Tác phẩm là ngữ liệu đọc hiểu trong đề thi Ngữ văn vào lớp 10 tại TP HCM hôm 1/6, nằm trong chủ đề xuyên suốt Những sắc màu cảm xúc. Dựa trên nội dung câu chuyện về chú robot Biết Điều, thí sinh được yêu cầu trình bày quan điểm về sự khác biệt giữa robot và con người trong khía cạnh cảm xúc, đồng thời phân tích những đặc trưng về nội dung và nghệ thuật của đoạn trích.
Sách được trao giải Khát vọng Dế Mèn của Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn lần thứ 7, cuối tháng 5. Giáo sư Lê Anh Vinh cho biết vui, bất ngờ, coi việc tác phẩm được hội đồng sư phạm lựa chọn là một sự ghi nhận đặc biệt.
Hiện Giáo sư Lê Anh Vinh triển khai phần hai của truyện với tên gọi Chú robot muốn trở nên hoàn hảo. Ở đó, nhân vật Biết Điều phải đối mặt với sức ép hoàn hảo hơn, nhưng càng xuất sắc lại càng giống robot. Qua tập truyện mới, tác giả đặt câu hỏi: ”Trong khi chúng ta lo máy móc ngày càng giống con người, liệu có khi nào con người cũng đang dần sống giống máy móc hơn?”.
Là một nhà toán học, cơ duyên tiếp xúc văn học thiếu nhi của ông bắt nguồn từ niềm yêu thích những tác phẩm có yếu tố khoa học, phiêu lưu và tưởng tượng thuở nhỏ. Ông ấn tượng cuốn Thuyền trưởng đơn vị (Vladimir Levshin) bởi ở đó, mỗi điểm đến mà cậu bé Số Không và bác thuyền trưởng Đơn Vị đi qua lại gắn với chủ đề toán học hấp dẫn.
Khi có con, giáo sư đọc truyện cho bé nghe mỗi tối. Từ đó, ông viết sách thiếu nhi, mong muốn sáng tác câu chuyện đủ trong trẻo để trẻ em thích đọc nhưng cũng gợi mở để người lớn cùng chậm lại, lắng nghe trẻ. Chú robot tưởng mình là người đi từ tinh thần đó – đằng sau câu chuyện giả tưởng về robot, AI, công nghệ là bài học về cảm xúc, sự khác biệt, tình cảm gia đình và nhu cầu được yêu thương của mỗi con người.
Cảm hứng sáng tác còn xuất phát từ những năm gần đây, khi Giáo sư Lê Anh Vinh dạy tư duy thuật toán, AI cho trẻ em. Đứng trước thắc mắc của học trò rằng liệu robot có cảm xúc không, biết buồn vui thì có còn là máy móc, ông hình thành nhiều suy nghĩ và tưởng tượng ra nhân vật Biết Điều. Chú robot không hoàn hảo hay có năng lực siêu việt mà mang tâm lý như một đứa trẻ đang chập chững học cách lớn lên: Biết buồn, thắc mắc và dám đặt câu hỏi, nỗ lực giữ lại những ký ức quan trọng.
AI ngày càng phát triển mạnh mẽ, máy móc có thể ngày càng trả lời thông minh, suy luận nhanh hơn, thậm chí mô phỏng cảm xúc giống con người. Tuy vậy, nó không có khả năng chất vấn, băn khoăn về sự tồn tại của bản thân.
Tiến sĩ Mai Thị Hồng Tuyết, giảng viên Khoa Ngữ văn, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2, nhận định đề thi Văn vào 10 của TP HCM sáng tạo, hai đoạn trích có sự kết nối tốt khi đặt ra nhiều sắc màu cảm xúc trong cuộc sống. Ngữ liệu “Chú robot tưởng mình là người” có tính mới, gợi suy ngẫm ở người đọc. Những vấn đề có ý nghĩa triết học sâu xa được thể hiện qua các chi tiết giản dị, dễ tiếp nhận.
Tuy nhiên, bà kỳ vọng nhiều hơn ở câu hỏi thứ hai rút ra từ đoạn trích này. “Dù phân tích chủ đề hoặc một số nét đặc sắc nghệ thuật là cách hỏi mở, giúp học sinh có nhiều lựa chọn cho phần viết, nhưng hỏi như vậy hơi chung chung, không đạt được sự sắc sảo như các câu khác trong bài”, bà Tuyết nêu ý kiến.
Còn Tiến sĩ Văn học Hà Thanh Vân nhận định sáng tác của Lê Anh Vinh thú vị, giàu tính thời sự và phù hợp học sinh hiện nay, xoáy sâu vào vấn đề được quan tâm trong thời đại AI lên ngôi: Điều gì làm nên con người? Tên sách có sức gợi, vừa mang màu sắc hồn nhiên, đúng tính chất văn học thiếu nhi, vừa chứa tình huống nghịch lý rằng một thực thể không phải con người lại khao khát, hoặc lầm tưởng mình là người. Ngữ liệu về robot không khô khan mà gần với đời sống công nghệ, giúp học sinh có cơ hội suy nghĩ về con người và tính người.
Bà Hà Thanh Vân nhận thấy đề thi Ngữ văn vào lớp 10 những năm gần đây đã giảm dần lối kiểm tra ghi nhớ máy móc, tăng cường đánh giá năng lực đọc hiểu, viết, liên hệ thực tiễn và bày tỏ quan điểm cá nhân. Riêng tại TP HCM, đề thi năm nay có ưu điểm ở tính chủ đề xuyên suốt và mới mẻ.
Giáo sư, nhà toán học Lê Anh Vinh 43 tuổi, từng là giáo sư trẻ nhất Việt Nam khi mới 37 tuổi. Ông tốt nghiệp Tiến sĩ tại Đại học Harvard, Mỹ, hiện giữ chức Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam.
Từ những tác phẩm hoạt hình rực rỡ, các câu chuyện gia đình giàu cảm xúc đến loạt phim kinh dị, giật gân nghẹt thở, màn ảnh rộng tháng 4 hứa hẹn bùng nổ với hàng loạt lựa chọn hấp dẫn, sẵn sàng khuấy động khán giả trên mọi cung bậc cảm xúc.
Mở màn đường đua là siêu phẩm hoạt hình Super Mario Thiên hà (The Super Mario Galaxy Movie). Phần phim tiếp theo ra rạp ngày 1-4 này lấy cảm hứng từ thế giới của anh em Super Mario.
Tiếp nối thành công vang dội của tựa phim Anh em Super Mario (The Super Mario Bros. Movie) ra mắt năm 2023 với doanh thu toàn cầu vượt mốc 1,3 tỉ USD, phần phim lần này tiếp tục đưa khán giả trở lại với vũ trụ rực rỡ, vui nhộn và đầy sắc màu của thương hiệu game huyền thoại đến từ Nintendo.
Super Mario Thiên hà quy tụ dàn sao lồng tiếng đình đám gồm ngôi sao "Vệ binh dải ngân hà" Chris Pratt, ngọc nữ Anya Taylor-Joy, ngôi sao "Kung fu Panda" Jack Black, danh hài Keegan-Michael Key, Kevin Michael Richardson và Charlie Day.
Đáng chú ý, nam diễn viên Oppenheimer Benny Safdie và "Đại úy Marvel" Brie Larson cũng góp giọng trong phần này.
Ngày 10-4 có sự xuất hiện Bẫy tiền, một trong những tựa phim Việt do đạo diễn Oscar Dương chỉ đạo, với sự tham gia của Liên Bỉnh Phát cùng Tam Triều Dâng, Kiều Oanh, Lê Hải, Mai Cát Vi.
Phim xoay quanh Đăng Thức - một người đàn ông tưởng chừng đang nắm giữ cuộc sống ổn định cho đến khi rơi vào một cú lừa qua điện thoại. Từ đó anh bị cuốn vào vòng xoáy nguy hiểm của tiền bạc, gia đình và niềm tin.
Cùng khởi chiếu ngày 10-4 còn có The Drama (Cú sốc) do Zendaya và Robert Pattinson đóng chính. Cốt truyện kể về chuyện tình hoàn hảo của Emma (Zendaya) và Charlie (Robert Pattinson) bỗng vỡ vụn ngay trước thềm đám cưới.
Một biến cố đen tối đột ngột ập đến bóc trần những dối trá kinh hoàng, đẩy cả hai vào mê cung của sự hoang mang và nghi kỵ. Khi sự thật được phơi bày, ranh giới giữa người "bạn đời" lý tưởng và một "kẻ xa lạ" đáng sợ trở nên mỏng manh hơn bao giờ hết.
Không chỉ dừng lại ở hoạt hình hay tâm lý, tháng 4 chứng kiến sự xuất hiện của một trong những dự án tiểu sử âm nhạc đáng chú ý nhất năm - Michael, dự kiến khởi chiếu vào ngày 22-4.
Phim kể về cuộc đời của Michael Jackson ngoài âm nhạc, theo dấu hành trình từ khi tài năng phi thường của ông được phát hiện trong vai trò giọng ca chính của nhóm Jackson Five, cho đến khi ông trở thành một nghệ sĩ có tầm nhìn xa, với khát vọng sáng tạo không ngừng để vươn tới danh hiệu "Ngôi sao giải trí vĩ đại nhất thế giới".
Bước vào giai đoạn phòng vé sôi động dịp lễ Giỗ Tổ Hùng Vương cùng kỳ nghỉ 30-4 và 1-5, màn ảnh rộng tiếp tục trở nên nhộn nhịp với sự góp mặt của nhiều phim Việt đáng chú ý.
Trong đó, Anh Hùng (ra rạp vào ngày 24-4) là cái tên nổi bật, mang đến màu sắc gia đình, tâm lý gần gũi nhưng không kém phần kịch tính cho mùa phim lễ năm nay.
Phim do đạo diễn Võ Thạch Thảo đảm nhận, theo chân Hùng (Thái Hòa) - người cha đơn thân kiêm tài xế taxi và đồng nghiệp hãng xe là Tuấn (Võ Tấn Phát) bị cuốn vào một phi vụ lừa đảo từ thiện tiền tỉ, trong khi sinh mạng cô con gái nhỏ của anh đang nằm gọn trong tay tử thần.
Trailer đầu tiên của phim Anh Hùng
Chưa dừng lại ở đó, ngày 24-4 còn quy tụ sự xuất hiện của Đại tiệc trăng máu 8 (đạo diễn Phan Gia Nhật Linh) và Trùm Sò (đạo diễn Đỗ Đức Thịnh).
Đại tiệc trăng máu 8 theo chân một vị đạo diễn hay bị coi thường (Vân Sơn đóng) trong dự án thử thách nhất đời ông: thực hiện một bộ phim dài 35 phút chỉ với một cú máy. Hàng loạt tình huống dở khóc dở cười xảy ra khi các diễn viên liên tục gây chuyện "khó đỡ".
Thế nhưng việc hoàn thành tác phẩm là cơ hội cuối cùng để ông giành lại sự tôn trọng từ cô con gái đam mê nghệ thuật.
Còn Trùm Sò lấy bối cảnh ở làng Sứa Đỏ - một ngôi làng nhỏ xa xôi heo hút, hạn hán triền miên, người dân ai cũng nghèo cũng khổ, chỉ riêng Trùm Sò là giàu nứt đố đổ vách.
Ghét nỗi là gã sống không tình không nghĩa, chỉ biết đến tiền, tiền và tiền. Gã còn ki bo, bủn xỉn với cả chính bản thân mình: ăn không dám ăn, mặc không dám mặc, chẳng chơi chẳng yêu cũng chẳng chịu cưới ai.
Ngoài bà mẹ già lú lẫn thì chớ hòng ai bòn được của gã một cắc nào. Một ngày nọ, Trùm Sò bị mất số vàng lớn. Từ đây, cũng vì tiếc tiền mà Trùm Sò dần bị cuốn vào một vụ cướp kinh thiên động địa chưa từng có cùng với hai người bạn thuở nhỏ là góa phụ Thị Hến và lãng tử giang hồ Tôm Hùm.
Đêm diễn tại Yankee Stadium được Jay-Z tổ chức nhân dịp tròn 30 năm phát hành Reasonable Doubt (1996) và 25 năm album The Blueprint.
Ngay trong đêm mở màn, Jay-Z không chỉ tái hiện gần như trọn vẹn album đầu tay, mà còn đưa khán giả đi qua hành trình ba thập niên sự nghiệp bằng những màn xuất hiện bất ngờ của gia đình, bạn bè và cả những người từng là đối thủ.
Beyoncé hát Can't Knock the Hustle mở màn cho đêm nhạc kỷ niệm của Jay-Z khiến cả sân vận động như nổ tung - Video: X của Variety
Theo Variety, khoảnh khắc gây bất ngờ nhất đến ngay đầu chương trình khi Beyoncé bước lên sân khấu trình diễn Can't Knock the Hustle, thay phần hát từng do Mary J. Blige thể hiện trong bản thu gốc năm 1996.
Mặc bộ suit kẻ sọc, nữ ca sĩ xuất hiện từ những phút đầu thay vì được giữ lại cho đoạn kết như thường thấy ở các concert quy mô lớn, khiến hơn 50.000 khán giả tại Yankee Stadium đồng loạt reo hò.
Đây cũng là một trong số ít lần Jay-Z và Beyoncé cùng biểu diễn trên sân khấu trong thời gian gần đây.
Khoảnh khắc Blue Ivy Carter đệm piano và hát Feelin It cùng ba Jay-Z được lan truyền mạnh mẽ trên mạng xã hội - Video: X của Variety
Và một trong những khoảnh khắc được chia sẻ nhiều nhất sau đêm diễn là sự xuất hiện của Blue Ivy Carter (14 tuổi) - cô con gái rượu của cặp đôi.
Không còn là cô bé từng theo mẹ trong các chuyến lưu diễn, Blue Ivy lần này ngồi sau cây đàn piano để đệm cho ca khúc Feelin' It. Jay-Z đứng cạnh con gái với ánh mắt đầy tự hào, tạo nên một trong những khoảnh khắc giàu cảm xúc nhất chương trình.
Truyền thông thế giới nhận định màn trình diễn này như một "cây cầu giữa hai thế hệ", cho thấy hành trình trưởng thành của Blue Ivy sau nhiều năm lớn lên dưới ánh đèn sân khấu.
Nếu Beyoncé và Blue Ivy đại diện cho gia đình thì Nas lại mang ý nghĩa đặc biệt trong lịch sử hip-hop.
Hai rapper từng có cuộc đối đầu nổi tiếng đầu những năm 2000 với những bản diss kinh điển như Ether và Takeover. Sau nhiều năm hòa giải, Nas xuất hiện trong đêm diễn để cùng Jay-Z biểu diễn The World Is Yours và NY State of Mind.
Jay-Z cũng mời Jaz-O - người từng dìu dắt anh những ngày đầu sự nghiệp nhưng sau đó xảy ra bất đồng - cùng trình diễn ca khúc Bring It On.
Sự góp mặt của hai nhân vật từng có nhiều mâu thuẫn được xem như lời khẳng định rằng đêm diễn không chỉ nhìn lại âm nhạc mà còn khép lại nhiều chương lịch sử của hip-hop Mỹ.
Cuối chương trình, Alicia Keys bước lên sân khấu để cùng Jay-Z thể hiện Empire State of Mind - ca khúc đã trở thành biểu tượng của thành phố New York.
Hình ảnh hai nghệ sĩ đứng giữa sân Yankee khép lại đêm diễn bằng một trong những bản hit nổi tiếng nhất sự nghiệp Jay-Z. Khác với nhiều đêm nhạc kỷ niệm chỉ tập trung tái hiện album cũ, Jay-Z biến Reasonable Doubt 30th Anniversary thành một chuyến hành trình nhìn lại sự nghiệp.
Album Reasonable Doubt, phát hành năm 1996, được xem là cột mốc đưa Shawn Carter (Jay-Z) từ một rapper độc lập ở Brooklyn trở thành một trong những nghệ sĩ có ảnh hưởng nhất lịch sử hip-hop.
Trong đêm diễn, rapper 56 tuổi trình bày gần như đầy đủ các ca khúc của album theo trình tự nguyên bản, đan xen những bản hit ở các giai đoạn sau cùng ban nhạc sống.
Thay vì chỉ gợi nhớ quá khứ, Jay-Z dùng sân khấu để kể lại câu chuyện ba thập niên của mình - từ chàng trai đường phố ở Brooklyn đến biểu tượng văn hóa toàn cầu, với sự hiện diện của những người thân, cộng sự và cả những cựu đối thủ từng góp phần tạo nên hành trình ấy.
Ba đêm diễn tại Yankee Stadium vì thế không chỉ là dịp kỷ niệm một album kinh điển, mà còn được xem như sự kiện tôn vinh một trong những sự nghiệp có ảnh hưởng sâu rộng nhất của âm nhạc đại chúng Mỹ trong ba thập niên qua.
Diễn viên có vai diễn trong phim điện ảnh Trùm Sò của đạo diễn Đức Thịnh, phát hành hôm 24/4. Kim Huyền cho biết vui khi vẫn được các nhà sản xuất phim nhớ đến, tạo cơ hội cho cô có vai diễn để hâm nóng "lửa nghề" và có thu nhập trang trải cuộc sống.
Hiện nghệ sĩ thuê căn phòng nhỏ 20 m2 tại TP HCM để ở, tiện cho công việc. Mẹ cô đã lớn tuổi, sống một mình tại Phan Thiết (Lâm Đồng mới). Diễn viên đi lại giữa thành phố và quê nhà mỗi tuần để chăm sóc bà. Nghệ sĩ cho biết hiện tại nguồn thu nhập chỉ có từ việc đóng phim, lại ưu tiên thời gian cho người thân nên công việc không nhiều. Cô chọn chỗ ở với diện tích nhỏ để vừa đủ ngân sách.
Năm 2015, diễn viên bán nhà, dùng tiền tiết kiệm du học Nhật Bản. Năm 2023, cô trở về nước chăm sóc mẹ bị bệnh, bắt đầu lại sự nghiệp diễn xuất. Tài sản không còn, vai diễn ít nên cô phải thu vén cho cuộc sống. Kim Huyền tiết kiệm, cắt giảm các nhu cầu cá nhân. Cô nói từng đam mê dịch chuyển, tìm hiểu những điều mới mẻ. Mấy năm qua, cô gạt hẳn những chuyến đi qua một bên. Diễn viên cũng hạn chế mua sắm quần áo, đồ đạc.
Với Kim Huyền, cuộc sống không dư dả, có lúc thiếu thốn nhưng cô chọn cách "bình thản sống" thay vì áp lực tiền bạc hay tìm kiếm sự giàu sang, danh vọng. Cô nói may mắn có vài người bạn tốt, quan tâm, sẵn sàng giúp đỡ những khi tài khoản ngân hàng chỉ còn vài đồng. "Tôi sống một mình nhưng không buồn bởi mọi người xung quanh luôn dành cho tôi tình cảm ấm áp", nghệ sĩ cho biết.
Ở tuổi 52, diễn viên vẫn độc thân, không muốn nói nhiều về chuyện tình cảm. Cô cho biết sự nhạy cảm và nỗi sợ tổn thương đã khiến cô e dè trước những mối quan hệ. Kim Huyền sống cầu toàn và luôn lo sợ sự đổ vỡ sẽ làm ảnh hưởng con cái nên chọn sống một mình.
Điều quan tâm nhất hiện tại của nghệ sĩ là chăm sức khỏe của mẹ già. Những khi không có lịch quay, diễn viên bắt xe đò về ở cùng bà. Cô nói không thích chốn đông người, tìm sự bình yên bằng việc về quê, tận hưởng không khí trong lành. Nghệ sĩ thường nhâm nhi cà phê trong góc vườn, nghe nhạc, đạp xe ra biển ngắm mặt trời mọc.
Theo Kim Huyền, tích cách khép kín khiến cô thấy lạc lõng trong showbiz. Tuy nhiên việc trở về sân khấu, được khán giả nhớ tới giúp diễn viên dần tìm lại năng lượng tích cực. Với cô, nghệ thuật chưa bao giờ là thảm đỏ trải hoa hồng. Từng bị đánh trượt khỏi trường Sân khấu Điện ảnh vì ngoại hình "vừa thấp vừa xấu", cô phải nỗ lực để chứng minh rằng "những vai xấu để ai đóng" nếu mọi diễn viên đều đẹp. Diễn viên tích góp từng trải nghiệm từ việc rửa bát, phụ bếp trong thời gian sang Nhật Bản du học đến những điều trắc trở trong cuộc sống để làm chất liệu cho mỗi vai diễn.
Hiện Kim Huyền mong chờ có những nhân vật thử thách hơn, mang lại nguồn thu nhập tốt cho cô. "Công việc cho tôi niềm vui, thấy được gần khán giả hơn", nghệ sĩ nói.
Kim Huyền sinh ra và lớn lên tại Phan Thiết. Cuối những năm 1990, cô lăn lộn ở các sân khấu TP HCM để có tiền trang trải việc học. Diễn viên từng có thời gian dài không có vai, phải làm thợ may kiếm sống. Kim Huyền ghi dấu ấn với khán giả ở sân khấu Hồng Vân trong các vở Người vợ ma, Nước mắt người điên, Người đàn bà uống rượu. Cô còn được khán giả màn ảnh nhỏ nhớ đến qua những vai người giúp việc gàn dở, ngang ngạnh hay vai bà hội đồng nhiều thủ đoạn trong các phim truyền hình Ngọn cỏ gió đùa, Tơ hồng vương vấn, Bên lề tội ác, Trả giá.
