Nữ dịch giả trẻ với hơn 30 đầu sách nhiều chủ đề ấy là Lê Hồng Phương Hạ. Từng học ngành hệ thống thông tin quản trị đến năm 3 song không tìm thấy động lực bước tiếp nên cô mạnh dạn thay đổi, muốn góp sức đem tri thức đến nhiều người qua trang sách. Trò chuyện cùng Tuổi Trẻ, Phương Hạ nhớ lại:
– Khoảnh khắc tìm được thành ngữ có ý nghĩa tương đương giữa tiếng Anh và tiếng Việt trong bài dịch hồi năm nhất đại học khiến tôi như trúng tiếng sét ái tình. Giây phút ấy đã gieo trong tôi những cảm xúc đầu tiên về dịch thuật, cảm nhận hạnh phúc khi tìm được cách dịch một ngôn ngữ sang tiếng Việt thật tự nhiên, mượt mà.
* Trải nghiệm nào khiến bạn quyết định chọn gắn bó với công việc dịch thuật?
– Lúc đọc bộ truyện Harry Potter, tôi thán phục khả năng chuyển ngữ của dịch giả Lý Lan. Rồi đọc tự truyện Không gục ngã của dịch giả Bích Lan, tôi cảm nhận công việc dịch sách như thôi thúc mình và mong một ngày nào đó được đứng tên dịch giả trên bìa sách. Tôi mày mò dịch và tham gia khóa học dịch thuật do dịch giả Uông Xuân Vy dạy.
Sau đó tôi làm cộng tác viên dịch cho một trang mạng xã hội chia sẻ kiến thức, ước mơ trở thành dịch giả ngày càng lớn dần. Nhưng quyết định nghiêm túc theo nghề dịch được đánh dấu bằng việc tôi dám thi lại đại học, chuyển sang ngành ngôn ngữ học vì “phải nắm vững tiếng Việt để dịch thuật tốt”.
* Tác phẩm nào khiến bạn có ký ức sâu sắc nhất?
– Tôi thích nhất cuốn Phép màu của Chúa, là tác phẩm văn học đầu tiên tôi dịch vào năm 21 tuổi. Câu chuyện về những thành viên trong một gia đình sau nhiều mất mát, đau thương, đổ vỡ vẫn nuôi dưỡng được tình yêu thương để sưởi ấm cho nhau như “phép màu” đêm Giáng sinh. Một phần vì tôi đồng cảm với cảm xúc của nhân vật như tôi từng đi qua cảm giác ấy.
Nhưng tình cảm mẹ con trong cuốn Bật khóc ở H Mart có nhiều điểm tương đồng với mẹ con tôi hơn. Nên trong lúc dịch, tôi nỗ lực cân bằng trạng thái vừa đồng cảm sẻ chia với tác giả để truyền cảm xúc vào con chữ vừa giữ tinh thần của một người dịch, không quá ủy mị. Tôi nghe nhạc, xem video hướng dẫn nấu món Hàn Quốc mà tác giả nhắc đến để hiểu và dịch tốt hơn cũng là khám phá văn hóa.
* Khoảnh khắc nào khiến bạn cảm thấy dịch thuật là công việc dành cho mình?
– Với tôi đó là cơ hội học hỏi qua mỗi dự án. Mỗi quyển sách là một lĩnh vực với kiến thức, quan điểm mới, ít khi lặp lại giúp tôi cảm thấy mình vừa làm việc vừa được phát triển liên tục. Nghề dịch rèn cho tôi sự tỉ mỉ, kiên trì, tận tâm. Công việc này cho tôi biết mình đang góp chút công sức vào việc chia sẻ tri thức, thông điệp nhân văn đến bạn đọc.
* Dịch giả trẻ hiện nay trong góc nhìn của bạn có vị thế ra sao?
– Tôi nghĩ dịch giả trẻ đang có nhiều cơ hội khi các công ty xuất bản sách ngày càng nhiều, dòng sách cũng đa dạng ngôn ngữ. Các biên tập viên sẵn sàng cởi mở, chỉ cần bạn chủ động sẽ luôn có cơ hội. Tuy nhiên “gu” của độc giả thời nay cũng khác. Vì giỏi ngoại ngữ nên họ yêu cầu bản dịch chính xác hơn, trung thành hơn mà vẫn thuần Việt. Điều này vừa thuận lợi lại vừa là thử thách cho dịch giả trẻ.
Khi dịch mới những tác phẩm cổ điển, dịch giả trẻ thường đối diện với áp lực bị so sánh với bản dịch trước, nhất là nếu bản dịch của các tiền bối vốn xuất sắc. Nhưng một khi đã chấp nhận dịch tác phẩm, dịch giả trẻ có thể xem đây là cơ hội, xác định mình sẽ dịch khác đi cho thế hệ độc giả mới, đồng thời khẳng định phong cách dịch thuật riêng của bản thân.
* Khi AI phát triển như hiện nay, người trẻ muốn theo nghề dịch thuật cần lưu ý gì?
– Cần có tâm thế cộng tác với AI, làm chủ và đồng hành. Làm chủ trong việc đặt câu hỏi, ra yêu cầu cho AI song biết phản biện với AI như một đồng nghiệp. Hãy giữ vững năng lực cốt lõi trong nghề dịch như đọc hiểu, quyết định văn phong, lựa chọn từ ngữ, nắm bắt mạch ý… để có thể chủ động và đi đường dài với công việc này.
Tôi đã làm việc cùng AI một thời gian và nhận ra bản dịch của AI ở mức chấp nhận được chứ câu từ làm sao có thể trau chuốt hay sinh động được. Nói cách khác là không có hồn và chính văn phong mộc mạc, chân thành, đa dạng của mỗi dịch giả mới là nét độc đáo riêng nhất định phải giữ.
Nhiều người thường nhầm lẫn tình trạng bụng to bất thường với tăng cân hoặc rối loạn tiêu hóa. Chỉ đến khi các triệu chứng trở nên rõ rệt, họ mới phát hiện nguyên nhân là những khối u âm thầm phát triển trong cơ thể và có thể đạt kích thước rất lớn.
Mới đây, Khoa Phụ sản, Bệnh viện Đa khoa Quảng Nam đã phẫu thuật thành công cho một nữ bệnh nhân 56 tuổi, loại bỏ khối u buồng trứng có trọng lượng khoảng 12kg.
Thông tin ban đầu trước đó, bệnh nhân T.T.M. 56 tuổi, trú tại xã Thăng An, Đà Nẵng nhập viện cấp cứu do đau bụng kéo dài 2 tháng, bụng to một cách bất thường dù đã mãn kinh 2-3 năm nay. Sau khi được siêu âm, chụp MRI và thực hiện các xét nghiệm cần thiết, bệnh nhân được các bác sĩ chẩn đoán bị khối u buồng trứng lớn và chỉ định phẫu thuật.
Sau phẫu thuật, sức khỏe bệnh nhân ổn định, đang tiếp tục được theo dõi, chăm sóc hậu phẫu tại bệnh viện.
Theo bác sĩ Tạ Thanh Uyên, Phó trưởng Khoa Phụ sản, u nang buồng trứng là một trong những bệnh lý phụ khoa thường gặp ở phụ nữ, có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi từ bé gái đến tuổi mãn kinh, từ người bình thường đến phụ nữ mang thai đều có thể bị u buồng trứng.
Bác sĩ Uyên cho biết tỷ lệ u buồng trứng chiếm 5-10% trong cộng đồng dân số nữ. U nang buồng trứng thường lành tính, không gây hại và có thể dần biến mất.
Tuy nhiên, một số trường hợp u nang biến chứng thành ung thư buồng trứng rất nguy hiểm đe dọa sức khỏe, tính mạng nếu không được can thiệp, xử trí kịp thời, việc điều trị rất phức tạp và tốn kém.
Các bác sĩ khuyến cáo, khi xuất hiện tình trạng bụng to bất thường không rõ nguyên nhân, người dân nên đi kiểm tra sớm để phát hiện và điều trị kịp thời, tránh những hậu quả đáng tiếc.
Để duy trì sức khỏe sinh sản và phòng ngừa các bệnh lý thường gặp ở nữ giới, việc xây dựng một chế độ dinh dưỡng hợp lý là vô cùng quan trọng.
Dưới đây là những nhóm thực phẩm được khuyến khích bổ sung thường xuyên nhằm hỗ trợ tốt cho tử cung, buồng trứng và nội tiết tố nữ.
Nhóm thực phẩm giàu chất xơ
Chế độ ăn giàu chất xơ giúp cơ thể đào thải độc tố hiệu quả, đồng thời hỗ trợ loại bỏ lượng estrogen dư thừa tích tụ một trong những yếu tố liên quan đến nguy cơ hình thành u xơ tử cung.
Đặc biệt, các loại đậu, bắp cải và bông cải xanh có thể giúp làm chậm sự phát triển của u xơ tử cung, thậm chí hỗ trợ ngăn ngừa sự hình thành khối u.
Trong khi đó, các loại rau xanh đậm như cải bó xôi hay cải xoăn lại giúp cân bằng môi trường kiềm trong tử cung, đồng thời cung cấp nhiều dưỡng chất thiết yếu giúp cơ quan sinh sản hoạt động khỏe mạnh.
Việc bổ sung sữa, sữa chua và phô mai hằng ngày giúp cơ thể cung cấp đủ canxi và vitamin D. Canxi giúp duy trì hệ xương chắc khỏe, còn vitamin D được cho là có vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ phòng ngừa u xơ tử cung.
Các loại hạt
Hạnh nhân, hạt lanh, hạt điều… là những loại hạt giàu axit béo omega-3 và chất béo tốt cho cơ thể. Omega-3 không chỉ hỗ trợ sức khỏe tim mạch mà còn góp phần giảm nguy cơ mắc một số bệnh lý liên quan đến tử cung. Đây cũng là nhóm thực phẩm quan trọng giúp cân bằng và hỗ trợ quá trình sản xuất hormone trong cơ thể nữ giới.
Các loại quả mọng
Dâu tây, việt quất, mâm xôi… là nguồn cung cấp dồi dào chất chống oxy hóa, giúp bảo vệ tế bào khỏi tác động của các gốc tự do. Nhờ đó, nhóm thực phẩm này được xem là "lá chắn tự nhiên" giúp bảo vệ buồng trứng và tử cung.
Các loại cá như cá hồi và cá thu rất giàu omega-3 cùng nhiều dưỡng chất thiết yếu. Việc bổ sung cá vào chế độ ăn giúp giảm sản xuất prostaglandin một chất có thể gây co bóp tử cung quá mức và ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản.
Trà xanh chứa nhiều chất chống oxy hóa mạnh, có tác dụng hỗ trợ duy trì sức khỏe tử cung và buồng trứng. Một số nghiên cứu còn cho thấy trà xanh có thể góp phần hỗ trợ trong việc kiểm soát sự phát triển của u xơ tử cung.
Cuối tháng 4, Aliyah, 20 tuổi, quốc tịch Anh, đáp chuyến bay đến Đà Nẵng. Điểm đến đầu tiên của cô là một tiệm bánh mì heo quay nằm trong một con hẻm nhỏ. Cô cho biết chuyến đi Việt Nam bắt nguồn từ những video thực khách vừa ăn vừa nhún nhảy theo giai điệu bài hát Stand by me, được chế lời thành "Stand banh mi" trên TikTok.
"Những ổ bánh mì lớn nhiều lớp nhân với giá khoảng 15.000 đồng đến 30.000 khiến tôi muốn ăn thử", cô nói.
Aliyah cho biết tại Anh phổ biến loại sandwich có nhân đơn giản và vị nhạt. Trong khi đó, bánh mì Việt Nam có vỏ giòn, nhân thịt heo quay giòn bì, đồ chua và nước sốt. "Mỗi ngày bạn trai tôi có thể ăn chục ổ bánh mì, thử các loại nhân khác nhau", cô kể. Video trải nghiệm các loại bánh mì vỉa hè Việt Nam của Aliyah thu hút hàng trăm nghìn lượt xem trên mạng xã hội.
Hơn một tuần nay, bằng cách chơi chữ đồng âm, hàng nghìn tài khoản TikTok quốc tế đã sử dụng ca khúc nổi tiếng "Stand by Me" của nhạc sĩ người Mỹ Ben E. King sửa lời thành "Stand banh mi" để chỉ trải nghiệm đứng ăn bánh mì ở vỉa hè.
Xu hướng này cũng được bàn luận sôi nổi trên nhóm "Vietnamese Banh Mi Appreciation Society" (Cộng đồng yêu bánh mì Việt), với hơn 200.000 thành viên là người nước ngoài. Không chỉ dừng lại ở việc hỏi đáp địa chỉ quán ngon, các thành viên còn thảo luận về các chi tiết như: từ độ đặc ruột của bánh, các loại nhân, sự khác biệt hương vị vùng miền.
Bánh mì Việt Nam liên tục được các chuyên trang ẩm thực như CNN hay TasteAtlas xếp vào nhóm những món đường phố ngon nhất thế giới. Thống kê từ Cục Du lịch Quốc gia cho thấy, 4 tháng đầu năm 2026, Việt Nam đón 8,8 triệu lượt khách quốc tế, tăng gần 15%, phân khúc khách trẻ (Gen Z và Millennials) chiếm tỷ lệ lớn, thường có xu hướng du lịch dựa trên các gợi ý từ video ngắn (Reels, TikTok).
Kaspars Sveilis, 28 tuổi, người Latvia, dự định ở Việt Nam hai tuần nhưng đã kéo dài kỳ nghỉ lên 4 tháng vì thích ăn bánh mì. Anh thường thuê xe máy len lỏi vào các khu chợ địa phương để tìm mua bánh. Anh cho biết tại quê nhà, món bánh truyền thống Latvian Bacon Buns chỉ có nhân thịt xông khói, khác với sự kết hợp của pate, chả lụa và rau thơm trong bánh mì Việt. "Ngồi ở vỉa hè, cầm ổ bánh vừa ra lò là cách trải nghiệm văn hóa bản địa", Kaspars nói.
Sống tại Đà Nẵng 10 năm, Handy Hans, 36 tuổi, người Anh, duy trì thói quen ăn bánh mì lề đường mỗi ngày. Hans kể mỗi lần về nước thăm gia đình, anh đều tìm mua món này. "Giá mỗi bánh lên tới 12 USD (khoảng 310.000 đồng), được định vị là món ăn phục vụ trong nhà hàng nhưng hương vị không giống ổ bánh vỉa hè", Hans nói. Thời gian ở Việt Nam, anh cho biết bánh mì miền Nam thường có thêm nhân bò kho, xíu mại hay bơ sữa.
Đại diện Hiệp hội Du lịch Hà Nội, ông Nguyễn Tiến Đạt, cho biết những trào lưu mạng xã hội như "Viet Nam is calling", "Viet Nam Hauls" hay "Stand banh mi" đang thúc đẩy du lịch. "Khách quốc tế có xu hướng khám phá văn hóa bản địa từ cảnh quan, ẩm thực đường phố và thời trang", ông Đạt nói.
Theo ông, các xu hướng giúp món ăn lan tỏa nhanh, nhưng để giữ chân khách lâu dài, các hộ kinh doanh nhỏ lẻ cần đảm bảo chất lượng vệ sinh và giữ được bản sắc của từng vùng miền.
GS. TS. Eric Olmedo, Trưởng khoa Quản trị Du lịch và Khách sạn Trường Đại học Kinh tế - Tài chính TP HCM (UEF), cho bánh mì Việt đã thoát ly hoàn toàn khỏi cái bóng của phương Tây. "Người Việt đã thành công trong việc khẳng định chủ quyền đối với món ăn này, biến nó thành một thực thể di sản riêng biệt trên bản đồ thế giới", chuyên gia nói.
Một thanh niên tại Texas, Mỹ đã tự thách thức giới hạn của mình khi điều khiển chiếc Tesla Cybertruck xuống một hồ nước để thử nghiệm "chế độ lội nước". Tuy nhiên, ý tưởng liều lĩnh này nhanh chóng biến thành sự cố nghiêm trọng khi chiếc xe bị mắc kẹt giữa hồ, hư hỏng và buộc phải trục vớt bằng cần cẩu, còn tài xế thì bị bắt giữ ngay sau đó.
Sự việc xảy ra vào ngày 18/5/2026 tại hồ Grapevine, phía bắc bang Texas. Đoạn clip được người dân quay lại và chia sẻ lên mạng xã hội thu hút sự chú ý của nhiều người. Theo các nhân chứng, chiếc Cybertruck từ từ lăn xuống vùng nước gần bờ, trước khi nước bắt đầu tràn vào bên trong xe.
Đáng chú ý, đoạn video ghi lại hiện trường còn cho thấy sự việc diễn ra khá hỗn loạn, trong đó có người thốt lên đùa rằng: "Ông không thể đỗ xe ở đây".
Theo báo cáo, tài xế cùng một hành khách đã cố gắng cho xe di chuyển trong vùng nước ngập, nhưng chỉ đi được vài mét thì đâm phải một tảng đá ngầm. Cả hai buộc phải rời xe qua cửa sổ và lội vào bờ an toàn.
Nhận được tin báo, cảnh sát địa phương có mặt tại hiện trường.
Theo cơ quan chức năng, người đàn ông lái xe ra hồ nước thừa nhận đã cố tình đưa xe xuống hồ để thử tính năng "lội nước" của xe. Tuy nhiên, chức năng này chỉ được thiết kế cho điều kiện nước nông như vũng nước hoặc suối nhỏ, không phải môi trường hồ tự nhiên, và cũng không tự động kích hoạt mà cần thao tác theo hướng dẫn sử dụng.
Nhà chức trách đồng thời cảnh báo việc đưa phương tiện cơ giới vào các tuyến đường thủy công cộng có thể vi phạm pháp luật và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn nghiêm trọng.
Sau sự cố, lực lượng chức năng đã phải dùng cần cẩu để kéo chiếc xe bị ngập lên bờ trong đêm. Tài xế sau đó bị bắt và đối mặt với nhiều cáo buộc, bao gồm lái xe trong khu vực cấm của hồ, vận hành phương tiện đường thủy không đăng ký và vi phạm các quy định an toàn liên quan.
