Mới đây, Trung tâm Thận tiết niệu và lọc máu – Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội) tiếp nhận nam bệnh nhân (BN) 25 tuổi, là công nhân, tiền sử khỏe mạnh, bị suy thận cấp chỉ sau một ngày làm việc dưới trời nắng mà không uống đủ nước. BN nhập viện trong tình trạng tức ngực, khó thở, đau mỏi cơ dữ dội và co rút chân tay. Trước nhập viện một ngày, anh làm việc liên tục ngoài trời nắng nóng nhưng gần như quên uống nước.
Th.S – bác sĩ nội trú Tô Thị Ánh Huyền, Trung tâm Thận tiết niệu và lọc máu – Bệnh viện Bạch Mai, thông tin: BN nhập viện trong tình trạng rất nguy kịch. Kết quả xét nghiệm cho thấy chỉ số creatinine (chỉ số đo chức năng lọc của thận) tăng vọt lên 400 µmol/L, cao gấp gần 4 lần mức bình thường. Đây là dấu hiệu suy thận cấp. Nếu tới bệnh viện muộn hơn, khi độc chất tích tụ quá nhiều trong máu, BN có thể đã phải chỉ định lọc máu cấp cứu. May mắn, sau 3 ngày điều trị tích cực và bù dịch kịp thời, chức năng thận của người bệnh đã hồi phục, các triệu chứng co rút cơ và khó thở cũng biến mất, BN được xuất viện.
Theo Trung tâm Thận tiết niệu và lọc máu – Bệnh viện Bạch Mai, mỗi mùa nắng nóng, số ca nhập viện vì suy thận cấp do mất nước và thời tiết cực đoan lại gia tăng, trong đó có nhiều trường hợp là người trẻ, khỏe mạnh.
Nguyên nhân là do khi làm việc hoặc di chuyển nhiều giờ dưới trời nắng, cơ thể phải tiết nhiều mồ hôi để hạ nhiệt. Nếu không được bù nước kịp thời, cơ thể sẽ rơi vào tình trạng mất nước nghiêm trọng, khiến lượng máu nuôi thận suy giảm. Bên cạnh đó, vận động quá sức trong thời tiết nóng bức còn có thể gây hủy cơ vân. Khi cơ bị tổn thương, các chất độc từ cơ sẽ giải phóng vào máu, gây tắc nghẽn ống thận và nhanh chóng dẫn tới suy thận cấp.
Tin Gốc: Thanh Niên

Nhiều người bắt đầu ngày mới trong trạng thái vội vã với hàng loạt công việc và áp lực cần giải quyết. Tuy nhiên các nhà khoa học cho rằng chính khoảng thời gian đầu ngày lại đóng vai trò quan trọng trong việc thiết lập trạng thái sinh lý và tinh thần cho toàn bộ 24 giờ tiếp theo.
Theo bác sĩ Jeffrey Egler - Giám đốc y khoa của Next Health (Mỹ), các thói quen buổi sáng có liên quan trực tiếp đến việc điều hòa nhịp sinh học của cơ thể. Đây là hệ thống kiểm soát nhiều chức năng quan trọng như sản xuất hormone, chuyển hóa năng lượng, chất lượng giấc ngủ và khả năng phục hồi của cơ thể.
Khi những hoạt động lành mạnh được lặp lại đều đặn vào mỗi sáng, cơ thể sẽ duy trì được trạng thái cân bằng tốt hơn, từ đó giảm nguy cơ mắc nhiều bệnh mạn tính liên quan đến tuổi tác.
Sau nhiều giờ ngủ, cơ thể thường rơi vào tình trạng thiếu nước nhẹ. Các chuyên gia khuyến nghị nên uống một cốc nước ngay khi thức dậy để hỗ trợ quá trình trao đổi chất và giúp các cơ quan hoạt động hiệu quả hơn.
Bác sĩ Jeffrey Egler cho biết việc bổ sung nước vào đầu ngày có thể hỗ trợ tiêu hóa, kích thích chuyển hóa và góp phần đào thải các sản phẩm chuyển hóa của cơ thể.
Ngoài lợi ích về thể chất, nước còn có vai trò quan trọng đối với chức năng não bộ. Một số nghiên cứu cho thấy ngay cả tình trạng mất nước nhẹ cũng có thể làm giảm khả năng tập trung, khiến cơ thể mệt mỏi và ảnh hưởng đến tâm trạng.
Các chuyên gia dinh dưỡng tiếp tục nhấn mạnh vai trò của bữa sáng trong việc cung cấp năng lượng và dưỡng chất cho cơ thể.
Tiến sĩ Federica Amati, chuyên gia dinh dưỡng tại Công ty khoa học dinh dưỡng và sức khỏe đường ruột ZOE (Anh), cho rằng một bữa sáng lý tưởng nên giàu chất xơ, protein và các thực phẩm có nguồn gốc thực vật.
Những lựa chọn như yến mạch, sữa chua không đường, các loại hạt, quả mọng hoặc trái cây tươi không chỉ giúp tạo cảm giác no lâu mà còn hỗ trợ kiểm soát đường huyết và sức khỏe tim mạch.
Theo các chuyên gia, bữa sáng cũng là cơ hội để cải thiện chất lượng khẩu phần ăn trong ngày thông qua việc bổ sung nhiều thực phẩm giàu vi chất dinh dưỡng.
Không nhất thiết phải tập luyện cường độ cao vào mỗi buổi sáng. Chỉ vài phút vận động nhẹ cũng có thể mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe.
Các hình thức đơn giản như giãn cơ, yoga, đi bộ hoặc các bài tập khởi động giúp thúc đẩy tuần hoàn máu, tăng tính linh hoạt của cơ thể và cải thiện sự tỉnh táo.
Nếu có thể vận động ngoài trời dưới ánh nắng tự nhiên vào buổi sáng, cơ thể còn được hỗ trợ điều chỉnh nhịp sinh học hiệu quả hơn, góp phần cải thiện chất lượng giấc ngủ về đêm.
Theo Andrew Hogue - đồng Giám đốc điều hành của NEUROFIT, công ty nghiên cứu sức khỏe thần kinh và quản lý căng thẳng tại Mỹ, hệ thần kinh cũng cần được "khởi động" tương tự như cơ bắp.
Một số hoạt động đơn giản như vỗ nhẹ lên cơ thể, thực hiện các động tác vận động ngắn hoặc tập trung vào cảm nhận cơ thể trong vài phút có thể giúp tăng khả năng thích ứng với căng thẳng.
Các chuyên gia cho rằng việc chú ý đến những vùng cơ thể đang căng cứng hoặc khó chịu giúp con người nhận diện áp lực tâm lý sớm hơn, từ đó chủ động điều chỉnh, thay vì để căng thẳng tích tụ kéo dài.
Ngày càng có nhiều bằng chứng khoa học cho thấy căng thẳng mạn tính là yếu tố nguy cơ của nhiều bệnh lý như tim mạch, tiểu đường, rối loạn miễn dịch và trầm cảm.
Vì vậy các chuyên gia khuyến khích dành vài phút mỗi sáng để thực hành chánh niệm thông qua thiền, hít thở sâu hoặc viết nhật ký biết ơn.
Những hoạt động này giúp cải thiện khả năng tập trung, ổn định cảm xúc và giảm phản ứng căng thẳng của cơ thể. Theo các chuyên gia, ngay cả vài phút thực hành mỗi ngày cũng có thể tạo ra sự khác biệt đáng kể nếu được duy trì lâu dài.
Dành vài phút để lên kế hoạch và xác định các ưu tiên trong ngày là một thói quen được nhiều chuyên gia sức khỏe khuyến nghị.
Theo bác sĩ Jeffrey Egler, việc thiết lập mục tiêu giúp tăng khả năng tập trung, nâng cao hiệu suất làm việc và tạo cảm giác kiểm soát cuộc sống tốt hơn.
Người thực hiện có thể ghi nhanh các công việc quan trọng cần hoàn thành, hoặc đơn giản là xác định một vài mục tiêu ưu tiên trong đầu trước khi bắt đầu ngày mới.
Đối với nhiều người, cà phê là một phần không thể thiếu của buổi sáng. Các nghiên cứu gần đây cho thấy thức uống này không chỉ giúp tăng sự tỉnh táo mà còn có thể mang lại lợi ích cho hệ vi sinh đường ruột.
Theo tiến sĩ Federica Amati, những người thường xuyên uống cà phê có xu hướng sở hữu một số nhóm vi khuẩn đường ruột đặc trưng phát triển thuận lợi nhờ các hợp chất sinh học có trong cà phê.
Điều đáng chú ý là lợi ích này cũng được ghi nhận ở người uống cà phê không chứa caffeine, cho thấy tác động tích cực không chỉ đến từ chất kích thích caffeine, mà còn từ nhiều hợp chất thực vật khác có trong hạt cà phê.
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng tuổi thọ không được quyết định bởi một hành động đơn lẻ, mà là kết quả của những thói quen nhỏ được duy trì trong thời gian dài.
Việc uống nước sau khi thức dậy, ăn sáng đầy đủ, vận động nhẹ, giảm căng thẳng và xây dựng mục tiêu cho ngày mới đều là những thay đổi đơn giản nhưng có thể mang lại lợi ích đáng kể cho sức khỏe thể chất và tinh thần.
Thay vì cố gắng thay đổi toàn bộ lối sống trong một ngày, việc bắt đầu từ một hoặc hai thói quen nhỏ vào mỗi buổi sáng có thể là bước đi hiệu quả hơn trên hành trình hướng tới một cuộc sống khỏe mạnh và trường thọ.
Tin Gốc: Tuổi Trẻ
Sức Khỏe
Vaccine cúm mùa 2026 và sự biến đổi của virus cúm: Những thông tin cần biết

Trong những tháng đầu năm 2026, virus cúm đã có những biến đổi đáng chú ý. Cụ thể là ở chủng cúm A/H3N2, với một biến thể mới (variants) - biến thể K (J.2.4.1) - đã được ghi nhận lưu hành ưu thế. Theo dữ liệu từ Trung tâm Kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), biến thể này được phát hiện lần đầu vào tháng 8.2025 và sau đó nhanh chóng được ghi nhận tại hơn 34 quốc gia. Đến cuối năm 2025, biến thể K đã chiếm khoảng 50% số ca cúm tại châu Âu, cho thấy virus cúm vẫn đang tiếp tục thay đổi và lan rộng theo thời gian.
Theo PGS-TS-BS Cao Hữu Nghĩa, Trưởng bộ môn Khoa học y sinh - Viện Pasteur TPHCM, điểm đáng chú ý của biến thể K là có nhiều thay đổi ở gen hemagglutinin (HA) - gen tạo ra các "gai" trên bề mặt virus. Những gai này giúp virus bám và xâm nhập vào tế bào hô hấp ở người. Vì đây là vị trí rất quan trọng, nên khi cấu trúc này thay đổi, virus sẽ khác biệt so với các chủng cúm trước đây làm cho kháng thể của vaccine cúm mùa cũ có thể không nhận diện được. Bên cạnh virus cúm A/H3N2, virus cúm A/H1N1 và B vẫn đồng lưu hành với sự gia tăng của các đột biến mới.
Về mặt lâm sàng, mùa cúm 2025-2026 tại Hoa Kỳ được ghi nhận là một trong những mùa có tỷ lệ mắc bệnh hô hấp cao nhất trong vòng 30 năm qua. Tính đến tháng 12.2025, biến thể K chiếm 89% các virus A/H3N2 được phân tích, gây ra ít nhất 2,9 triệu ca bệnh, khoảng 30.000 ca nhập viện và 1.200 ca tử vong.
Ở châu Á, một số quốc gia cũng ghi nhận những thay đổi trong diễn biến cúm mùa. Nhật Bản ghi nhận mùa cúm nặng và đến sớm từ đầu tháng 10.2025. Úc và New Zealand cũng trải qua mùa cúm kéo dài bất thường do sự xuất hiện của biến thể K vào cuối mùa cúm 2025.
Trong bối cảnh đó, PGS Cao Hữu Nghĩa nhấn mạnh việc cập nhật vaccine cúm hằng năm là một phần quan trọng trong chiến lược phòng bệnh chung. PGS cho biết, hằng năm, Tổ chức Y tế Thế giới dựa trên hệ thống giám sát toàn cầu để khuyến nghị thành phần vaccine cúm phù hợp. Các nhà sản xuất sẽ cập nhật vaccine dựa trên những khuyến nghị này. Vaccine "cập nhật" không có nghĩa là vaccine mới hoàn toàn. Công nghệ sản xuất vẫn sử dụng những phương pháp đã được ứng dụng lâu năm và rộng rãi, vaccine vẫn trải qua các bước kiểm định chất lượng nghiêm ngặt theo tiêu chuẩn quốc tế, và sau khi đưa vào sử dụng vẫn được theo dõi liên tục về an toàn và hiệu quả.
Hiện nay, vaccine cúm cập nhật chủng mới 2026 đã có mặt tại Việt Nam. Vaccine này đã được điều chỉnh thành phần theo khuyến cáo của WHO để phù hợp hơn với các chủng virus cúm đang lưu hành, trong đó có biến thể K của cúm A/H3N2. Nhờ vậy, hiệu quả bảo vệ dự kiến sẽ được tối ưu hơn trong mùa cúm sắp tới.
Từ góc độ y tế cộng đồng, PGS-TS-BS Cao Hữu Nghĩa cho rằng tiêm vaccine cúm hằng năm là biện pháp chủ động và cần thiết, giúp cơ thể duy trì hàng rào bảo vệ trước sự biến đổi không ngừng của virus cúm. Việc tiêm vaccine được cập nhật chủng ngay khi sẵn có giúp giảm nguy cơ mắc cúm, hạn chế biến chứng nặng, đặc biệt ở trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người có bệnh nền và người cao tuổi.
Bên cạnh đó, cần kết hợp các biện pháp nâng cao sức khỏe như duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, tăng cường vận động thể chất, ngủ đủ giấc, cùng với việc giữ vệ sinh cá nhân và môi trường sống nhằm củng cố hệ miễn dịch, giảm nguy cơ lây nhiễm cúm và các bệnh đường hô hấp khác.
Tin Gốc: Thanh Niên

Có người ăn một tô phở nhưng đường huyết tăng ít hơn khi ăn một đĩa cơm trắng lớn. Ngược lại, cũng có người ăn bún xong lại nhanh đói vì bữa ăn thiếu protein và chất xơ. Do đó, tác động đến đường huyết của bún, phở và cơm còn phụ thuộc vào lượng ăn và các món ăn kèm, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Cơm trắng thường có chỉ số đường huyết cao hơn vì hạt gạo đã được tinh chế, loại bỏ phần lớn chất xơ ở lớp cám. Khi nấu chín, tinh bột trong cơm trở nên mềm hơn và dễ bị enzyme tiêu hóa phân giải thành đường glucose, khiến đường huyết sau ăn tăng nhanh.
Ngoài ra, cơm thường được ăn với khẩu phần khá lớn trong bữa chính. Một người có thể ăn 2 - 3 chén cơm trong một bữa, đồng nghĩa lượng tinh bột nạp vào cao hơn đáng kể so với một tô bún hay phở thông thường.
Bún cũng được làm từ gạo nhưng trải qua quá trình ngâm, xay, ép thành sợi nên cấu trúc tinh bột khác với cơm. Chẳng hạn, bún thường được làm nguội nên tỷ lệ tinh bột kháng sẽ cao hơn một chút so với cơm. Chính điều này khiến tốc độ tiêu hóa của bún chậm hơn so với cơm. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa bún luôn là lựa chọn tốt hơn cho người cần kiểm soát đường huyết.
Vấn đề lớn nhất nằm ở khẩu phần. Một tô bún bò, bún chả hoặc bún thịt nướng thường chứa khá nhiều bún. Nếu ăn hết phần bún nhưng lại ít rau hoặc ít thịt, lượng tinh bột vẫn cao và làm đường huyết tăng mạnh.
Với phở, bánh phở vẫn được làm từ gạo trắng nên vẫn chứa lượng tinh bột đáng kể. Điểm khác là phở thường được ăn cùng thịt bò, thịt gà, rau thơm, hành và giá. Protein từ thịt giúp làm chậm quá trình tiêu hóa, trong khi rau bổ sung thêm chất xơ. Điều này khiến tốc độ tăng đường huyết sau khi ăn phở thấp hơn so với ăn cơm trắng. Tuy nhiên, điểm cần lưu ý là nếu tô phở có quá nhiều bánh phở hoặc người ăn thêm tương ngọt, nước sốt có đường thì lợi ích này có thể giảm đi.
Trong phần lớn trường hợp, cơm trắng thường khiến đường huyết tăng nhanh hơn bún và phở, đặc biệt khi ăn khẩu phần lớn và thiếu rau, protein đi kèm. Bún và phở có thể có lợi thế hơn đôi chút về tốc độ hấp thu nhưng vẫn có thể khiến đường huyết tăng cao nếu ăn quá nhiều.
Nói đơn giản, điều quan trọng không chỉ là chúng ta ăn cơm, bún hay phở mà là ăn bao nhiêu, có ăn cùng rau, thịt, trứng hay món giàu chất xơ, protein hay không, theo Healthline.
Tin Gốc: Thanh Niên

