Mới đây, phóng viên Dân trí nhận được phản ánh từ người lao động từng làm việc tại Trung tâm Y tế khu vực Nhiêu Lộc cũ (sau ngày 1/1 đã được chuyển thành 3 trạm y tế), về việc không được chi trả kinh phí theo Nghị định số 73/2024/NĐ-CP trong năm 2025.
Không được xét chế độ vì hợp đồng sai mẫu
Theo phản ánh, trong quá trình công tác tại Trung tâm Y tế khu vực Nhiêu Lộc, các y bác sĩ luôn chấp hành nghiêm sự phân công của đơn vị, thực hiện đầy đủ nhiệm vụ chuyên môn; tham gia công tác khám, chữa bệnh; phòng chống dịch bệnh và các nhiệm vụ khác theo yêu cầu của ngành y tế TPHCM.
Nhưng đến nay, Trung tâm vẫn chưa thực hiện chi trả phụ cấp theo quy định tại Nghị định 73 đối với một số người lao động, vì hợp đồng họ ký kết cùng đơn vị không theo mẫu của Sở Y tế TPHCM, hoặc không thuộc loại hợp đồng được quy định cụ thể trong Nghị định.
Những người gửi đơn cho rằng, nội dung hợp đồng có thể hiện thu nhập tương ứng hệ thống bảng lương do Nhà nước ban hành, không phải hình thức trả lương thỏa thuận ngoài hệ thống.
Các hợp đồng lao động đều có thời hạn từ đủ 12 tháng trở lên, và họ đều có tham gia đánh giá, xếp loại chất lượng cuối năm theo quy định. Do đó, họ cho rằng việc Trung tâm lấy lý do nêu trên để từ chối xét khen thưởng là bất hợp lý.
“Hình thức hợp đồng không làm thay đổi bản chất của quan hệ lao động. Chúng tôi đã nhiều lần phản ánh, kiến nghị đến Phòng Tổ chức – Hành chính của Trung tâm về việc thực hiện chế độ phụ cấp theo Nghị định số 73, nhưng chưa nhận được câu trả lời thỏa đáng”, các nhân viên y tế chia sẻ.
Trao đổi với phóng viên, BSCK2 Nguyễn Tấn Sơn, quyền Giám đốc Trung tâm Y tế khu vực Nhiêu Lộc cũ (hiện là Giám đốc Trạm Y tế phường Nhiêu Lộc) xác nhận có việc một số nhân viên y tế gửi đơn kiến nghị, phản ánh về vấn đề đã nêu.
Theo bác sĩ Sơn, phía Trung tâm đã họp và có văn bản trả lời chính thức với những người gửi đơn. Trung tâm cho rằng, Nghị định 73/2024/NĐ-CP quy định đối tượng áp dụng là cán bộ, công chức, viên chức và người lao động theo Nghị định số 111/2022/NĐ-CP.
Hợp đồng của các trường hợp trên ký kết dựa vào nhu cầu thực tế và nguồn kinh phí tự chủ của đơn vị, không thuộc danh sách dự toán ngân sách Nhà nước giao. Do đó, nơi này không có cơ sở để thực hiện chi trả khen thưởng theo Nghị định số 73/2024/NĐ-CP.
Bác sĩ Sơn cho biết, việc ký hợp đồng thuộc trách nhiệm của phòng Tổ chức hoặc những người tiếp nhận hồ sơ. Bản thân ông không trực tiếp gặp từng người để ký, nên chỉ căn cứ vào các văn bản, quy định pháp luật hiện hành để giải quyết.
Sở Y tế TPHCM làm rõ phản ánh
Ngay sau khi tiếp nhận thông tin từ phóng viên, BSCK2 Nguyễn Hoài Nam, Phó giám đốc Sở Y tế TPHCM đã trực tiếp yêu cầu lãnh đạo phòng Kế hoạch – Tài chính và phòng Tổ chức cán bộ kiểm tra ngay sự việc.
Qua theo dõi hồ sơ phản ánh, bà Trần Thị Hồng Huyên, Trưởng phòng Tổ chức cán bộ, Sở Y tế TPHCM ghi nhận, trên mẫu hợp đồng của các nhân viên y tế liên quan ghi “hợp đồng lao động xác định thời hạn”, và nội dung ghi rõ mức lương được tính tương đương hệ số lương Nhà nước, có chức danh nghề nghiệp cụ thể.
Nếu chiếu theo nội dung hợp đồng, họ nằm trong đối tượng được hưởng chế độ theo Nghị định 73.
Do đó, đại diện Sở Y tế TPHCM nhận định, phản hồi của lãnh đạo Trung tâm Y tế khu vực Nhiêu Lộc cũ – cho rằng hợp đồng của các trường hợp nêu trên không có cơ sở để chi trả khen thưởng theo Nghị định số 73/2024/NĐ-CP – là chưa phù hợp.
Thông qua báo Dân trí, Sở Y tế TPHCM đề nghị các y bác sĩ gửi thêm các hợp đồng lao động chi tiết đã ký kết với Trung tâm Y tế Nhiêu Lộc cũ trong giai đoạn 2025, để xác định từng trường hợp cụ thể nhằm có các hướng dẫn, hỗ trợ nhân viên y tế sớm nhận được quyền lợi chính đáng của mình.
Bệnh nhân đến Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ trong tình trạng dương vật biến dạng và bị hai dị vật kim loại dạng đai ốc siết chặt. Tình trạng này đã kéo dài khoảng một tháng trước khi nhập viện, dù bệnh nhân vẫn còn khả năng tiểu tiện.
Các bác sĩ hội chẩn, ghi nhận hai đai ốc kim loại hình lục giác đường kính khoảng 3 cm, dày 1 cm, siết chặt vào thân dương vật. Trong đó, một đai nằm cách gốc dương vật khoảng 1 cm, đai còn lại cách khoảng 5 cm.
Do kích thước dị vật lớn, cấu trúc kim loại cứng và mức độ siết chặt kéo dài, các phương pháp tháo gỡ thông thường không thể áp dụng. Êkíp buộc phải sử dụng máy cắt cầm tay để cưa hai vòng sắt.
Sau khi loại bỏ dị vật, vùng da thân dương vật loét, rỉ máu và xuất hiện mô hoại tử. Hiện bệnh nhân tỉnh, tiếp xúc tốt, vết mổ khô, dự kiến xuất viện trong vài ngày tới.
Bác sĩ Trương Công Thành, Trưởng khoa Ngoại Thận - Tiết niệu (người trực tiếp xử lý), cho biết tình trạng vòng thắt bộ phận sinh dục là một cấp cứu ngoại khoa nguy hiểm.
Đeo các dị vật dạng vòng có thể gây tắc nghẽn tuần hoàn, khiến máu không lưu thông, dẫn đến sưng đau, tím tái, thậm chí hoại tử mô. Nếu không được xử trí kịp thời, bệnh nhân có nguy cơ đối mặt với các biến chứng nghiêm trọng như nhiễm trùng, tổn thương lan rộng, thậm chí đe dọa tính mạng.
Khi gặp tình trạng này, người bệnh cần đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt để được can thiệp. Ở giai đoạn sớm, bác sĩ có thể gây tê tại chỗ và tháo dị vật bằng các phương pháp đơn giản. Trường hợp dị vật kim loại lớn, cứng hoặc siết chặt lâu ngày, cần phải can thiệp phẫu thuật và sử dụng dụng cụ chuyên dụng để cắt bỏ.
Trường hợp nặng, khi dương vật đã hoại tử kèm nhiễm trùng nghiêm trọng và không thể giải phóng vòng thắt, bệnh nhân có thể phải đối mặt với chỉ định cắt bỏ cơ quan này.
Bác sĩ khuyến cáo tuyệt đối không sử dụng các vật dụng kim loại cứng như đai ốc để đeo lên dương vật dưới bất kỳ mục đích nào. Đây là hành vi tiềm ẩn nhiều rủi ro nghiêm trọng do đặc tính không giãn nở của kim loại, dễ dẫn đến tình trạng siết nghẹt khi dương vật cương hoặc bị phù nề..., ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản.
Trên thực tế một số người đàn ông đeo dị vật vào bộ phận sinh dục "để tăng cảm giác".
Đây không phải là điều bất thường mà thường là dấu hiệu cho thấy cách tập sai. Khi tập sai phương pháp, cơ thể sẽ phản ứng bằng cách tăng tiết các hoóc môn căng thẳng và làm tăng đường huyết, theo chuyên trang sức khỏe Medical News Today (Anh).
Vì vậy, điều quan trọng không phải là tập nhiều mà là tập đúng. Với người tiểu đường hay tiền tiểu đường, nếu tập nhiều mà đường huyết không hạ thì có thể do những nguyên nhân sau:
Không phải cứ tập càng nặng thì đường huyết càng giảm. Các bài tập cường độ cao như chạy nước rút, tập cường độ cao ngắt quãng (HIIT) hoặc nâng tạ nặng có thể làm đường huyết tăng tạm thời. Nguyên nhân là cơ thể tiết hoóc môn adrenaline và cortisol, kích thích gan đưa thêm đường glucose vào máu để cung cấp nhanh nguồn năng lượng cho vận động.
Ngược lại, các bài tập cường độ vừa như đi bộ nhanh, đạp xe hoặc bơi lội thường giúp giảm đường huyết hiệu quả hơn. Những hoạt động này cho phép cơ bắp sử dụng đường glucose một cách ổn định, không kích hoạt phản ứng stress mạnh. Vì vậy, nếu chỉ tập nặng mà không cân nhắc cường độ phù hợp, loại hình vận động thì có thể vô tình làm đường huyết tăng thay vì giảm.
Thời điểm tập cũng ảnh hưởng rõ rệt đến đường huyết. Khi tập lúc đói, đặc biệt là buổi sáng sớm, cơ thể dễ rơi vào trạng thái stress nhẹ và tăng tiết đường glucose vào máu. Điều này có thể khiến đường huyết tăng dù đang vận động.
Trong khi đó, vận động nhẹ như đi bộ sau bữa ăn lại giúp kiểm soát đường huyết tốt hơn. Lúc này, lượng đường glucose trong máu đang tăng và cơ bắp có thể sử dụng trực tiếp để tạo năng lượng. Vì vậy, chỉ cần thay đổi thời điểm vận động, hiệu quả kiểm soát đường huyết đã có thể khác đi đáng kể.
Một sai lầm khác là tập dồn dập trong vài ngày rồi nghỉ dài. Hiệu quả của tập luyện đối với khả năng kiểm soát đường huyết chỉ kéo dài trong khoảng 1 - 3 ngày. Nếu không duy trì đều đặn, cơ thể sẽ nhanh chóng quay lại trạng thái ban đầu.
Vì vậy, tập đều mỗi tuần quan trọng hơn là tập thật nặng trong thời gian ngắn. Ngay cả những buổi tập nhẹ nhưng đều đặn cũng có thể mang lại hiệu quả kiểm soát đường huyết tốt hơn, theo Medical News Today.
6 tiếng nữa, chàng trai phải có mặt ở văn phòng, nhưng lúc này, anh không nghĩ đến điều đó. Suốt 13 tiếng trước, chuyên viên truyền thông tại một công ty ở TP HCM bị cuốn vào các cuộc họp, tin nhắn khách hàng, KPI và những tình huống cần xử lý khủng hoảng liên tục.
Bữa trưa, anh vừa ăn vừa nhìn màn hình. Về đến nhà lúc 9h tối, tắm rửa và ăn uống qua loa xong đã hơn 10 giờ rưỡi. Cơ thể rệu rã, mắt díu lại vì mệt, nhưng anh không đi ngủ. "Chẳng lẽ cả ngày mệt mỏi thế này, chút thời gian cho riêng mình cũng không có sao?" anh tự nhủ, rồi bật máy tính lên.
Minh Anh không đơn độc trong cái vòng lặp đó. Mai, 32 tuổi, ở Tây Ninh, bắt đầu "sống cho bản thân" lúc 9h30 tối, khi hai đứa con nhỏ và chồng đã ngủ. Người phụ nữ ở nhà nội trợ quay cuồng từ 6h sáng đến 19h tối với bỉm sữa, dọn dẹp, nấu nướng và dỗ con.
Đến tối, Mai ngồi co ro ở góc sofa, tự thưởng cho mình một cốc trà sữa, lướt sàn thương mại điện tử hoặc xem phim truyền hình dài tập đến tận 1h30 sáng. "Lúc này thế giới chỉ thuộc về mình, không ai làm phiền, không ai đòi hỏi", chị nói.
Thạc sĩ tâm lý lâm sàng Vương Nguyễn Toàn Thiện, Giám đốc chuyên môn Trung tâm Tham vấn và Trị liệu Tâm lý Lumos, gọi tên tình huống của Mai và Minh Anh là "Revenge Bedtime Procrastination" hay RBP, trì hoãn giấc ngủ để "trả thù" hoặc "sống bù".
Thuật ngữ này mô tả việc cố tình hy sinh giấc ngủ để giành lại thời gian cá nhân sau một ngày bị ngoại cảnh chi phối hoàn toàn. Điểm cốt lõi khiến RBP khác biệt với thói quen thức khuya thông thường là người mắc nhận thức rõ tác hại của việc thiếu ngủ nhưng vẫn tiếp tục, bởi nhu cầu tâm lý được kiểm soát cuộc sống của chính mình lấn át cả nhu cầu sinh học cơ bản.
Dù chưa được WHO hay DSM-5-TR xếp vào nhóm rối loạn tâm thần chính thức, RBP đang lan rộng theo quy mô đáng lo ngại. Một khảo sát trên nhóm trẻ tuổi và sinh viên cho thấy khoảng 40 đến 50% người tham gia có chỉ số RBP cao, với mối liên hệ rõ ràng đến mức độ căng thẳng ban ngày và thói quen sử dụng công nghệ.
Nghiên cứu đăng trên tạp chí International Journal of Environmental Research and Public Health chỉ ra rằng những người có khả năng tự kiểm soát thấp vào cuối ngày, đặc biệt khi cảm thấy ban ngày "không thuộc về mình", dễ rơi vào bẫy trì hoãn giấc ngủ hơn hẳn. Hiện tượng này tập trung ở nhóm từ 16 đến 40 tuổi, tức thế hệ Gen Z và Millennials, những người chịu áp lực kép về hiệu suất công việc và kết nối xã hội liên tục.
Ông Thiện cho rằng gốc rễ của RBP nằm ở sự thiếu hụt khả năng tự điều chỉnh, không phải ý chí yếu kém. Ở người trẻ và sinh viên, cảm giác thiếu kiểm soát xuất phát từ áp lực học tập và lịch trình dày đặc. Ở người trưởng thành như Minh Anh hay chị Mai, nguyên nhân là gánh nặng công việc và trách nhiệm gia đình tích lũy suốt cả ngày khiến buổi tối trở thành mảnh đất duy nhất họ có thể khai hoang cho bản thân.
Cái bẫy nguy hiểm ở chỗ hành động "giành lại tự do" đó lại chính xác là thứ đang tước đoạt tự do của họ vào ngày hôm sau. Mỗi đêm chỉ ngủ 4 tiếng, Minh Anh dậy trễ, làm việc kém hiệu quả và phải tăng ca để bù đắp, rồi tối về lại thức khuya để "bù đắp" cho cái mà anh đã mất. Chị Mai thiếu ngủ kinh niên đến mức trở nên dễ cáu gắt, thường xuyên quên trước quên sau và nhận ra làn da mình sạm đi trông thấy. Chị biết rõ những điều đó. Nhưng đêm hôm sau người phụ nữ vẫn không cưỡng lại được.
Một nghiên cứu năm 2023 trên tạp chí Sleep Medicine Reviews cho thấy thiếu ngủ kinh niên dưới 6 tiếng mỗi đêm làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch lên 48%, tăng nguy cơ trầm cảm lên 35% so với người ngủ đủ giấc. Não bộ mất đi sự linh hoạt nhận thức, phản xạ chậm lại và ngưỡng kiểm soát cảm xúc bị hạ thấp, khiến người thiếu ngủ dễ cáu kỉnh hơn vào chính ngày hôm sau, đúng vào lúc họ cần tỉnh táo nhất.
Thạc sĩ Thiện cho rằng lối thoát không nằm ở việc ép bản thân đi ngủ sớm hơn theo ý chí thuần túy, mà ở chỗ phải giải quyết trực tiếp nguyên nhân gốc rễ: sự thiếu hụt thời gian tự chủ trong ban ngày.
Điều này đòi hỏi phải thiết lập ranh giới cứng giữa công việc và cuộc sống cá nhân, học cách nói không để bảo vệ quỹ thời gian ban ngày, đồng thời lên kế hoạch cụ thể cho các hoạt động thư giãn trong khung giờ hợp lý trước khi đêm muộn, thay vì để chúng "chảy" vào giờ ngủ.
Về vệ sinh giấc ngủ, ông khuyên tránh xa thiết bị điện tử ít nhất 30 phút trước khi ngủ, duy trì giờ ngủ và thức dậy cố định kể cả cuối tuần để củng cố nhịp sinh học của cơ thể.
Minh Anh nói anh biết mình cần thay đổi. Anh chỉ chưa biết bắt đầu từ đâu khi ngày làm việc vẫn kéo dài đến 8 giờ tối và khoảng duy nhất còn lại cho chàng trai vẫn là màn hình máy tính lúc nửa đêm. Đó chính xác là mâu thuẫn mà thạc sĩ Thiện mô tả: "Người mắc RBP không thức khuya vì họ không muốn ngủ. Họ thức khuya vì họ chưa thực sự được sống trong ngày hôm đó".
