Chính phủ vừa ban hành Nghị định 174/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, giao dịch điện tử và công nghệ thông tin. Theo điểm d khoản 1 Điều 95, hành vi lợi dụng mạng xã hội để cung cấp, chia sẻ tác phẩm báo chí mà không được sự đồng ý của chủ thể quyền sở hữu trí tuệ có thể bị phạt từ 20-30 triệu đồng, đồng thời buộc gỡ bỏ nội dung vi phạm.
Quy định có hiệu lực từ ngày 1/7.
Nhiều người băn khoăn liệu việc chia sẻ bài báo trên Facebook, Zalo hay các nền tảng mạng xã hội có bị xử phạt hay không?
Trao đổi với phóng viên Dân trí, luật sư Trương Thanh Đức – Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty Luật BASICO, Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam – cho rằng cần hiểu đúng bản chất của quy định để tránh những cách diễn giải gây hoang mang trong dư luận.
Theo ông Đức, mục tiêu của pháp luật không phải là ngăn cản người dân lan tỏa thông tin báo chí chính thống mà là bảo vệ quyền bản quyền của báo chí.
“Báo chí được tạo ra để phục vụ công chúng. Người dân chia sẻ những thông tin hữu ích, có giá trị cho cộng đồng thì không phải là đối tượng mà quy định hướng tới xử lý”, ông nói.
Theo luật sư Đức, điều cần phân biệt là hành vi chia sẻ thông tin với hành vi khai thác nội dung báo chí nhằm mục đích thương mại hoặc trục lợi.
Ông Đức cho rằng các fanpage, website hoặc tài khoản mạng xã hội sao chép bài viết, hình ảnh, video của cơ quan báo chí rồi đăng lại để thu hút lượt xem, bán quảng cáo hoặc kiếm doanh thu mới là những trường hợp cần xử lý nghiêm vì xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
“Cái bị cấm là hành vi lợi dụng sản phẩm báo chí để kiếm lợi từ công sức và chi phí của người khác. Không nên hiểu rằng người dân chỉ cần bấm nút chia sẻ một bài báo là có thể bị phạt”, ông nhấn mạnh.
Đồng quan điểm, luật sư Hoàng Hà (Đoàn Luật sư TPHCM) cho rằng Nghị định 174 là công cụ nhằm xử lý hành vi đăng tải, khai thác trái phép tác phẩm báo chí trên môi trường mạng, chứ không phải cấm công chúng chia sẻ thông tin chính thống.
Theo ông Hà, hành vi có nguy cơ vi phạm thường là sao chép toàn bộ hoặc phần lớn nội dung bài báo, ảnh, video, đồ họa rồi đăng lại trên fanpage, website hoặc các nền tảng mạng xã hội mà không được phép.
Các hình thức “xào nấu” nội dung, đổi tiêu đề, cắt ghép bài viết, đọc lại nguyên văn bài báo để làm video hoặc sử dụng nội dung báo chí nhằm thu hút tương tác, quảng cáo, kiếm tiền cũng có thể bị xem xét xử lý.
Ngược lại, luật sư Hà cho rằng, việc chia sẻ đường link dẫn về bài báo gốc kèm nhận xét hoặc bình luận cá nhân về cơ bản không phải là hành vi sao chép tác phẩm.
“Chia sẻ link bài báo là dẫn người đọc đến nguồn chính thức. Điều này hoàn toàn khác với việc lấy nội dung báo chí để đăng lại trên nền tảng của mình”, luật sư Hoàng Hà phân tích.
Ông Hà cũng lưu ý rằng nhiều người đang hiểu chưa đúng về khái niệm “dẫn nguồn”. Việc ghi nguồn không đồng nghĩa với việc được phép đăng lại toàn bộ nội dung.
Theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ, việc trích dẫn tác phẩm chỉ được chấp nhận trong những giới hạn hợp lý, phục vụ mục đích bình luận, nghiên cứu hoặc minh họa, đồng thời không làm ảnh hưởng đến việc khai thác bình thường của tác phẩm gốc.
“Nếu đăng lại toàn văn hoặc phần lớn nội dung bài báo thì việc ghi nguồn không đủ để hợp pháp hóa hành vi đó và vẫn có thể bị xử phạt”, ông Hà nói.
Bảo vệ bản quyền báo chí không mâu thuẫn với quyền tiếp cận thông tin
Đề cập tới ý kiến cho rằng việc tăng cường bảo vệ bản quyền báo chí có thể ảnh hưởng đến khả năng lan tỏa thông tin chính thống, luật sư Trương Thanh Đức cho rằng 2 mục tiêu này không hề mâu thuẫn.
Theo ông Đức, quyền sở hữu trí tuệ là một loại tài sản cần được bảo vệ để khuyến khích sáng tạo và đầu tư vào các sản phẩm nội dung chất lượng.
“Bảo vệ bản quyền không phải để hạn chế người dân tiếp cận thông tin mà để ngăn chặn hành vi chiếm dụng thành quả lao động trí tuệ của người khác”, ông Đức nói.
Luật sư Hoàng Hà nhận định tình trạng sao chép, hoặc sử dụng nội dung báo chí để tạo ra các sản phẩm phái sinh như đọc lại, tạo thành video, bài đăng… đã tồn tại nhiều năm và đang gây ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của các cơ quan báo chí.
Theo ông Hà, việc các trang mạng xã hội, các cá nhân sử dụng lại nội dung báo chí để thu hút người xem không chỉ làm thất thoát nguồn thu mà còn tiềm ẩn nguy cơ bóp méo thông tin, tạo môi trường cạnh tranh thiếu lành mạnh với báo chí chính thống.
Vì vậy, Nghị định 174 được kỳ vọng sẽ góp phần tăng cường bảo vệ quyền tác giả trên môi trường số, đồng thời nâng cao ý thức tôn trọng bản quyền trong xã hội.
Các luật sư đều khuyến nghị người dân nên chia sẻ bài báo thông qua đường link chính thức, hạn chế sao chép toàn văn hoặc đăng lại phần lớn nội dung khi chưa được phép của chủ sở hữu quyền tác giả.
Đây là cách vừa bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công chúng, vừa tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ của cơ quan báo chí và tác giả.
Giữa trưa ngày cuối tháng 4, ông Quân gặp một thanh niên dắt xe máy trên đoạn đường vắng qua khu công nghiệp thuộc huyện Đức Hòa, Long An. Ông lái xe tải tấp vào lề, hỏi thăm. Chàng trai cho biết xe máy cán phải đinh, xịt lốp. Khu vực này không có tiệm sửa nên anh phải đi bộ hơn hai km.
Người đàn ông 56 tuổi mở thùng xe tải lấy túi đồ nghề dụng cụ tháo bánh. Xác định vết thủng quá lớn không thể vá, ông thay săm mới và bàn giao xe sau 15 phút. Người thanh niên ngỏ ý gửi tiền nhưng ông Quân từ chối.
Hơn một năm qua hàng trăm trường hợp tương tự đã được ông Nguyễn Đức Quân giúp đỡ trên nhiều tuyến đường của TP HCM.
Việc làm thiện nguyện xuất phát từ một vụ tai nạn của chính ông. Quê Phú Thọ, ông nhập ngũ năm 1988, sau đó chuyển vào phường Dĩ An, TP HCM lập nghiệp bằng nghề vận tải. Đầu năm 2025, xe tải của ông cán phải đinh tại ngã tư Bình Phước (TP Thủ Đức), mất lái và tông vào dải phân cách.
"Sau lần suýt mất mạng, tôi nghĩ cần làm gì đó để không ai gặp nạn giống mình nữa", ông nói.
Ông Quân mua nam châm gắn vào hai thanh sắt dài 1,8 m dưới gầm xe để tự động hút các vật sắc nhọn trên mặt đường mỗi khi xe di chuyển. Tận dụng kinh nghiệm sửa xe máy, ông mua thêm vỏ và ruột xe để thay, vá miễn phí cho người đi đường. Giá ruột xe 40.000-45.000 đồng mỗi cái với xe máy và 30.000 đồng với xe đạp. Ông cũng mang theo một can xăng để hỗ trợ người hết xăng, mỗi tháng dành hai triệu cho các chi phí này.
Tháng 4/2025, chiếc xe tải 4,5 tấn của gia đình được dán dòng chữ "Hút đinh từ thiện, vá vỏ thay ruột Honda miễn phí". Mỗi tuần năm ngày, ông chở hàng đến các khu công nghiệp ở TP HCM, Bình Dương, Vũng Tàu, Long An và Đồng Nai, kết hợp việc hút đinh dọc đường. Mỗi tháng, ông thu gom khoảng 30 kg sắt vụn, đinh và hỗ trợ hàng chục trường hợp hư xe.
Thời gian đầu, bạn bè gọi ông là "Quân khùng" vì làm việc không công. Bà Phạm Thị Vân, vợ ông, cho biết ban đầu gia đình lo lắng khi ông đi sớm về khuya. Nhưng sau vài chuyến đi cùng, bà thay đổi suy nghĩ.
Bà kể, trong một lần hai vợ chồng dừng giúp một nam thợ hồ bị thủng lốp trên đường Lê Thị Riêng, quận 12 lúc 22h trong khi điện thoại hết pin, túi không có tiền. Khi được sửa xong, anh tặng lại vợ chồng ông Quân chai nước ngọt đang cầm trên tay. "Khoảnh khắc đó khiến chúng tôi rất hạnh phúc", bà nói.
Bà Xuân Thu, 70 tuổi, hàng xóm ông Quân thường xuyên thấy vợ chồng ông mang túi đồ nghề lên xe từ sáng sớm. Chiều về, họ lại mang bao tay đứng bên bãi đất trống gỡ đinh, mảnh sắt bám vào nam châm dưới gầm xe. Bà cũng chứng kiến ông Quân nhiều lần giúp học sinh trường THCS gần đó vá hoặc thay ruột xe đạp miễn phí để các em kịp giờ học.
Ông Trần Vụ, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh phường Dĩ An, cho biết việc làm của ông Quân diễn ra đều đặn, tự nguyện và tạo ảnh hưởng tích cực trong khu vực, nên hội đã ghi nhận và động viên. Thời điểm dịch Covid-19, ông cùng gia đình tham gia chở lương thực, nhu yếu phẩm vào các điểm phong tỏa.
Giữa năm ngoái, trong một chuyến chở hàng lúc 20h, ông Quân gặp một thợ hàn dắt xe máy trên đường vắng. Ông dừng xe và ngỏ ý thay săm mới, nhưng người thợ chỉ xin vá tạm để kịp về nhà và từ chối nhận săm mới, muốn nhường phần đó cho người khác cần hơn.
"Tôi học được nhiều điều từ những người tốt xung quanh và trân trọng cách họ biết nghĩ cho người khác", ông Quân nói.
Gần 2.000 người mang họ O'Sullivan và Sullivan đã hội tụ từ nhiều quốc gia trên thế giới và quy tụ tại Ireland để tạo nên cuộc tụ họp lớn nhất từng được ghi nhận của những người cùng một họ. Đại diện của Kỷ lục Guinness Thế giới đã xác nhận thành tích này,
“Với tổng cộng 1.848 người tham gia, gia tộc mang họ O'Sullivan chính thức trở thành chủ nhân mới của Kỷ lục Guinness Thế giới. Xin chúc mừng", đại diện của Guinness thông báo trước đám đông đang reo hò.
Thành tích này đã vượt qua kỷ lục trước đó do những người mang họ Gallagher thiết lập vào năm 2007, khi 1.488 người cùng họ tập trung tại County Donegal (Ireland).
Được biết, O'Sullivan và Sullivan là những họ rất phổ biến tại hạt Cork cũng như khu vực Tây Nam của Ireland. Nhiều người thuộc cộng đồng người Ireland ở nước ngoài cũng trở về tham dự nhằm góp phần nâng số lượng người tham gia. Để được tính vào kỷ lục, họ phải xuất trình hộ chiếu nhằm chứng minh họ của mình.
“Tại nơi tôi sống tại Boston ở Mỹ, có rất nhiều người mang họ Sullivan, nhưng cảnh tượng này thực sự khó tin,” ông Kevin Sullivan, 75 tuổi, cho biết khi nhìn dòng người đổ về ngôi trường tiểu học nơi sự kiện được tổ chức.
Vị cựu giám đốc công nghệ thông tin nhận thấy bất cứ ở đâu khi gặp người mang họ Sullivan hoặc O'Sullivan đều mang cho ông cảm giác rất đặc biệt.
Những người tham gia lần lượt đi qua các cổng kiểm đếm để xác định số lượng ban đầu, trước khi các quan chức tiến hành kiểm tra và đếm lại cẩn thận nhằm đưa ra con số chính thức.
Bà Mary Sullivan, một trong số nhiều người Mỹ có gốc gác Ireland tham dự sự kiện cho biết đã di chuyển quãng đường dài nhằm kịp góp mặt trong buổi xác lập kỷ lục.
“Tôi cảm thấy may mắn khi lớn lên trong đại gia đình mang họ Sullivan hay O'Sullivan. Chúng ta là một tập thể không thể bị đánh bại,” bà nói trước đám đông.
Một trong những người tham dự đến từ khoảng cách xa nhất là anh Michel Sanchez O'Sullivan. Người đàn ông cho biết, ông nội mình là một người mang họ O'Sullivan, sinh sống tại thành phố New York (Mỹ) trước khi chuyển tới Mexico định cư.
Khi cõng con gái trên vai, người đàn ông 35 tuổi này tiết lộ, theo những thông tin anh nắm được, gia đình của anh là những người mang họ O'Sullivan duy nhất ở Mexico. Anh thấy hạnh phúc khi được trở về để khám phá cội nguồn Ireland của mình và gặp gỡ những thành viên khác trong đại gia đình.
Được biết, sự kiện không chỉ được ví như cuộc họp họ đông nhất thế giới, mà còn trở thành dịp hiếm có để những người cùng dòng họ từ khắp nơi trên thế giới tìm về cội nguồn, gắn kết với nhau.
Theo thống kê của Family Names với cơ sở dữ liệu họ toàn cầu, họ Vương (Wang) hiện là một trong những họ phổ biến nhất thế giới với hơn 100 triệu người mang họ này. Họ Vương có nghĩa là "Vua" trong tiếng Trung, chủ yếu xuất hiện phổ biến tại Trung Quốc. Họ này cũng đứng thứ 2 về độ phổ biến ở Đài Loan (Trung Quốc) và Hong Kong (Trung Quốc).
Nguồn gốc của họ Wang bắt nguồn từ Hoàng gia và quý tộc Trung Quốc cổ đại. Ban đầu, họ này được ban cho con cháu của hoàng tộc trong thời nhà Chu (1046 Trước công nguyên - 256 Trước công nguyên). Cái tên này tượng trưng cho quyền lực, sự lãnh đạo và sự tôn trọng.
Họ Wang chiếm ưu thế trong thống kê toàn cầu. Được biết, họ này có nhiều cách viết Latin khác nhau tùy thuộc vào phương ngữ, bao gồm cả cách viết là Wong ở những vùng nói tiếng Quảng Đông.
Bột sắn dây được chiết xuất từ củ sắn dây và thường được chế biến theo phương pháp thủ công truyền thống. Trong thành phần của loại bột này có khoảng 60% là tinh bột, cùng nhiều hợp chất chống oxy hóa thuộc nhóm isoflavones và triterpenoids như puerarin, puerosid A, puerosid B và một số hoạt chất olean triterpene khác.
Về giá trị dinh dưỡng, trung bình một muỗng bột sắn dây khoảng 9 gram cung cấp khoảng 30 calo và 8 gram carbohydrate, phù hợp dùng trong chế độ ăn uống hỗ trợ thanh nhiệt nếu sử dụng đúng cách.
Hỗ trợ hệ tiêu hóa: Bột sắn dây chứa tinh bột kháng, có lợi cho hệ vi sinh đường ruột, giúp cải thiện hoạt động tiêu hóa và hỗ trợ bảo vệ niêm mạc ruột. Đồng thời, thành phần này cũng góp phần hỗ trợ kiểm soát nguy cơ kháng insulin.
Hỗ trợ cải thiện làn da: Một số hoạt chất như daidzein trong bột sắn dây có đặc tính kháng viêm, kháng khuẩn, giúp hỗ trợ giảm mụn, rôm sảy và cải thiện tình trạng da.
Hỗ trợ tuần hoàn và hệ thần kinh: Hoạt chất puerarin được cho là có tác dụng hỗ trợ giảm đau đầu, ù tai và góp phần cải thiện lưu thông máu, từ đó hạn chế nguy cơ hình thành huyết khối.
Chống oxy hóa, hỗ trợ làm đẹp da: Bột sắn dây giàu isoflavonoid giúp làm chậm quá trình lão hóa, hỗ trợ cải thiện sắc tố da, góp phần làm mờ thâm nám và giúp da khỏe mạnh hơn.
Dù mang lại nhiều lợi ích, nhưng với những nhóm người dưới đây, việc sử dụng bột sắn dây cần được cân nhắc kỹ lưỡng.
Người đang bị cảm lạnh, cơ thể nhiễm hàn: Theo Đông y, bột sắn dây có tính mát mạnh. Vì vậy, những người đang bị cảm lạnh, sợ lạnh, đau bụng do nhiễm lạnh hoặc cơ thể suy nhược dễ bị ảnh hưởng nếu dùng nhiều. Việc uống bột sắn dây trong lúc cơ thể đang nhiễm hàn có thể khiến tình trạng mệt mỏi, lạnh bụng hoặc khó chịu kéo dài hơn.
Người huyết áp thấp, hay chóng mặt: Một số hoạt chất trong bột sắn dây có thể làm giãn mạch, hỗ trợ hạ nhiệt cơ thể. Tuy nhiên, điều này lại không phù hợp với người vốn có huyết áp thấp. Nếu sử dụng quá nhiều, đặc biệt vào buổi sáng khi chưa ăn uống đầy đủ, người dùng dễ gặp tình trạng hoa mắt, mệt lả hoặc tụt huyết áp.
Phụ nữ mang thai cần đặc biệt cẩn trọng: Phụ nữ mang thai không phải lúc nào cũng phù hợp để uống bột sắn dây. Trong trường hợp cơ thể đang mệt mỏi, lạnh bụng hoặc có dấu hiệu tụt huyết áp, việc sử dụng có thể khiến cơ thể thêm suy yếu.
Đặc biệt, nếu thai phụ có dấu hiệu động thai hoặc tử cung co bóp bất thường thì càng nên tránh dùng. Tốt nhất, phụ nữ mang thai nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi bổ sung loại thực phẩm này vào chế độ ăn.
Trẻ nhỏ không nên uống bột sắn dây sống: Nhiều gia đình có thói quen pha bột sắn dây sống cho trẻ uống để giải nhiệt. Tuy nhiên, điều này có thể khiến trẻ bị lạnh bụng, tiêu chảy hoặc rối loạn tiêu hóa do hệ tiêu hóa của trẻ còn non yếu. Nếu muốn cho trẻ dùng, nên nấu chín để giảm tính hàn và giúp cơ thể dễ hấp thu hơn.
Người cơ thể suy nhược, thường xuyên lạnh tay chân: Những người hay bị lạnh người, tay chân lạnh hoặc cơ thể thiếu năng lượng cũng không nên lạm dụng bột sắn dây.
Việc dùng thường xuyên có thể khiến cơ thể thêm mệt mỏi, giảm cảm giác ngon miệng và ảnh hưởng đến khả năng hấp thu dinh dưỡng.
