Trong nhóm các loài hải sản có hình thái độc đáo của vùng biển Nam Trung Bộ, cá tắc kè trở thành cái tên thu hút sự quan tâm của du khách và giới ẩm thực. Tên gọi “cá tắc kè” xuất phát từ chính ngoại hình của loài cá này: Phần đầu và thân tròn dẹt, vảy nổi, hình dạng có phần giống loài bò sát cùng tên. Tuy nhiên, màu sắc của cá lại rất bắt mắt, với sắc đỏ au và đôi khi xuất hiện các chấm tròn nâu mờ trên thân. Điểm nhận dạng tiếp theo là chiếc đuôi dài, giúp cá trở nên dễ phân biệt so với các loài cá biển thông thường.
Tại Việt Nam, loài cá này thường sống ở vùng biển sâu, khá xa bờ. Ở vùng biển Quảng Ngãi, Ninh Thuận, Nha Trang,… cá tắc kè là đặc sản lạ nhiều người tò mò muốn ăn thử.
Loài này không có kích thước lớn; đa phần chỉ nặng vài lạng và con trưởng thành hiếm khi vượt quá 1kg. Mặc dù phân bố tự nhiên khá rộng, nhưng trong thời gian dài, cá tắc kè gần như không được chú ý do hình thù khá xấu xí, ít thịt (chiếm 1/3 trọng lượng cơ thể), còn lại là xương, vảy cá. Chỉ khoảng mấy năm gần dây, người ta mới phát hiện ra cá tắc kè có hương vị thơm ngon, ăn không ngán sau khi cách chế biến và thưởng thức nó được giới thiệu rộng rãi.
Những món ăn được làm từ cá tắc kè rất được ưa chuộng trong các nhà hàng, quán ăn, quán nhậu. Một kg cá tắc kè tươi có giá khoảng 200.000 đồng. Ngoài tắc kè tươi, người dân còn làm cá tắc kè khô giá khoảng 300.000 đồng/kg.
Theo đó, cá tắc kè sau khi bắt được thì người ta mổ bụng, chẻ ra rồi đem phơi khô, mỗi cân có khoảng 8-12 con. khô tắc kè giờ đây được nhiều du khách mua về làm quà cho người thân hoặc làm món nhậu trong các nhà hàng
Trong số các phương pháp chế biến, món cá tắc kè nướng than được đánh giá là ngon nhất. Khác với hầu hết các loại cá biển, cá tắc kè không cần mổ bụng, bỏ mang hay tẩm ướp. Sau khi rửa sạch, người đầu bếp chỉ cần để nguyên con rồi đặt trực tiếp lên bếp than hoa.
Thịt cá tắc kè có độ dai tự nhiên, vị ngọt đậm, không hề bị bở như nhiều loại cá biển. Hương thơm khi nướng tỏa ra rất mạnh, đến mức nhiều ngư dân địa phương ví rằng “ngửi một lần là nhớ cả đời”. Chính mùi thơm đặc trưng này đã tạo nên câu nói quen thuộc của dân biển Quảng Ngãi: “Cá thu, cá trích, cá mè… im re khi gặp tắc kè nướng than”. Khi thưởng thức, người ăn thường chấm cùng nước mắm nguyên chất hoặc muối ớt giã nhuyễn. Vị mặn nhẹ của nước chấm hòa với độ ngọt, dai và thơm của thịt cá tạo nên trải nghiệm ẩm thực rõ rệt, được so sánh với thịt gà thả đồng.
Tại các chợ trực tuyến, cá tắc kè được rao bán ngày càng nhiều, thu hút người tiêu dùng bởi cả hình dáng lẫn tên gọi lạ tai. Giá bán trên thị trường dao động từ 150.000 đến 250.000 đồng/kg tùy kích cỡ, thường loại 4–5 con/kg có giá thấp hơn so với loại 2 con/kg. Dù từng bị chê xấu xí, nhưng hiện nay, dư luận ẩm thực dành nhiều đánh giá tích cực cho độ tươi ngọt và hàm lượng dinh dưỡng của loài cá này.
Một ưu điểm khác của cá tắc kè là tính lành, phù hợp với nhiều thể trạng. Để chọn cá ngon, người dân địa phương khuyên nên ưu tiên những con có màu đỏ tươi, thịt rắn chắc. Cá có màu nhợt hoặc thịt mềm thường không giữ được độ dai và hương vị đặc trưng sau khi nấu. Món hấp cũng là lựa chọn phổ biến, giữ trọn độ ngọt tự nhiên của cá. Khi hấp, chỉ cần đợi đến lúc lớp da đỏ sậm lại, thịt bên trong chuyển màu trắng đục là có thể dùng ngay.
Loài cá này thường sinh sống ở vùng biển sâu, xa bờ, khiến việc khai thác phụ thuộc hoàn toàn vào điều kiện thời tiết và sự may rủi mỗi chuyến đi. Có ngày ngư dân thu được vài chục ký, nhưng cũng có hôm chỉ được vài cân.
Ngoài món nướng và hấp, ngư dân các tỉnh ven biển còn dùng cá tắc kè để nấu canh chua với lá me non. Phần thịt săn chắc, vị chua nhẹ từ me giúp món canh trở nên thanh mát, phù hợp những ngày nắng nóng. Đây cũng là cách chế biến được nhiều gia đình miền biển duy trì từ lâu, dù trước đây loài cá này không có giá trị kinh tế.
Từ một loài cá từng bị bỏ quên đến khi trở thành món đặc sản được săn đón, cá tắc kè đang chứng minh giá trị thực sự của mình trong ẩm thực Việt Nam. Hình dáng khác lạ, cách chế biến đơn giản, hương vị đặc trưng và độ ngọt dai hiếm có đã giúp cá tắc kè trở thành lựa chọn mới cho những ai yêu thích khám phá văn hóa ẩm thực vùng biển.
Ngày 11/5, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức thông tin các bác sĩ của bệnh viện vừa tiếp nhận một bệnh nhi 11 tuổi được đưa vào cấp cứu trong tình trạng chấn thương sọ não hiếm gặp: Vết thương hở vùng đầu, với dị vật là con dao bầu cắm tại đỉnh đầu bên trái.
Khai thác tiền sử bệnh người nhà bệnh nhi, tai nạn xảy ra khi hai anh em chơi đùa tại nhà, người anh vô tình cầm dao gây thương tích cho em. Thời điểm nhập viện, bệnh nhi vẫn tỉnh, các chỉ số huyết động tạm thời ổn định, có liệt tay phải.
Ngay khi tiếp nhận, các bác sĩ xác định đây là tình huống cấp cứu ngoại khoa khẩn cấp. Quy trình cấp cứu được kích hoạt tức thì: ổn định sinh tồn, hoàn thiện xét nghiệm trong thời gian ngắn nhất và nhanh chóng đưa bệnh nhi vào phòng mổ để xử trí tổn thương.
Trong chấn thương sọ não hở, thời gian là yếu tố quyết định. Việc xử trí sớm trong vòng 6 giờ đầu giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng nội sọ - biến chứng có thể đe dọa trực tiếp đến chức năng não và tính mạng người bệnh. Các bác sĩ can thiệp kịp thời còn nhằm bảo vệ tối đa nhu mô não, hạn chế tổn thương thứ phát.
Tiến sĩ Bùi Huy Mạnh - Phó Trưởng khoa Phẫu thuật Thần kinh 2 (Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức) cho biết ca phẫu thuật được triển khai với sự phối hợp đa chuyên khoa trong đó gây mê hồi sức đảm bảo an toàn trong suốt quá trình phẫu thuật, ngoại thần kinh xử lý tổn thương và lấy dị vật. Đặc biệt, do vết thương nằm ở vị trí có nguy cơ chảy máu nhiều, ê kíp đã chuẩn bị máu và phương án kiểm soát chảy máu, nhằm đảm bảo ca mổ diễn ra an toàn nhất.
Ca phẫu thuật được tiến hành khẩn trương nhưng thận trọng từng bước nhằm mục tiêu cao nhất nhằm giữ an toàn tính mạng và bảo tồn chức năng não cho bệnh nhi. Sau phẫu thuật, bệnh nhi tiếp tục được theo dõi sát tại các đơn vị chuyên sâu, đồng thời phối hợp điều trị tại Khoa Phục hồi chức năng nhằm sớm phục hồi vận động và chức năng thần kinh.
Đáng chú ý từ ca bệnh tai nạn hy hữu này, các chuyên gia khuyến cáo khi xảy ra chấn thương có dị vật cắm vào vùng đầu, người dân tuyệt đối không tự ý rút ra mà cần giữ nguyên hiện trạng, nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế chuyên khoa để được xử trí kịp thời. Đồng thời, cha mẹ và người lớn cần tăng cường giám sát, nhắc nhở trẻ không chơi đùa với dao, kéo và các vật sắc nhọn nhằm phòng tránh những tai nạn đáng tiếc.
Bà Han Myung-ae, 58 tuổi, thường bắt đầu ngày làm việc từ lúc nhiều người còn chưa thức giấc và chỉ kết thúc khi trời đã tối. Là môi giới bất động sản, thu nhập hoa hồng của bà bị giới hạn bởi quy định pháp luật. Vì vậy, bà không khỏi chạnh lòng khi biết nhân viên Samsung Electronics có thể nhận thưởng tới 600 triệu won trong năm nay.
"Họ vốn kiếm nhiều tiền hơn phần lớn xã hội chỉ vì làm ở Samsung, nhưng giờ lại đòi hỏi thêm và gây áp lực lên doanh nghiệp", bà Han nói. "Trong khi đó, rất nhiều người ngoài kia cũng làm việc chăm chỉ và giỏi không kém, nhưng chỉ nhận mức lương cố định".
Theo dữ liệu từ Cục Thống kê Hàn Quốc (KOSTAT) và Bộ Việc làm và Lao động Hàn Quốc, thu nhập trung bình của người lao động làm công ăn lương khoảng 3,3 đến 3,5 triệu won một tháng (khoảng 29.000 - 31.000 USD một năm). Với nhóm lao động phổ thông, tự do hoặc môi giới như bà Han, thu nhập khoảng hơn 20.000 USD mỗi năm.
Tại Hàn Quốc, các gói thưởng kỷ lục của hai gã khổng lồ công nghệ Samsung Electronics và SK hynix đang làm dấy lên nhiều ý kiến trái chiều. Cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI) toàn cầu khiến nhu cầu chip nhớ phục vụ các trung tâm dữ liệu tăng mạnh, giúp ngành bán dẫn nước này trúng đậm và thu về khoản lợi nhuận khổng lồ.
Nếu thỏa thuận tiền lương tạm thời giữa Samsung Electronics và công đoàn được phê duyệt, công ty sẽ trích 10,5% từ khoản lợi nhuận năm nay để lập quỹ thưởng hiệu suất đặc biệt. Nhân viên bộ phận sản xuất chip nhớ được ước tính nhận tới 444.000 USD trước thuế, bao gồm cả khoản Khuyến khích Hiệu suất Tổng thể, còn gọi là OPI.
Năm ngoái, đối thủ cạnh tranh SK hynix cũng bỏ mức trần thưởng 10 lần lương cơ bản và chuyển sang cơ chế thưởng gắn với 10% lợi nhuận hoạt động của công ty. Đầu năm nay, mỗi nhân viên SK hynix nhận trung bình khoảng 110.000 USD, tương đương 30 lần lương cơ bản. Một số dự báo cho thấy mức thưởng năm tới của doanh nghiệp này có thể tăng lên mức 444.000 đến 518.000 USD mỗi người.
Những khoản thưởng lớn bằng cả gia tài của các hãng chip khiến nhiều lao động Hàn Quốc cảm thấy bị bỏ lại phía sau trong bối cảnh lạm phát và khoảng cách giàu nghèo ngày càng nới rộng. Làn sóng phản đối này càng dâng cao khi công đoàn Samsung liên tục tổ chức các cuộc đàm phán kéo dài và đe dọa bãi công để ép doanh nghiệp phải nâng tỷ lệ trích lợi nhuận chia cho người lao động.
Ông Kim, 70 tuổi, một người đã nghỉ hưu, cho rằng công đoàn Samsung Electronics đang đòi hỏi quá mức khi dùng biện pháp mạnh để ép doanh nghiệp chia thêm tiền, bất chấp việc họ đã nhận đãi ngộ rất cao. "Bạn có thể yêu cầu chia lợi nhuận, nhưng cũng phải sẵn sàng chia sẻ cả thua lỗ", Kim nói.
Ông phân tích tiền lương và chia sẻ lợi nhuận là hai vấn đề hoàn toàn khác nhau. Việc nhân viên yêu cầu thêm lợi nhuận ngoài lương đồng nghĩa họ đang đòi hỏi phần vốn thuộc về các cổ đông. Các tập đoàn công nghệ phải bỏ lượng vốn rất lớn để duy trì hoạt động cũng như nghiên cứu phát triển, nên khi có lãi, một phần bắt buộc cần được giữ lại để tái đầu tư nhằm phòng ngừa những giai đoạn thị trường khủng hoảng.
Tuy nhiên, không phải ai cũng phản đối các khoản thưởng này. Một số người dân cho biết họ ghen tị nhưng vẫn cho rằng nhân viên Samsung xứng đáng được nhận. Anh Kim Chang-jin, một kế toán 33 tuổi, bày tỏ bản thân có chút đố kỵ nhưng xem đây là chính sách chính đáng của công ty. "Họ nhận được thành quả xứng đáng khi ở đúng nơi vào đúng thời điểm", anh nói.
Anh Lee Jong-seong, 42 tuổi, là nhân viên công nghệ thông tin, nói nhân viên Samsung tự kiếm được khoản thưởng nhờ hiệu suất làm việc thực tế. "Tôi ghen tị, nhưng không thể phủ nhận họ tự làm ra nó", anh Lee nói.
Khi ngôi nhà bị hun nóng vào mùa hè, bầu không khí tù đọng thường khiến tình hình tồi tệ hơn. Quạt điện có thể nhanh chóng khắc phục vấn đề. Ngay cả những ngôi nhà có điều hòa không khí cũng cần một chiếc quạt đặt đúng vị trí để hỗ trợ tản nhiệt.
Vị trí đặt quạt tối ưu
Theo Jon Gilbertsen, kỹ thuật viên điều hòa không khí, Chủ tịch công ty hệ thống nhiệt lạnh Chris Heating & Cooling, vị trí đặt quạt tốt nhất để làm mát tối đa cần đáp ứng ba yếu tố: Đặt đối diện với cửa sổ hoặc cửa ra vào đang mở; hướng quạt hơi chếch lên trên và cách tường cùng đồ nội thất ít nhất 50 cm.
Để tăng hiệu quả, ông đề xuất điều chỉnh hướng quạt tùy theo chênh lệch nhiệt độ giữa trong và ngoài nhà. Nếu bên ngoài mát hơn, hãy hướng quạt vào trong phòng để đón gió. Ngược lại, nếu ngoài trời nóng hơn, nên hướng quạt ra ngoài để đẩy khí nóng đi.
Đối với quạt trần, người dùng nên đặt ở giữa trần nhà. Các cánh quạt cần cách mặt sàn ít nhất 2,1 m và cách tường 45 cm để đảm bảo luồng không khí lưu thông phù hợp. Vào mùa hè, chủ nhà nên cài đặt quạt trần quay ngược chiều kim đồng hồ để tối ưu hóa việc làm mát.
Những sai lầm cần tránh
Sai lầm đầu tiên là đặt quạt quá gần vật cản. Việc đặt quạt đứng sát bức tường, đồ nội thất hoặc rèm cửa làm giảm đáng kể lưu lượng gió. Vật cản ở phía trước sẽ chặn luồng khí mát, trong khi vật cản ở phía sau ngăn không khí đi vào quạt đủ lượng.
Sai lầm thứ hai là hướng quạt thẳng vào người. Nhiều người lầm tưởng việc chĩa thẳng quạt vào cơ thể sẽ làm mát nhanh hơn. Tuy nhiên, cách này chỉ mang lại cảm giác dễ chịu nhất thời vì nó đang thổi chính luồng không khí ấm luẩn quẩn quanh cơ thể.
Sai lầm thứ ba là chĩa quạt đứng hướng xuống dưới khi đang ngồi hoặc nằm. Điều này không giúp làm mát nhanh hơn mà chỉ đẩy không khí dọc theo sàn nhà, khiến luồng gió mất sức mạnh và cản trở lưu thông.
Mẹo giữ không gian mát mẻ
Dan Simpson, kỹ thuật viên HVAC kiêm đồng sở hữu công ty Air Treatment Heating and Cooling, gợi ý người dân nên quan sát luồng không khí tự nhiên của ngôi nhà và đặt quạt thuận theo hướng gió.
Bên cạnh đó, việc sử dụng hai chiếc quạt để tạo hệ thống thông gió chéo sẽ mang lại hiệu ứng làm mát lớn hơn. Chủ nhà có thể đặt quạt hút ở phía mát của ngôi nhà (thường là hướng Bắc hoặc Đông) và quạt đẩy ra ở phía nóng (hướng Nam hoặc Tây). Sự kết hợp này kéo không khí mát vào và đẩy khí nóng ra, tạo ra một luồng lưu thông xuyên suốt.
Đối với những ngôi nhà nhiều tầng, Simpson khuyên nên đặt quạt ở các cửa sổ tầng trên và thổi không khí nóng ra ngoài. Việc này tạo ra lực hút kéo không khí mát vào qua cửa sổ tầng dưới, đồng thời giúp thoát luồng khí nóng vốn có xu hướng bốc lên cao trong nhà.
