Nữ dịch giả trẻ với hơn 30 đầu sách nhiều chủ đề ấy là Lê Hồng Phương Hạ. Từng học ngành hệ thống thông tin quản trị đến năm 3 song không tìm thấy động lực bước tiếp nên cô mạnh dạn thay đổi, muốn góp sức đem tri thức đến nhiều người qua trang sách. Trò chuyện cùng Tuổi Trẻ, Phương Hạ nhớ lại:
– Khoảnh khắc tìm được thành ngữ có ý nghĩa tương đương giữa tiếng Anh và tiếng Việt trong bài dịch hồi năm nhất đại học khiến tôi như trúng tiếng sét ái tình. Giây phút ấy đã gieo trong tôi những cảm xúc đầu tiên về dịch thuật, cảm nhận hạnh phúc khi tìm được cách dịch một ngôn ngữ sang tiếng Việt thật tự nhiên, mượt mà.
* Trải nghiệm nào khiến bạn quyết định chọn gắn bó với công việc dịch thuật?
– Lúc đọc bộ truyện Harry Potter, tôi thán phục khả năng chuyển ngữ của dịch giả Lý Lan. Rồi đọc tự truyện Không gục ngã của dịch giả Bích Lan, tôi cảm nhận công việc dịch sách như thôi thúc mình và mong một ngày nào đó được đứng tên dịch giả trên bìa sách. Tôi mày mò dịch và tham gia khóa học dịch thuật do dịch giả Uông Xuân Vy dạy.
Sau đó tôi làm cộng tác viên dịch cho một trang mạng xã hội chia sẻ kiến thức, ước mơ trở thành dịch giả ngày càng lớn dần. Nhưng quyết định nghiêm túc theo nghề dịch được đánh dấu bằng việc tôi dám thi lại đại học, chuyển sang ngành ngôn ngữ học vì “phải nắm vững tiếng Việt để dịch thuật tốt”.
* Tác phẩm nào khiến bạn có ký ức sâu sắc nhất?
– Tôi thích nhất cuốn Phép màu của Chúa, là tác phẩm văn học đầu tiên tôi dịch vào năm 21 tuổi. Câu chuyện về những thành viên trong một gia đình sau nhiều mất mát, đau thương, đổ vỡ vẫn nuôi dưỡng được tình yêu thương để sưởi ấm cho nhau như “phép màu” đêm Giáng sinh. Một phần vì tôi đồng cảm với cảm xúc của nhân vật như tôi từng đi qua cảm giác ấy.
Nhưng tình cảm mẹ con trong cuốn Bật khóc ở H Mart có nhiều điểm tương đồng với mẹ con tôi hơn. Nên trong lúc dịch, tôi nỗ lực cân bằng trạng thái vừa đồng cảm sẻ chia với tác giả để truyền cảm xúc vào con chữ vừa giữ tinh thần của một người dịch, không quá ủy mị. Tôi nghe nhạc, xem video hướng dẫn nấu món Hàn Quốc mà tác giả nhắc đến để hiểu và dịch tốt hơn cũng là khám phá văn hóa.
* Khoảnh khắc nào khiến bạn cảm thấy dịch thuật là công việc dành cho mình?
– Với tôi đó là cơ hội học hỏi qua mỗi dự án. Mỗi quyển sách là một lĩnh vực với kiến thức, quan điểm mới, ít khi lặp lại giúp tôi cảm thấy mình vừa làm việc vừa được phát triển liên tục. Nghề dịch rèn cho tôi sự tỉ mỉ, kiên trì, tận tâm. Công việc này cho tôi biết mình đang góp chút công sức vào việc chia sẻ tri thức, thông điệp nhân văn đến bạn đọc.
* Dịch giả trẻ hiện nay trong góc nhìn của bạn có vị thế ra sao?
– Tôi nghĩ dịch giả trẻ đang có nhiều cơ hội khi các công ty xuất bản sách ngày càng nhiều, dòng sách cũng đa dạng ngôn ngữ. Các biên tập viên sẵn sàng cởi mở, chỉ cần bạn chủ động sẽ luôn có cơ hội. Tuy nhiên “gu” của độc giả thời nay cũng khác. Vì giỏi ngoại ngữ nên họ yêu cầu bản dịch chính xác hơn, trung thành hơn mà vẫn thuần Việt. Điều này vừa thuận lợi lại vừa là thử thách cho dịch giả trẻ.
Khi dịch mới những tác phẩm cổ điển, dịch giả trẻ thường đối diện với áp lực bị so sánh với bản dịch trước, nhất là nếu bản dịch của các tiền bối vốn xuất sắc. Nhưng một khi đã chấp nhận dịch tác phẩm, dịch giả trẻ có thể xem đây là cơ hội, xác định mình sẽ dịch khác đi cho thế hệ độc giả mới, đồng thời khẳng định phong cách dịch thuật riêng của bản thân.
* Khi AI phát triển như hiện nay, người trẻ muốn theo nghề dịch thuật cần lưu ý gì?
– Cần có tâm thế cộng tác với AI, làm chủ và đồng hành. Làm chủ trong việc đặt câu hỏi, ra yêu cầu cho AI song biết phản biện với AI như một đồng nghiệp. Hãy giữ vững năng lực cốt lõi trong nghề dịch như đọc hiểu, quyết định văn phong, lựa chọn từ ngữ, nắm bắt mạch ý… để có thể chủ động và đi đường dài với công việc này.
Tôi đã làm việc cùng AI một thời gian và nhận ra bản dịch của AI ở mức chấp nhận được chứ câu từ làm sao có thể trau chuốt hay sinh động được. Nói cách khác là không có hồn và chính văn phong mộc mạc, chân thành, đa dạng của mỗi dịch giả mới là nét độc đáo riêng nhất định phải giữ.
Anh Nguyễn Tăng Pháp - Trưởng phòng cải tiến chất lượng sản xuất (Công ty TNHH Điện tử Samsung HCMC CE Complex) - vừa được Liên đoàn Lao động TP.HCM tuyên dương gương lao động tiêu biểu trong học tập và làm theo lời Bác nhân dịp sinh nhật Bác 19-5 năm nay.
Nhận giải thưởng Tôn Đức Thắng lần thứ 25, anh được xem như hình ảnh điển hình người thợ trẻ thế hệ mới giỏi chuyên môn, dấn thân vì tập thể. Hơn chục năm gắn bó với xưởng máy, anh đã có hàng loạt sáng kiến làm lợi hàng chục tỉ đồng, tận tâm dìu dắt công nhân cùng trái tim luôn hướng về cộng đồng.
Từ khi còn là nhân viên cho đến lúc làm trưởng bộ phận cải tiến chất lượng sản xuất, Pháp luôn trăn trở làm sao để dây chuyền sản xuất bớt đi những lỗi hỏng hóc, công nhân bớt vất vả mà năng suất vẫn tăng. Và anh đi tìm câu trả lời bằng những con số biết nói. Giai đoạn 2022-2025, Pháp lần lượt trình làng năm sáng kiến cải tiến kỹ thuật trọng điểm với tổng giá trị làm lợi cho doanh nghiệp đến 432.456 USD (tương đương gần 17 tỉ đồng).
Những người làm tại dây chuyền sản xuất tivi không thể quên sự thay đổi ngoạn mục này. Trước đó việc kiểm tra thùng tivi hoàn toàn phụ thuộc vào sức người có áp lực và cả rủi ro sai sót.
Tuy nhiên Pháp đã tìm tòi và thiết lập thành công hệ thống kiểm tra thùng tivi tự động. Nhờ đó giúp loại bỏ hoàn toàn sai sót do yếu tố con người, đồng thời giúp giảm bớt mỗi dây chuyền một nhân công. Nên với 18 dây chuyền có thể tiết kiệm cho công ty 1,7 tỉ đồng/năm.
Anh cũng là cha đẻ của những hệ thống thông minh khác. Hệ thống tự động kiểm tra vật tư thay thế checklist giấy thủ công tiết kiệm 182.500 USD/năm. Hệ thống ngăn ngừa sai vật tư cho dây chuyền màn hình LCM tiết kiệm 50.000 USD/năm. Hệ thống kiểm tra kiểm soát PBA Main software version từ nhà cung cấp đến nhà máy ngăn ngừa 100% lỗi dừng chuyền do phần mềm cũ...
Gần nhất là đầu năm 2025, anh ghi dấu ấn với sáng kiến cải tiến Pallet PIN bằng vật liệu nội địa thay vì nhập khẩu từ Hàn Quốc cho dòng sản phẩm mới. Dù chỉ với thay đổi nhỏ, nhờ đó đã giúp xử lý nhanh gọn bài toán vật liệu, đồng thời tiết kiệm thêm 31.700 USD.
Điều mấu chốt chính là mỗi sáng kiến luôn lấy con người làm trung tâm. Qua đó giảm áp lực, bảo vệ sức khỏe, an toàn cho đồng nghiệp đang trên mỗi dây chuyền.
Anh Pháp còn được nhắc nhiều gắn với đào tạo, kèm cặp cho đồng nghiệp. Trong vai trò giảng viên nội bộ, từ năm 2020 đến nay anh đã đứng lớp truyền đạt kiến thức cho gần 1.500 công nhân. Đó là những buổi chia sẻ đánh thẳng vào nguyên tắc cơ bản, kỹ thuật thực chiến trên dây chuyền. Nhờ vậy giúp người lao động mới nhanh chóng hòa nhập, nắm bắt công việc và hiểu rõ về tiêu chuẩn chất lượng.
Cùng với đó, Pháp giúp chính những người thợ nâng tầm kiến thức, kỹ năng để vươn lên vị trí quản lý.
Thành quả là trong năm năm đã có 50 công nhân sản xuất trực tiếp vươn lên các vị trí chủ chốt qua hướng dẫn của anh. Trong đó, 46 người trở thành dây chuyền trưởng, hai người thành nhân viên cấp cao quản lý chất lượng và hai người được nâng bậc tương đương kỹ sư, thành quả cũng những giờ miệt mài của thầy và trò ở lại xưởng muộn sau giờ làm.
Anh còn đam mê hoạt động cộng đồng. Bước chân kỹ sư 9X ấy cùng công đoàn đơn vị đã in dấu nhiều nơi trên mọi miền Tổ quốc với các dự án an sinh xã hội ước tính giá trị trên 25 tỉ đồng.
Dự án "Ngôi trường Hy vọng Samsung" gần 24 tỉ đồng với phòng tin học, máy chiếu được dành tặng 300 trẻ nghèo ở Thanh Hóa, Quảng Ninh, Bến Tre hay mái ấm tình thương cho người nghèo ở Cà Mau, TP.HCM.
Sau cơn bão số 3 Yagi năm 2024, anh và công đoàn đã kêu gọi hỗ trợ công nhân viên tại Thái Nguyên và Lào Cai hơn 800 triệu đồng. Còn khi miền Tây đối mặt với hạn mặn, đơn vị đã tặng hệ thống dẫn nước ngọt, bồn nước, máy lọc nước hàng trăm triệu đồng đến U Minh (Cà Mau) và Sóc Trăng cùng nhiều hoạt động khác…
Chanh là loại quả quen thuộc, không chỉ giúp món ăn thêm đậm đà mà còn giàu vitamin C và nhiều hợp chất có lợi cho sức khỏe.
Tuy nhiên, giữa chanh vàng và chanh xanh, loại nào tốt hơn? Thực tế, không có loại nào vượt trội hoàn toàn, bởi mỗi loại đều sở hữu những ưu điểm riêng.
Chanh vàng (Citrus limon) có nguồn gốc từ khu vực Đông Bắc Ấn Độ, Bắc Myanmar và Trung Quốc. Sau nhiều thế kỷ được nhân giống và phát triển, loại chanh này đã trở nên phổ biến tại nhiều quốc gia có khí hậu cận nhiệt như Mỹ, Ý, Tây Ban Nha, Thổ Nhĩ Kỳ và Argentina.
Tại Việt Nam, chanh vàng chưa phổ biến bằng chanh xanh, phần lớn được nhập khẩu hoặc trồng với quy mô nhỏ.
Điểm đặc trưng của chanh vàng là lớp vỏ vàng bắt mắt, mùi thơm nhẹ và vị chua dịu hơn. Loại chanh này thường xuất hiện trong các món salad, nước uống, món ăn kiểu Âu hoặc những công thức cần hương vị thanh thoát.
Chanh xanh (Citrus aurantiifolia), hay còn gọi là chanh ta, có nguồn gốc từ Đông Nam Á và rất phù hợp với khí hậu nhiệt đới.
Đây là loại chanh gắn bó với đời sống người Việt, thường được dùng để pha nước chấm, làm nước giải khát, trộn gỏi hoặc chế biến nhiều món ăn truyền thống.
So với chanh vàng, chanh xanh thường có vị chua mạnh hơn, mùi thơm rõ hơn và tạo cảm giác tươi mới, đậm vị hơn khi kết hợp cùng món ăn.
Nhiều người cho rằng chanh vàng chứa nhiều dưỡng chất hơn vì có nguồn gốc từ nước ngoài và thường có giá cao hơn. Tuy nhiên, xét về giá trị dinh dưỡng, sự khác biệt giữa hai loại chanh không lớn như nhiều người tưởng.
Cả chanh vàng và chanh xanh đều là nguồn cung cấp vitamin C dồi dào dưỡng chất quan trọng giúp hỗ trợ hệ miễn dịch, tham gia vào quá trình sản xuất collagen và bảo vệ tế bào trước tác động của các gốc tự do.
Một số phân tích cho thấy chanh vàng có thể nhỉnh hơn đôi chút về lượng vitamin C khi tính trên cùng khối lượng, nhưng mức chênh lệch này không đủ để tạo ra sự khác biệt đáng kể đối với sức khỏe trong thực tế.
Không chỉ có vitamin C, cả hai loại chanh còn chứa flavonoid, limonoid và nhiều hợp chất thực vật có hoạt tính chống oxy hóa. Những thành phần này góp phần bảo vệ tế bào, hỗ trợ sức khỏe tim mạch và giúp cơ thể chống lại tác động của stress oxy hóa.
Ngoài ra, chanh vàng và chanh xanh đều chứa lượng calo thấp, ít đường tự nhiên, phù hợp với những người muốn duy trì chế độ ăn uống lành mạnh.
Nhờ chứa nhiều vitamin C và hợp chất chống oxy hóa, chanh vàng và chanh xanh đều mang lại những lợi ích nhất định cho cơ thể.
Vitamin C trong chanh giúp tăng cường khả năng hoạt động của hệ miễn dịch, hỗ trợ cơ thể chống lại các tác nhân gây bệnh. Trong khi đó, các chất chống oxy hóa giúp giảm tác động của stress oxy hóa - quá trình có liên quan đến lão hóa và nhiều vấn đề sức khỏe mạn tính.
Axit tự nhiên trong chanh cũng có thể kích thích vị giác, hỗ trợ tiêu hóa và giúp món ăn trở nên hấp dẫn hơn mà không làm tăng đáng kể lượng năng lượng nạp vào cơ thể.
Với làn da, vitamin C đóng vai trò quan trọng trong quá trình hình thành collagen, giúp duy trì cấu trúc da và mô liên kết. Đây cũng là lý do chanh thường xuất hiện trong nhiều chế độ ăn hướng đến việc chăm sóc sức khỏe và sắc đẹp.
Chanh vàng có ưu thế về hương vị nhẹ nhàng, dễ kết hợp với các món ăn hiện đại và đồ uống. Trong khi đó, chanh xanh lại nổi bật nhờ vị chua mạnh, mùi thơm đặc trưng và sự phù hợp với ẩm thực truyền thống.
Việc lựa chọn loại chanh nào không nằm ở việc loại nào đắt hơn hay được xem là "cao cấp" hơn, mà phụ thuộc vào sở thích và mục đích sử dụng.
Điều quan trọng nhất không phải là chọn chanh vàng hay chanh xanh, mà là sử dụng chanh một cách hợp lý và kết hợp cùng chế độ ăn uống cân bằng. Bởi cả hai loại quả này đều có thể trở thành một phần hữu ích trong thực đơn hằng ngày.
Theo đoạn video lan truyền trên mạng xã hội, một người đàn ông đi xe máy tình cờ phát hiện vợ mình đang ngồi trong ô tô cùng một người đàn ông khác bên ngoài khách sạn.
Phát hiện sự việc, người chồng không giữ được bình tĩnh liền lao tới mở cửa xe, kéo người đàn ông ra ngoài rồi liên tiếp dùng mũ bảo hiểm tấn công. Những cú đánh dồn dập khiến kính chắn gió vỡ tung, nhiều người đi đường hoảng hốt và gọi cảnh sát.
Đáng chú ý, trong suốt vụ việc, người phụ nữ vẫn ngồi trong xe, không bước xuống can ngăn hay giải thích. Hình ảnh cô im lặng phía sau lớp kính trong khi hai người đàn ông giằng co bên ngoài nhanh chóng trở thành tâm điểm tranh luận trên mạng xã hội.
Nhiều cư dân mạng cho rằng chính sự thờ ơ ấy đã khiến cơn giận của người chồng càng bùng phát. "Hai người đàn ông đang vì cô ấy mà đánh nhau, nhưng cô ấy thậm chí không hạ cửa kính xe xuống", một người bình luận.
Theo các video được ghi lại tại hiện trường, người đàn ông bị đánh gần như không chống trả. Đáng nói, trong lúc mất kiểm soát, người chồng liên tục thốt lên câu nói đầy đau đớn: "Tôi đã tha thứ cho cô một lần rồi".
Cư dân mạng suy đoán, người chồng có thể từng phát hiện chuyện tương tự nhưng đã lựa chọn tha thứ để giữ gìn hạnh phúc. Tuy nhiên, khi mọi chuyện lặp lại, sự chịu đựng cuối cùng đã biến thành cơn giận dữ công khai giữa phố.
Sau khi đoạn clip lan truyền, mạng xã hội chia thành nhiều luồng ý kiến trái chiều. Một bộ phận cho rằng phản ứng của người chồng là dễ hiểu khi bị phản bội. Tuy nhiên, nhiều người khác lại cảnh báo rằng việc hành hung giữa nơi công cộng có thể khiến anh từ "nạn nhân" trở thành người vi phạm pháp luật.
Cũng đau đớn khi phát hiện vợ ngoại tình nhưng trái ngược với người chồng trên, người đàn ông ở Hồ Bắc lại tìm đến cảnh sát và khóc nức nở.
Câu chuyện xảy ra vào năm 2021. Khi đang làm nhiệm vụ đêm, cảnh sát giao thông thành phố Tương Dương, Hồ Bắc, Trung Quốc thấy một người đàn ông chủ động dừng xe cạnh trạm kiểm soát.
Khi cảnh sát lại gần để hỏi tình tình, người đàn ông vừa khóc vừa nói: "Anh đội mũ đen, còn tôi đội mũ xanh" (hàm ý bị cắm sừng).
Câu trả lời khiến cảnh sát giao thông bối rối. Ngay sau đó, người đàn ông lấy điện thoại di động của mình ra và đưa cho cảnh sát giao thông: "Tôi giao điện thoại của tôi cho anh. Tôi tự nguyện đến đây".
Nhìn đôi mắt đỏ hoe của người đàn ông, phía cảnh sát kiểm tra nồng độ cồn thì phát hiện anh ta đã uống nhiều rượu.
Khi cảnh sát thông báo điều này, người đàn ông tỏ vẻ sửng sốt nhưng sau đó lại cúi đầu nói: "Được giữ lại một lúc cũng tốt, tôi có thể yên tĩnh".
Sau khi lên xe của cảnh sát, người đàn ông bất ngờ gục xuống và bật khóc nức nở. Người này chia sẻ, hàng ngày anh ta phải bươn chải làm lụng để nuôi 6 người, bao gồm vợ, con và bố mẹ vợ. Vậy mà, anh vẫn bị vợ phản bội.
Anh còn kể, bản thân đã cố gắng tha thứ cho vợ nhưng vợ anh vẫn tiếp tục ngoại tình. Ngay cả bố mẹ vợ cũng không khuyên nhủ được con gái nên họ để mặc cho hai người tự quyết định.
"Giờ tôi chỉ muốn yên tĩnh một lúc. Những người tôi quen đều cười nhạo tôi. Anh nghĩ tôi có thể làm gì?", người đàn ông hỏi cảnh sát.
Nhìn người đàn ông đẫm nước mắt, cảnh sát giao thông nhất thời không nghĩ ra lời an ủi nên chỉ biết vỗ vai anh ta. Sự việc được đăng tải đã khiến nhiều người quan tâm.
