Hai tháng qua, nhà máy tấm xi măng sợi DURAflex của Tập đoàn Saint-Gobain tại xã Vĩnh Định (Quảng Trị) ít chịu ảnh hưởng trong bối cảnh giá nhiên liệu biến động, nhờ chuyển đổi từ lò hấp hơi chạy bằng dầu diesel sang sinh khối (biomass).
Nhiên liệu sinh khối (biomass) là một trong những giải pháp giúp cơ sở này trở thành nhà máy tấm xi măng sợi đầu tiên tại Việt Nam đạt chứng nhận “Zero Carbon” (không phát thải trực tiếp và gián tiếp ở Phạm vi 1 và 2), do Deloitte xác nhận.
“Dùng lò hơi sinh khối trong một khâu sản xuất phần nào giúp nhà máy giảm áp lực, đảm bảo sản xuất liên tục”, ông Nguyễn Trường Hải, Tổng giám đốc Saint-Gobain Việt Nam cho biết.
Theo ông Hải, lợi ích không chỉ ở chi phí năng lượng, còn nhiều mặt như cung cấp sản phẩm carbon thấp đáp ứng các quy định chặt chẽ và lộ trình NetZero của Saint-Gobain toàn cầu, Việt Nam vào 2050.
Để tạo ra một tấm xi măng sợi, quá trình sản xuất bắt đầu từ khâu nghiền mịn cát, giấy với nước thành bột sợi, sau đó trộn đều cùng xi măng và phụ gia.
Hỗn hợp này được tạo tấm, cán mỏng và chuyển vào hệ thống hấp áp suất cao nhằm tạo phản ứng vật liệu, giúp tăng độ bền, dẻo của thành phẩm. Suốt quá trình này, nhà máy dùng điện và lò hấp hơi (steam) chạy diesel.
Vận hành từ 2021 với sản lượng khoảng 5-6,5 triệu m2 mỗi năm, quá trình xanh hóa nhà máy khởi động vào 2023, từ việc áp dụng tiêu chuẩn Sản xuất đẳng cấp thế giới (World Class Manufacturing, WCM). Giám đốc nhà máy Phạm Văn Hùng cho biết việc tuân thủ WCM giúp giảm hơn 30% năng lượng tiêu thụ sau hai năm.
Tiếp đến, để xanh hóa năng lượng sử dụng, công ty quyết định chuyển sang dùng lò hấp sinh khối. Họ hợp tác với Vietnam Zerowaste – doanh nghiệp chuyên chuyển đổi phế liệu, chất thải thành năng lượng – để xây lò hơi đốt bằng sinh khối ngay cạnh nhà máy, dẫn nhiệt năng qua đường ống dài 350 m đến khu vực sản xuất.
Hệ thống lò hơi sinh khối đi vào vận hành từ tháng 9 năm ngoái giúp giảm khoảng 2.000 tấn carbon mỗi năm. Với nguồn điện còn lại, nhà máy đã đạt chứng chỉ I-REC cho cả năm 2026. Từ giữa năm ngoái, nhà máy thay toàn bộ xe nâng diesel bằng xe điện.
Cùng với giảm khí CO2, nhà máy đầu tư hệ thống xử lý và tái sử dụng nước, nâng tỷ lệ tái sử dụng lên hơn 60%. Lượng nước tiêu thụ trên mỗi đơn vị sản phẩm giảm gần một nửa so với 2023.
“Kết hợp chuyển đổi xanh với tối ưu quy trình quản lý sản xuất giúp nhà máy tiết kiệm năng lượng, kiểm soát chi phí hiệu quả hơn. Đó là điều khác biệt so với nhà máy thông thường”, Tổng giám đốc Nguyễn Trường Hải, nhận định.
Ông Hải không tiết lộ chi phí đầu tư cụ thể cho dự án xanh hóa nhà máy tại Quảng Trị, nhưng cho rằng đây là mức hợp lý, được doanh nghiệp hoạch định sẵn.
Theo ông, thách thức chính không ở vốn, mà là góc nhìn và cách tiếp cận vấn đề. Để nhà máy không còn sử dụng nhiên liệu hóa thạch trực tiếp, toàn bộ điện tiêu thụ đều phải đến từ nguồn tái tạo (loại bỏ được Phạm vi 1 & 2, theo Nghị định thư Khí nhà kính – GHG Protocol). Tại Quảng Trị, nguồn sinh khối rất sẵn sàng.
Theo ông, tùy mỗi nhà máy, doanh nghiệp cần đánh giá chính xác đâu là khu vực tiêu thụ nhiều năng lượng hóa thạch. Từ đó, doanh nghiệp bắt đầu đo lường, số hóa, chuẩn hóa và cải tiến.
“Việc đo lường giúp chúng ta thấy được đích đến. Cách tiếp cận của ban lãnh đạo không bắt đầu từ nhận diện, chuẩn hóa, đo lường thì sẽ rất khó”, ông nêu kinh nghiệm.
Saint-Gobain thành lập tại Pháp cách đây 361 năm, có mặt tại 80 quốc gia và sở hữu nhà máy ở Việt Nam. Tập đoàn này sản xuất khung xương và tấm trần – tường thạch cao, tấm xi măng, sản phẩm chống thấm, keo dán gạch – chà ron…
Ngoài cơ sở ở Quảng Trị, ông Hải tiết lộ các nhà máy khác thuộc tập đoàn này đều đo lường lượng CO2 phát thải và có chỉ tiêu giảm. Từ chỉ tiêu giảm mỗi năm, công ty có những sáng kiến, dự án để thực hiện. Ông tự tin sớm có thêm nhà máy “NetZero” năm nay, tạo tiền đề sản xuất thêm nhiều sản phẩm carbon thấp.
Theo báo cáo “Vietnam Green Building Market Overview 2025”, đến hết năm ngoái, Việt Nam có 780 dự án được chứng nhận công trình xanh, tổng diện tích sàn hơn 18,6 triệu m2, vượt các mục tiêu trước đó.
Xu hướng này xuất phát từ việc các chủ đầu tư ngày càng quan tâm tới các chứng chỉ xanh như LEED, EDGE đến LOTUS. Không dừng lại ở các tòa văn phòng, xu hướng này lan sang cả nhà máy, mở ra cơ hội lớn cho vật liệu xây dựng carbon thấp.
“Các diễn biến hiện rất tích cực khi nhu cầu thị trường, tiêu chuẩn luật pháp, và vốn hỗ trợ chuyển đổi xanh ngày càng nhiều. Tất nhiên, doanh nghiệp phải có lộ trình rõ ràng”, ông Hải nhận định.
Chốt phiên giao dịch ngày 15/6, giá vàng miếng SJC được niêm yết ở mức 148-150,5 triệu đồng/lượng (mua vào - bán ra), tăng 4 triệu đồng/lượng ở chiều mua vào và 3,5 triệu đồng/lượng ở chiều bán ra so với cuối tuần trước.
Giá vàng nhẫn ở 147,9-150,4 triệu đồng/lượng (mua vào - bán ra), tăng 4 triệu đồng/lượng ở chiều mua vào và 3,5 triệu đồng/lượng ở chiều bán ra so với cuối tuần trước.
Trên thế giới, giá vàng đang là 4.315 USD/ounce, tương đương 137,5 triệu đồng/lượng (quy đổi theo tỷ giá hiện hành, chưa bao gồm thuế, phí), rẻ hơn trong nước 13 triệu đồng/lượng.
Giá vàng hồi phục khi thỏa thuận khung mới nhất giữa Mỹ và Iran mở ra triển vọng nối lại hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz. Về kỹ thuật, các chuyên gia cho rằng mục tiêu tăng giá tiếp theo của vàng là vùng kháng cự 4.364-4.400 USD/ounce. Nếu vượt thành công khu vực này, giá vàng có thể hướng tới các mốc 4.460 USD và 4.575 USD/ounce.
Ngược lại, nếu mất ngưỡng hỗ trợ 4.280 USD/ounce, giá vàng có thể giảm sâu hơn về vùng 4.240 USD, thậm chí 4.194 USD/ounce.
Dù vậy, ông Darin Newsom, chuyên gia phân tích thị trường cấp cao tại Barchart, cho rằng thị trường vàng hiện không còn vận động theo các yếu tố cơ bản hay tín hiệu kỹ thuật truyền thống.
Dù các ngân hàng trung ương tiếp tục mua vào vàng, nhà đầu tư và các quỹ đầu cơ vẫn đang bán ra bất chấp những bất ổn địa chính trị trên thế giới. Điều này khiến vàng không còn phản ứng theo vai trò tài sản trú ẩn an toàn như trước đây.
Newsom kỳ vọng dòng tiền đầu tư có thể quay trở lại vàng trong nửa cuối năm 2026 khi những bất ổn kinh tế và lạm phát tiếp tục gia tăng.
Ông Alex Kuptsikevich, chuyên gia phân tích cấp cao tại FxPro, ngược lại dự báo giá vàng có thể tiếp tục chịu áp lực giảm trong thời gian tới. Việc vàng phá vỡ đường trung bình động 200 ngày đã xác nhận xu hướng tăng dài hạn bị suy yếu. Trong ngắn hạn, chuyên gia này cho rằng vàng vẫn có nguy cơ giảm về vùng 3.000-3.300 USD/ounce trước khi hình thành một xu hướng tăng bền vững mới.
Về dài hạn, ông vẫn đánh giá tích cực đối với vàng và không loại trừ khả năng giá có thể hướng tới mốc 8.000 USD/ounce trong vòng 2-3 năm tới.
Các chuyên gia trong nước cũng cảnh báo nhà đầu tư không nên "bắt đáy" ồ ạt, vì hiện không ai dự báo được giá vàng và không biết đâu là đáy. Vàng trong nước biến động theo vàng thế giới, do đó rủi ro giảm giá vẫn còn.
Đồng USD giảm giá
Đồng USD giảm giá trong phiên giao dịch ngày 15/6, chạm mức thấp nhất trong 10 ngày so với đồng EUR và bảng Anh, sau khi một thỏa thuận nhằm chấm dứt cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran khiến giá dầu cùng lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ đi xuống, đồng thời cải thiện tâm lý chấp nhận rủi ro của giới đầu tư.
Trên thị trường Mỹ, chỉ số US Dollar Index (DXY) đo lường biến động đồng bạc xanh với 6 đồng tiền chủ chốt (EUR, JPY, GBP, CAD, SEK, CHF) giảm 0,08%, hiện ở mức 99,67.
Ngân hàng Nhà nước công bố tỷ giá trung tâm của đồng Việt Nam với USD tăng 10 đồng, hiện ở mức 25.165 đồng.
Giá dầu Brent kỳ hạn giao tháng 5 vừa bật tăng gần 5%, lên gần 106 USD mỗi thùng, dầu WTI tăng hơn 4%, vượt 104 USD mỗi thùng, khi Tổng thống Donald Trump có bài phát biểu về tình hình chiến sự Iran trước toàn nước Mỹ, sáng 2/4 (giờ Hà Nội).
Trong đó, ông dọa sẽ tiến hành thêm các cuộc không kích nhằm vào Iran, cảnh báo Mỹ sẽ "đưa Iran trở về thời kỳ đồ đá" trong vòng 2-3 tuần tới. "Chúng ta sẽ giáng đòn cực kỳ mạnh", ông nói, song nhấn mạnh các cuộc đàm phán vẫn diễn ra.
Trước đó, giá dầu Brent lao dốc mạnh kể từ 31/3, từ mức trên 119 USD mỗi thùng lần đầu tiên xuống dưới 100 USD trong ngày 1/4, khi Tổng thống Trump dự kiến quân đội Mỹ sẽ giảm dần các cuộc tấn công, làm dấy lên hy vọng hạ nhiệt.
Các thị trường khác sáng nay cũng đồng loạt phản ứng với thông điệp trong bài phát biểu vào giờ vàng của Tổng thống Trump. Hợp đồng tương lai chứng khoán Mỹ giảm 0,67%, trong khi hợp đồng tương lai châu Âu giảm 0,1%. Trong phiên sáng 2/4 ở châu Á, Nikkei của Nhật Bản đảo chiều giảm 0,79%, MSCI giảm 0,75%.
USD trở lại là lựa chọn an toàn của các nhà đầu tư trong thời kỳ hỗn loạn. Đồng bạc xanh tăng giá so với hầu hết các loại tiền tệ khác sau bài phát biểu. Ngược lại, euro suy yếu 0,25% xuống còn 1,156 USD đổi 1 euro.
Theo Reuters, các nhà phân tích và đầu tư đang tập trung vào thời điểm và cách thức eo biển Hormuz mở cửa trở lại để giảm bớt tình trạng tắc nghẽn nguồn cung nhiên liệu đang ảnh hưởng nặng nề đến các nền kinh tế châu Á.
Trong bài phát biểu, ông Trump nhấn mạnh các quốc gia nhận dầu qua tuyến hàng hải này phải tự tìm cách kiểm soát eo biển Hormuz. "Họ phải trân trọng, giành lấy và bảo vệ tuyến đường đó. Họ có thể làm điều đó một cách dễ dàng", ông cho hay và khẳng định Mỹ sẽ hỗ trợ nỗ lực này.
Đáp lại, Iran phóng tên lửa nhằm vào Israel sau phát biểu của ông Trump.
George Efstathopoulos, quản lý danh mục tại Fidelity International, cho biết thị trường trước đó đã chuẩn bị cho "một kịch bản hai khả năng", gồm tiếp tục leo thang và kéo dài bất ổn.
"Rõ ràng hiện tại chúng ta đi theo kịch bản thứ hai", ông bình luận. Theo ông, bài phát biểu có thể khiến nhà đầu tư càng gia tăng tâm lý né tránh rủi ro để chờ đợi bất ổn lắng xuống. Giles Alston, chuyên gia phân tích rủi ro chính trị tại Oxford Analytica, cho rằng lưu thông qua Eo biển Hormuz khó nối lại sớm.
"Ngày càng rõ ràng rằng lập trường của Mỹ là Washington hầu như không can thiệp. Giờ đây, những người vận chuyển dầu qua eo biển phải tự giải quyết", ông chỉ ra.
Giới phân tích quay xe, hạ mạnh dự báo giá vàng và bạc
Trong phiên sáng, giá vàng có thời điểm giảm xuống 3.965,2 USD/ounce trước khi phục hồi nhẹ lên quanh 4.012,94 USD/ounce. Đây là vùng giá thấp nhất kể từ đầu năm 2026, dù trước đó kim loại quý này từng lập đỉnh lịch sử gần 5.600 USD/ounce vào cuối tháng 1.
Trước đà lao dốc của thị trường, ngân hàng ING đã có động thái điều chỉnh mạnh dự báo giá kim loại quý này. Theo báo cáo từ chiến lược gia hàng hóa Ewa Manthey của ING, đơn vị này hiện hạ kỳ vọng giá vàng trung bình trong quý III xuống còn 4.300 USD/ounce và quý IV là 4.600 USD/ounce. Các con số này giảm đáng kể so với mức kỳ vọng 4.850 USD và 5.000 USD/ounce trong dự báo trước đó.
Bà Manthey nhận định, dù xu hướng trung hạn của vàng vẫn tích cực, môi trường ngắn hạn đang trở nên thách thức hơn rất nhiều. Nguyên nhân cốt lõi đến từ việc thị trường điều chỉnh mạnh kỳ vọng về lộ trình lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed).
Tại cuộc họp gần nhất, phần lớn các thành viên Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) đã dự báo về khả năng có ít nhất một đợt tăng lãi suất trước cuối năm, đẩy kỳ vọng lãi suất trung vị lên vùng 3,75-4%. Dữ liệu từ CME FedWatch cho thấy phần lớn thị trường đã phản ánh kịch bản Fed sẽ tăng thêm 25 điểm cơ bản vào giá.
Điều này kích hoạt chỉ số Dollar Index vượt mốc 100, đồng thời kéo lợi suất thực trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm lên quanh mức 2,2%. Khi lợi suất thực tăng cao và đồng USD mạnh lên, sức hấp dẫn của một tài sản không sinh lời như vàng lập tức bị suy giảm rõ rệt.
Không riêng gì vàng, thị trường bạc cũng chịu áp lực bán tháo nặng nề khi giảm mạnh hơn 5% trong phiên, lùi về vùng 58,15 USD/ounce. Theo Kitco, đà giảm này xuất phát từ việc định giá lại lãi suất và lo ngại về nguồn cung dầu giảm dần, làm suy yếu nhu cầu trú ẩn an toàn.
Phía ING cũng hạ dự báo giá bạc trong quý III xuống 68 USD/ounce và quý IV xuống 74 USD/ounce. Ngân hàng này chỉ ra rằng, dù thị trường bạc vẫn thâm hụt cung, nhưng tốc độ tăng trưởng nhu cầu từ ngành năng lượng mặt trời đang chậm lại do xu hướng tiết kiệm và thay thế nguyên liệu trong sản xuất tấm pin quang điện.
Doanh nghiệp kinh doanh trang sức chật vật xoay xở
Biến động mạnh của giá kim loại quý không chỉ là những con số trên bảng điện tử mà đang trực tiếp gây áp lực nặng nề lên hoạt động vận hành của các doanh nghiệp kinh doanh, đặc biệt là ngành trang sức.
Ông Sohail Dewani, chuyên gia chiến lược tại Jewelers League, chia sẻ rằng khách hàng của ông đang phải cảm nhận áp lực này theo thời gian thực. Việc giá vàng có thể trồi sụt tới 200 USD chỉ trong vòng một tuần đang làm đảo lộn hoàn toàn cách tính toán chi phí dòng sản phẩm. Các kế hoạch định giá hàng hóa, báo giá sản phẩm đặt riêng cho khách cho đến việc quản trị hàng tồn kho đều rơi vào trạng thái bị động.
"Trước đây các nhà bán lẻ có thể chốt phương án định giá theo quý, nhưng hiện tại nhiều đơn vị phải điều chỉnh theo tuần, thậm chí theo ngày. Một mẫu sản phẩm niêm yết giá vào đầu tuần có thể đã phải thay đổi vào cuối tuần", ông Dewani cho biết.
Ông Dewani cho rằng doanh nghiệp hiện đứng trước lựa chọn khó khăn. Một là cập nhật thủ công hàng loạt sản phẩm, tiềm ẩn sai sót. Hai là giữ giá cũ nhưng chấp nhận rủi ro không phản ánh đúng chi phí thực tế. Theo ông, giai đoạn hiện tại không phải biến động ngắn hạn mà là chu kỳ kéo dài, khi các yếu tố như chính sách tiền tệ, lạm phát và địa chính trị vẫn chưa có điểm cân bằng rõ ràng.
Tình hình càng thách thức hơn khi mùa hè là thời điểm các đơn vị phải lên kế hoạch đặt hàng cho mùa lễ hội quý IV, trong khi không ai có thể dự đoán chính xác giá vàng sẽ đứng ở mức nào vào cuối năm.
Xu hướng dài hạn đã thực sự kết thúc?
Khi giá vàng giảm sâu, các phương tiện truyền thông tài chính quốc tế nhanh chóng đặt dấu hỏi về việc liệu làn sóng "giao dịch dựa trên kỳ vọng tiền tệ mất giá" đã đi đến hồi kết. Dù vậy, giới chuyên gia phân tích cho rằng các yếu tố nền tảng mang tính cấu trúc thúc đẩy giá vàng trong dài hạn vẫn chưa hề bị phá vỡ.
Theo phân tích từ giới kinh tế, mức lãi suất mục tiêu sắp tới của Fed nếu có tăng lên vùng 3,75-4% thì thực chất vẫn thấp hơn tỷ lệ lạm phát thực tế. Chỉ số giá mà Fed theo dõi hiện ở mức 3,8% và có nguy cơ chạm mốc 4,1% trong các kỳ công bố tới. Thêm vào đó, việc thâm hụt ngân sách hàng nghìn tỷ USD của Mỹ chưa được giải quyết, cùng với xu hướng các ngân hàng trung ương gom mua vàng để giảm bớt sự phụ thuộc vào dự trữ đồng USD, vẫn là bệ đỡ vững chắc cho kim loại quý.
Nhiều ý kiến từ các chuyên gia tại Bank of America và UBS cũng lưu ý thêm, áp lực lạm phát ngắn hạn có thể chỉ mang tính hồi chiếu do giá năng lượng neo cao từ giai đoạn trước và sẽ sớm hạ nhiệt nhờ các thỏa thuận địa chính trị mới. Do đó, đợt điều chỉnh giảm khoảng 28% từ đỉnh của giá vàng hiện tại nhiều khả năng chỉ là một nhịp "chiết khấu lại" của thị trường, tạo không gian tích lũy cho một chu kỳ dài hạn tiếp theo hơn là một sự chấm dứt hoàn toàn.
Trước mắt, các chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp và nhà đầu tư cần xây dựng một chiến lược quản trị vốn linh hoạt để thích ứng với một giai đoạn biến động còn kéo dài.
