PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hào, Chủ tịch Hội Da Liễu TP HCM, tại hội nghị khoa học thường niên Hội Da Liễu TP HCM lần thứ 22 ngày 31/5, cho biết y học tái tạo đang trở thành xu hướng nổi bật trong da liễu và thẩm mỹ nội khoa, với sự bùng nổ của các công nghệ như huyết tương giàu tiểu cầu (PRP), exosome, tế bào gốc hay các chất kích thích sinh học. Tuy nhiên, đây vẫn là lĩnh vực tương đối mới, trong khi không ít cơ sở làm đẹp đang thổi phồng công dụng các liệu pháp “tái tạo” vượt xa bằng chứng khoa học.
“Không nên để marketing đi trước bằng chứng khoa học, cũng không nên để kỳ vọng của bệnh nhân đi trước sự an toàn của công nghệ”, bác sĩ nói.
Theo bác sĩ Hào, y học tái tạo mới phát triển khoảng 20-30 năm nhưng đã nhanh chóng ảnh hưởng đến nhiều lĩnh vực y khoa, trong đó có da liễu. Nếu trước đây làm đẹp chủ yếu tập trung “xóa nhăn”, “làm đầy” hay che khuyết điểm, hiện nay mục tiêu là phục hồi chất lượng da từ bên trong, hỗ trợ tái tạo mô bị tổn thương do lão hóa, bệnh tật hoặc sẹo.
Trong da liễu, các ứng dụng phổ biến gồm trẻ hóa da, cải thiện sẹo rỗ, hỗ trợ điều trị rụng tóc, phục hồi da tổn thương hay một số rối loạn sắc tố. Da đặc biệt phù hợp với y học tái tạo nhờ khả năng tự phục hồi tự nhiên, đồng thời bác sĩ có thể dễ dàng quan sát, đánh giá hiệu quả điều trị trực tiếp trên bề mặt da.
Báo cáo tại hội nghị, TS.BS Trần Nguyên Ánh Tú cho biết điểm khác biệt của thẩm mỹ tái tạo là không chỉ đưa một chất vào da để tạo hiệu quả tức thì mà hướng đến điều hòa môi trường sinh học của mô, kích thích tăng sinh collagen, hỗ trợ lành thương và cải thiện cấu trúc nền của da theo thời gian. Ví dụ, hyaluronic acid không chỉ giúp giữ nước hay làm đầy mà còn liên quan đến chất lượng mô da; calcium hydroxylapatite có vai trò kích thích tăng sinh collagen, hỗ trợ tái cấu trúc mô lâu dài.
Hiện nhiều bài toán khó trong da liễu đã có hướng giải quyết mới. Với nám má, thay vì lột tẩy hay laser phá hủy sắc tố khiến da mỏng yếu, xu hướng hiện nay tập trung phục hồi màng đáy và lớp bì. Với lão hóa, y học tái tạo cổ vũ xu hướng “tiền trẻ hóa”. Quá trình suy giảm collagen (khoảng 1% mỗi năm) bắt đầu từ tuổi 25, do đó can thiệp sớm giúp bảo vệ cấu trúc da trước khi nếp nhăn hay chảy xệ xuất hiện. Những tình trạng từng bị xem là “bó tay” như sẹo rỗ lâu năm nay cũng có thể cải thiện 70-90%.
Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo sự bùng nổ của thị trường làm đẹp khiến nhiều thuật ngữ như “tế bào gốc”, “exosome”, “tái tạo” đang bị sử dụng quá mức. Theo bác sĩ Hào, không phải sản phẩm nào gắn nhãn exosome cũng giống nhau, cũng như không phải công nghệ nào được quảng cáo là “tái tạo da” đều hiệu quả như cam kết.
Ông lấy ví dụ với PRP – kỹ thuật lấy máu tự thân, ly tâm để thu huyết tương giàu tiểu cầu rồi đưa trở lại da nhằm kích thích phục hồi. Trên lý thuyết, phương pháp này có tiềm năng trong trẻ hóa, trị sẹo rỗ, rụng tóc, song hiệu quả phụ thuộc nhiều yếu tố như quy trình ly tâm, nồng độ tiểu cầu, kỹ thuật tiêm và chỉ định phù hợp.
“Hiện chưa có sự chuẩn hóa hoàn toàn trong cách sử dụng PRP, nên hiệu quả có thể khác nhau đáng kể giữa các cơ sở”, ông nói.
Tương tự, với công nghệ tế bào gốc, hiện Việt Nam chưa cấp phép ứng dụng trực tiếp trong làm đẹp thẩm mỹ, dù một số quốc gia khác đã triển khai. Việc truyền thông lập lờ khái niệm “tế bào gốc” dễ khiến người tiêu dùng lầm tưởng và gặp rủi ro. Exosome – công nghệ đang được quảng bá mạnh – cũng cần được nhìn nhận thận trọng, bởi hiện chưa có sản phẩm exosome nào được Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) công nhận rộng rãi cho mục đích thẩm mỹ.
TS.BS Trần Nguyên Ánh Tú cho rằng nhiều nghiên cứu về exosome, tế bào gốc hay các công nghệ tái tạo hiện còn quy mô nhỏ, thiếu thử nghiệm lâm sàng lớn và dữ liệu theo dõi dài hạn.
Các chuyên gia khuyến cáo người dân không nên tin tuyệt đối vào quảng cáo “trẻ hóa thần tốc”, “phục hồi hoàn toàn” hay “trẻ lại 10 tuổi” sau vài liệu trình. Khi tiếp cận dịch vụ trẻ hóa, phục hồi da cần tìm hiểu kỹ sản phẩm có được Bộ Y tế cấp phép lưu hành hay không và được cấp phép ở dạng nào (bôi, uống hay tiêm). Việc làm đẹp bằng công nghệ cao cần được thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa tại cơ sở y tế được cấp phép, tránh tình trạng “tiền mất, tật mang” vì tin lời quảng cáo.
Trứng là một trong những thực phẩm phổ biến và linh hoạt. Tuy nhiên, việc bảo quản sai hoặc nhận biết nhầm trứng hỏng có thể làm tăng nguy cơ ngộ độc thực phẩm. Hiểu đúng về thời hạn sử dụng, cách bảo quản và dấu hiệu trứng hỏng giúp đảm bảo an toàn sức khỏe và tránh lãng phí.
Vì sao trứng bị hỏng?
Trứng có thể bị hỏng do vi khuẩn xâm nhập, phổ biến nhất là salmonella - nguyên nhân gây ngộ độc thực phẩm.
Ở trạng thái tự nhiên, vỏ trứng có một lớp màng bảo vệ giúp ngăn vi khuẩn. Tuy nhiên, lớp này có thể bị mất đi khi trứng bị rửa hoặc sau khi luộc. Theo thời gian, trứng cũng giảm chất lượng do mất nước và khí qua vỏ. Túi khí bên trong trứng lớn dần, theo thời gian, lòng trắng (albumin) trở nên loãng hơn, không còn độ dẻo dai. Lòng đỏ cũng dễ bị vỡ hơn và mất đi độ đàn hồi vốn có.
Thời gian bảo quản
Trứng sống
Thời hạn sử dụng của trứng phụ thuộc hoàn toàn vào môi trường bảo quản. Dưới đây là bảng thời gian khuyến nghị để đảm bảo cả độ an toàn lẫn hương vị.
Trứng luộc
Theo khuyến nghị an toàn thực phẩm, trứng luộc chín, dù còn vỏ hay đã bóc, có thể bảo quản trong tủ lạnh khoảng một tuần. Tuy nhiên, thời gian này chỉ đảm bảo khi trứng được làm nguội và đưa vào tủ lạnh trong vòng hai giờ sau khi luộc.
Trứng luộc có thời hạn ngắn hơn trứng tươi vì lớp màng bảo vệ tự nhiên bên ngoài vỏ đã bị phá vỡ trong quá trình nấu. Điều này khiến vi khuẩn và không khí dễ xâm nhập hơn.
Cách bảo quản trứng
Bảo quản lạnh là yếu tố quan trọng nhất để giữ trứng an toàn. Nhiệt độ dưới 4 độ C giúp làm chậm sự phát triển của vi khuẩn. Trứng nên được đặt trong hộp kín hoặc hộp giấy, để ở ngăn trong của tủ lạnh thay vì cánh cửa - nơi nhiệt độ thường xuyên thay đổi khi đóng mở. Với trứng luộc, nên để nguyên vỏ cho đến khi ăn để hạn chế mất nước và nhiễm khuẩn.
Nếu đã bóc vỏ, trứng cần được bảo quản trong hộp kín, có thể kèm khăn giấy ẩm để tránh bị khô. Không nên để trứng luộc ở nhiệt độ phòng quá lâu và cũng không nên đông lạnh vì sẽ làm thay đổi kết cấu, khiến trứng trở nên dai, khó ăn.
Cách nhận biết trứng hỏng
Cách đơn giản nhất là kiểm tra bằng mùi. Trứng hỏng thường có mùi lưu huỳnh nồng, khó chịu. Nếu phát hiện mùi lạ sau khi đập trứng, nên bỏ ngay.
Quan sát vỏ trứng cũng rất quan trọng. Nếu vỏ bị nứt, nhớt hoặc có dấu hiệu mốc, không nên sử dụng. Với trứng luộc, nếu vỏ có cảm giác trơn nhớt hoặc xuất hiện màu lạ, đó có thể là dấu hiệu hư hỏng.
Một cách khác là kiểm tra độ tươi của trứng bằng cách thả vào bát nước. Nếu trứng chìm xuống và nằm ngang dưới đáy, đó là trứng còn rất tươi. Nếu trứng chìm nhưng đứng thẳng hoặc hơi nghiêng, trứng đã cũ nhưng vẫn có thể sử dụng. Ngược lại, trứng nổi hẳn lên mặt nước, điều này cho thấy túi khí bên trong đã lớn, trứng đã để lâu và không nên ăn.
Một số người lo lắng khi thấy lòng đỏ trứng luộc có màu xám xanh. Đây thực chất là phản ứng hóa học khi trứng bị luộc quá lâu, không phải dấu hiệu trứng hỏng và vẫn có thể ăn được.
Lưu ý an toàn khi sử dụng trứng
Ngay cả khi trứng trông bình thường, vẫn có nguy cơ nhiễm vi khuẩn. Vì vậy, cần nấu chín hoàn toàn để đảm bảo an toàn, đặc biệt với trẻ em, phụ nữ mang thai và người có hệ miễn dịch yếu.
Không nên quá phụ thuộc vào hạn sử dụng in trên bao bì, nhưng cũng không nên chủ quan khi trứng có dấu hiệu bất thường. Nguyên tắc đơn giản là nếu bạn cảm thấy nghi ngờ thì nên bỏ đi.
Ngày 11-5, bác sĩ Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ngãi đang tiếp tục theo dõi tình trạng của cháu bé 5 tuổi bị chó cắn rách da đầu, lộ xương sọ.
Trước đó, chiều 9-5, Bệnh viện Sản Nhi tỉnh Quảng Ngãi tiếp nhận cấp cứu một bé trai 5 tuổi trong tình trạng đa chấn thương vùng đầu do bị chó tấn công, vết thương dài khoảng 25cm, lộ xương sọ, mất nhiều máu.
Theo thông tin ban đầu, khoảng 16h49 cùng ngày, bệnh nhi được người nhà đưa đến viện trong trạng thái hoảng loạn, da đầu bị chó giống Berger cắn rách sâu.
Qua thăm khám, các bác sĩ xác định đây là vết thương nghiêm trọng, diện rộng, nguy cơ nhiễm trùng và biến chứng cao.
Ngay sau khi tiếp nhận, ê-kíp trực tại khoa cấp cứu nhanh chóng xử trí ban đầu: băng ép cầm máu, giảm đau, tiêm vắc xin phòng dại, đồng thời chỉ định chụp X-quang để đánh giá mức độ tổn thương.
Bệnh nhi sau đó được chuyển thẳng vào phòng mổ.
Tại đây, các bác sĩ tiến hành gây mê, cầm máu, cắt lọc tổ chức dập nát và khâu tạo hình vùng da đầu. Nhờ được cấp cứu kịp thời, hiện sức khỏe bệnh nhi đã tạm ổn định và đang tiếp tục được theo dõi tại khoa ngoại.
Theo các bác sĩ, những trường hợp bị chó cắn ở vùng đầu, mặt đặc biệt nguy hiểm do khoảng cách gần hệ thần kinh trung ương, làm tăng nguy cơ nhiễm bệnh dại và các biến chứng nặng. Trẻ nhỏ cũng là nhóm dễ bị tổn thương nghiêm trọng do không có khả năng tự vệ.
Thời điểm nắng nóng hiện nay cũng là lúc nguy cơ bệnh dại gia tăng. Ngành y tế khuyến cáo các gia đình không nên chủ quan với vật nuôi trong nhà. Trẻ nhỏ cần được giám sát khi tiếp xúc với chó, mè. Tuyệt đối không để trẻ chơi đùa một mình với vật nuôi, nhất là những con chó lớn.
Khi không may bị chó hoặc mèo cắn, người dân cần nhanh chóng rửa sạch vết thương dưới vòi nước chảy, sát trùng và đưa đến cơ sở y tế gần nhất để được tiêm phòng kịp thời. Đồng thời, cần theo dõi con vật trong nhiều ngày, không nên đánh chết hoặc thả rông, gây khó khăn cho việc xác định nguy cơ bệnh dại.
Hiện con chó trong vụ việc đang được gia đình theo dõi.
"Ở cái tuổi lẽ ra đang tung tăng đến trường mầm non, An phải làm bạn với kim tiêm, những đợt hóa trị dài dằng dặc và cuộc đại phẫu sinh tử", mẹ bé - chị Kim Nhung nói với VnExpress hôm 11/5.
Vốn khỏe mạnh, Khánh An đột ngột phát sốt, mệt mỏi vào tháng 4/2024, bác sĩ Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hà Tĩnh chẩn đoán nhiễm trùng máu. Sau một tuần điều trị không giảm, bé được chuyển vào Bệnh viện Trung ương Huế, phát hiện ung thư u nguyên bào thần kinh.
U nguyên bào thần kinh là ung thư hệ thần kinh phó giao cảm, một dạng u đặc phổ biến ở trẻ sơ sinh và trẻ dưới 5 tuổi. U có thể hình thành ngay từ khi trẻ còn trong bụng mẹ.
Bệnh nhân u nguyên bào thần kinh được điều trị duy trì, tỷ lệ sống sau 5 năm khá thấp. Tùy thuộc từng giai đoạn bệnh và thể trạng của bệnh nhi, bác sĩ đưa ra phác đồ với các liệu trình phù hợp. Trong đó, ghép tế bào gốc được xem như "phao cứu sinh" cho người bệnh, giúp tiêu diệt triệt để các tế bào ung thư, tái tạo tế bào khỏe mạnh, lui bệnh và giảm tỷ lệ tái phát. Hiện nay, sau ghép tế bào gốc, tỷ lệ sống 5 năm của nhiều bệnh nhân khoảng 30-60%, tùy thể trạng của từng người.
U nguyên bào thần kinh có thể được phát hiện khi siêu âm trong thai kỳ. Tuy nhiên trên thực tế, hầu hết trường hợp u nguyên bào thần kinh được phát hiện sau khi ung thư đã di căn sang các bộ phận khác của cơ thể như hạch bạch huyết (cơ quan nhỏ hình hạt đậu, giúp chống nhiễm trùng), gan, phổi, xương và tủy xương (mô xốp, đỏ, ở bên trong của những xương lớn). Đây là tình trạng của bé Khánh An. Xạ trị kết hợp truyền hóa chất là phác đồ điều trị ban đầu của bé.
Ngày xạ mũi đầu tiên, cơ thể non nớt của An phản ứng dữ dội. Bé sốt cao, phù nề, cứ ăn vào là nôn thốc tháo, người mệt mỏi, xanh xao. Bé sợ hãi với mũi tiêm, viên thuốc đến mức ngủ mơ quấy khóc. Chị Nhung buộc phải nói dối con nhiều lần, rằng "sớm được về nhà", "sắp khỏi bệnh". Đây là lời nói dối chị ao ước thành hiện thực nhất lúc ấy.
Để chữa bệnh cho con, vợ chồng chị Nhưng cố gắng vay mượn khắp nơi. Gia đình vốn đã khó khăn nay rơi vào ngõ cụt. Hai vợ chồng đều làm nông với thu nhập chỉ khoảng 6 triệu đồng mỗi tháng. Chồng bị thoát vị đĩa đệm, đau đớn không thể làm việc nặng. Chị Nhung túc trực chăm con tại bệnh viện, chăm lo cho cả người chồng đau ốm và một đứa con nhỏ khác đang tuổi ăn học ở quê.
Nguồn thu nhập chính gần như bằng không, trong khi chi phí điều trị cho bệnh nhân ung thư hàng trăm triệu đồng là một con số khổng lồ vượt quá sức chịu đựng của một gia đình nông dân.
Tháng 8/2025, Khánh An bước vào giai đoạn điều trị quan trọng nhất là ghép tế bào gốc. Đây là tia hy vọng cuối cùng để giành lấy sự sống cho em. Tuy nhiên, chi phí cần thiết 200-300 triệu đồng để duy trì phác đồ ghép tế bào gốc là giấc mơ xa xỉ đối với gia đình.
Trong lúc này, bé An may mắn được chương trình Mặt trời Hy Vọng thuộc Quỹ Hy vọng (thuộc báo VnExpress) hỗ trợ 100 triệu đồng để truyền tế bào gốc, chặn ung thư di căn xa.
Song, hành trình hậu ghép tế bào gốc không hề bằng phẳng. Sau ghép, cơ thể bé gặp một số vấn đề biến chứng, buộc phải tiếp tục ở lại bệnh viện để theo dõi và điều trị tích cực. Ước muốn lớn nhất hiện tại của chị Nhung là con được khỏe mạnh, còn ước mơ lớn nhất của bé An là mai sau làm bác sĩ để chữa bệnh cho người nghèo.
An đã xạ 12 tia, ghép xong tế bào gốc, tóc đã rụng hết, tay chân teo tóp. Cứ 10 ngày một lần mẹ đưa con vào Huế để truyền máu.
"Hành trình phía trước có lẽ còn dài, chỉ mong con khỏi bệnh thì dù có phải bán nhà hay làm bất cứ điều gì tôi đều sẵn sàng", chị Nhung chia sẻ.
