Những ngày cuối tháng 5, đầu tháng 6, nền nhiệt tại các tỉnh miền Bắc và miền Trung liên tục chạm ngưỡng 40 độ C, có nơi vượt qua kỷ lục do hiệu ứng đô thị và gió Lào.
Giữa cái lò lửa hầm hập ấy, hàng triệu học sinh phổ thông lại phải căng mình, vắt kiệt những giọt mồ hôi cuối cùng để chạy đua trong các kỳ thi chuyển cấp và tốt nghiệp THPT.
Nhìn những gương mặt phờ phạc, những chiếc áo ướt đầm đìa của các cháu tôi lại nhớ về mùa thi đại học năm 2000 của thế hệ mình. Hơn một phần tư thế kỷ trôi qua, dù phòng thi nay đã có thêm cây quạt, chiếc điều hòa, nhưng con cái chúng ta vẫn đang phải đối chọi với thiên tai khí hậu bằng một lịch trình xơ cứng từ thế kỷ trước.
Tại sao chúng ta không chủ động điều chỉnh lịch trình giáo dục để bảo vệ sức khỏe của học sinh?
Tôi nghĩ đã đến lúc cần thay đổi tư duy quản lý vĩ mô: “Quản lý đồng bộ không có nghĩa là bắt buộc phải đồng loạt”. Việc áp một cái khuôn duy nhất về thời gian học, thời gian thi và tuyển sinh cho cả 34 tỉnh thành bất chấp sự khác biệt lớn về địa lý và khí hậu đang gây khó khăn cho thí sinh và sức khỏe xã hội.
Vì vậy tôi để xuất một số giải pháp sau:
– Đẩy lịch thi lên sớm để “tránh nắng” cho học sinh
Việt Nam có đặc điểm khí hậu phân hóa rất rõ rệt theo vĩ độ. Giai đoạn tháng 6 – 7 là đỉnh điểm nắng nóng ở phía Bắc và miền Trung, nhưng lại là mùa mưa mát mẻ ở Nam Bộ. Việc bắt tất cả học sinh cả nước phải bước vào phòng thi cùng một ngày là một sự cào bằng cơ học.
Với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin, quản trị số và ngân hàng đề thi chuẩn hóa, rào cản “phải thi chung một ngày” hoàn toàn có thể xóa bỏ. Chúng ta hoàn toàn có thể tổ chức thi tốt nghiệp, thi đánh giá năng lực thành nhiều đợt trong năm trên máy tính như cách các chứng chỉ quốc tế đang làm.
Giải pháp căn cơ nhất hiện nay là mạnh dạn giao quyền tự chủ cho các địa phương tự quyết định khung thời gian phù hợp với thời tiết vùng mình:
– Các tỉnh từ Hà Tĩnh trở ra miền Bắc: Cần đẩy tiến độ năm học lên sớm để kết thúc toàn bộ các kỳ thi học kỳ, thi tuyển sinh lớp 10 và tốt nghiệp THPT trước ngày 15/5.
Việc dịch chuyển này giúp các cháu được làm bài trong thời tiết cuối xuân dịu mát, giải phóng áp lực sinh tồn cho cả học sinh lẫn phụ huynh. Các tỉnh này có thể khai giảng sớm vào cuối tháng 7, nhưng khung năm học sẽ tự động thiết lập một “quỹ dự phòng 4 tuần” để học sinh nghỉ an toàn tại nhà mỗi khi có bão lũ thiên tai mà không sợ trễ chương trình.
– Các tỉnh miền Nam và Cao nguyên Trung Bộ: Thời tiết ít cực đoan, hoàn toàn có thể duy trì việc học xuyên mùa hè (mùa mưa mát mẻ) và kéo dài kỳ nghỉ vào mùa khô nắng nóng đỉnh điểm trước và sau Tết Nguyên Đán.– Đào tạo theo tín chỉ tại sao phải nhập học đồng loạt?
Sự xơ cứng của tư duy “đồng loạt” không chỉ dừng lại ở bậc phổ thông mà còn đang trói buộc cả hệ thống giáo dục đại học. Bản chất của đào tạo đại học hiện nay là theo hệ thống tín chỉ và quản lý chất lượng dựa trên chuẩn đầu ra, nghĩa là thời gian và không gian học tập vốn dĩ rất linh hoạt.
Vậy tại sao trường Đại học ở các vùng kinh tế khác nhau vẫn phải bắt buộc nhập học đồng loạt vào cuối tháng 8 và tốt nghiệp đồng loạt vào tháng 6?
Nghịch lý hiện nay là khi hàng trăm ngàn sinh viên, cùng tốt nghiệp ồ ạt vào tháng 6, thị trường lao động rơi vào trạng thái quá tải cục bộ.
Trong khi hầu hết các doanh nghiệp không có nhu cầu tuyển dụng lớn vào thời điểm giữa năm, dẫn đến việc cử nhân ra trường phải trải qua một giai đoạn “thất nghiệp kỹ thuật”, mòn mỏi chờ đợi việc làm, gây lãng phí nguồn nhân lực chất lượng cao.
Nếu các trường Đại học được trao quyền tự chủ xây dựng chương trình tuyển sinh và đào tạo phù hợp với lịch trình thời tiết và nhịp sống kinh tế của vùng mình, bài toán này sẽ được giải quyết triệt để:
– Các trường Đại học có thể mở nhiều kỳ tuyển sinh và tốt nghiệp trong năm (kỳ mùa thu, kỳ mùa xuân) để tiếp nhận học sinh từ các vùng miền có lịch tốt nghiệp phổ thông khác nhau.
– Các trường được quyền bố trí cho sinh viên tốt nghiệp các ngành nghề có nhu cầu cao tại địa phương trước mùa tuyển dụng của ngành nghề đó khoảng 30 ngày. Sự đồng bộ này sẽ giúp thị trường lao động luôn có nguồn cung tươi mới, doanh nghiệp tuyển được người ngay, và sinh viên ra trường là có việc làm, giảm thiểu tối đa lãng phí của xã hội.
Khi được tinh chỉnh để đồng bộ một cách khoa học, giáo dục và kinh tế địa phương sẽ ăn khớp với nhau giúp thúc đẩy phát triển kinh tế giảm thiểu chi phí và lãng phí.
Quản lý theo kiểu “đồng loạt” là cách làm dễ nhất cho cơ quan quản lý, nhưng lại là cách làm gây hao tổn tài lực, vật lực và sức khỏe nhất của nhân dân. Đã đến lúc phải trả lại cho giáo dục sự linh hoạt vốn có của nó.
Tôi là một người hâm mộ Cristiano Ronaldo suốt nhiều năm. Thậm chí, nếu phải chọn giữa Ronaldo và Messi trong phần lớn sự nghiệp của họ, tôi luôn nghiêng về Ronaldo nhiều hơn. Tôi bị CR7 thuyết phục bởi ý chí, sự khổ luyện và khả năng liên tục vượt qua giới hạn của chính mình. Nhưng sau những gì diễn ra ở lượt trận đầu World Cup 2026, tôi nghĩ đã đến lúc phải thừa nhận một thực tế khá phũ phàng: ở thời điểm hiện tại, Ronaldo không còn bằng Messi nữa.
Tôi nói điều đó không phải để hạ thấp Ronaldo hay phủ nhận những gì anh đã làm được trong suốt hơn hai thập kỷ qua. Ngược lại, chính vì quá tôn trọng nên tôi muốn nhìn mọi thứ một cách khách quan. Trong khi Lionel Messi lập hat-trick giúp Argentina thắng thuyết phục Algeria 3-0, Ronaldo lại có một trận đấu khá nhạt nhòa, bị chấm điểm thấp nhất trong trận hòa 1-1 của Bồ Đào Nha trước CHDC Congo. Kết quả của một trận đấu không nói lên tất cả, nhưng cách hai siêu sao tạo ảnh hưởng lên đội bóng lại phản ánh khá nhiều điều.
Xem Messi thi đấu, tôi vẫn thấy những khoảnh khắc có thể thay đổi cục diện trận đấu bất cứ lúc nào. Anh vẫn giữ được sự mềm mại trong từng pha xử lý, sự sắc bén trong những đường chuyền quyết định và đặc biệt là khả năng định đoạt trận đấu bằng những khoảnh khắc thiên tài. Argentina vẫn vận hành xoay quanh Messi và ngôi sao 39 tuổi vẫn là trung tâm của mọi sự chú ý.
Còn Ronaldo thì khác. Dù vẫn nỗ lực, vẫn chuyên nghiệp, vẫn chiến đấu với tinh thần quen thuộc, nhưng cảm giác về một cầu thủ có thể tự mình kéo cả đội bóng tiến lên không còn rõ ràng như trước. Trước CHDC Congo, tôi thấy Ronaldo nhiều lần di chuyển, cố gắng tìm khoảng trống, nhưng những pha xử lý cuối cùng không còn mang đến cảm giác nguy hiểm như thời kỳ đỉnh cao.
>> 'Không ai vượt qua được Ronaldo ở tuổi 40'
Phiên bản Ronaldo gần như không thể bị ngăn cản với những cú đánh đầu như thách thức trọng lực, những pha bứt tốc khiến hậu vệ đối phương tuyệt vọng đuổi theo... dường như đã không còn. Ngày hôm nay, hình ảnh đó xuất hiện ít hơn rất nhiều. Tuổi tác cuối cùng vẫn là đối thủ mà ngay cả những vận động viên phi thường nhất cũng không thể đánh bại. Ronaldo đã chiến thắng vô số hàng thủ, vô số kỷ lục và vô số lời nghi ngờ trong sự nghiệp. Nhưng có vẻ CR7 đã không thể thắng được thời gian.
Nhưng nói gì đi nữa, ngay cả khi không còn ở đỉnh cao, Ronaldo vẫn khiến tôi nể phục. Ở độ tuổi mà phần lớn cầu thủ đã giải nghệ hoặc thi đấu trong môi trường ít cạnh tranh hơn, anh vẫn góp mặt tại World Cup, vẫn giữ được thể trạng đáng kinh ngạc, vẫn duy trì khát vọng chiến thắng như một cầu thủ trẻ. Riêng điều đó đã rất đáng ngưỡng mộ. Chính vì thế, việc thừa nhận Ronaldo hiện tại không bằng Messi không có nghĩa Messi vĩ đại hơn toàn bộ sự nghiệp của Ronaldo. Với tôi, đó là hai huyền thoại có những giá trị khác nhau.
Messi là thiên tài mà bóng đá hiếm khi sản sinh ra. Còn Ronaldo là biểu tượng cho ý chí, kỷ luật và sự bền bỉ phi thường. Chỉ có điều, nhìn vào phong độ hiện tại, đặc biệt sau loạt trận ra quân World Cup 2026, tôi cho rằng Messi đang tạo ra ảnh hưởng lớn hơn, duy trì đẳng cấp cao hơn và mang lại nhiều khác biệt hơn cho đội tuyển của mình.
Có thể World Cup 2026 sẽ là giải đấu lớn cuối cùng của Ronaldo trong màu áo đội tuyển quốc gia. Nếu đúng như vậy, điều tôi mong muốn không phải là anh phải ghi thật nhiều bàn thắng hay giành thêm một danh hiệu để chứng minh điều gì đó. Những kỷ lục, những danh hiệu và những cảm xúc mà Ronaldo mang lại cho bóng đá đã đủ để anh đứng trong hàng ngũ những cầu thủ vĩ đại nhất lịch sử.
Đọc thông tin về Dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Thuế thu nhập cá nhân vừa được Bộ Tài chính lấy ý kiến rộng rãi để sửa đổi, hoàn thiện quy định miễn thuế thu nhập cá nhân với tiền lương hưu do Quỹ BHXH chi trả, thu nhập do quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung... tôi bỗng nhớ đến bố mẹ mình - những cán bộ hưu trí đã dành cả đời cống hiến. Bố tôi 71 tuổi, mẹ tôi 68 tuổi, mỗi tháng nhận lương hưu như một khoản nhỏ, đủ để duy trì cuộc sống tuổi già, nhưng cũng đủ khiến họ phải cân nhắc từng đồng chi tiêu. Khi nghe tin về dự thảo này, cả hai đều rạng rỡ.
Từng trải qua nhiều năm trong đời sống công chức, tôi hiểu cảm giác đó: lương hưu không chỉ là tiền, mà là sự an tâm, là phần thưởng cho một đời lao động. Việc Chính phủ xem xét miễn thuế, mở rộng quyền lợi cho người nghỉ hưu, không chỉ giảm "gánh nặng" vật chất mà còn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Và ở đây, trong từng gia đình, từng người nhận lương hưu, những thay đổi này có thể chuyển hóa thành những bữa cơm đủ đầy hơn, những khoản chi y tế không còn phải cân đo, và đôi khi là niềm an tâm để sống vui tuổi già.
Trong bối cảnh già hóa dân số đang là thách thức lớn, việc giữ nguyên và hoàn thiện chính sách miễn thuế là cách Việt Nam mở rộng cánh cửa an sinh bền vững. Nó không chỉ giúp người nghỉ hưu an tâm hơn về kinh tế, mà còn là minh chứng rằng xã hội này không bỏ rơi những người đã dành cả tuổi trẻ cho cộng đồng. Chính vì vậy, cần làm rõ mọi "góc khuất", đảm bảo rằng mọi người nghỉ hưu đều được hưởng trọn vẹn quyền lợi, không còn những lo lắng không đáng có.
>> Thách thức tuổi già không có lương hưu
Phản ứng của người dân trước chính sách miễn thuế đang rất đa dạng. Có người nhìn vào và thấy đó là bước tiến nhân văn. Nhưng cũng có những tiếng nói khác, bày tỏ mong muốn công bằng hơn: nâng ngưỡng giảm trừ gia cảnh, mở rộng các khoản chi tiêu giáo dục, y tế được trừ thuế... Những đề xuất ấy không chỉ là con số, mà là câu chuyện về áp lực thực tế mà nhiều người lao động, đặc biệt nhóm thu nhập trung bình và thấp, phải gánh mỗi tháng. Nó nhắc nhở chúng ta rằng miễn thuế lương hưu là đúng, nhưng chưa phải là tất cả; vẫn còn nhiều người đang chật vật và chính sách cần hướng tới sự công bằng toàn diện hơn.
Cuối cùng, chúng ta cần nhìn nhận thuế không chỉ là nguồn thu cho ngân sách, mà còn là công cụ điều tiết xã hội, là cách để mỗi đồng thuế phản ánh giá trị con người. Miễn thuế lương hưu không chỉ là một ưu đãi nhỏ, mà là lời thừa nhận sâu sắc: những năm tháng lao động cống hiến của mỗi người không bị quên lãng. Thuế và an sinh khi gặp nhau sẽ trở thành sức mạnh của xã hội - một xã hội biết trân trọng lao động, biết chăm lo cho từng người trong mọi giai đoạn cuộc đời, từ những ngày làm việc hăng say đến khi nghỉ hưu an yên.
Theo báo cáo của BHXH Việt Nam, hiện có khoảng 3,55 triệu người đang hưởng lương hưu và trợ cấp BHXH hằng tháng. Gần nhất, trong đợt chi trả gộp hai tháng lương hưu, trợ cấp BHXH tháng 2 và tháng 3/2026 vào cùng kỳ chi trả tháng 2/2026, tổng số tiền 44.730 tỷ đồng đã được chi trả cho người hưởng, bảo đảm đầy đủ, kịp thời, nhanh gọn, thuận lợi và an toàn theo đúng quy định. Hình thức chi trả được thực hiện linh hoạt gồm: chi tại điểm chi trả hoặc chi tại nhà đối với người cao tuổi, ốm đau, bệnh tật, không có khả năng đi lại, góp phần bảo đảm không ai bị bỏ sót quyền lợi an sinh chính đáng.
Vũ Thị Minh Huyền'Giảm thời gian chờ lương hưu để thêm động lực đóng BHXH'
'Khó chờ lương hưu 20 năm khi thu nhập hiện tại không đủ sống'
'Hưởng lương hưu sớm có điều kiện cho người lao động'
'Nên để người lao động tự quyết thời điểm nhận lương hưu'
'Lựa chọn nhận lương hưu mức thấp khi đủ số năm làm việc'
Tôi không chờ nổi 25 năm để nhận lương hưu một triệu đồng
Là một giáo viên dạy lái xe tại TP HCM với hơn 16 năm thâm niên, tôi xin mạn phép bày tỏ quan điểm cá nhân dưới góc nhìn của một người trong cuộc, đồng hành cùng bao thế hệ học viên bên tay lái. Để làm tốt bất kỳ công việc nào, người thực hiện cũng cần hội tụ đủ ba yếu tố: kiến thức, kỹ năng, thái độ. Và công việc lái xe cũng không là ngoại lệ.
Cục CSGT vừa có đề xuất tăng số câu hỏi lý thuyết trong sát hạch, cấp giấy phép lái xe lên 50 câu và điểm đạt tối thiểu là 45/50. Theo tôi, đây là một quy định rất đúng đắn. Nó buộc người học phải nâng cao tầm hiểu biết về Luật Giao thông đường bộ thay vì học mẹo, học vẹt. Giả định mỗi câu có ba đáp án thì xác suất để chọn được đáp án đúng ngẫu nhiên của một câu sẽ là 1/3. Khi bộ đề sát hạch lý thuyết có 50 câu (điểm đạt tối thiểu là 45/50) thì xác suất để có kết quả đạt phần thi lý thuyết sẽ giảm đi đáng kể (gần như bằng 0) nếu thí sinh không chịu khó ôn luyện.
Việc tăng quãng đường sát hạch đường trường cũng là hoàn toàn chính xác, nó giúp cho người học tự kiểm tra lại bản thân xem có tích lũy đủ lượng kiến thức, kỹ năng lái xe hay chưa để thực hiện "bước nhảy" từ "tập lái" sang "tự lái".
Phần thi sát hạch 11 bài liên hoàn trong sa hình hiện nay theo tôi có tính ứng dụng rất cao. Từ bài xuất phát, nhường đường cho người đi bộ, dừng xe ngang dốc, qua đường vòng quanh co cho đến ghép xe... tất cả đều là nền tảng cốt lõi giúp học viên rèn luyện kỹ năng trong nhiều tình huống giao thông khác nhau. Tuy nhiên, áp lực từ hệ thống chấm điểm tự động đôi khi lại mang tính chất "đánh đố" hơn là ứng dụng thực tế.
>> 'Tách thi lý thuyết thành chứng chỉ riêng trước khi sát hạch lái xe'
Có ba điểm nghẽn lớn trong sân sát hạch mà tôi luôn trăn trở:
Thứ nhất, những lỗi trừ điểm "máy móc": Tại bài thi "xuất phát", nếu thí sinh tắt đèn xi-nhan chậm sau tiếng tín hiệu nhận bài sẽ bị trừ ngay 5 điểm. Trong thực tế, việc bật xi-nhan lâu hơn một chút khi nhập làn không gây nguy hiểm, thậm chí còn giúp xe phía sau nhận diện tốt hơn. Thiết nghĩ, nên kéo dài biên độ thời gian, ví dụ như khi xe đã vào bài "nhường đường cho người đi bộ" mà vẫn chưa tắt xi-nhan thì mới bị trừ điểm. Điều tương tự cũng nên áp dụng cho bài dừng xe nhường đường cho người đi bộ hoặc dừng xe nơi đường sắt - cần có một biên độ sai số hình học hợp lý cho cản trước của xe, thay vì bắt học viên phải canh chuẩn xác từng milimet với vạch cảm ứng trên mặt đường.
Thứ hai, hệ lụy từ việc "canh ống hơi" ở bài ghép xe: Hiện nay, bài thi ghép xe dọc và ngang được chấm điểm dựa trên việc bánh xe có chèn qua ống hơi giới hạn hay không? Để đối phó, học viên buộc phải chỉnh gương chiếu hậu cụp hẳn xuống để nhìn thấy bánh xe và ống hơi suốt quá trình lùi.
Thứ ba, hệ lụy của cách học đối phó này rất rõ ràng: Học viên mất hoàn toàn cảm nhận không gian và chiều dọc hai bên thân xe ở tầm cao (nơi dễ va quệt với các xe khác ngoài đời thực). Người học bị đóng khung tư duy lùi xe theo kiểu "canh dấu" cố định trên sân thi (ví dụ: vai ngang điểm giữa, đánh hết lái...). Hậu quả là sau khi nhận GPLX, phần lớn tài xế mới đều "mất gốc" kỹ năng lùi xe thực tế. Họ lại phải tốn tiền, tốn thời gian thuê xe bổ túc tay lái để học lại từ đầu cách lùi xe trong các hầm chung cư hay bãi đỗ xe thương mại.
Để việc sát hạch thực sự phục vụ cho kỹ năng lái xe an toàn của người dân, tôi xin được phép kiến nghị nên thay đổi tư duy thiết kế bài thi. Thay vì dùng hệ thống ống hơi ngầm trên mặt đất, hãy thử nghiệm mô hình giả lập (ví dụ đặt các cọc tiêu hoặc khối mô hình tượng trưng cho hai chiếc xe đang đỗ hai bên ở bài ghép xe). Khi đó, học viên buộc phải giữ gương chiếu hậu ở tầm nhìn ngang chuẩn, quan sát không gian xung quanh như thực tế.
Tăng độ khó để nâng cao chất lượng người lái là việc phải làm. Nhưng tăng độ khó nên đi liền với việc tăng tính thực tiễn, chứ không nên vô tình làm tăng thêm các "mẹo" để vượt qua máy móc. Có như vậy, "bước nhảy" từ "tập lái" sang "tự lái" của học viên mới thực sự trọn vẹn và an toàn.
