thái Lan có khoảng hơn 100.000 người, sống rải rác trên khắp Thái Lan, song tập trung chủ yếu ở các tỉnh vùng Đông Bắc. Số lượng lưu học sinh và sinh viên Việt Nam đang học tập, nghiên cứu tại Thái Lan khoảng 2.000 - 3.000 người.
Chính phủ Thái Lan đã công nhận địa vị pháp lý của cộng đồng Việt kiều trong cư trú và làm việc. Tại một số địa phương, Việt kiều có vai trò, vị trí và uy tín nhất định trong xã hội. Cộng đồng Việt kiều tại Thái Lan có truyền thống cách mạng, yêu nước, tôn kính Chủ tịch Hồ Chí Minh, hướng về quê hương, đất nước và có nhiều đóng góp trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất và xây dựng đất nước.
Trao đổi với báo chí trước chuyến công tác của Thủ tướng Lê Minh Hưng, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đặng Hoàng Giang, Trưởng SOM ASEAN VN, khẳng định, đây là chuyến công tác có ý nghĩa rất đặc biệt, là chuyến công tác đầu tiên của Thủ tướng Chính phủ trên cương vị mới tới Nga, một đối tác có quan hệ hữu nghị truyền thống, gắn bó và là Đối tác chiến lược toàn diện của VN.
Tiếp nối những đóng góp chủ động, trách nhiệm của VN tại Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 48 tại Philippines và việc đăng cai thành công Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ 3 (AFF 2026) vừa qua, Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang cho rằng sự tham dự của Thủ tướng Lê Minh Hưng tại Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga lần này tiếp tục thể hiện nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, tự cường, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển; đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại theo tinh thần Đại hội Đảng lần thứ XIV.
"Đây cũng là thông điệp rõ ràng về sự coi trọng của VN đối với quan hệ Đối tác chiến lược ASEAN - Nga, cũng như đối với quan hệ hữu nghị truyền thống, lòng tin chiến lược và sự hợp tác hiệu quả giữa VN và Nga trong suốt nhiều thập kỷ qua", ông Giang khẳng định.
Mục tiêu xuyên suốt của chuyến công tác là phát huy vai trò "cầu nối" của VN, thúc đẩy đồng thuận và đóng góp những định hướng thiết thực, tạo thêm động lực mới cho quan hệ ASEAN - Nga. Điều này càng có ý nghĩa khi VN thời gian qua đã đóng vai trò then chốt tạo dựng đồng thuận trong ASEAN về việc tổ chức hội nghị cấp cao lần này, đồng thời sẽ đảm nhiệm vai trò nước điều phối quan hệ ASEAN - Nga giai đoạn 2027 - 2030.
"Nói cách khác, đây không chỉ là việc tham dự một hội nghị cấp cao, mà còn là bước chuẩn bị quan trọng để VN đóng góp sâu hơn vào định hình hợp tác ASEAN - Nga trong những năm tới. Trên tinh thần đó, VN sẽ tập trung vào một số ưu tiên lớn", Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang chia sẻ.
Trước hết, VN sẽ cùng các nước thúc đẩy cách tiếp cận thực chất, cân bằng và hướng tới kết quả cụ thể trong hợp tác ASEAN - Nga. Trọng tâm là khơi thông các lĩnh vực có nhiều tiềm năng nhưng chưa được khai thác đầy đủ. "VN cũng sẽ thúc đẩy những sáng kiến có tính khả thi cao, phù hợp với nhu cầu của ASEAN, thế mạnh của Nga và đáp ứng yêu cầu của tình hình hiện nay", ông Giang cho biết.
Bên cạnh đó, VN mong muốn góp phần mở rộng không gian hợp tác giữa ASEAN với khu vực Á - Âu. Là nước ASEAN đi đầu trong hợp tác với Liên minh Kinh tế Á - Âu (EAEU) với việc ký kết FTA VN - EAEU năm 2015, VN có kinh nghiệm thực tiễn để chia sẻ trong thúc đẩy thương mại, đầu tư, logistics, chuỗi cung ứng và kết nối doanh nghiệp. Đây là hướng hợp tác có ý nghĩa thiết thực, giúp quan hệ ASEAN - Nga không chỉ dừng ở trao đổi chính trị, mà còn tạo thêm lợi ích cụ thể cho doanh nghiệp, địa phương và người dân hai bên.
VN cũng sẽ cùng các nước trao đổi về tình hình khu vực và quốc tế, nhất là những vấn đề đang tác động trực tiếp tới hòa bình, ổn định, an ninh năng lượng, chuỗi cung ứng và phát triển. Với tinh thần đối thoại, xây dựng và tôn trọng luật pháp quốc tế, VN mong muốn góp phần tăng cường hiểu biết, thu hẹp khác biệt và củng cố lòng tin giữa ASEAN với Nga cũng như giữa các đối tác trong khu vực.
Nhân dịp tham dự hội nghị, Thủ tướng Lê Minh Hưng dự kiến có cuộc hội kiến với Tổng thống Nga Vladimir Putin và làm việc với người đứng đầu Cộng hòa Tatarstan. Cuộc hội kiến sẽ là dịp quan trọng để truyền tải thông điệp của Chính phủ nhiệm kỳ mới về việc tiếp tục coi trọng và thúc đẩy quan hệ VN - Nga; đồng thời trao đổi các định hướng lớn mang tính đột phá, trọng tâm hợp tác và các biện pháp tháo gỡ vướng mắc nhằm triển khai hiệu quả các thỏa thuận cấp cao đã đạt được.
Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang cho rằng Hội nghị cấp cao kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN - Nga diễn ra trong bối cảnh thế giới và khu vực đang chứng kiến những biến động lớn chưa từng có kể từ sau chiến tranh lạnh, thể hiện qua "3 cuộc khủng hoảng mang tính nền tảng: khủng hoảng về trật tự quốc tế, khủng hoảng về mô hình phát triển và khủng hoảng về lòng tin chiến lược" như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhận định trong phát biểu tại Đối thoại Shangri-La lần thứ 23 vừa qua.
Hội nghị thể hiện cam kết chính trị ở cấp cao nhất của hai bên đối với mối quan hệ Đối tác chiến lược ASEAN - Nga, cho thấy sự coi trọng của Nga đối với vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc hợp tác ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương, cũng như sự coi trọng của ASEAN đối với vai trò và vị thế của Nga ở khu vực và trên thế giới.
Đồng thời, hội nghị là biểu tượng minh chứng cho việc đối thoại và hợp tác luôn là phương thức hữu hiệu nhất đóng góp vào kiến tạo môi trường hòa bình, an ninh và ổn định phục vụ cho phát triển.
Trên cơ sở đó, theo Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang, Hội nghị cấp cao kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN - Nga sẽ tập trung vào 3 trọng tâm lớn.
Thứ nhất, rà soát toàn diện quan hệ Đối tác chiến lược ASEAN - Nga thời gian qua, đánh giá những kết quả đạt được, nhận diện những hạn chế, rào cản hợp tác, đề xuất các định hướng mới, lĩnh vực trọng tâm, biện pháp đột phá để tăng cường hợp tác thực chất, cùng có lợi trên nhiều lĩnh vực, đặc biệt là an ninh năng lượng, cũng như khai thác các cơ hội tăng cường liên kết, hội nhập, tạo không gian phát triển mới giữa hai khu vực Á - Âu.
Thứ hai, các lãnh đạo ASEAN - Nga sẽ trao đổi sâu rộng về các vấn đề khu vực và quốc tế cùng quan tâm nhằm tăng cường hiểu biết, củng cố lòng tin chiến lược, cùng ứng phó các thách thức chung trên cơ sở luật pháp quốc tế.
Thứ ba, hội nghị dự kiến sẽ thông qua các văn kiện bản lề định hướng hợp tác ASEAN - Nga trong giai đoạn tới, đáp ứng tốt hơn nhu cầu phát triển của cả ASEAN và Nga trong tình hình mới.
"Tôi tin tưởng rằng với ý nghĩa đặc biệt, chương trình làm việc phong phú và sự chuẩn bị kỹ lưỡng của VN, chuyến công tác tham dự Hội nghị cấp cao kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN - Nga của Thủ tướng Lê Minh Hưng sẽ thành công tốt đẹp, tiếp tục khẳng định hình ảnh một VN chủ động, trách nhiệm, là cầu nối tin cậy trong ASEAN và là đối tác thủy chung, chân thành của Nga", Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang khẳng định.
Văn phòng Trung ương Đảng vừa có Thông báo kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương tại phiên họp chuyên đề về chuyển đổi số trong hệ thống chính trị.
Thông báo cho biết, ngày 25.6, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chủ trì phiên họp chuyên đề về chuyển đổi số trong hệ thống chính trị.
Sau khi nghe báo cáo của Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo và ý kiến phát biểu thảo luận của các đại biểu dự họp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có kết luận.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ ra 3 nghịch lý lớn cần tập trung xử lý. Thứ nhất là trong khi nguồn lực dành cho chuyển đổi số còn hạn chế, nhưng nguồn lực đã được bố trí lại chưa được sử dụng hiệu quả.
Thứ hai là trong khi các cơ quan đã đầu tư nhiều hệ thống, nền tảng và cơ sở dữ liệu, nhưng mức độ liên thông, chia sẻ và khai thác dữ liệu chưa tương xứng với nguồn lực đầu tư và yêu cầu quản trị. Dữ liệu chưa thực sự trở thành nguồn lực phục vụ quản trị quốc gia, phát triển kinh tế số và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Thực trạng tại cấp xã cho thấy, các hệ thống, phần mềm và dữ liệu phân tán, thiếu liên thông; cán bộ, công chức phải đồng thời thao tác trên nhiều hệ thống do các cơ quan Trung ương và địa phương triển khai, làm phát sinh thao tác trùng lặp, tăng áp lực xử lý công việc, ảnh hưởng đến chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Thứ ba là quyết tâm chính trị rất lớn, nhưng kết quả triển khai ở nhiều nơi chưa tương xứng, còn hình thức, đối phó, thiếu chuyển biến thực chất.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, ba nghịch lý trên cho thấy điểm nghẽn lớn nhất hiện nay không còn ở nhận thức, chủ trương hay việc bố trí nguồn lực mà ở năng lực tổ chức thực hiện và trách nhiệm đến cùng của từng cơ quan, đơn vị, nhất là người đứng đầu.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, cần tập trung xử lý dứt điểm các nhiệm vụ quá hạn, văn bản còn nợ đọng và những điểm nghẽn đã được xác định tại phiên họp.
Kế đó, cần đẩy mạnh phát triển dữ liệu và các nền tảng dùng chung. Trong đó, đáng chú ý là việc cần tiếp tục định danh phương tiện giao thông, thiết bị bay không người lái (UAV); khẩn trương thúc đẩy kết nối VNeID với hệ thống định danh điện tử của Singapore và các nước ASEAN; đồng thời mở rộng các ứng dụng, tiện ích trong nước, phục vụ người dân, doanh nghiệp và quản lý nhà nước.
Cần đẩy mạnh các nhiệm vụ chuyển đổi số phục vụ vận hành hệ thống chính trị và chính quyền 3 cấp đồng bộ, thông suốt, hiệu quả. Yêu cầu nêu rõ, đối với thông tin, dữ liệu đã có trong các cơ sở dữ liệu và có thể khai thác, tái sử dụng thì quán triệt nguyên tắc không yêu cầu người dân, doanh nghiệp kê khai, cung cấp lại.
Chất lượng cung cấp dịch vụ công trực tuyến phải được đánh giá bằng mức độ sử dụng thực tế, sự thuận tiện và thời gian, chi phí tiết giảm cho người dân, doanh nghiệp, không chỉ bằng số lượng thủ tục được cung cấp trực tuyến.
Cùng đó, cần chủ động phát triển và ứng dụng trí tuệ nhân tạo an toàn, có kiểm soát, hiệu quả. Đồng thời, cần bảo đảm vững chắc an ninh mạng, an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu quốc gia. Tuyệt đối không để dữ liệu quốc gia, dữ liệu của người dân, doanh nghiệp bị lộ, lọt, mua bán hoặc khai thác trái phép.
