Ông Trump tuyên bố kết quả kiểm tra sức khỏe ‘hoàn hảo’

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) ngày 13/4 thông báo bắt đầu thực thi lệnh phong tỏa tại vịnh Oman và biển Arab phía đông eo biển Hormuz theo quyết định của Tổng thống Donald Trump.

Quân đội Mỹ tuyên bố sẽ chặn bắt bất cứ tàu nào ra vào khu vực bờ biển tại Iran, trong đó có mọi cảng của Iran ở vịnh Ba Tư và vịnh Oman, nhưng "không cản trở tự do hàng hải" đối với những tàu đến và đi từ các cảng ngoài Iran.

Dù vậy, với các chủ tàu, tình hình hiện nay ở Hormuz vẫn quá mù mờ, đến mức nhiều tàu dầu, tàu hàng đã quyết định án binh bất động hoặc quay đầu, tránh đi qua eo biển vào thời điểm này.

"Nhiều chủ tàu đã nói với tôi rằng việc đi qua đó vẫn quá rủi ro", Tim Huxley, chủ tịch tập đoàn vận tải biển Mandarin Shipping, trụ sở ở Hong Kong, nói với CNN. "Ngay cả khi không quan tâm đến giá trị tàu hay hàng hóa, bạn vẫn có 30 thủy thủ trên những con tàu đó. Bạn có dám liều không khi phải đối mặt với khả năng bị cả phía Mỹ lẫn phía Iran nhắm vào?"

Theo bình luận viên Kristie Lu Stout của CNN, lệnh phong tỏa eo biển Hormuz của Tổng thống Trump "va chạm trực tiếp" với tuyên bố của phía Iran về việc kiểm soát tuyến hàng hải trọng yếu này. Điều đó đồng nghĩa các con tàu sẽ vừa có thể phải đi qua "trạm thu phí" của Iran, vừa bị hải quân Mỹ ngăn chặn.

Việc lưu thông hàng hải qua eo biển Hormuz tiếp tục đình trệ có thể giáng đòn mạnh hơn vào ngành năng lượng thế giới, tạo ra phép thử lớn tiếp theo trong cuộc chiến giữa Washington và Tehran: Liệu bên nào sẽ trụ vững trước những tổn thất kinh tế nếu cuộc đối đầu kéo dài.

Đòn nắn gân

Các quan chức chính quyền Mỹ hôm 12/4 cho hay lệnh phong tỏa đánh dấu bước chuyển mới trong chiến thuật của Washington. Thay vì tiếp tục phóng tên lửa vào các căn cứ quân sự, cơ sở hạ tầng hay ngành công nghiệp quốc phòng Iran, ông Trump giờ đây tìm cách siết chặt ngành dầu mỏ, nguồn sống của quốc gia này, mặt hàng chiếm hơn 50% tỷ trọng xuất khẩu và gần như toàn bộ nguồn thu ngân sách của Tehran.

Kỳ vọng hàng đầu của Tổng thống Trump là buộc chính phủ Iran phải chấp nhận những điều khoản mà Phó tổng thống JD Vance đã đưa ra trong cuộc đàm phán hòa bình tại Islamabad, Pakistan.

New York Times ngày 13/4 dẫn lời hai quan chức cấp cao Iran và một quan chức Mỹ cho biết trong cuộc đàm phán, Washington đã yêu cầu Tehran ngừng làm giàu uranium trong vòng 20 năm, nhưng Iran chỉ đồng ý ngừng trong tối đa 5 năm. Tổng thống Trump đã bác bỏ đề nghị này.

Lệnh phong tỏa được công bố ngay sau khi cuộc đàm phán kết thúc cho thấy Tổng thống Trump dường như tin rằng đòn giáng kinh tế nặng nề sẽ khiến Iran phải khuất phục, theo bình luận viên David Sanger của NYTimes.

Về phía Iran, chiến lược của họ là buộc thị trường toàn cầu phải gánh chịu hệ lụy từ cuộc xung đột. Dù hứng chịu nhiều tổn thất trong 6 tuần giao tranh, Iran vẫn có khả năng gây áp lực lên các nước láng giềng ở vùng Vịnh bằng những đợt tập kích trả đũa. Các lãnh đạo Iran có thể đang đặt cược rằng khả năng chịu đựng áp lực chính trị của ông Trump cuối cùng sẽ đi đến giới hạn.

Nếu dầu của Iran không lọt qua được eo biển, giá dầu có thể sẽ tiếp tục leo thang theo thời gian. Một số công ty cho biết họ đang chuẩn bị cho kịch bản giá dầu lên tới 175 USD mỗi thùng. Mặt khác, Iran hiểu rõ những tác động chính trị tiềm tàng từ tình trạng lạm phát kéo dài tại Mỹ khi chỉ còn chưa đầy 7 tháng nữa là đến cuộc bầu cử giữa kỳ.

"Chẳng bao lâu nữa các người sẽ phải luyến tiếc thời giá xăng còn ở mức 4-5 USD", Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf đưa ra lời cảnh báo tới người tiêu dùng Mỹ sau khi các cuộc đàm phán giữa ông với Phó tổng thống Vance thất bại.

Tổng thống Trump hôm 12/4 thừa nhận rằng giá cả "sẽ duy trì ở mức hiện tại" cho đến kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ, hoặc có thể "nhỉnh hơn một chút". Đây có thể là kịch bản thảm họa với nhiều ứng viên Cộng hòa, bởi họ vận động tranh cử với cam kết sẽ kéo giảm giá xăng và sinh hoạt phí cho cử tri.

Tuy nhiên, một số thành viên đảng Cộng hòa đã bày tỏ ủng hộ "bước đi chiến lược" của Tổng thống Trump khi áp lệnh phong tỏa eo biển Hormuz, bởi họ nhận ra rằng việc để Iran tiếp tục bán dầu là "lợi bất cập hại".

Vài tuần trước, ông Trump đã quyết định cho phép Iran bán số dầu đã được chuyển lên tàu, với hy vọng xoa dịu tình trạng thiếu hụt nguồn cung toàn cầu. Quyết định này giúp giải phóng khoảng 140 triệu thùng dầu, đủ đáp ứng nhu cầu của toàn cầu trong khoảng 1,5 ngày, theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ.

Nhưng tác động lên giá cả lúc bấy giờ không thực sự đáng kể, trong khi nó khiến ông Trump như đang điều hành một cuộc chiến nửa vời, khi vừa tập kích Iran nhưng lại vừa để họ thu lợi. Thêm vào đó, việc Tehran áp thuế đối với tàu bè đi qua eo biển đã mang đến một nguồn thu mới đúng lúc họ cần nhất.

"Việc Iran có quyền đóng eo biển với tất cả các nước, trừ đối tác của họ hoặc những bên chịu nộp tiền, là điều không thể chấp nhận được", Richard Haass, cựu quan chức an ninh quốc gia cấp cao đảng Cộng hòa kiêm cựu chủ tịch Hội đồng Quan hệ Đối ngoại, một trong những người đầu tiên ủng hộ chiến lược phong tỏa của chính quyền Trump, cho hay.

Theo dữ liệu từ công ty phân tích dầu mỏ Kpler, Iran xuất khẩu trung bình 1,85 triệu thùng dầu thô mỗi ngày tính đến hết tháng 3, nhiều hơn khoảng 100.000 thùng mỗi ngày so với ba tháng trước đó.

"Iran giàu lên trong khi những nước khác nghèo đi", Haass nói thêm."Lệnh phong tỏa sẽ gia tăng thêm áp lực kinh tế vốn đã bủa vây Iran từ trước cuộc chiến và nay lại càng trầm trọng hơn do xung đột. Nếu họ muốn bán dầu, họ phải mở cửa lại eo biển cho mọi tàu".

Phép thử cho chiến lược này có lẽ nằm ở phản ứng từ những khách hàng lớn nhất của Iran. Haass cho rằng nên kết hợp lệnh phong tỏa với một chiến lược ngoại giao nhằm lôi kéo các đối tác mua dầu lớn của Iran gây sức ép buộc họ phải nhượng bộ trước những yêu cầu từ Mỹ để khơi thông lại dòng chảy dầu mỏ. Tuy nhiên, chưa rõ liệu các quốc gia đó có thực hiện theo hay không.

"Chúng ta nên kết hợp biện pháp phong tỏa hoặc đe dọa phong tỏa với đề xuất thành lập một cơ quan quản lý mới cho eo biển có cả Iran tham gia nhằm trao cho Tehran quyền lên tiếng nhưng không phải quyền kiểm soát Hormuz", Haass nói thêm.

Nguy cơ

Kế hoạch trên có thể sẽ hiệu quả, song không loại trừ khả năng Iran sẽ đáp trả bằng cách tái khởi động chiến dịch tấn công vào những cơ sở năng lượng tại các nước láng giềng vùng Vịnh. Trong kịch bản này, về cơ bản Iran muốn gửi đi thông điệp rằng nếu họ không thể xuất khẩu dầu, các nước láng giềng Arab cũng sẽ phải cùng chịu trận.

CENTCOM tuyên bố sẽ giám sát chặt chẽ mọi con tàu đi qua Hormuz, nhưng không thể đảm bảo sẽ rà phá hết thủy lôi trong khu vực. Tàu hàng từ các quốc gia vùng Vịnh khi đi qua Hormuz phải sẵn sàng chấp nhận rủi ro va phải thủy lôi hoặc bị tấn công bởi xuồng cao tốc và máy bay không người lái (UAV) Iran.

Nếu lệnh phong tỏa chỉ diễn ra trong ngắn hạn và có thể chấm dứt việc Iran kiểm soát eo biển Hormuz, quyết định của ông Trump sẽ được coi là một cú lật ngược thế cờ ngoạn mục.

Tuy nhiên, nếu lệnh phong tỏa kéo dài, ông Trump sẽ đối mặt với rủi ro bị coi là người thiếu tầm nhìn xa, không lường trước được những hệ lụy tiềm tàng khi tấn công một Iran trông có vẻ như đã suy yếu. Cuộc chiến mà ông từng nghĩ chỉ kéo dài vài ngày nay đã bước sang tuần thứ 7 và đối với nền kinh tế toàn cầu, khó khăn vẫn còn ở phía trước, bình luận viên Sanger nhận định.

Tin Gốc: Vnexpress

Chính quyền thủ đô Kiev rạng sáng nay phát cảnh báo không kích và kêu gọi người dân vào hầm trú ẩn. Phóng viên hãng thông tấn AFP đã nghe thấy hơn 10 tiếng nổ trong đợt tập kích đầu tiên, trước khi chứng kiến nhiều vệt sáng trên bầu trời kèm theo loạt tiếng nổ sau đó khoảng 30 phút.

AMK Mapping, tài khoản mạng xã hội X chuyên theo dõi chiến sự Ukraine, công bố video được người dân Kiev ghi lại, cho thấy quầng lửa lớn kèm theo hàng loạt vụ nổ thứ cấp, khiến nhiều mảnh vỡ bắn ra khu vực xung quanh. Một vật thể phóng lên từ hiện trường rồi quay đầu lao xuống đất, dường như là tên lửa bị kích hoạt ngoài ý muốn do vụ nổ.

"Cơ sở này đã bị trúng tên lửa đạn đạo Iskander-M và hành trình Kh-101. Nhiều khả năng mục tiêu là nhà máy chế tạo và bảo dưỡng tên lửa phòng không S-300. Các vụ nổ thứ cấp xảy ra liên tục trong hơn một giờ sau đòn tấn công. Người dân tại khu vực được yêu cầu ở trong nhà", tài khoản này cho hay.

Dữ liệu vệ tinh trên Hệ thống Quản lý Tài nguyên Thông tin về Hỏa hoạn (FIRMS) của NASA hôm nay cho thấy hàng loạt đám cháy lớn bùng phát tại địa điểm này, cũng như xưởng đóng tàu Kuznia na Rybalskomu và nhà máy kỹ thuật Sakhavtomat-Inzh ở thủ đô Kiev.

Tymur Tkachenko, lãnh đạo cơ quan quân sự tỉnh Kiev, cho biết 4 tòa chung cư đã bị cháy, không đề cập đến vụ nổ lớn và những cơ sở công nghiệp bị trúng đòn. Giới chức Ukraine nói rằng ít nhất 8 người đã thiệt mạng trong vụ tập kích, gồm 7 nạn nhân ở thủ đô Kiev và một người ở quận Bucha phía tây bắc thành phố. 34 người cũng bị thương ở Kiev và khu vực lân cận.

Bộ Quốc phòng Nga và quân đội Ukraine chưa bình luận về cuộc tấn công.

Đây là lần thứ hai Nga tiến hành chiến dịch tập kích quy mô lớn nhằm vào thủ đô Kiev trong chưa đầy một tuần. Sự việc diễn ra ngay trước khi hội nghị thượng đỉnh NATO được tổ chức ở Thổ Nhĩ Kỳ ngày 7-8/7. Tổng thống Mỹ Donald Trump dự kiến gặp người đồng cấp Ukraine Volodymyr Zelensky bên lề sự kiện, sau đó sẽ thảo luận tình hình với Tổng thống Nga Vladimir Putin.

Ukraine cùng ngày mở đợt tập kích vào hạ tầng năng lượng trên bán đảo Crimea, khiến thành phố Sevastopol mất điện. Tổng thống Zelensky trước đó cũng tuyên bố lực lượng Ukraine đã tiến hành cuộc tấn công hiệp đồng bằng máy bay không người lái (UAV) vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ tại cảng ở St. Petersburg và một cơ sở quân sự ở Kronstadt, gây ra các vụ hỏa hoạn.

Tin Gốc: Vnexpress

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cảnh báo quy mô dịch bệnh có thể lớn hơn gấp 2 - 4 lần so với con số chính thức. Tổ chức Bác sĩ không biên giới (MSF) cho biết dịch Ebola ở CHDC Congo đang lan rộng với tốc độ chưa từng có và kêu gọi tăng cường khẩn cấp các biện pháp ứng phó y tế.

Một thách thức lớn là giới chức y tế vẫn chưa xác định được bệnh nhân đầu tiên của đợt bùng phát lần này, trong khi việc sơ tán do xung đột và các hoạt động liên quan khai thác mỏ đã gây khó khăn trong việc tìm kiếm hàng ngàn người đã tiếp xúc với những người nhiễm bệnh, theo AP.

Nhằm ngăn chặn Ebola lây lan, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) hôm qua thông báo công dân nước này từng đến CHDC Congo có thể bị cấm lên máy bay trở về nước, cho đến khi hoàn thành cách ly ở nước thứ ba trong 21 ngày.

Tin Gốc: Thanh Niên