Tác phẩm là ngữ liệu đọc hiểu trong đề thi Ngữ văn vào lớp 10 tại TP HCM hôm 1/6, nằm trong chủ đề xuyên suốt Những sắc màu cảm xúc. Dựa trên nội dung câu chuyện về chú robot Biết Điều, thí sinh được yêu cầu trình bày quan điểm về sự khác biệt giữa robot và con người trong khía cạnh cảm xúc, đồng thời phân tích những đặc trưng về nội dung và nghệ thuật của đoạn trích.
Sách được trao giải Khát vọng Dế Mèn của Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn lần thứ 7, cuối tháng 5. Giáo sư Lê Anh Vinh cho biết vui, bất ngờ, coi việc tác phẩm được hội đồng sư phạm lựa chọn là một sự ghi nhận đặc biệt.
Hiện Giáo sư Lê Anh Vinh triển khai phần hai của truyện với tên gọi Chú robot muốn trở nên hoàn hảo. Ở đó, nhân vật Biết Điều phải đối mặt với sức ép hoàn hảo hơn, nhưng càng xuất sắc lại càng giống robot. Qua tập truyện mới, tác giả đặt câu hỏi: ”Trong khi chúng ta lo máy móc ngày càng giống con người, liệu có khi nào con người cũng đang dần sống giống máy móc hơn?”.
Là một nhà toán học, cơ duyên tiếp xúc văn học thiếu nhi của ông bắt nguồn từ niềm yêu thích những tác phẩm có yếu tố khoa học, phiêu lưu và tưởng tượng thuở nhỏ. Ông ấn tượng cuốn Thuyền trưởng đơn vị (Vladimir Levshin) bởi ở đó, mỗi điểm đến mà cậu bé Số Không và bác thuyền trưởng Đơn Vị đi qua lại gắn với chủ đề toán học hấp dẫn.
Khi có con, giáo sư đọc truyện cho bé nghe mỗi tối. Từ đó, ông viết sách thiếu nhi, mong muốn sáng tác câu chuyện đủ trong trẻo để trẻ em thích đọc nhưng cũng gợi mở để người lớn cùng chậm lại, lắng nghe trẻ. Chú robot tưởng mình là người đi từ tinh thần đó – đằng sau câu chuyện giả tưởng về robot, AI, công nghệ là bài học về cảm xúc, sự khác biệt, tình cảm gia đình và nhu cầu được yêu thương của mỗi con người.
Cảm hứng sáng tác còn xuất phát từ những năm gần đây, khi Giáo sư Lê Anh Vinh dạy tư duy thuật toán, AI cho trẻ em. Đứng trước thắc mắc của học trò rằng liệu robot có cảm xúc không, biết buồn vui thì có còn là máy móc, ông hình thành nhiều suy nghĩ và tưởng tượng ra nhân vật Biết Điều. Chú robot không hoàn hảo hay có năng lực siêu việt mà mang tâm lý như một đứa trẻ đang chập chững học cách lớn lên: Biết buồn, thắc mắc và dám đặt câu hỏi, nỗ lực giữ lại những ký ức quan trọng.
AI ngày càng phát triển mạnh mẽ, máy móc có thể ngày càng trả lời thông minh, suy luận nhanh hơn, thậm chí mô phỏng cảm xúc giống con người. Tuy vậy, nó không có khả năng chất vấn, băn khoăn về sự tồn tại của bản thân.
Tiến sĩ Mai Thị Hồng Tuyết, giảng viên Khoa Ngữ văn, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2, nhận định đề thi Văn vào 10 của TP HCM sáng tạo, hai đoạn trích có sự kết nối tốt khi đặt ra nhiều sắc màu cảm xúc trong cuộc sống. Ngữ liệu “Chú robot tưởng mình là người” có tính mới, gợi suy ngẫm ở người đọc. Những vấn đề có ý nghĩa triết học sâu xa được thể hiện qua các chi tiết giản dị, dễ tiếp nhận.
Tuy nhiên, bà kỳ vọng nhiều hơn ở câu hỏi thứ hai rút ra từ đoạn trích này. “Dù phân tích chủ đề hoặc một số nét đặc sắc nghệ thuật là cách hỏi mở, giúp học sinh có nhiều lựa chọn cho phần viết, nhưng hỏi như vậy hơi chung chung, không đạt được sự sắc sảo như các câu khác trong bài”, bà Tuyết nêu ý kiến.
Còn Tiến sĩ Văn học Hà Thanh Vân nhận định sáng tác của Lê Anh Vinh thú vị, giàu tính thời sự và phù hợp học sinh hiện nay, xoáy sâu vào vấn đề được quan tâm trong thời đại AI lên ngôi: Điều gì làm nên con người? Tên sách có sức gợi, vừa mang màu sắc hồn nhiên, đúng tính chất văn học thiếu nhi, vừa chứa tình huống nghịch lý rằng một thực thể không phải con người lại khao khát, hoặc lầm tưởng mình là người. Ngữ liệu về robot không khô khan mà gần với đời sống công nghệ, giúp học sinh có cơ hội suy nghĩ về con người và tính người.
Bà Hà Thanh Vân nhận thấy đề thi Ngữ văn vào lớp 10 những năm gần đây đã giảm dần lối kiểm tra ghi nhớ máy móc, tăng cường đánh giá năng lực đọc hiểu, viết, liên hệ thực tiễn và bày tỏ quan điểm cá nhân. Riêng tại TP HCM, đề thi năm nay có ưu điểm ở tính chủ đề xuyên suốt và mới mẻ.
Giáo sư, nhà toán học Lê Anh Vinh 43 tuổi, từng là giáo sư trẻ nhất Việt Nam khi mới 37 tuổi. Ông tốt nghiệp Tiến sĩ tại Đại học Harvard, Mỹ, hiện giữ chức Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam.
Theo The Guardian ngày 7-4, lễ hội âm nhạc Wireless thông báo hủy sự kiện dự kiến diễn ra vào tháng 7 tại London sau khi Kanye West bị Bộ Nội vụ Anh từ chối cho nhập cảnh, liên quan đến các phát ngôn bài Do Thái gây tranh cãi trước đó.
Theo thông tin từ Chính phủ Anh, Kanye West đã chính thức bị cấm nhập cảnh vào Vương quốc Anh sau nhiều tuần tranh cãi xoay quanh việc anh được mời biểu diễn tại lễ hội Wireless. Bộ Nội vụ Anh xác nhận với BBC rằng đơn xin cấp giấy phép du lịch điện tử (eTA) của Kanye West đã bị từ chối, với lý do sự hiện diện của anh "không có lợi cho lợi ích công cộng".
Trước đó, rapper này dự kiến là nghệ sĩ chính biểu diễn trong cả ba ngày của lễ hội Wireless 2026. Anh đã nộp đơn xin nhập cảnh vào ngày 6-4, nhưng bị từ chối. Được biết, hồ sơ ban đầu từng được chấp thuận trực tuyến trước khi bị thu hồi sau quá trình rà soát.
Ngay sau quyết định từ chính phủ, ban tổ chức Wireless xác nhận sự kiện sẽ không thể diễn ra như kế hoạch. Toàn bộ vé đã bán sẽ được hoàn tiền.
Phía ban tổ chức cho biết họ đã tham khảo ý kiến nhiều bên liên quan trước khi mời Kanye West biểu diễn và không nhận được cảnh báo nào vào thời điểm đó. Tuy nhiên, họ cũng nhấn mạnh rằng mọi hình thức bài Do Thái đều "đáng lên án" và thừa nhận tác động nghiêm trọng của vấn đề này.
Trong thông cáo, ban tổ chức dẫn lại phát biểu mới nhất của Kanye West rằng anh hiểu "lời nói thôi là chưa đủ" và bày tỏ mong muốn được đối thoại với cộng đồng Do Thái tại Anh.
Kanye West từ lâu đã vấp phải chỉ trích vì các phát ngôn mang tính bài Do Thái, bao gồm việc bày tỏ sự ngưỡng mộ đối với Adolf Hitler.
Năm ngoái, anh phát hành ca khúc Heil Hitler và từng quảng bá áo thun in biểu tượng Đức quốc xã trên website cá nhân, anh bị công ty quản lý dừng hợp tác, Chính phủ Úc tước visa và cấm nhập cảnh.
Dù đã đăng quảng cáo toàn trang trên The Wall Street Journal hồi tháng 1 để xin lỗi và cho rằng hành vi của mình liên quan đến rối loạn lưỡng cực, tranh cãi xung quanh nam rapper vẫn chưa lắng xuống.
Thủ tướng Anh Keir Starmer cũng lên tiếng chỉ trích việc mời Kanye West biểu diễn là "đáng lo ngại sâu sắc", đặc biệt trong bối cảnh các phát ngôn cũ của anh vẫn gây phẫn nộ.
Trong khi đó, Văn phòng Thủ tướng Anh cho biết các quyết định nhập cảnh luôn được xem xét theo từng trường hợp cụ thể, nhưng chính phủ sẽ hành động nếu cá nhân đó bị đánh giá là đe dọa an toàn công cộng hoặc lan truyền tư tưởng cực đoan.
Theo News1, ngày 27/5, Kim Se Ui - người đại diện của kênh YouTube Viện nghiên cứu Garo Sero - bị bắt giam vì các cáo buộc vi phạm Đạo luật xử phạt bạo lực tình dục, Luật mạng thông tin và truyền thông. Theo kết quả điều tra, Kim Se Ui có các hành vi bôi nhọ, hủy hoại danh dự người khác.
Sau phán quyết của tòa án, công ty quản lý Kim Soo Hyun đăng bức thư trên website, cho biết một năm trước, diễn viên nói: "Tôi không yêu cầu mọi người tin tôi, tôi sẽ chứng minh sự thật". Theo người đại diện, một năm qua, Kim Soo Hyun thực hiện lời hứa này, đến nay "chứng minh được sự thật" thông qua trình tự pháp luật. Tài tử cảm ơn những người chọn tin tưởng và chờ đợi anh.
Phía cảnh sát cho biết qua kênh YouTube, Kim Se Ui đăng những nội dung chưa được kiểm chứng, bao gồm: "Kim Soo Hyun hẹn hò Kim Sae Ron khi cô ở tuổi vị thành niên" hay thông tin Kim Sae Ron tự tử "do bị phía Kim Soo Hyun gây áp lực đòi nợ".
Cơ quan điều tra cáo buộc Kim Se Ui từng sử dụng công nghệ AI để mô phỏng giọng nói của Kim Sae Ron, thực hiện đoạn ghi âm giả và phát tán nhằm gây tổn thất danh dự của Kim Soo Hyun.
Cảnh sát nhận định hành vi của Kim Se Ui gây các hậu quả như làm sụp đổ danh tiếng, hủy hoại hoạt động kinh tế, nghề nghiệp của diễn viên Kim Soo Hyun, khiến tài tử phải điều trị tâm lý. Trước những cáo buộc trên, ở phiên thẩm vấn ngày 26/5, Kim Se Ui không nhận sai lầm.
Scandal liên quan Kim Soo Hyun xảy ra từ đầu năm 2025, khi tài khoản YouTube Viện Garo Sero (do Kim Se Ui vận hành) dẫn lời người thân của cố diễn viên Kim Sae Ron, tố cáo tài tử hẹn hò Sae Ron khi cô là trẻ vị thành niên. Theo gia đình Kim Sae Ron, Kim Soo Hyun "bạc tình bạc nghĩa", đòi nợ Sae Ron, đẩy cô đến bước đường cùng. Sae Ron qua đời tháng 2/2025, cảnh sát nhận định cô "lựa chọn cực đoan".
Phía Kim Soo Hyun nhiều lần phủ nhận sự việc. Tài tử cho biết không hẹn hò Kim Sae Ron khi cô ở tuổi vị thành niên, cũng không có chuyện anh đùa cợt tình cảm Sae Ron hoặc gây áp lực đòi cô trả nợ.
Ở buổi họp báo cuối tháng 3/2025, diễn viên nói: "Tôi và người đã khuất từng hẹn hò như bao đôi tình nhân khác, từng có mối quan hệ tốt đẹp nhưng sau khi chia tay, chúng tôi không liên lạc thường xuyên nữa, việc liên lạc sau khi chia tay là điều rất khó xử".
Kim Soo Hyun đệ đơn kiện gia đình Kim Sae Ron và chủ sở hữu Viện Garo Sero, yêu cầu bồi thường tổng số tiền 12 tỷ won (8,1 triệu USD).
Từ khi scandal bùng phát, Kim Soo Hyun mất hợp đồng quảng cáo, bị cắt hình ảnh ở show truyền hình Good Day. Hơn một năm qua, diễn viên không xuất hiện công khai.
Soo Hyun hoạt động ở làng giải trí 19 năm, là hình mẫu người yêu lý tưởng của nhiều cô gái nhờ loạt vai diễn trong Dream High, Mặt trăng ôm mặt trời, Vì sao đưa anh tới, Biệt đội siêu trộm, Điên thì có sao, Nữ hoàng nước mắt. Tài tử được xem là gương mặt bảo chứng thành công cho các dự án phim truyền hình.
Tối 10.4, ca sĩ Rayeon chính thức phát hành MV Mê cung trên các nền tảng nhạc số, đánh dấu màn ra mắt tại thị trường Việt Nam. Đây cũng là sản phẩm mở đầu cho chuỗi dự án của C-Global Entertainment, công ty do Chi Pu đồng sáng lập, định hướng phát triển nghệ sĩ theo mô hình kết nối đa thị trường.
Rayeon tên thật Lee Na Yeon sinh năm 2001, từng hoạt động trong nhóm nhạc FANATICS và được biết đến qua chương trình sống còn Girls planet 999. Sau khi nhóm ngừng hoạt động, cô chuyển hướng sang làm người mẫu và nghệ sĩ tự do trước khi lựa chọn Việt Nam làm nơi phát triển sự nghiệp âm nhạc.
Mê cung là ca khúc mang màu sắc R&B/Pop kết hợp Melodic Rap, do EmCL sáng tác, phần rap do Công Dương thể hiện. Nội dung bài hát xoay quanh cảm xúc sau tan vỡ, khai thác sự đối lập giữa người đã buông bỏ và người còn mắc kẹt trong ký ức.
Điểm đáng chú ý là việc Rayeon thể hiện toàn bộ ca khúc bằng tiếng Việt. Theo ê kíp, nữ ca sĩ đã dành thời gian học ngôn ngữ, luyện phát âm và cách nhả chữ để đảm bảo phần thể hiện rõ ràng. Trong MV, cô đồng thời thử sức với vũ đạo và diễn xuất.
Việc một nghệ sĩ nước ngoài hát tiếng Việt không phải mới, nhưng vẫn là thử thách đáng kể, đặc biệt ở khâu phát âm và truyền tải cảm xúc. Trong trường hợp của Rayeon, phần thể hiện nhìn chung tròn vai, dù vẫn còn những đoạn cần cải thiện để tự nhiên hơn.
MV Mê cung được xây dựng theo phong cách giả tưởng, lấy cảm hứng từ tiểu thuyết Alice in Wonderland (tựa việt: Alice ở xứ sở thần tiên), xoay quanh hành trình một cô gái bước vào “mê cung” của cảm xúc và dần nhận ra bản chất của mối quan hệ. Các nhân vật như Thỏ Trắng, Mèo Cheshire hay Sâu Bướm được sử dụng như những biểu tượng tâm lý, tuy nhiên cách kể chuyện mang tính ẩn dụ khiến mạch nội dung đôi lúc thiếu sự liền mạch.
Phần hình ảnh được đầu tư với tông màu sáng, pha trộn yếu tố mộng mơ và những phân đoạn u tối ở cao trào. Kết thúc MV không đi theo hướng kịch tính mà tập trung vào sự thay đổi nội tâm, khi nhân vật chính lựa chọn rời đi để giải thoát bản thân.
Sau khi ra mắt, sản phẩm nhanh chóng nhận được nhiều ý kiến trên mạng xã hội, đặc biệt xoay quanh yếu tố một ca sĩ Hàn Quốc hát tiếng Việt. Một cư dân mạng bình luận: “Không ngờ Rayeon hát tiếng Việt rõ lời quá, bài hát này cực kỳ bắt tai”. Một tài khoản khác cũng để lại bình luận: “Mọi thứ đều ổn. Nếu Rayeon nhảy nhiều hơn nữa thì càng tuyệt vời”. Tuy vậy, cũng có ý kiến cho rằng ca khúc chưa thật sự nổi bật so với mặt bằng chung, hoặc cần thêm điểm nhấn để tạo dấu ấn rõ ràng hơn.
Việc Rayeon ra mắt tiếp tục phản ánh xu hướng nghệ sĩ quốc tế, đặc biệt từ Hàn Quốc, tìm kiếm cơ hội tại Việt Nam. Tuy có lợi thế về nền tảng Kpop, ngoại hình và khả năng ngoại ngữ, nhưng để duy trì sức hút lâu dài, yếu tố quyết định vẫn nằm ở chất lượng sản phẩm và sự phù hợp với thị hiếu khán giả.
