Sáng 25.5, tại Hà Nội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Trưởng ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chủ trì buổi làm việc của Thường trực Ban Chỉ đạo về công tác nghiên cứu khoa học cơ bản.
Phát biểu kết luận buổi làm việc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ, đến nay, nghiên cứu khoa học cơ bản của chúng ta vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập và chưa tương xứng với yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Một trong những hạn chế được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ ra, đó là hiện nay, chúng ta chưa hình thành đầy đủ hệ sinh thái phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng, trọng dụng và bảo vệ nhân tài khoa học. Đội ngũ chuyên gia đầu ngành ở nhiều lĩnh vực còn mỏng; thiếu lực lượng kế cận; nhiều nhà khoa học trẻ chưa có môi trường để phát triển lâu dài; tình trạng chảy máu chất xám vẫn còn diễn ra.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị, Ban Chỉ đạo hoàn thiện báo cáo, trình Bộ Chính trị xem xét, kết luận theo hướng giao Đảng ủy Chính phủ chủ trì, lãnh đạo, chỉ đạo tập trung thực hiện 9 nhiệm vụ trọng tâm.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị, cần tháo gỡ, giải quyết các bản các điểm nghẽn, nút thắt, tạo hành lang pháp lý cho nghiên cứu khoa học cơ bản.
Kế đó, cần khẩn trương xây dựng chiến lược quốc gia về phát triển nghiên cứu khoa học cơ bản đến năm 2045.
Cùng đó, cần xây dựng quỹ nghiên cứu cơ bản quốc gia đa niên. Quỹ cần vận hành theo nguyên tắc cạnh tranh, minh bạch, đánh giá độc lập, tài trợ dài hạn 5 – 10 – 15 năm và chấp nhận rủi ro khoa học; ưu tiên nhóm nghiên cứu mạnh, trung tâm xuất sắc, chương trình sau tiến sĩ, trưởng nhóm trẻ, dữ liệu nền và các hướng nghiên cứu có ý nghĩa chiến lược.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị, xây dựng cơ chế tài chính đặc thù cho khoa học xã hội và nhân văn. Cần coi đây là đầu tư công chiến lược cho năng lực lãnh đạo, quản trị, thể chế, văn hóa, con người và sức mạnh mềm quốc gia; không áp dụng máy móc logic thương mại hóa sản phẩm, mà phải có ngân sách nền ổn định, cơ chế đặt hàng chính sách và đầu tư cho dữ liệu xã hội, điều tra dài hạn, thư viện số, số hóa di sản.
Song song đó, cần xây dựng chương trình quốc gia về nhân tài khoa học cơ bản. Chương trình cần bao quát từ phát hiện sớm, đào tạo tinh hoa, học bổng tiến sĩ, sau tiến sĩ, trưởng nhóm trẻ đến chuyên gia đầu ngành và trí thức Việt Nam toàn cầu; có cơ chế giao nhiệm vụ lớn, trao quyền tự chủ, hỗ trợ kinh phí khởi động và thu hút chuyên gia quốc tế, chuyên gia Việt Nam ở nước ngoài.
Kế đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, cần xây dựng hệ thống dữ liệu khoa học và dữ liệu xã hội quốc gia. Dữ liệu phải được coi là hạ tầng chiến lược của nghiên cứu cơ bản trong thời đại AI.
Cạnh đó, cần hoàn thiện đề án tái cấu trúc và cơ chế hoạt động của 2 viện hàn lâm. Viện Hàn lâm KH-CN tập trung vào khoa học tự nhiên, công nghệ nền tảng, dữ liệu, AI, vật liệu, sinh học, biển, môi trường, năng lượng. Viện Hàn lâm Khoa học xã hội tập trung vào lý luận, thể chế, mô hình phát triển Việt Nam, văn hóa, con người, xã hội số và dự báo chiến lược.
Tiếp đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị, ban hành chuẩn liêm chính khoa học quốc gia. Chuẩn này phải gắn với cơ chế đánh giá, công khai dữ liệu tài trợ, xử lý nghiêm gian lận học thuật, ngụy tạo dữ liệu, đạo văn, xung đột lợi ích, công bố hình thức và bệnh thành tích; đồng thời xây dựng môi trường học thuật trung thực, phản biện và tôn trọng chất lượng.
Cuối cùng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu, thiết lập cơ chế đặt hàng nghiên cứu phục vụ trực tiếp xây dựng nghị quyết, luật, chiến lược, quy hoạch và chính sách quốc gia.
“Tinh thần chung là phải hành động quyết liệt hơn, đổi mới mạnh mẽ hơn và có tầm nhìn dài hạn hơn đối với nghiên cứu khoa học cơ bản. Chúng ta không chỉ giải quyết câu chuyện của ngành khoa học hôm nay, mà đang chuẩn bị nền tảng tri thức cho tương lai phát triển của đất nước trong nhiều thập niên tới”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.
Trước khi bắt đầu lễ khai mạc, các đại biểu xem phóng sự về kết quả công tác Mặt trận giai đoạn 2024 - 2026.
Sau phần văn nghệ, chào cờ và hát Quốc ca; tuyên bố lý do, giới thiệu đại biểu, đại hội tiến hành báo cáo kết quả ngày làm việc thứ nhất và Đoàn Chủ tịch Đại hội lên điều hành và Đoàn Thư ký lên làm việc.
Kế đó, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam sẽ có diễn văn khai mạc đại hội; đại biểu nghe trình bày Báo cáo chính trị của Đại hội.
Tại lễ khai mạc, đại hội sẽ nghe phát biểu của đại diện lãnh đạo Chính phủ, lãnh đạo Quốc hội, các đại biểu tham luận.
Dự kiến, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tham dự và có bài phát biểu chỉ đạo.
Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026 - 2031 mở đầu cho nhiệm kỳ vận hành bộ máy sau khi hoàn thành chủ trương sắp xếp các tổ chức chính trị - xã hội và các hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ về trực thuộc MTTQ Việt Nam.
Với phương châm "Đoàn kết - Dân chủ - Đổi mới - Sáng tạo - Phát triển", đại hội xác định phương hướng, mục tiêu và chương trình hành động nhiệm kỳ 2026 - 2031 nhằm đáp ứng yêu cầu của thực tiễn đặt ra.
Đồng thời, khẳng định vai trò nòng cốt chính trị của MTTQ Việt Nam trong xây dựng và phát huy truyền thống yêu nước, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, chung sức, đồng lòng cùng toàn Đảng, toàn quân, toàn dân tộc thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Chiều 12.5, tiếp tục chương trình làm việc ngày thứ 2, Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần XI, nhiệm kỳ 2026 - 2031 (Đại hội) đã thông qua Đề án nhân sự Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam khóa XI, nhiệm kỳ 2026 - 2031; hiệp thương cử Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam khóa XI, nhiệm kỳ 2026 - 2031.
Đại hội đã thông qua số lượng: ủy viên Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam khóa XI, nhiệm kỳ 2026 - 2031 gồm 405 người; ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam từ 72 - 100 người, Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam là 12 người.
Trong đó, cơ cấu, thành phần Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam khóa XI gồm: người đứng đầu tổ chức thành viên: 62; chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam các tỉnh, thành phố: 34 người.
293 người là cá nhân tiêu biểu bao gồm: trí thức, chuyên gia trên các lĩnh vực: 96 người (trình Đại hội hiệp thương 92 người, thiếu 4 người sẽ bổ sung, kiện toàn trong nhiệm kỳ)
Công nhân, nông dân, lực lượng vũ trang, huyện đảo: 18 người.
Đại diện các dân tộc thiểu số: 53 người (cơ cấu đủ đại diện 53 dân tộc thiểu số).
Đại diện chức sắc các tôn giáo: 53 người (cơ cấu đủ 16 tôn giáo lớn và các tổ chức tôn giáo có nhiều tín đồ).
Đại diện các thành phần kinh tế: 55 người (trình Đại hội hiệp thương 54 người, thiếu 1 người sẽ được bổ sung khi có nhân sự phù hợp ).
Người Việt Nam định cư ở nước ngoài: 18 người (trình Đại hội hiệp thương 17 người, thiếu 1 người sẽ được bổ sung khi có nhân sự phù hợp).
Cán bộ chuyên trách Cơ quan Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam: 16 người gồm Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam: 7 người (chưa bao gồm trưởng các tổ chức chính trị - xã hội ở Trung ương); trưởng ban, đơn vị thuộc Cơ quan Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam: 9 người (trình Đại hội hiệp thương 7 người, thiếu 2 người sẽ bổ sung trong nhiệm kỳ).
Về cơ cấu kết hợp: Ngoài Đảng là 201 người (tỷ lệ 50,62%), khóa X là 50,1%; nữ là 93 người (tỷ lệ 23,4%), khóa X là 21,9%; dân tộc thiểu số là 105 người (tỷ lệ 26,5%), khóa X là 25,4%; tôn giáo là 78 người (tỷ lệ 19,7%), khóa X là 17%; trình độ đại học trở lên là 316 người (tỷ lệ 81,6%), khóa X là 80,7%.
Về độ tuổi: từ 40 tuổi trở xuống là 41 người (tỷ lệ 10,3%); từ 41 - 60 tuổi là 179 người (tỷ lệ 45,1%); từ 61 tuổi trở lên là 177 người (tỷ lệ 44,6%).
Cùng đó, Đại hội đã hiệp thương cử ra 397 người tham gia Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam khóa XI, nhiệm kỳ 2026 - 2031 (thiếu 8 người, sẽ được kiện toàn bổ sung trong nhiệm kỳ khi có nhân sự phù hợp), cụ thể: tái cử là 309 người (tỷ lệ 77,8%), giới thiệu mới là 88 người (tỷ lệ 22,2%).
Tại hội nghị, Tổng thống Nga Vladimir Putin khẳng định ASEAN có uy tín không chỉ trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương mà còn trên toàn cầu. ASEAN đã đứng vững trước thử thách của thời gian, xây dựng một hệ thống hợp tác liên quốc gia dựa trên các chuẩn mực luật pháp quốc tế được công nhận rộng rãi và sự cân nhắc lợi ích lẫn nhau.
Nhà lãnh đạo Nga công bố chương trình nghị sự toàn thể, theo đó, nội dung thảo luận sẽ tập trung các vấn đề khu vực và quốc tế hiện nay, đánh giá kết quả hợp tác Nga - ASEAN trong 35 năm qua và các định hướng, mục tiêu và nhiệm vụ tương lai của quan hệ Đối tác chiến lược Nga - ASEAN. Ông Putin cũng nhấn mạnh vào các nội dung kinh tế, trong hợp tác cần đảm bảo tính bao trùm đến tất cả các doanh nghiệp nhỏ, vừa và lớn.
Hội nghị cấp cao Kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN - Nga có ý nghĩa quan trọng nhằm thúc đẩy quan hệ Đối tác chiến lược ASEAN - Nga, củng cố cam kết chính trị, làm mới động lực hợp tác và xác định phương hướng chiến lược cho quan hệ ASEAN - Nga giai đoạn tới trên cả 3 trụ cột chính trị - an ninh, kinh tế và văn hóa - xã hội.
Việc Thủ tướng Lê Minh Hưng tham dự hội nghị khẳng định vị trí quan trọng chiến lược của hợp tác ASEAN - Nga đối với Việt Nam, cho thấy mong muốn của Việt Nam trong phát huy vai trò "cầu nối" thúc đẩy quan hệ Đối tác chiến lược ASEAN - Nga phát triển thực chất, hiệu quả, tương xứng với tiềm năng và có bước tiến mới nhân dịp kỷ niệm 35 năm quan hệ.
