Tối qua, 26.5, tại TP.HCM, bên lề sự kiện công bố 35 công ty nằm trong bảng xếp hạng Best Workplaces in Vietnam 2026 – Nơi làm việc xuất sắc hàng đầu Việt Nam 2026, do Cơ quan toàn cầu về văn hóa nơi làm việc Great Place To Work tổ chức, ông Raymund Chua đã chia sẻ với phóng viên Báo Thanh Niên góc nhìn của ông về sinh viên Việt Nam và những người mới tốt nghiệp đại học bước chân vào doanh nghiệp hiện nay.
Ông Raymund Chua, diễn giả tại chương trình là nhà lãnh đạo có gần 4 thập kỷ kinh nghiệm trong lĩnh vực kinh doanh và nhân sự. Ông được biết đến là chuyên gia tư tưởng trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo AI, hiện cũng đang là diễn giả và cố vấn đại học, hỗ trợ các chương trình liên quan đến Trường ĐH RMIT Việt Nam và ĐH Massey, New Zealand.
Trả lời phỏng vấn Báo Thanh Niên, ông Raymund Chua cho biết bằng quan sát của cá nhân ông “hiện nay sinh viên nói chung các bạn tốt nghiệp ra trường với nhiều kiến thức rất rộng, nhưng kinh nghiệm đang thiếu, đặc biệt thiếu kinh nghiệm trong làm việc trong doanh nghiệp, trong kinh doanh”.
Ông Raymund Chua, người Malaysia, từng sống và làm việc nhiều năm tại Singapore trước khi sang TP.HCM làm việc và chọn TP.HCM là “nơi để nghỉ hưu”, giành nhiều giải thưởng với kinh nghiệm lãnh đạo tại châu Á và khu vực EMEA (viết tắt của các khu vực châu Âu, Trung Đông và châu Phi). Ông Raymund Chua nhận định nhiều bạn sinh viên Việt Nam hiện ra trường với thành tích học tập tốt, sở hữu bằng đại học, nhưng không thể chủ quan. Các bạn đang phải cạnh tranh rất nhiều với người trẻ toàn cầu.
“Hiện nay người trẻ giỏi các kỹ năng, công cụ AI, nhưng các bạn phải giỏi ngoại ngữ. Chỉ giỏi tiếng Việt là không đủ trong bối cảnh hiện nay”, ông nói thêm.
Song, người đàn ông đang là huấn luyện một số cá nhân, đồng thời là cố vấn hội đồng quản trị cho Jemmia Diamond tại Việt Nam, cho rằng “Với kinh nghiệm của một người làm tuyển dụng quốc tế, tôi muốn khuyên các bạn, đừng áp dụng mọi thứ theo tiêu chuẩn nước ngoài. Hãy giữ gìn bản sắc Việt Nam – thế mạnh của các bạn, hãy giữ gìn nó và duy trì nó qua nhiều thế hệ”.
Ông Raymund Chua cho hay trong vòng 20-40 năm qua, khi tuyển dụng các bạn sinh viên mới ra trường, nhà tuyển dụng thường quan tâm đến kết quả học tập, xem sinh viên này có đi làm thêm (part time) gì chưa, có hoạt động cộng đồng gì không. Thế nhưng thực tế bây giờ đã khác. Những điều kể ở trên giờ đã quá bình thường. Điều thật sự cần là bạn có thật sự có kinh nghiệm trong lĩnh vực của bạn hay không.
Ông nêu ví dụ, tại công ty mà ông đang làm việc, công ty tuyển 6 sinh viên từ Trường ĐH RMIT Việt Nam và các bạn có 6 tháng để làm việc. Ông trực tiếp làm việc với sinh viên trong 5 tháng qua, mỗi 3 tuần ông sẽ gặp các sinh viên một lần. Ban đầu, tất cả mọi người đều sốc khi mọi thứ diễn ra quá dồn dập. Khi ở bậc đại học, các bạn được học mọi thứ lần lượt, học phần này rồi mới tới học phần khác. Nhưng trong thực tế, tất cả mọi thứ không đợi để lần lượt như vậy.
Hiện nay các sinh viên Việt Nam tốt nghiệp ra trường với tấm bằng loại giỏi rất nhiều, các bạn rành AI, giỏi ngoại ngữ, vậy thì đâu là những điều cần chú ý về năng lực, thái độ để có thể thành công?
Trả lời PV Báo Thanh Niên, ông Raymund Chua nhắc đến 2 điều. Thứ nhất là sự chủ động sáng tạo. Nếu như trước đây các bạn mới được tuyển dụng sẽ chờ sếp hỏi, chờ người hướng dẫn. Còn bây giờ, mỗi người cần có sẵn ý tưởng, và ý tưởng thật sự xuất sắc để có thể thuyết phục không chỉ sếp trực tiếp của mình, mà còn sếp cấp 2, cấp 3, cao hơn nữa. Thứ hai, trong thời đại AI, thời đại của máy tính, thì mỗi sinh viên hãy chú ý đề cao yếu tố con người trong mỗi người.
“Công cuộc chuyển đổi số, công cụ AI cũng rất quan trọng. Các bạn thường nghĩ là có AI thì làm gì cũng được, nhưng trước tiên các bạn phải là con người trước đã. Học lắng nghe. Học hiểu sâu vấn đề, trang bị nhiều kỹ năng và thật sự khiêm tốn”, ông Raymund Chua đúc kết.
Tại chương trình, ông Roland Wee, Chủ tịch Great Place To Work ASEAN và ANZ, cho biết AI trong năm qua đạt tốc độ phát triển thực sự đáng kinh ngạc, những cột mốc từng dự đoán phải mất một thập kỷ thì nay đã nén lại trong vòng 18 tháng.
Ông Roland Wee cho rằng người lao động của năm 2026 cần yêu cầu cấp thiết là xây dựng năng lực thích ứng như một kỹ năng cốt lõi – không chỉ là nâng cao chuyên môn kỹ thuật, mà cần sự linh hoạt về nhận thức và cảm xúc để làm việc trong những cấu trúc đội ngũ, công nghệ và các ưu tiên liên tục thay đổi. Thời đại này, nhân sự giá trị nhất không nhất thiết là người chuyên môn hóa sâu nhất, mà là người có khả năng chống chịu và hợp tác tốt nhất.
Còn ông Raymund Chua cho biết, trong thời đại AI, thách thức lớn nhất không phải là công nghệ, mà là sự chú tâm của con người.
“Gần đây, khi huấn luyện một nhóm sinh viên đại học, tôi hỏi các bạn ấy thường xuyên sử dụng bao nhiêu ứng dụng AI. Hầu hết các bạn đã thành thạo ít nhất 3 công cụ AI ngay từ những năm đầu đại học. Sau đó tôi hỏi “Điều gì sẽ xảy ra nếu các bạn bước vào môi trường làm việc và nhận ra các anh chị đi trước lại không thành thạo AI?”. Một sinh viên trả lời chỉ bằng một từ “phiền”. Chỉ một từ đó thôi cũng nói lên rất nhiều điều về tương lai của nơi làm việc”, ông kể.
Ông so sánh về thế hệ thanh niên trước đây, dành nhiều thời gian hơn để ra ngoài, đọc sách, trò chuyện và xây dựng các kết nối xã hội. Còn ngày nay, con người sống trong một thế giới luôn bị kích thích bởi kỹ thuật số, lướt không ngừng nhưng đánh mất khả năng thật sự hiện diện trong khoảnh khắc. “Trong kỷ nguyên AI, sự chú tâm có thể trở thành một trong những năng lực hiếm có và giá trị nhất của con người”, ông suy ngẫm.
Do đó, theo ông Raymund Chua, điều hiện nay cần thiết, mỗi người cần học cách quản trị chính mình, tập trung vào việc nhận thức rõ niềm tin của chính mình và sự hiện diện của bản thân, đồng thời hãy thật sự khiêm tốn. Lãnh đạo cũng cần khiêm tốn để nhận ra mình không thể nắm giữ tất cả câu trả lời mà cần học hỏi từ tất cả mọi người, kể cả những sinh viên mới tốt nghiệp.
“Tương lai của công việc sẽ không chỉ thuộc về những tổ chức có công nghệ tiên tiến nhất. Tương lai sẽ thuộc về những tổ chức vẫn giữ được chiều sâu nhân văn. Những tổ chức được xây dựng trên: niềm tin, sự đồng thuận, mục đích, sự rõ ràng, sự tin cậy, sự khiêm nhường và sự chú tâm”, chuyên gia này phát biểu.
Đến hết ngày 11/7, hơn 210 trường đại học đã thông báo mức sàn (ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào). Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội lấy cao nhất khi có chương trình yêu cầu thí sinh phải đạt 25 điểm mới đủ điều kiện xét tuyển.
Một số lấy đến 24 như trường Đại học Công nghệ, Đai học Quốc gia Hà Nội, Ngoại thương, Y Hà Nội. Điều này đồng nghĩa thí sinh phải đạt trung bình khoảng 8 điểm mỗi môn mới có cơ hội.
Ngược lại, hàng loạt trường có điểm sàn từ 15, tức trung bình 5 điểm mỗi môn. Đây là "chốt chặn" xét tuyển đại học mà Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định. Vì vậy, không có trường nào lấy dưới 15 như những năm trước.
Các trường nhóm này thường là trường tư thục, đại học ở địa phương.
Theo lịch tuyển sinh của Bộ Giáo dục và Đào tạo, thí sinh đăng ký, điều chỉnh nguyện vọng đại học đến 17h ngày 14/7.
Các em có thể truy cập trang Tra cứu đại học của VnExpress, xem thông tin tuyển sinh như tổ hợp, biến động điểm chuẩn các năm theo ngành, trường để tham khảo.
Điểm chuẩn đại học dự kiến được công bố sau 17h ngày 10/8.
Vào lúc 15 giờ 15, phần 3 của chương trình tư vấn truyền hình trực tuyến với chủ đề "Xét tuyển ĐH: Những điều cần lưu ý khi chọn ngành" sẽ tiếp tục với những thông tin bổ ích về chiến thuật chọn ngành, cách đăng ký nguyện vọng để có cơ hội trúng tuyển cao nhất vào ngành, trường mình yêu thích.
Chương trình được trực tuyến tại địa chỉ: thanhnien.vn, fanpage Facebook, kênh YouTube, Tik Tok Báo Thanh Niên.
Tại chương tình, đại diện các trường ĐH sẽ thông tin về cách thức tuyển sinh của các trường và xu hướng ngành nghề đào tạo của các trường ra sao trong năm 2026. Học sinh lưu ý gì khi đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT để tăng cơ hội trúng tuyển cao nhất vào ngành mong muốn?
Trong những năm gần đây, các trường ĐH xây dựng nhiều chương trình đào tạo giúp sinh viên có cơ hội trải nghiệm các môi trường học tập khác nhau. Chẳng hạn cùng một ngành học nhưng có các chương trình chuẩn, tiên tiến, tiếng Anh... Vậy sinh viên nên chọn học chương trình nào, lợi thế của từng loại chương trình ra sao?
Chọn được ngành học có cơ hội việc làm cao với thu nhập tốt là mong muốn của tất cả học sinh sau khi hoàn tất bậc THPT. Trong bối cảnh công nghệ phát triển như hiện nay, việc lựa chọn ngành nghề có gì khác so với trước đây mà thí sinh cần lưu ý thêm?
Hiện nay, có những quan điểm không giống nhau khi đăng ký xét tuyển: có thí sinh ưu tiên trúng tuyển ngành yêu thích, nhưng có thí sinh lại ưu tiên trúng tuyển trường yêu thích. Chuyên gia có lời khuyên gì?
Bên cạnh đó, thí sinh sẽ được chia sẻ về cơ hội và điều kiện cần thiết khi tham gia xét tuyển bằng các phương thức không sử dụng điểm thi tốt nghiệp THPT.
Tham gia chương trình tư vấn có các khách mời
Thạc sĩ Ngô Thị Xuân, Phó trưởng phòng Tuyển sinh và Truyền thông Trường ĐH Ngân hàng TP.HCM, cho hay năm 2026 có nhiều thay đổi trong thi tốt nghiệp THPT và xét tuyển ĐH. Xu hướng hiện nay những ngành STEM đang là nhóm trọng điểm, trong đó có trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn sẽ phát triển mạnh mẽ và thu hút thí sinh. Bên cạnh đó là khối ngành sức khoẻ, sư phạm, quân đội...
Trường ĐH Ngân hàng tuyển sinh hơn 20 ngành, về kinh tế, tài chính, ngân hàng, kinh doanh, luật, ngôn ngữ... Trường tích hợp các chương trình đào tạo sâu rộng về chuyển đổi số, công nghệ... mang tính đa dạng, liên ngành.
Theo thạc sĩ Nguyễn Thị Kim Phụng, Phó phòng phụ trách Tuyển sinh, Truyền thông và Quan hệ doanh nghiệp Trường ĐH Tài chính-Marketing, xu hướng ngành nghề trong năm 2026 là nhóm ngành công nghệ. Bên cạnh đó, khối ngành kinh tế cũng đang rất được nhiều thí sinh quan tâm. Có nhiều ngành đào tạo theo hướng chuyển đổi số như marketing số, quản trị kinh doanh số...
Thí sinh cần xác định ngành phù hợp với năng lực, kế đến là khả năng đáp ứng được vị trí công việc nào sau khi tốt nghiệp, cơ hội công việc ra sao... Với kỳ thi tốt nghiệp THPT, các em cần tập trung ôn tập và thi để có kết quả tốt nhất. Có chiến lược đăng ký nguyện vọng phù hợp để trúng tuyển ngay nguyện vọng đầu tiên, xem năng lực phù hợp với phương thức xét tuyển nào để tập trung vào phương thức đó nhằm tăng cơ hội.
Thạc sĩ Nguyễn Vũ Hoàng, Phó giám đốc Trung tâm Tư vấn tuyển sinh Trường ĐH Công nghệ TPHCM (HUTECH), nhắc thí sinh chuẩn bị đăng ký dự thi tốt nghiệp gồm 2 môn bắt buộc và 2 môn tự chọn cần lên trang web các trường tham khảo đề án tuyển sinh xem có các tổ hợp môn nào để đăng ký phù hợp.
Năm 2026 HUTECH xét tuyển 4 phương thức: xét điểm thi tốt nghiệp THPT, xét học bạ, xét điểm V-SAT, xét điểm thi đánh giá năng lực của ĐH Quốc gia TP.HCM, xét tuyển thẳng và ưu tiên xét tuyển.
Thạc sĩ Ngô Thị Xuân cho hay việc đa dạng hóa các chương trình đào tạo là xu hướng tất yếu tại các trường ĐH. Một ngành có nhiều chương trình khác nhau. Chẳng hạn Trường ĐH Ngân hàng có 5 chương trình: chương trình chuẩn (20 ngành), tiếng Anh bán phần, quốc tế cấp song bằng, quốc tế do đối tác cấp bằng và chương trình lớp học tình hoa (ngành tài chính ngân hàng).
Mỗi chương trình đào tạo gắn với phương thức tuyển sinh và tổ hợp môn khác nhau và có lợi thế riêmg. Ví dụ chương trình chuẩn học 100% bằng tiếng Việt đã được kiểm định trong nước và quốc tế, có học phí thấp hơn, chỉ tiêu và điểm chuẩn đầu vào thường cao hơn.
Chương trình tiếng Anh bán phần học 50% tiếng Anh 50% tiếng Việt dành cho sinh viên có thế mạnh ngoại ngữ, có thích hợp các môn học về chuyển đổi số, AI, dữ liệu lớn...
Chương trình song bằng dành cho thí sinh muốn nhận 2 bằng, đòi hỏi học tập nghiêm túc để đáp ứng chuẩn đầu ra của 2 trường ĐH. Tốt nghiệp các em có thể du học hoặc làm việc ở nước ngoài.
Học sinh và phụ huynh có thể xem lại PHẦN 1 chương trình TẠI ĐÂY; PHẦN 2 chương trình TẠI ĐÂY.
Australia ngày 1/7 tăng phí nộp hồ sơ visa du học (visa 500) từ 2.000 AUD lên 2.500 AUD, tương đương 45 triệu đồng.
Phí này đã tăng không ngừng hai năm nay, từ mốc 710 AUD lên 1.600 AUD năm 2024, rồi lên 2.000 AUD vào tháng 7 năm ngoái.
Riêng sinh viên các nước Đông Nam Á được áp dụng mức tăng nhẹ hơn, lên 2.050 AUD, bất kể chương trình đào tạo. Mức này cũng áp dụng với nhóm du học sinh ELICOS - các khóa tiếng Anh ngắn hạn.
Lệ phí xin visa tốt nghiệp tạm thời 485, cho phép cử nhân nước ngoài ở lại làm việc tối đa 3 năm, cũng tăng 25%, từ 4.600 AUD lên 5.750 AUD (104 triệu đồng), dù đã tăng gấp đôi cách đây bốn tháng. Người nộp đơn không được hoàn tiền nếu bị từ chối.
Nhiều chuyên gia bày tỏ lo ngại. Giám đốc điều hành của Hiệp hội đại học Australia, Luke Sheehy, cho biết động thái trên nối tiếp một loạt chính sách khiến nước này "khó thu hút" sinh viên quốc tế hơn.
Vicki Thomson, giám đốc điều hành Group of Eight - nhóm 8 đại học nghiên cứu hàng đầu Australia, gọi đây là "một đòn giáng trực tiếp vào khả năng cạnh tranh" của nước này.
Theo AFR, các quốc gia cạnh tranh với Australia trong thị trường du học có phí xin visa thấp hơn nhiều. Ví dụ, Anh thu 558 bảng - hơn 19 triệu đồng. Mức thu của New Zealand và Canada thấp hơn nữa, lần lượt 105 USD và 480 USD, là khoảng 2,7 và 12,6 triệu đồng.
"Nếu những sinh viên tài năng chọn Canada, Anh, châu Âu, Singapore hoặc các điểm đến mới nổi, Australia sẽ đánh mất những mối quan hệ, kỹ năng và kết nối nghiên cứu mà họ mang lại trong nhiều thập kỷ tới", ông Thomson nói.
Sinh viên quốc tế hiện là nhóm giữ visa tạm thời đông nhất ở Australia, biến họ thành "mục tiêu" trong kế hoạch giảm lượng người nhập cư ròng xuống còn 225.000 của chính phủ.
Ngoài nâng phí xin visa, chính phủ nước này hai năm qua thực hiện nhiều biện pháp như rút thời gian ở lại làm việc sau tốt nghiệp của du học sinh từ 4-6 năm xuống 2-3 năm, nâng yêu cầu tiếng Anh và mức chứng minh tài chính,...
Năm ngoái, gần 850.000 du học sinh tới Australia, gồm khoảng 36.000 sinh viên người Việt.
