Ngày 28.5, UBND tỉnh Phú Thọ ban hành quyết định phê duyệt Đề án xét thăng hạng chức danh nghề nghiệp từ hạng 3 lên hạng 2 đối với viên chức giáo viên mầm non, phổ thông trong các đơn vị sự nghiệp giáo dục công lập năm 2026.
Theo kế hoạch, kỳ xét thăng hạng dự kiến triển khai từ tháng 5 đến tháng 12.2026.
Theo đề án, toàn tỉnh hiện có giáo viên hạng 1 chiếm 1,25%; hạng 2 chiếm 45,39%; hạng 3 chiếm 53,36%. Ở bậc mầm non, giáo viên hạng 1 chỉ chiếm 0,1%; hạng 2 đạt 45,04%; hạng 3 chiếm tới 54,86%. Tại tiểu học, giáo viên hạng 3 vẫn chiếm tỷ lệ cao với 57,65%.
Cấp THCS có cơ cấu tương đối ổn định hơn khi giáo viên hạng 1 đạt 4,15%; hạng 2 đạt 57,88%; hạng 3 chiếm 37,97%.
Đáng chú ý, cấp THPT được xác định là cấp học mất cân đối lớn nhất về cơ cấu chức danh nghề nghiệp. Giáo viên hạng 1 chỉ đạt 0,19%; hạng 2 khoảng 24%; trong khi hạng 3 chiếm trên 75%. Giáo dục thường xuyên cấp THPT cũng có tỷ lệ giáo viên hạng 3 trên 80%.
“Những con số này phản ánh thực trạng đội ngũ giáo viên giữa các cấp học chưa đồng đều, đồng thời cho thấy áp lực chuẩn hóa đội ngũ trong giai đoạn hiện nay”, đề án nêu.
Đề án quy định việc xét thăng hạng phải căn cứ nhu cầu vị trí việc làm và cơ cấu chức danh nghề nghiệp của từng đơn vị sự nghiệp công lập đã được phê duyệt. Sau xét thăng hạng, tổng tỷ lệ giáo viên hạng 1 và hạng 2 tại mỗi cơ sở giáo dục không vượt quá 50%.
“Quy định này nhằm bảo đảm cân đối cơ cấu chức danh nghề nghiệp, tránh tình trạng mất cân đối giữa các hạng giáo viên hoặc chạy theo số lượng mà không gắn với nhu cầu thực tế của đơn vị”, UBND tỉnh Phú Thọ lý giải.
Một trong những điểm đáng chú ý của đề án là phân định rõ trách nhiệm tổ chức thực hiện giữa các cấp quản lý. Theo đó, Sở GD-ĐT Phú thọ và UBND các xã, phường thẩm định, tổng hợp chỉ tiêu; tổ chức kỳ xét thăng hạng đối với giáo viên thuộc thẩm quyền quản lý theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Đề án cũng quy định cụ thể về hồ sơ, minh chứng và trách nhiệm quản lý hồ sơ. Các minh chứng phải phản ánh đúng năng lực, kết quả công tác của giáo viên; hồ sơ thiếu thành phần, không hợp lệ hoặc không đủ điều kiện sẽ không được tiếp nhận.
Theo đánh giá trong đề án, một số khó khăn hiện nay là hệ thống văn bản hướng dẫn có thời điểm chưa thống nhất; việc phân cấp trước hợp nhất giữa các địa phương còn khác nhau; một bộ phận giáo viên đủ điều kiện nhưng chưa được xét thăng hạng kịp thời.
Một số nơi tổ chức xét thường xuyên, trong khi nhiều địa bàn số lượng giáo viên được xét còn hạn chế, đặc biệt ở cấp THPT. Điều này dẫn tới mất cân đối cơ cấu chức danh nghề nghiệp giữa các cấp học.
“Đây cũng là những vấn đề tác động trực tiếp đến tâm lý, động lực công tác của đội ngũ giáo viên trong nhiều năm qua. Vì vậy, việc triển khai đồng bộ đề án lần này được kỳ vọng sẽ góp phần tháo gỡ những bất cập tồn tại trước đây”, đề án nêu.
Các cơ quan, đơn vị được yêu cầu rà soát đúng tiêu chuẩn; thẩm định kỹ hồ sơ và đẩy mạnh giám sát từ khâu tiếp nhận đến công bố kết quả nhằm hạn chế tiêu cực, bảo đảm quyền lợi chính đáng của giáo viên.
Cuối tháng 4 vừa qua, Báo Thanh Niên đã thông tin, hàng loạt giáo viên THPT của tỉnh Phú Thọ (cũ) phản ánh tới báo, bức xúc về việc 10 năm nay tỉnh này chưa một lần tổ chức thi hoặc xét thăng hạng chức danh nghề nghiệp cho giáo viên THPT.
Đến thời điểm hết tháng 3.2026, tại tỉnh Phú Thọ (cũ), giáo viên tiểu học và THCS đã được rà soát, bổ nhiệm, chuyển xếp và thăng hạng theo quy định; trong khi đó gần như toàn bộ giáo viên THPT chưa được tổ chức xét thăng hạng, mặc dù nhiều giáo viên đã đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định dù sắp nghỉ hưu hoặc đã nghỉ hưu.
Sự chậm trễ quá lâu này ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi, đồng lương cũng như ghi nhận cống hiến của nhà giáo trong quá trình công tác cũng như khi đã nghỉ hưu, khiến họ rất tâm tư, giảm động lực cống hiến.
Phát biểu khai mạc Ngày hội lựa chọn nguyện vọng xét tuyển đại học, cao đẳng 2026 tại Hà Nội, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo - Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo) - cho rằng sau kỳ thi tốt nghiệp THPT, điều quan trọng với thí sinh không chỉ là điểm số, tổ hợp xét tuyển hay xác suất trúng tuyển, mà là lựa chọn con đường phù hợp với năng lực, đam mê và khát vọng của bản thân.
Theo ông, điểm số có thể mở ra một cánh cửa nhưng không thể thay các em đi hết chặng đường. Mỗi học sinh cần tự trả lời những câu hỏi mình muốn trở thành ai, muốn làm gì và sẽ đóng góp gì cho gia đình, cộng đồng, đất nước. Giá trị của một con người không chỉ nằm ở tấm bằng hay vị trí việc làm mà còn ở khả năng học tập suốt đời, tinh thần trách nhiệm, bản lĩnh và khát vọng vươn lên.
Ông nhận định Gen Z đang bước vào đại học trong bối cảnh công nghệ thay đổi rất nhanh với sự phát triển của trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu, bán dẫn, robot, năng lượng mới, điện hạt nhân hay đường sắt tốc độ cao. Nhiều nghề sẽ được AI thay thế một phần, đồng thời cũng xuất hiện nhiều ngành nghề mới. Cơ hội sẽ thuộc về những người biết học tập liên tục, thích nghi và kết hợp công nghệ với tư duy nhân văn.
Vì vậy, theo ông, câu hỏi lớn của mùa tuyển sinh năm nay không chỉ là 'đỗ trường nào' mà là chọn con đường phù hợp để phát triển năng lực bản thân và tạo giá trị cho xã hội. Thí sinh không nên chọn ngành theo đám đông, vì sĩ diện hay vì chưa hiểu chính mình, mà cần tìm hiểu kỹ chương trình đào tạo, môi trường học tập, cơ hội nghiên cứu, thực hành và việc làm trước khi quyết định.
Đối với phụ huynh, ông mong cha mẹ đồng hành cùng con thay vì áp đặt, kỳ vọng nhưng không tạo áp lực, để các em được lắng nghe, được tôn trọng và trưởng thành từ chính lựa chọn của mình.
Ông Thảo cũng thông tin Chính phủ đã ban hành Nghị định 179 với nhiều chính sách hỗ trợ sinh viên theo học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược.
Theo đó, sinh viên đáp ứng điều kiện về tổ hợp xét tuyển và điểm số sẽ được hưởng học bổng từ 3,7-5,4 triệu đồng mỗi tháng. Theo ông, đây không chỉ là chính sách hỗ trợ tài chính mà còn thể hiện sự đầu tư của Nhà nước đối với nguồn nhân lực chất lượng cao.
Phát biểu tại Ngày hội lựa chọn nguyện vọng xét tuyển đại học, cao đẳng 2026 tại TP.HCM, ông Trần Xuân Toàn - Phó tổng giám đốc Báo và Phát thanh - Truyền hình TP.HCM, Tổng biên tập Báo điện tử Tuổi Trẻ - cho rằng sau kỳ thi tốt nghiệp THPT, việc lựa chọn nguyện vọng là một trong những quyết định quan trọng nhất của học sinh.
Theo ông Toàn, ngày hội được tổ chức nhằm đồng hành, giúp học sinh có thêm thông tin để đưa ra quyết định tự tin, khoa học và phù hợp.
Gửi đến thí sinh, ông nhấn mạnh chọn nguyện vọng không đơn thuần là chọn một trường mà là chọn hướng đi cho tương lai. Học sinh cần hiểu rõ năng lực, sở thích, mục tiêu của bản thân và giá trị muốn đóng góp cho xã hội, thay vì chỉ nhìn vào điểm chuẩn, xu hướng hay lựa chọn của bạn bè.
Ông cũng lưu ý không có ngành nào là 'tốt nhất', chỉ có ngành phù hợp nhất. Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đang làm thay đổi thị trường lao động, điều quan trọng là tìm được điểm giao giữa năng lực, đam mê của bản thân với nhu cầu của xã hội.
Ông khuyến khích học sinh tận dụng cơ hội tại ngày hội để trao đổi trực tiếp với các trường và chuyên gia về ngành học, chương trình đào tạo, học bổng, cơ hội việc làm cũng như cách sắp xếp nguyện vọng. "Một câu hỏi đúng hôm nay có thể giúp các em tránh được một quyết định sai trong tương lai", ông nói.
Ông Trần Xuân Toàn khẳng định Báo Tuổi Trẻ sẽ tiếp tục đồng hành cùng người trẻ trên hành trình trưởng thành. Theo ông, nhiều năm qua, công tác tuyển sinh không chỉ là một mảng thông tin mà đã trở thành sứ mệnh xã hội của báo thông qua các bài viết tư vấn, chương trình truyền hình, nền tảng số và các ngày hội tuyển sinh trên cả nước.
Ông cũng gửi gắm tới phụ huynh hãy đồng hành, lắng nghe và tôn trọng lựa chọn phù hợp với năng lực, khát vọng của con. Theo ông, khi gia đình, nhà trường và xã hội cùng đồng hành, học sinh sẽ có thêm sự tự tin để bước vào chặng đường mới.
Kết thúc bài phát biểu, ông nhắn nhủ: "Hôm nay, các em không chỉ chọn một nguyện vọng để vào đại học. Các em đang chọn một cánh cửa để bước vào tương lai. Chúc tất cả các em bước qua cánh cửa ấy bằng sự tự tin, bản lĩnh và niềm tin vào chính mình".
Thông tin trên được ông Nghiêm Văn Bình, Trưởng phòng Quản lý thi và Kiểm định chất lượng (Sở GD-ĐT Hà Nội), chia sẻ tại hội nghị hướng dẫn tuyển sinh lớp 10 và thi tốt nghiệp THPT 2026 do Sở GD-ĐT tổ chức sáng nay 2.4.
Một trong những điểm mới đáng chú ý năm nay là đăng ký dự thi lớp 10 theo hình thức trực tuyến theo một cổng duy nhất là Cổng thông tin tuyển sinh đầu cấp của thành phố. Ông Bình cho hay, chỉ những trường hợp đặc biệt, bất khả kháng mới đăng ký trực tiếp vào "đơn xanh" như những năm trước.
Học sinh có thể tự đăng ký nhưng bắt buộc các em phải có VNeID mức 2. Tuy nhiên, giáo viên và người thân có thể đăng ký giúp cho học sinh thông qua xác thực VNeID mức 2 của người đăng ký hộ (nhưng phải thêm bước xác nhận tài khoản, mật khẩu của học sinh).
Theo lịch, từ ngày 4 - 6.4, học sinh có thể đăng ký thử nghiệm; từ ngày 10.4 đến 24 giờ ngày 17.4, học sinh sẽ đăng ký chính thức. Trong thời gian này, các em có thể điều chỉnh nguyện vọng.
Hình thức đăng ký trực tuyến cho phép học sinh có thể theo dõi "tỷ lệ chọi" của từng nguyện vọng 1, 2, 3 theo thời gian thực. Mỗi học sinh sẽ xem được tối đa "tỷ lệ chọi" của 10 trường THPT công lập không chuyên và 4 trường THPT chuyên. Qua đó, học sinh có thể cân nhắc thay đổi nguyện vọng trong quá trình đăng ký trực tuyến.
"Trước khi học sinh thay đổi nguyện vọng, chúng tôi cũng khuyến cáo, việc điều chỉnh này phải đăng ký vào năng lực học tập của học sinh, vào điều kiện thực tiễn và điều kiện đi lại. Để tránh việc chọn nguyện vọng quá an toàn nhưng khi trúng tuyển lại không theo học gây lãng phí, ảnh hưởng đến công tác tuyển sinh chung cũng như của chính học sinh", ông Bình lưu ý.
Ông Bình đề nghị các nhà trường phân công giáo viên chủ nhiệm rà soát dữ liệu của học sinh lớp 9 trước thời gian đăng ký trực tuyến vì giáo viên phải rà soát xong học sinh mới đăng ký được. Các trường cũng phải rà soát kỹ để đảm bảo các chế độ ưu tiên, khuyến khích của học sinh (nếu có); điều kiện về nơi cư trú kèm theo minh chứng để hệ thống đối chiếu.
Sau khi giáo viên rà soát xong thì tài khoản đăng ký trực tuyến của học sinh mới được kích hoạt và tiến hành đăng ký trên hệ thống được. Do đó, nếu em nào vào cổng đăng ký tuyển sinh mà không đăng nhập và đăng ký được cần báo ngay cho giáo viên chủ nhiệm vì có thể dữ liệu của học sinh đó chưa được rà soát xong.
Đại diện Sở GD-ĐT nhấn mạnh yêu cầu rà soát các chế độ ưu tiên của học sinh, tránh tình trạng như các năm trước đăng ký xong rồi mới bổ sung các trường hợp ưu tiên.
Cũng theo ông Bình, khi vào đăng ký dự thi, học sinh chỉ có thể điền các thông tin về nguyện vọng mà không thể tác động các dữ liệu khác liên quan đến điều kiện cư trú hay chế độ ưu tiên, khuyến khích vì các dữ liệu này đã được "khóa cứng".
Sắp tới, hệ thống sẽ bổ sung thêm gợi ý về khoảng cách từ nơi cư trú của học sinh đến trường mà học sinh dự kiến lựa chọn để các em có thêm căn cứ lựa chọn cho phù hợp.
Ông Nghiêm Văn Bình nhấn mạnh, học sinh và các nhà trường cần rà soát kỹ việc đăng ký môn thi như môn ngoại ngữ và môn chuyên trong thời gian đăng ký trực tuyến.
Quy chế cho phép học sinh được thi ngoại ngữ khác với ngoại ngữ mà các em học tại trường THCS nên các năm trước đã dẫn đến hiện tượng nhầm lẫn: nhiều năm có trường hợp học sinh đăng ký ngoại ngữ là tiếng Nhật, tiếng Hàn, khi vào phòng thi ngoại ngữ nhận đề thi của môn tiếng Nhật hoặc tiếng Hàn trong khi mình không biết gì về ngoại ngữ này mới biết đã đăng ký nhầm môn thi ngoại ngữ.
Tình trạng tương tự cũng xảy ra với môn chuyên. Do vậy, trước khi "chốt" đăng ký, học sinh và giáo viên cần rà soát kỹ để tránh tình trạng đáng tiếc như trên.
Năm nay, học sinh được đăng ký 3 nguyện vọng và không yêu cầu căn cứ theo khu vực tuyển sinh, xếp theo thứ tự ưu tiên cao nhất là nguyện vọng 1. Khi học sinh không trúng tuyển nguyện vọng 1, các em sẽ được xét tuyển đến nguyện vọng 2, khi không trúng tuyển nguyện vọng 2 sẽ được xét tuyển đến nguyện vọng 3. Việc xét tuyển là bình đẳng giữa các nguyện vọng, chỉ chênh lệch về mức điểm.
Năm nay, mức chênh lệch điểm chuẩn giữa các nguyện vọng đã giảm từ 1 điểm xuống còn 0,5 điểm đối với nguyện vọng 2 và từ 2 điểm xuống còn 1 điểm đối với nguyện vọng 3. Điều này giúp các em có nhiều cơ hội hơn trong lựa chọn đăng ký nguyện vọng và tăng cơ hội trúng tuyển ở các nguyện vọng 2, nguyện vọng 3.
Dù đề thi không quá khó, nhưng mỗi năm vẫn có rất nhiều bài thi môn văn lớp 10 bị trừ điểm vì những lỗi lặp đi lặp lại. Những lỗi này không nằm ở kiến thức mà chủ yếu thuộc về kỹ năng và thói quen làm bài.
Không đọc kỹ đề là lỗi lỗi phổ biến nhất và cũng đáng tiếc nhất. Chẳng hạn, nhiều thí sinh không phân biệt được yêu cầu "trình bày cảm nhận" với "phân tích"; viết cả bài văn trong khi đề chỉ yêu cầu viết đoạn; bỏ sót ý nhỏ trong câu hỏi đọc hiểu... do đọc không kỹ đề. Hậu quả là bài làm bị lệch hướng, thiếu ý hoặc sai trọng tâm. Chỉ một lỗi đọc đề sai có thể khiến mất từ 0,5 đến 1,5 điểm, thậm chí nhiều hơn ở phần nghị luận văn học. Cách khắc phục là trước khi làm bài, thí sinh cần đọc đề ít nhất hai lần, gạch chân từ khóa.
Viết lan man, không bám sát văn bản là lỗi phổ biến thứ hai. Chẳng hạn, ở phần đọc hiểu và nghị luận văn học, nhiều thí sinh mắc lỗi kể lại nội dung văn bản thay vì phân tích; viết dài nhưng không có ý rõ ràng; đưa ra nhận xét chung chung, không dẫn chứng cụ thể. Trong khi đó, nguyên tắc chấm bài là mọi nhận xét đều phải xuất phát từ văn bản. Viết hay nhưng không bám văn bản vẫn không được điểm cao. Ví dụ, thay vì nói "bài thơ rất hay và cảm động", học sinh cần chỉ ra cụ thể: hình ảnh nào, chi tiết nào, biện pháp nghệ thuật nào tạo nên sự cảm động đó.
Lỗi nghị luận xã hội sáo rỗng, thiếu chiều sâu cũng khiến bài làm điểm không cao. Nhiều bài nghị luận xã hội hiện nay mắc tình trạng là lặp lại những câu quen thuộc như "chúng ta cần cố gắng", "mỗi người phải nỗ lực"... đây là lối hành văn sáo rỗng. Không có dẫn chứng thực tế; lập luận rời rạc, thiếu logic... cũng khiến bài viết thiếu sức thuyết phục và khó đạt điểm cao. Một bài nghị luận xã hội tốt cần xác định rõ vấn đề, giải thích ngắn gọn, phân tích và bàn luận có chiều sâu. Phải có dẫn chứng cụ thể từ đời sống, xã hội, cá nhân. Phải rút ra bài học nhận thức và hành động. Không cần viết quá dài, nhưng phải "trúng" và "chắc".
Phân bổ thời gian không hợp lý cũng là lỗi phổ biến của nhiều thí sinh. Không ít thí sinh dành quá nhiều thời gian cho phần đọc hiểu, viết đoạn văn quá dài nhưng đến phần nghị luận văn học thì vội vàng, viết sơ sài. Trong khi đó, nghị luận văn học thường chiếm số điểm lớn nhất. Nếu phần này làm không tốt, tổng điểm sẽ bị kéo xuống đáng kể.
Ngoài ra, các lỗi phổ biến mà thí sinh cũng cần tránh là: diễn đạt yếu, mắc lỗi chính tả và ngữ pháp (như viết sai chính tả, dùng từ không chính xác, câu văn lủng củng, lặp từ, lặp ý...). Lỗi lệ thuộc vào văn mẫu. Nhiều học sinh vẫn giữ thói quen học thuộc bài mẫu. Điều này có thể hữu ích trong một số trường hợp, nhưng lại trở thành "con dao hai lưỡi" khi gặp đề lạ không biết viết hoặc áp dụng máy móc sai lệch nội dung, thiếu cá tính và sáng tạo. Trong khi đó, đề thi TP.HCM luôn hướng đến việc đánh giá năng lực cá nhân, không khuyến khích việc sao chép.
Thí sinh cũng hay mắc lỗi thiếu kỹ năng lập luận và dẫn chứng. Bài viết có ý nhưng không triển khai hợp lý, không biết sắp xếp ý theo trình tự, thiếu dẫn chứng hoặc dẫn chứng không phù hợp...
Thí sinh có thể dùng AI trong quá trình ôn tập. Tuy nhiên, các em cần sử dụng khôn khéo, linh hoạt, hiệu quả.
Chẳng hạn khi chưa hiểu một vấn đề trong môn ngữ văn, các em có thể nhờ AI phân tích để hiểu theo nhiều cách khác nhau. Lợi thế là thể ôn tập mọi lúc, mọi nơi, chủ động kiểm tra kiến thức và nhận phản hồi ngay lập tức. Việc luyện đề cũng trở nên hiệu quả hơn khi AI có thể tạo ra các dạng bài tương tự đề thi thật, đồng thời phân tích lỗi sai giúp học sinh rút kinh nghiệm. Nó giúp học sinh định hình cấu trúc bài viết tiết kiệm thời gian và nâng cao hiệu quả ôn tập.
Tuy vậy, AI cũng tiềm ẩn không ít rủi ro nếu bị lạm dụng. Nguy cơ lớn nhất là học sinh trở nên phụ thuộc vào công cụ này. Khi AI có thể đưa ra lời giải nhanh chóng, một số em dễ hình thành thói quen sao chép mà không thực sự hiểu bản chất vấn đề, mất khả năng tư duy độc lập. Trong khi đó, theo hướng dẫn của lãnh đạo Sở GD-ĐT TP.HCM những năm gần đây, kỳ thi vào lớp 10 luôn chú trọng đến kỹ năng, sáng tạo của thí sinh.
Một vấn đề khác cũng cần lưu ý là AI không phải lúc nào cũng chính xác. Nếu học sinh thiếu kỹ năng kiểm chứng, việc tiếp thu kiến thức sai lệch là điều khó tránh khỏi. Việc lạm dụng AI có thể khiến bài viết trở nên khuôn mẫu, thiếu cảm xúc và dấu ấn cá nhân. Trong khi đó, xu hướng ra đề hiện nay ngày càng đề cao tư duy độc lập và khả năng sáng tạo. Đây là những yếu tố mà AI không thể thay thế con người, tư duy của các em.
Với thời gian ôn tập còn lại không nhiều, các học sinh lớp 9 cần ôn đúng trọng tâm theo hướng dẫn của giáo viên ở trường; bám sát mẫu đề thi minh họa của Sở GD-ĐT; tham khảo kỹ đề thi và đáp án của kỳ thi các năm trước; nắm chắc kiến thức, đặc biệt là rèn kỹ năng làm bài và chỉ nên coi AI là công cụ hỗ trợ.
