Các công ty chứng khoán có nhiều nguồn thu, nổi bật là môi giới, cho vay ký quỹ (margin), tự doanh cổ phiếu, ngân hàng đầu tư, bảo lãnh phát hành. Tuy nhiên, dù không phải ngân hàng, họ lại đang phát triển mảng cho vay những năm gần đây.
VN-Index năm nay đã đạt cột mốc mới – trên 1.900 điểm, nhưng cũng từng ghi nhận mức giảm hơn 200 điểm trong tháng 3. Biến động này khiến cơ cấu doanh thu của các công ty chứng khoán thay đổi. Hoạt động tự doanh, vốn phụ thuộc nhất vào thị trường, giảm quý thứ hai liên tiếp, mức độ đóng góp vào tổng doanh thu cũng hạ. Ngoài ra, mảng môi giới cũng bị ảnh hưởng tương tự khi các doanh nghiệp cạnh tranh nhau ở phí dịch vụ.
Theo số liệu tổng hợp từ báo cáo tài chính quý I, hoạt động cho vay đã giúp các công ty chứng khoán thu về hơn 11.200 tỷ đồng, cao nhất từ trước đến nay. Các kỳ trước, doanh số từ cho vay thường chỉ đóng góp khoảng 28-30% cho các công ty chứng khoán. Tuy nhiên, tỷ lệ này đã tăng lên 36% trong quý I.
Dữ liệu từ báo cáo tài chính quý I cho thấy tính đến ngày 31/3, số tiền các công ty cho khách hàng vay đạt hơn 420.000 tỷ đồng. Trong đó, 415.000 tỷ đồng được dùng cho hoạt động ký quỹ, tăng khoảng 9.000 tỷ đồng so với cuối năm 2025 , cao nhất từ trước đến nay.
Một số doanh nghiệp như TCBS, SSI, VPBankS, VPS, HSC cho vay hơn 1 tỷ USD (trên 26.400 tỷ đồng) để phục vụ nhu cầu đầu tư của khách hàng. Dư nợ của các đơn vị này ngang với một số ngân hàng như PGBank, Saigonbank.
Lý giải về nguyên nhân ngành chứng khoán liên tục mở rộng mảng cho vay, ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc khối Ngân hàng đầu tư Chứng khoán An Bình, nhận định đây là cơ hội để các doanh nghiệp khắc phục tình trạng thừa vốn. Chuyên gia cho biết hai năm gần đây, các công ty đã phát hành lượng cổ phiếu quá lớn, vượt khả năng hấp thụ của thị trường.
Để tối ưu nguồn vốn, các doanh nghiệp buộc phải đẩy mạnh hoạt động kinh doanh để tối ưu hiệu suất, với trọng tâm thường ở các mảng như môi giới, tự doanh hoặc cho vay. “Nhiều công ty chứng khoán lựa chọn việc tăng dư nợ cho vay vì hoạt động môi giới đang cạnh tranh về phí gay gắt, còn tự doanh lại phụ thuộc lớn vào diễn biến thị trường”, ông Minh nói.
Trong một năm trở lại đây, tổng vốn điều lệ của các công ty ngành chứng khoán đã tăng 70.000 tỷ đồng. Loạt “ông lớn” trong ngành như TBCS, SSI, VPBank, VPS hay Vietcap đều được các cổ đông “bơm” thêm hơn nghìn đến chục nghìn tỷ đồng trong một năm qua.
Theo quy định từ Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, tỷ lệ dư nợ của các công ty trên vốn chủ sở hữu tối đa là 200%. Vì vậy, các doanh nghiệp trong ngành đã liên tục tăng vốn trong năm 2025 để tiếp tục có dư địa cho vay.
try{try{for(const iframe of document.querySelectorAll(“iframe[data-src]”)){iframe.removeAttribute(“sandbox”);iframe.setAttribute(“src”,iframe.getAttribute(“data-src”));}}catch(e){}}catch(e){console.log(“error_replace_script”,e);}
Đồng quan điểm, ông Trần Quốc Toàn, Giám đốc chi nhánh 2 – hội sở Công ty cổ phần Chứng Khoán Mirae Asset, đánh giá việc mở rộng cho vay giúp các công ty chiếm lĩnh thị phần trong bối cảnh cạnh tranh gắt gao về phí. Ngoài ra, việc này còn giúp các đơn vị trong ngành đáp ứng nhu cầu lớn từ khách hàng.
Ngoài việc tối ưu nguồn vốn, ông Toàn nhận định hoạt động chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) tiếp tục sôi động cũng giúp các công ty chứng khoán mở rộng mảng cho vay. “Hoạt động IPO nở rộ sẽ thu hút nguồn vốn lớn vào các thương vụ này”, ông Toàn đánh giá. Trong năm nay, loạt công ty lớn trên thị trường đã công bố kế hoạch lên sàn chứng khoán, như Highlands, Điện Máy Xanh, Bảo Tín Mạnh Hải hay LPBS.
Các công ty chứng khoán còn phát triển mảng cho vay như một kênh tăng trưởng bền vững. Chứng khoán SHS đặt kế hoạch năm nay sẽ giảm sự phụ thuộc vào mảng tự doanh, vốn đóng góp hơn một nửa lợi nhuận cho doanh nghiệp này, để đẩy mạnh các hoạt động khác. Trong đó, doanh thu từ cho vay sẽ nâng lên mức 46%. VPBankS, SSI cũng lên kế hoạch tương tự.
Ông Nguyễn Thế Minh dự báo các công ty chứng khoán sẽ tiếp tục mở rộng mảng cho vay trong các quý tới. Thay vì chỉ phục vụ các nhà đầu tư trong nước như trước, các doanh nghiệp trong ngành sẽ “bơm” thêm vốn cho các nhà đầu tư ngoại, sau khi quyết định nâng hạng thị trường sẽ có hiệu lực từ tháng 9.
Ngoài ra, theo chuyên gia của Mirae Asset, dư nợ margin tại nhiều công ty chứng khoán lớn hiện vẫn chưa chạm trần quy định nên vẫn còn dư địa tăng trưởng. Ngoài ra, tỷ lệ cho vay trên toàn thị trường vẫn thấp hơn mức 200%, chưa thể gây ra trạng thái cực đoan cho điểm số.
Đồng quan điểm, ông Nhâm Hà Hải, Tổng giám đốc VPBankS, đánh giá hiện nay nhu cầu vay margin của nhà đầu tư vẫn rất lớn, đặc biệt trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng hệ thống ngân hàng năm nay có thể thấp hơn mức 19% năm 2025. Ngoài ra, CEO VPBankS cho biết thanh khoản duy trì ở mức cao năm nay cho thấy nhà đầu tư vẫn quan tâm đến chứng khoán.
Tuy nhiên, ông Trần Quốc Toàn cũng cảnh báo với mức dư nợ hơn 415.000 tỷ đồng ở hiện tại, nếu thị trường gặp điều chỉnh lớn, áp lực bán giải chấp sẽ xảy ra trên diện rộng. Từ đó, các phiên giảm điểm mạnh sẽ xuất hiện nhiều hơn.
Ngày 25/4, Chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Văn Được trao chứng nhận đầu tư cho 4 dự án vào Khu công nghệ cao (SHTP), tổng vốn hơn 1,2 tỷ USD.
Trong số này, liên danh 3 nhà đầu tư Singapore gồm Hathor, Frontier, Evolution rót gần 501 triệu USD xây trung tâm dữ liệu siêu quy mô (Hyperscale Data Center) công suất 52 MW IT Load. Cơ sở này cung cấp hạ tầng trung lập cho các dịch vụ lưu trữ, điện toán đám mây và xử lý dữ liệu lớn.
Ông Darren Webb, Tổng giám đốc Evolution Data Centres cho biết đã chuẩn bị 3 năm cho dự án này. Theo ông, cuộc đua AI đang diễn ra sôi động trên toàn cầu và Việt Nam có khả năng bắt kịp, thậm chí cơ hội dẫn đầu Đông Nam Á.
Dự án thứ hai là tổ hợp trung tâm dữ liệu do Starmason đầu tư, tổng vốn hơn 480 triệu USD. Tổ hợp có công suất thiết kế 60 MW IT Load, phục vụ trực tiếp cho nhu cầu AI và điện toán đám mây. Khi hoàn thành, dự án phục vụ cho nhu cầu cung ứng hạ tầng dữ liệu cho thị trường trong nước, và khu vực.
Hai dự án còn lại thuộc lĩnh vực vi mạch bán dẫn và công nghệ vi sinh. Ông Nguyễn Kỳ Phùng, Trưởng ban quản lý SHTP đánh giá việc thu hút 4 dự án cho thấy môi trường đầu tư hấp dẫn của địa phương với các tập đoàn công nghệ cao.
Chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Văn Được cam kết ủng hộ tối đa về thủ tục và môi trường kinh doanh, sẵn sàng cùng nhà đầu tư giải quyết mọi khó khăn phát sinh trong quá trình triển khai dự án.
Sự xuất hiện của các dự án trung tâm dữ liệu tỷ USD tại TP HCM phù hợp với xu hướng chung của khu vực. Theo Cushman & Wakefield, Việt Nam đang nổi lên như thị trường hạ tầng số đáng chú ý trong khu vực nhờ chi phí xây dựng cạnh tranh, bình quân 7,2 triệu USD mỗi MW IT Load.
Hiện tổng công suất vận hành trung tâm dữ liệu tại Hà Nội và TP HCM đạt khoảng 73 MW IT Load, dự kiến đón thêm 137 MW IT Load đến năm 2030.
Tính đến nay Việt Nam đã tham gia khoảng 20 Hiệp định thương mại tự do (FTA), trong đó có 16 FTA đã được thực thi trong thời gian dài.
Các FTA thế hệ mới như CPTPP (Hiệp định đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương) hay EVFTA (Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - Liên minh châu Âu) mở ra cơ hội lớn khi nhiều thị trường áp thuế nhập khẩu gạo ở mức 0% hoặc rất thấp.
Tuy nhiên thực tế cho thấy xuất khẩu gạo của Việt Nam vẫn chủ yếu tập trung vào các thị trường truyền thống trong khu vực như Philippines và Indonesia - những quốc gia áp thuế nhập khẩu khá cao - lần lượt khoảng 35% và 25%.
Đáng chú ý trong khuôn khổ RCEP (Hiệp định đối tác kinh tế toàn diện khu vực), Philippines không tự do hóa ngành gạo, còn Indonesia vẫn duy trì mức thuế cao. Dù vậy hai thị trường này có thời điểm chiếm tới 60% tổng lượng gạo xuất khẩu của Việt Nam.
Trong khi đó các thị trường thuộc CPTPP như Canada áp thuế 0% đối với gạo Việt Nam, Mexico áp 10% với gạo và 0% đối với sản phẩm từ gạo. Đặc biệt theo EVFTA, Liên minh châu Âu dành hạn ngạch 80.000 tấn gạo/năm được miễn thuế, nhưng Việt Nam vẫn chưa tận dụng hết cơ hội này.
Nhiều ý kiến cho rằng doanh nghiệp Việt Nam ưu tiên thị trường dễ tiếp cận như Philippines, Indonesia do khoảng cách địa lý gần, thủ tục đơn giản. Tuy nhiên, theo các chuyên gia và doanh nghiệp, nguyên nhân không chỉ dừng lại ở việc "chọn dễ".
Ông Phạm Thái Bình - Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Nông nghiệp Công nghệ cao Trung An (TP Cần Thơ) - cho rằng doanh nghiệp không phải không muốn vào các thị trường FTA, mà chủ yếu do thiếu đơn hàng và gặp nhiều rào cản kỹ thuật.
Theo ông Bình, các thị trường khó tính như châu Âu hay Nhật Bản yêu cầu quy trình sản xuất chặt chẽ, truy xuất nguồn gốc rõ ràng và chất lượng ổn định. Trong khi đó phần lớn doanh nghiệp trong nước vẫn chưa đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn này, nên thường lựa chọn thị trường truyền thống có điều kiện nhập khẩu dễ hơn.
"Bên cạnh đó ngành lúa gạo Việt Nam vẫn mang tính nhỏ lẻ, sản xuất phân tán, thiếu liên kết chuỗi. Việc đầu tư cho thương hiệu, công nghệ chế biến và tiêu chuẩn chất lượng còn hạn chế, khiến khả năng tiếp cận các thị trường cao cấp chưa tương xứng với tiềm năng", một doanh nghiệp ngành lúa gạo thừa nhận.
Dù dễ tiếp cận, các thị trường truyền thống lại tiềm ẩn nhiều rủi ro về giá. Theo ghi nhận, đã có thời điểm doanh nghiệp Việt Nam phải chịu lỗ khi xuất khẩu gạo sang Philippines do biến động thị trường.
Lãnh đạo một doanh nghiệp xuất khẩu gạo thừa nhận nhu cầu từ Philippines và Indonesia là "nhu cầu thực", giúp doanh nghiệp dễ tiêu thụ sản phẩm. Tuy nhiên việc lựa chọn thị trường này cũng đồng nghĩa với việc chấp nhận biên lợi nhuận thấp, thậm chí rủi ro thua lỗ, trong khi áp lực về giá thường chuyển sang người nông dân.
"Ngoài ra chi phí logistics, giá xăng dầu và vật tư đầu vào tăng cao cũng ảnh hưởng đến hiệu quả xuất khẩu. Những yếu tố này khiến doanh nghiệp khó mở rộng sang các thị trường đòi hỏi đầu tư lớn về tiêu chuẩn và quy trình sản xuất", vị này nói.
Một lãnh đạo Tập đoàn Tân Long cũng cho biết hoạt động xuất khẩu gạo vẫn diễn ra bình thường, không chịu ảnh hưởng trực tiếp từ thuế nhập khẩu tại các thị trường. Theo vị này, doanh nghiệp chủ yếu xuất khẩu theo điều kiện FOB (giao hàng lên tàu), nên trách nhiệm về thuế và thủ tục nhập khẩu thuộc về đối tác nước ngoài. Do đó doanh nghiệp không trực tiếp nắm rõ mức thuế tại từng thị trường, mà chủ yếu sản xuất và bán hàng theo nhu cầu của khách hàng.
"Điều này cho thấy hoạt động xuất khẩu gạo hiện nay vẫn mang tính "theo đơn hàng", phụ thuộc nhiều vào nhu cầu thị trường, thay vì chủ động định hướng chiến lược khai thác các thị trường FTA", vị này thừa nhận.
Các chuyên gia cho rằng để tận dụng hiệu quả các FTA, ngành lúa gạo Việt Nam cần chuyển đổi mạnh sang sản xuất quy mô lớn, nâng cao chất lượng và xây dựng thương hiệu. Doanh nghiệp cần đầu tư bài bản vào chuỗi sản xuất - chế biến - xuất khẩu, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc.
Đồng thời cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp trong việc khai thác các ưu đãi từ FTA trong bối cảnh nhu cầu gạo thế giới vẫn ở mức cao, cơ hội mở rộng thị trường vẫn còn lớn. "Nếu không thay đổi cách tiếp cận, ngành gạo Việt Nam có thể tiếp tục phụ thuộc vào các thị trường "dễ tính", với giá trị gia tăng thấp và rủi ro cao", một chuyên gia khuyến cáo.
Trong lễ ký kết chiều 18/5, DatVietVAC Group Holdings và Tổng Công ty Du lịch Sài Gòn (Saigontourist Group) cho biết sẽ hợp tác chiến lược trong 7 năm. Mục tiêu trọng tâm của liên minh này là thúc đẩy ngành công nghiệp văn hóa tại TP HCM thông qua việc mở rộng hệ sinh thái du lịch trải nghiệm kết hợp giải trí.
Theo thỏa thuận, hai đơn vị sẽ tập trung phát triển mô hình "concert tourism" (du lịch gắn với sự kiện âm nhạc) và "experiential entertainment" (giải trí trải nghiệm). Đây là xu hướng đang bùng nổ ở nhiều nước với các đêm nhạc của nghệ sĩ nổi tiếng trở thành động lực chính thu hút du khách, kéo theo sự tăng trưởng của dịch vụ lưu trú, ăn uống và vận tải.
Trong mối quan hệ này, DatVietVAC - nhà sản xuất show "Anh trai say hi" - đóng vai trò cung cấp nội dung, các đêm nhạc (concert), nghệ sĩ và cộng đồng người hâm mộ. Còn Saigontourist Group, với hệ thống khách sạn, khu nghỉ dưỡng và trung tâm hội nghị hoàn chỉnh, sẽ cung cấp hạ tầng và năng lực vận hành.
Hai doanh nghiệp dự kiến triển khai nhiều mô hình hợp tác mới tại TP HCM như hệ thống màn hình LED tương tác, trung tâm triển lãm sự kiện và đặc biệt là mô hình "bảo tàng nghệ sĩ". Các hoạt động lễ hội như đường hoa Tết với sự đồng hành của các thần tượng, những chuỗi concert, buổi gặp gỡ người hâm mộ (fan meeting) sẽ được tổ chức định kỳ, được kỳ vọng có thể gia tăng thời gian lưu trú và mức chi tiêu của du khách khi đến TP HCM.
Điểm nhấn mà cả hai doanh nghiệp muốn hướng tới là việc các sự kiện âm nhạc kể trên sẽ do dàn nghệ sĩ trong nước dẫn dắt, thay vì các thần tượng nước ngoài.
DatVietVAC cho rằng, khán giả có lòng tự tôn dân tộc nhưng suốt nhiều năm liền chưa có cơ hội dành tình cảm trọn vẹn cho nghệ sĩ nội địa vì thị trường chưa phát triển toàn diện. Tuy nhiên, các chương trình giải trí gần đây đã thay đổi cục diện khi đào tạo được thế hệ nghệ sĩ có trình độ và sức hút cao. Từ đó, khán giả có thể thần tượng nghệ sĩ trong nước, thúc đẩy nền kinh tế người hâm mộ (fan economy) phát triển.
Bà Nguyễn Thị Ánh Hoa, Chủ tịch Hội đồng thành viên Saigontourist Group, kỳ vọng sự kết hợp này sẽ tạo ra các sản phẩm tiếp cận phân khúc khách hàng trẻ - những người sẵn sàng chi tiêu cho các trải nghiệm gắn liền với thần tượng và văn hóa giải trí hiện đại. "Sự cộng hưởng này nhằm kiến tạo những giá trị mới cho du lịch thành phố, xây dựng được những mô hình mới kết hợp giữa công nghiệp văn hóa và du lịch", bà Hoa chia sẻ.
Ông Đinh Bá Thành, Chủ tịch sáng lập DatVietVAC, cho rằng ngành kinh tế này đang đứng trước bước ngoặt lớn khi Việt Nam phân định rõ ràng giữa phát triển văn hóa và phát triển công nghiệp văn hóa. Điểm khác biệt cốt lõi nằm ở vai trò kinh tế và khả năng tạo ra lợi nhuận của chúng.
Trước đây, phát triển văn hóa thường được xem là một "cost center" (trung tâm chi phí), tức là lĩnh vực chỉ tập trung vào việc chi tiêu ngân sách để bảo tồn và duy trì. Ngược lại, công nghiệp văn hóa là một "profit center" (trung tâm lợi nhuận), có khả năng tự tạo doanh thu và đóng góp cho nền kinh tế. Thay vì chỉ dừng lại ở các biểu cảnh nghệ thuật đơn thuần, công nghiệp văn hóa đại diện cho năng lực tạo ra giá trị kinh tế thực sự thông qua sáng tạo và các tài sản trí tuệ (IP).
Lãnh đạo DatVietVAC nói mục tiêu của công nghiệp văn hóa không chỉ là bảo tồn mà còn là phát triển các doanh nghiệp, sản phẩm văn hóa có tầm vóc quốc tế, đạt giá trị hàng tỷ USD. Ngành này cần đóng góp trực tiếp vào GDP quốc gia và hướng đến việc xuất khẩu văn hóa ra thế giới.
Thực tế trong nhiều năm qua, concert tourism đã trở thành mũi nhọn và động lực tăng trưởng mới của nhiều quốc gia. Tại Đông Nam Á, Thái Lan và Singapore là hai thị trường nổi bật.
Theo nghiên cứu của Đại học RMIT Việt Nam cuối năm 2023 - thời điểm concert Blackpink góp phần giúp Hà Nội thu hút hơn 170.000 lượt khách và mang đến doanh thu khoảng 630 tỷ đồng, tổ chức các concert quy mô lớn sẽ thu hút đa dạng khán giả trong nước và quốc tế, giúp tăng doanh thu du lịch tất cả lĩnh vực. Sự kiện cũng kích thích kinh tế từ việc đặt phòng lưu trú tăng, sử dụng dịch vụ vận chuyển, chi tiêu ăn uống và bán lẻ. Điều này cũng phát sinh nhiều cơ hội việc làm và củng cố kinh tế địa phương.
"Âm nhạc là ngôn ngữ toàn cầu và mọi người đi du lịch để giải trí. Chính vì vậy, du lịch âm nhạc đang trở thành công cụ phổ biến nhằm đa dạng hóa sản phẩm du lịch các nước", nghiên cứu này nhận định.
