“Không tồn tại ranh giới an toàn giữa khu vực hút thuốc và không hút thuốc trong không gian kín. Người không hút thuốc vẫn có nguy cơ hít phải khói thuốc thụ động dù đứng ngoài phòng hút thuốc”, Bà Đinh Thị Thu Thủy, Phó vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Y tế, nói tại hội thảo chuyên đề sau lễ phát động Ngày Thế giới không thuốc lá và Tuần lễ Quốc gia không thuốc lá năm 2026, hôm 29/5.
Báo cáo giám sát năm 2025 của Trường Đại học Y tế công cộng tại các cơ sở ăn uống, giải trí, nồng độ bụi mịn PM2.5 tại nơi cho phép hút thuốc lên tới 64,64 µg/m³, cao gần gấp 4 lần so với các địa điểm cấm hút thuốc hoàn toàn trong nhà (16,98 µg/m³).
Khảo sát năm 2026 tại sân bay, tàu hỏa và du thuyền cho thấy các khu vực dành riêng cho người hút thuốc (DSA) gần như không phát huy hiệu quả ngăn khói thuốc. Do dùng chung hệ thống thông gió và tác động từ việc đóng mở cửa, khói thuốc vẫn liên tục phát tán sang khu vực bên cạnh.
Nồng độ PM2.5 tại phòng hút thuốc trong sân bay lên tới 262,59 µg/m³, cao hơn 10 lần mức an toàn khuyến nghị của WHO, theo bà Thủy. Trên tàu hỏa, con số này là 121,76 µg/m³ và trên du thuyền là 63,79 µg/m³.
Từ thực trạng trên, các chuyên gia y tế và đại diện WHO khuyến nghị Việt Nam sớm sửa đổi quy định hiện hành, tiến tới loại bỏ hoàn toàn phòng hút thuốc trong nhà tại nhà hàng, khách sạn, sân bay và phương tiện công cộng nhằm bảo vệ quyền được hít thở không khí sạch của người dân.
Tại lễ phát động, chùa Bổ Đà (Bắc Ninh) – ngôi chùa cổ nổi tiếng miền Bắc, lưu giữ vườn tháp và kho mộc bản Phật giáo cổ lớn nhất Việt Nam, đón hàng chục nghìn lượt du khách và phật tử hành hương – được lựa chọn là nơi thí điểm mô hình du lịch không khói thuốc.
Theo kế hoạch kéo dài đến cuối năm 2026, toàn bộ khu vực di tích sẽ được lắp đặt biển báo cấm hút thuốc, pano tuyên truyền. Cán bộ quản lý và người dân địa phương được tập huấn về môi trường không khói thuốc. Các tình nguyện viên cũng sẽ nhắc nhở du khách nếu phát hiện hút thuốc trong khuôn viên chùa.
Ông Nguyễn Văn Bình, Phó giám đốc Sở Y tế Bắc Ninh, cho biết tỉnh đang mở rộng các mô hình “không khói thuốc” tại di tích, điểm du lịch và nơi công cộng nhằm xây dựng hình ảnh điểm đến văn minh, an toàn cho du khách. Giai đoạn 2026-2030, Bắc Ninh đặt mục tiêu giảm tỷ lệ hút thuốc ở nam giới xuống dưới 36%, đồng thời đưa tỷ lệ tiếp xúc khói thuốc thụ động trên phương tiện công cộng và trong trường học về 0%.
Còn bà Đoàn Thị Thu Huyền, Giám đốc Quốc gia Tổ chức Campaign for Tobacco-Free Kids tại Việt Nam, nói thực tiễn cho thấy môi trường không khói thuốc không làm giảm sức hút của các điểm đến di sản mà còn nâng cao trải nghiệm của nhân dân và du khách. Việc xây dựng chùa Bổ Đà thành điểm du lịch không khói thuốc được kỳ vọng sẽ góp phần lan tỏa thông điệp sống lành mạnh, hạn chế tác hại của hút thuốc lá thụ động tại cộng đồng.
WHO năm nay phát động chiến dịch toàn cầu với thông điệp “Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo”, kêu gọi các quốc gia tăng cường kiểm soát thuốc lá truyền thống và thuốc lá điện tử để bảo vệ giới trẻ khỏi nghiện nicotine.
Cảnh sát Chiba cho biết tình nghi là Miyuki Furukawa, 51 tuổi, trú tại thành phố Kashiwa. Cựu điều dưỡng Bệnh viện Kashiwa Tanaka bị bắt hôm 15/7, theo The Asahi Shimbun. Nhà chức trách cho hay Furukawa phủ nhận cáo buộc, khẳng định: "Tôi không pha trộn chất thải vào ống truyền". Tuy nhiên, các điều tra viên phát hiện lịch sử tìm kiếm trên điện thoại của bà này có các từ khóa đáng ngờ như: "Bơm phân vào người có chết không?".
Trong thông cáo đưa ra sau khi Furukawa bị bắt, Tập đoàn Y tế Aoikai, đơn vị vận hành bệnh viện, lên án mạnh mẽ hành vi này, đồng thời bày tỏ sự hối tiếc khi để xảy ra sự việc. Giám đốc bệnh viện, ông Tomonobu Hasegawa, cúi đầu xin lỗi công chúng trong cuộc họp báo ngày 16/7 vì đã không thể bảo vệ mạng sống của bệnh nhân.
Theo The Japan Times, nạn nhân trong vụ án là cụ ông Eiji Aita, 75 tuổi, trú tại thành phố Toride, tỉnh Ibaraki. Ông tử vong đêm 31/1 tại bệnh viện nơi Furukawa từng làm việc từ tháng 1/2025 đến tháng 2 năm nay. Kết quả khám nghiệm tử thi xác định nguyên nhân tử vong là do suy đa tạng vì nhiễm trùng máu, hệ quả từ việc lượng lớn vi khuẩn xâm nhập vào máu thông qua đường truyền dịch bị nhiễm bẩn.
Sự cố xảy ra trong ca trực đêm từ 17h ngày 29/1 đến 9h hôm sau của Furukawa trực và một trợ lý điều dưỡng khác (associate nurse). Cả hai cùng phụ trách một khu bệnh xá và chia đôi số lượng bệnh nhân để chăm sóc. Nạn nhân không thuộc danh sách chăm sóc trực tiếp của Furukawa song camera an ninh vẫn ghi lại cảnh bà này ra vào phòng bệnh nhân nhiều lần. Giải thích về điều đó, nghi phạm cho biết ghé qua vì lo lắng cho tình trạng của cụ ông.
Trợ lý điều dưỡng cho biết lúc 3h đi kiểm tra phòng bệnh vẫn ghi nhận tình trạng ông Aita bình thường nhưng chỉ khoảng một tiếng sau, cô phát hiện cụ ông đã rơi vào trạng thái nguy kịch với sắc mặt tái nhợt, thở hổn hển và kêu đau đớn. Nhận thấy dấu hiệu bất thường, cô đã thông báo cho điều dưỡng trưởng của bệnh viện đến hỗ trợ.
Tại hiện trường, điều dưỡng trưởng phát hiện dịch truyền đã chuyển sang màu nâu. Sau khi chụp ảnh lưu vết, người này lập tức rút đường truyền nhiễm bẩn, cho vào cốc vô trùng để bảo quản rồi thay ống truyền mới. Tuy nhiên chỉ vài phút sau, chiếc cốc đựng mẫu dịch truyền bị biến mất. Khi được hỏi, Furukawa trả lời đã mang nó về trạm trực. Tuy nhiên, chiếc cốc sau đó được tìm thấy tại trạm trực lại chứa chất lỏng màu đỏ cam. Tối ngày 30/1, tình trạng của bệnh nhân chuyển biến xấu, huyết áp tụt dốc nghiêm trọng. Cụ ông qua đời vào đêm hôm sau.
Nhận thấy đây là một ca tử vong bất thường, bệnh viện đã trình báo cảnh sát hôm 1/1. Kết quả phân tích sau đó của cơ quan chức năng xác nhận chất lỏng màu nâu có khả năng cao là phân người. Các điều tra viên nhận định nguồn chất thải này được lấy ngay trong bệnh viện. Cảnh sát cho biết nghi phạm Furukawa từng lui tới một khu vực có chứa chất thải nhưng từ chối tiết lộ địa điểm cụ thể vì vụ án đang trong quá trình điều tra.
Sau khi sự việc xảy ra, bệnh viện đã đình chỉ công tác cả Furukawa và trợ lý điều dưỡng cùng ca trực. Nữ điều dưỡng này sau đó được phục chức do cảnh sát xác định không liên quan đến vụ án. Sau khi chủ động xin nghỉ việc tại Bệnh viện Kashiwa Tanaka vào cuối tháng 2, Furukawa đã chuyển sang làm tại một bệnh viện khác ở Tokyo trước khi bị bắt giữ.
Hiện tại, cảnh sát tỉnh Chiba tiếp tục điều tra làm rõ các chi tiết liên quan gồm động cơ gây án của Furukawa cũng như cách thức nghi phạm này thu thập nguồn chất thải để thực hiện hành vi sát hại bệnh nhân.
Vụ việc làm dấy lên làn sóng lo ngại về vấn đề y đức. Lãnh đạo bệnh viện cho biết đã rà soát lại hồ sơ của 6 bệnh nhân khác tử vong trong các ca trực đêm có mặt Furukawa nhưng không phát hiện dấu hiệu bất thường.
Khi được hỏi về giải pháp ngăn ngừa những vụ việc tương tự trong tương lai, các quan chức bệnh viện thừa nhận đây là điều cực kỳ khó khăn, ngay cả khi có thay đổi chế độ phân ca trực. "Bản chất của ngành y vốn được xây dựng trên nền tảng y đức và lòng tốt của các nhân viên y tế", một người nói.
Bình Minh (Theo The Japan Times, The Asahi Shimbun, The Japan News)
Bác sĩ Lương Trình Siêu, Trưởng khoa Tiêu hóa và Gan mật tại Bệnh viện Quản lý Sức khỏe Bắc Đầu (Đài Loan), mới đây chia sẻ trường hợp một thanh niên có thói quen uống trà sữa gần như mỗi ngày, đồng thời thích ăn đồ ngọt và ăn đêm. Trong một lần kiểm tra sức khỏe, chỉ số men gan (GPT/ALT) của anh tăng vọt lên mức 120, gấp nhiều lần so với ngưỡng bình thường là 17. Bệnh nhân được chẩn đoán gan nhiễm mỡ nặng và bắt đầu xuất hiện tình trạng xơ hóa.
Đối mặt với cuộc khủng hoảng sức khỏe, chàng trai quyết tâm từ bỏ ba thói quen ăn uống tai hại, đồng thời tuân thủ nghiêm ngặt chế độ dinh dưỡng và tập luyện. Chỉ sau 5 tháng, cân nặng của anh đã giảm từ 91 kg xuống còn 78 kg. Không chỉ lấy lại vóc dáng thon gọn, tình trạng gan nhiễm mỡ của anh cũng biến mất, các chỉ số men gan hồi phục về mức an toàn và ngay cả tình trạng xơ hóa gan vốn nguy hiểm cũng được đảo ngược thành công.
Gan nhiễm mỡ không chỉ đơn thuần là tình trạng tích tụ mỡ tại gan, mà còn là dấu hiệu cảnh báo hệ chuyển hóa của toàn cơ thể đang suy yếu. Theo bác sĩ Lương Trình Siêu, với tỷ lệ cứ 3 người Đài Loan thì có một người mắc bệnh, gan nhiễm mỡ được xác định khi lượng mỡ chiếm quá 5% trọng lượng gan. Dù thường diễn biến âm thầm và không có triệu chứng rõ rệt, nhưng nó là minh chứng cho thấy cơ thể đang gặp các bất thường về chuyển hóa.
Trước đây, giới y khoa thường chia gan nhiễm mỡ thành hai nhóm: do rượu và không do rượu. Tuy nhiên, từ năm 2020, Hiệp hội Nghiên cứu Gan thế giới đã chính thức đổi tên căn bệnh này thành "bệnh gan nhiễm mỡ liên quan đến chuyển hóa", cho thấy gan nhiễm mỡ có mối quan hệ không thể tách rời với hội chứng chuyển hóa. Những đối tượng thuộc nhóm nguy cơ cao thường gồm người thừa cân có chỉ số BMI từ 23 trở lên, người mắc tiểu đường type 2 hoặc có từ hai bất thường chuyển hóa trở lên như tăng triglyceride, giảm cholesterol tốt (HDL), tiền tiểu đường hoặc chỉ số viêm CRP tăng cao.
Trong các kỳ khám sức khỏe định kỳ, nhiều người thường lầm tưởng chỉ số men gan bình thường nghĩa là cơ thể vẫn khỏe mạnh. Tuy nhiên, bác sĩ Lương nhấn mạnh gan nhiễm mỡ ở giai đoạn đầu thường diễn biến âm thầm và có thể ẩn mình ngay cả khi kết quả xét nghiệm máu cho thấy các chỉ số vẫn ổn định. Nếu bị ngó lơ, bệnh sẽ tiến triển theo ba giai đoạn nguy hiểm: từ xơ hóa gan sang xơ gan và cuối cùng là ung thư gan. Đáng lo hơn, do những rối loạn chuyển hóa đi kèm, bệnh nhân gan nhiễm mỡ có nguy cơ tử vong vì các bệnh lý tim mạch như đột quỵ hay nhồi máu cơ tim cao hơn nhiều so với ung thư gan.
Giải đáp thắc mắc tại sao nhiều người ăn chay, kiêng đồ chiên rán và không uống rượu vẫn mắc bệnh, bác sĩ Lương chỉ ra rằng thủ phạm chính là đồ uống có đường và tinh bột tinh chế. Đặc biệt, đường fructose có nhiều trong trà sữa, nước trái cây và bánh kẹo khi vào cơ thể sẽ được gan chuyển hóa gần như hoàn toàn thành triglyceride để lưu trữ dưới dạng mỡ. Do đó, ngay cả khi không tiêu thụ chất béo, việc nạp quá nhiều đường vẫn khiến gan tích mỡ trầm trọng.
Hiện nay, y học vẫn chưa có thuốc đặc trị để loại bỏ hoàn toàn gan nhiễm mỡ, vì vậy giảm cân được coi là phương pháp hiệu quả nhất. Các nghiên cứu xác nhận rằng việc giảm 5% trọng lượng cơ thể có thể cải thiện đáng kể tình trạng nhiễm mỡ và nếu giảm được 7%, mức độ viêm nhiễm hoặc xơ hóa gan cũng sẽ được thuyên giảm rõ rệt. Để bảo vệ gan và phục hồi sức khỏe, mỗi người cần nắm vững ba nguyên tắc cốt lõi, đó là điều chỉnh thực đơn bằng cách cắt giảm tối đa đường và tinh bột tinh chế, duy trì thói quen tập thể dục đều đặn để tiêu hao năng lượng và kiên trì kiểm soát cân nặng ở mức ổn định.
Hàu là loại hải sản "vua" đối với sinh lý phái mạnh. Ngoài sắt, vitamin, protein..., hàu giàu kẽm, một trong những thành phần quan trọng giúp cơ thể sản sinh hormone sinh dục nam testosterone, tăng sản xuất tinh trùng cũng như ham muốn tình dục, hỗ trợ tình trạng xuất tinh sớm. Hàu còn giúp cơ thể tăng dopamin nên nam giới ăn sẽ tăng hưng phấn.
Tuy nhiên, hàu là món ăn mang tính hỗ trợ cơ thể chứ không phải để điều trị bệnh lý. Người bị xuất tinh sớm hay yếu sinh lý, rối loạn cương không thể chỉ ăn hàu mỗi ngày là khỏi bệnh. Bổ sung hàu quá mức còn dẫn đến thừa kẽm, có thể gây buồn nôn, đau bụng và tiêu chảy, đắng miệng. Ăn quá nhiều hàu sẽ làm tăng lượng cholesterol, dẫn đến nguy cơ cao mắc các bệnh nguy hiểm như tim mạch, huyết áp, đột quỵ.
Đặc biệt, hàu sống chứa nhiều vi khuẩn, ký sinh trùng, ấu trùng sán, cần chế biến sạch trước khi ăn. Do đó, nhiều người "càng ăn, càng yếu". Các thực phẩm khác như lòng đỏ trứng, giá sống... cũng tương tự.
Để biết chính xác tình trạng bệnh và điều trị hiệu quả, cần đến bệnh viện để bác sĩ kiểm tra, xét nghiệm, thậm chí liệu pháp tâm lý.
Ngoài ra, nên tập thể dục thường xuyên, hạn chế rượu bia, ăn uống và sinh hoạt khoa học giúp tăng hormone testosterone, cải thiện phong độ. Tuyệt đối không tự điều trị hay áp dụng biện pháp truyền miệng dẫn đến "tiền mất, tật mang".
