Nữ dịch giả trẻ với hơn 30 đầu sách nhiều chủ đề ấy là Lê Hồng Phương Hạ. Từng học ngành hệ thống thông tin quản trị đến năm 3 song không tìm thấy động lực bước tiếp nên cô mạnh dạn thay đổi, muốn góp sức đem tri thức đến nhiều người qua trang sách. Trò chuyện cùng Tuổi Trẻ, Phương Hạ nhớ lại:
– Khoảnh khắc tìm được thành ngữ có ý nghĩa tương đương giữa tiếng Anh và tiếng Việt trong bài dịch hồi năm nhất đại học khiến tôi như trúng tiếng sét ái tình. Giây phút ấy đã gieo trong tôi những cảm xúc đầu tiên về dịch thuật, cảm nhận hạnh phúc khi tìm được cách dịch một ngôn ngữ sang tiếng Việt thật tự nhiên, mượt mà.
* Trải nghiệm nào khiến bạn quyết định chọn gắn bó với công việc dịch thuật?
– Lúc đọc bộ truyện Harry Potter, tôi thán phục khả năng chuyển ngữ của dịch giả Lý Lan. Rồi đọc tự truyện Không gục ngã của dịch giả Bích Lan, tôi cảm nhận công việc dịch sách như thôi thúc mình và mong một ngày nào đó được đứng tên dịch giả trên bìa sách. Tôi mày mò dịch và tham gia khóa học dịch thuật do dịch giả Uông Xuân Vy dạy.
Sau đó tôi làm cộng tác viên dịch cho một trang mạng xã hội chia sẻ kiến thức, ước mơ trở thành dịch giả ngày càng lớn dần. Nhưng quyết định nghiêm túc theo nghề dịch được đánh dấu bằng việc tôi dám thi lại đại học, chuyển sang ngành ngôn ngữ học vì “phải nắm vững tiếng Việt để dịch thuật tốt”.
* Tác phẩm nào khiến bạn có ký ức sâu sắc nhất?
– Tôi thích nhất cuốn Phép màu của Chúa, là tác phẩm văn học đầu tiên tôi dịch vào năm 21 tuổi. Câu chuyện về những thành viên trong một gia đình sau nhiều mất mát, đau thương, đổ vỡ vẫn nuôi dưỡng được tình yêu thương để sưởi ấm cho nhau như “phép màu” đêm Giáng sinh. Một phần vì tôi đồng cảm với cảm xúc của nhân vật như tôi từng đi qua cảm giác ấy.
Nhưng tình cảm mẹ con trong cuốn Bật khóc ở H Mart có nhiều điểm tương đồng với mẹ con tôi hơn. Nên trong lúc dịch, tôi nỗ lực cân bằng trạng thái vừa đồng cảm sẻ chia với tác giả để truyền cảm xúc vào con chữ vừa giữ tinh thần của một người dịch, không quá ủy mị. Tôi nghe nhạc, xem video hướng dẫn nấu món Hàn Quốc mà tác giả nhắc đến để hiểu và dịch tốt hơn cũng là khám phá văn hóa.
* Khoảnh khắc nào khiến bạn cảm thấy dịch thuật là công việc dành cho mình?
– Với tôi đó là cơ hội học hỏi qua mỗi dự án. Mỗi quyển sách là một lĩnh vực với kiến thức, quan điểm mới, ít khi lặp lại giúp tôi cảm thấy mình vừa làm việc vừa được phát triển liên tục. Nghề dịch rèn cho tôi sự tỉ mỉ, kiên trì, tận tâm. Công việc này cho tôi biết mình đang góp chút công sức vào việc chia sẻ tri thức, thông điệp nhân văn đến bạn đọc.
* Dịch giả trẻ hiện nay trong góc nhìn của bạn có vị thế ra sao?
– Tôi nghĩ dịch giả trẻ đang có nhiều cơ hội khi các công ty xuất bản sách ngày càng nhiều, dòng sách cũng đa dạng ngôn ngữ. Các biên tập viên sẵn sàng cởi mở, chỉ cần bạn chủ động sẽ luôn có cơ hội. Tuy nhiên “gu” của độc giả thời nay cũng khác. Vì giỏi ngoại ngữ nên họ yêu cầu bản dịch chính xác hơn, trung thành hơn mà vẫn thuần Việt. Điều này vừa thuận lợi lại vừa là thử thách cho dịch giả trẻ.
Khi dịch mới những tác phẩm cổ điển, dịch giả trẻ thường đối diện với áp lực bị so sánh với bản dịch trước, nhất là nếu bản dịch của các tiền bối vốn xuất sắc. Nhưng một khi đã chấp nhận dịch tác phẩm, dịch giả trẻ có thể xem đây là cơ hội, xác định mình sẽ dịch khác đi cho thế hệ độc giả mới, đồng thời khẳng định phong cách dịch thuật riêng của bản thân.
* Khi AI phát triển như hiện nay, người trẻ muốn theo nghề dịch thuật cần lưu ý gì?
– Cần có tâm thế cộng tác với AI, làm chủ và đồng hành. Làm chủ trong việc đặt câu hỏi, ra yêu cầu cho AI song biết phản biện với AI như một đồng nghiệp. Hãy giữ vững năng lực cốt lõi trong nghề dịch như đọc hiểu, quyết định văn phong, lựa chọn từ ngữ, nắm bắt mạch ý… để có thể chủ động và đi đường dài với công việc này.
Tôi đã làm việc cùng AI một thời gian và nhận ra bản dịch của AI ở mức chấp nhận được chứ câu từ làm sao có thể trau chuốt hay sinh động được. Nói cách khác là không có hồn và chính văn phong mộc mạc, chân thành, đa dạng của mỗi dịch giả mới là nét độc đáo riêng nhất định phải giữ.
Anh Dũng kể khoảng 17h ngày 16/4 đang đi ngang phố Mạc Đăng Dung (phường Đông Mai) thì nghe người dân trên cầu tri hô có trẻ đuối nước tại đoạn Km11, quốc lộ 18. Phát hiện nạn nhân cách đó khoảng 500 m, anh để xe máy sát lề đường và nhảy xuống nước.
Dòng chảy không quá xiết nên anh Dũng bơi tới tiếp cận cháu bé khá nhanh. Với sự hỗ trợ của người dân trên bờ, bé trai được đưa lên bờ sau khoảng hai phút. Khi nạn nhân được sơ cứu tỉnh lại, anh Dũng cõng em lên đường lớn, nhờ một ôtô đưa đến Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh (phường Tuần Châu). Trên đường đi, anh gọi điện nhờ vợ ra hiện trường dắt chiếc xe máy về.
Sau khi cho nạn nhân nhập viện và đợi bố mẹ cháu đến, anh Dũng mới ra về để kịp giờ bán hàng buổi tối.
Nạn nhân là học sinh lớp 4, nhà cách hiện trường khoảng một km. Chiều cùng ngày, em cùng bạn ra mương chơi và trượt chân. "Lúc tôi thấy, cháu bé đang chìm dần, nếu chậm trễ sẽ nguy hiểm đến tính mạng", anh Dũng nói.
Nhận tin con gặp nạn khi chuẩn bị đi làm ca tối, anh Phạm Minh Hải chạy vào viện chăm sóc bé. Tối 17/4, gia đình đã đến nhà anh Dũng cảm ơn. "Anh Dũng đã cứu mạng con tôi. Khi cháu xuất viện, tôi sẽ đưa con đến gặp ân nhân để cảm tạ", anh Hải nói.
Do sinh sống tại khu vực này, anh Dũng quen thuộc địa hình. Hơn 10 năm trước, anh cho biết từng cứu một bé gái đuối nước tại đây.
Câu chuyện phân công chăm sóc cha mẹ bệnh "Tuần này con trực, tuần sau anh hai" trên Tuổi Trẻ Online chạm đến nỗi lòng của nhiều gia đình thời hiện đại.
Mỗi gia đình có 1-2 con, mà mỗi đứa con đều có gia đình, công việc, sự nghiệp riêng cần sắp xếp nên khi cha mẹ ốm đau, việc phân công nhau chăm sóc là chuyện không lạ.
Bạn đọc để tên Noithatlong cho rằng để tình cảm được lâu dài cần rõ ràng minh bạch. Các con phân chia rõ ràng mới giữ được tình cảm anh em. "Ai cũng phải mưu sinh, trong gia đình đông con mà họ cân bằng được thì quá tốt", bạn đọc để tên Heo mọi đồng tình.
Nếu các con không có điều kiện phân chia thời gian thì phân chia công việc để lo: người có công chăm, người có tiền thì lo chi phí.
Bạn đọc tên Phong cho rằng các con còn yêu thương, chăm sóc cha mẹ, còn phân công, gửi tiền về là tốt quá rồi. Không phải cứ thương thì ôm hết vào, phải phân chia để ai cũng có trách nhiệm, ai cũng được bày tỏ tình thương của mình.
Tuy nhiên, không phải bạn đọc nào cũng bằng lòng với cách phân chia thương yêu như vậy.
Bạn đọc tên Duy nhắc nhở: "Mai này ở vị trí của ba mẹ mình, con em cũng nói bận lắm, ghé thăm chút là được rồi, ba/mẹ đừng khắt khe với con nha. Thôi con đi làm đây, biếu ba/mẹ 10 triệu, ba/mẹ muốn ăn gì ăn, trễ giờ họp rồi, bye ba/mẹ".
Lập tức có nhiều bạn đọc khác phản hồi rằng chỉ có những đứa con đầy đủ kinh tế rồi thoái thác trách nhiệm chăm sóc cha mẹ, dùng tiền thay mình báo hiếu thì mới có thái độ như vậy.
Người để nick No Name cho rằng cha mẹ thời nay phải chấp nhận vì xã hội, cuộc sống thay đổi, không ai sống thay ai. "Con cái ta lúc đó cũng thành cha mẹ, cũng có con cái. Hãy thử nghĩ xem các con phải đang phân chia sự quan tâm của chính cháu mình. Nếu cứ mong muốn thời gian của con dành cho mình nhiều hơn thì các cháu sẽ thấy thế nào?".
"Thời buổi này khác xưa, con cái bận nhiều việc và áp lực, sắp xếp được để lo cho cha mẹ cũng là điều quý rồi, đừng quá khắt khe", bạn đọc tên Sang cùng suy nghĩ.
Còn bạn đọc Da Nang gửi đến góc nhìn khác: "Phân công như vậy là gia đình còn may mắn và hạnh phúc. Nhiều gia đình không có cơ hội anh em ngồi lại với nhau chia ca kíp nữa vì họ đã từ mặt và lâu không còn ngồi chung. Buồn nhất là có bữa ăn hai người con đều đem tới, có bữa không ai đem vì anh em không nói chuyện với nhau thì làm sao biết".
"Ai có phước nhiều mới được chăm cha mẹ nhiều", một bạn đọc viết.
Cũng có người lên án sự phân công rạch ròi việc chăm sóc cha mẹ là tính toán, vô tình. Bạn đọc Quỳnh Như dẫn câu ca dao "Cha mẹ nuôi con biển hồ lai láng, con nuôi cha mẹ tính tháng kể ngày" rồi viết: nghĩ thôi là thấy đau lòng thay cho những đấng sinh thành.
"Chúng ta thường vin vào cớ bận rộn để cơ học hóa tình thân. Bài viết là một khoảng lặng cần thiết để mỗi đứa con tự nhìn lại mình", bạn đọc tên Lan lưu ý.
Tuy nhiên bạn đọc tên Hồng Hà cho rằng: "Mỗi cây mỗi hoa, mỗi nhà mỗi cảnh. Không có phương án chung cho tất cả mọi người. Ở hoàn cảnh của bạn đó là cách xử lý tuyệt vời nhưng ở hoàn cảnh của tôi nếu làm thế thì lại dở ẹc và ngược lại".
Bạn đọc No Name đồng tình: "Mỗi hoàn cảnh có cách giải quyết phù hợp với người trong cuộc. Có chăng bài học rút ra là sự khéo léo của những người con trong vấn đề chăm sóc cha mẹ. Sự khéo léo đó làm cho bản thân họ vừa chu toàn được trách nhiệm cho ba mẹ, con cái và gia đình nhỏ của họ".
Và như bạn đọc tên Khoa viết: tất cả mọi việc đều có quy luật vận hành, nên đừng quá khắc khe. Ngày xưa cha mẹ đau bệnh là con cái tụ họp lại đầy nhà cùng chăm sóc. Đó là những gia đình làm nông nghiệp, nghỉ làm không ảnh hưởng nhiều tới người khác. Xã hội giờ đã khác xưa, không phân công sắp xếp cho nhau thì mất việc.
Và sự phân công chỉ là chia sẻ trách nhiệm và theo bạn đọc tên An, chính "thái độ, giọng điệu và tình cảm đi kèm mới là thứ quyết định hơi ấm gia đình".
"Quan trọng là tấm lòng, là sự tự giác. Phân chia rạch ròi mà có người không muốn làm thì cũng như không", bạn đọc Hữu Nhân nhắc nhở. Và bạn đọc này nhấn mạnh rằng: con mình sẽ đối xử mình như cách mình đã làm với cha mẹ.
Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương vừa tiếp nhận và điều trị thành công cho bệnh nhân N.V.T (66 tuổi, Hà Nội) nhập viện trong tình trạng suy hô hấp, khó thở nghiêm trọng.
Theo người nhà, ông T. có thói quen nhai đá viên để giải nhiệt nhanh sau mỗi lần đi đánh bóng hoặc đi ngoài trời nắng về.
Khai thác tiền sử bệnh, được biết 2 ngày trước khi nhập viện, ông bắt đầu đau họng, đau amidan kèm sốt cao. Chỉ sau một ngày, tình trạng nhanh chóng chuyển nặng, ông xuất hiện triệu chứng khó nuốt, khó thở và được người nhà đưa đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cấp cứu.
Bác sĩ Trịnh Thùy Liên, chuyên khoa Tai Mũi Họng, Trung tâm Khám chữa bệnh theo yêu cầu và Quốc tế, người trực tiếp điều trị cho biết: Bệnh nhân nhập viện trong tình trạng niêm mạc họng viêm đỏ, lưỡi gà nề mọng. Khối phồng có điểm mủ trắng đẩy phồng thành bên họng, viêm phù nề lan tỏa toàn bộ thanh quản. Đặc biệt, nắp thanh thiệt phù nề hình ‘mõm cá mè’, khiến khe thở thanh môn bị chít hẹp, ứ đọng nhiều đờm rãi.
Kết quả xét nghiệm cho thấy tình trạng nhiễm trùng nghiêm trọng: Số lượng bạch cầu tăng cao, định lượng CRP (chỉ số viêm) tăng lên 55.1 mg/L. Chụp cắt lớp vi tính cho thấy xuất hiện ổ áp xe quanh amidan trái kích thước lên tới 16×41 mm, kèm theo các tổn thương vôi hóa gây hẹp vùng hầu họng và đường thở. Bệnh nhân được chẩn đoán áp xe quanh amidan trái thể dưới, viêm phù nề thanh thiệt cấp.
Theo Bác sĩ Trịnh Thùy Liên, đây là ca bệnh khó do bệnh nhân lớn tuổi, ổ áp xe nằm ở vị trí phức tạp (thể dưới) và đường thở đã bị chít hẹp gần như hoàn toàn. Việc đặt ống thở qua đường miệng để gây mê phẫu thuật đối mặt với nguy cơ thất bại cao.
"Nếu không đặt được ống thở, chúng tôi buộc phải mở nội khí quản qua da để hỗ trợ thở máy. Rất may, nhờ kinh nghiệm xử trí, ê-kíp đã đặt nội khí quản thành công, tạo điều kiện thuận lợi để chích rạch, dẫn lưu ổ áp xe", bác sĩ Trịnh Thùy Liên chia sẻ.
Sau 5 ngày điều trị tích cực và thực hiện thủ thuật chích dẫn lưu ổ áp xe, sức khỏe của ông T. đã hồi phục ổn định và được xuất viện.
Các bác sĩ cho biết, khi cơ thể đang nóng sau vận động hoặc đi nắng, việc uống nước đá lạnh đột ngột có thể tạo ra sự chênh lệch nhiệt độ lớn tại vùng họng. Điều này khiến niêm mạc họng và amidan bị kích thích mạnh, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển, gây viêm và hình thành ổ áp xe.
Các chuyên gia y tế khuyến cáo người dân nên từ bỏ thói quen nhai đá, uống nước lạnh thường xuyên vì việc này không chỉ ảnh hưởng tới răng miệng mà còn làm tăng nguy cơ viêm họng, viêm amidan kéo dài và các biến chứng như áp xe quanh amidan. Đặc biệt không uống nước quá lạnh khi vừa đi nắng về. Nên uống nước ấm hoặc nước lọc ở nhiệt độ phòng, uống từng ngụm nhỏ để cơ thể thích nghi dần. Với trường hợp của ông T., sau 1 tháng khi tình trạng viêm ổn định, ông cần thực hiện phẫu thuật cắt amidan để triệt tiêu nguy cơ tái phát.
Áp xe amidan thể dưới là một biến chứng nguy hiểm. Nếu người dân thấy các dấu hiệu đau họng kèm khó nuốt, khó thở và sốt cao, cần đến ngay các cơ sở y tế chuyên khoa để được xử lý kịp thời, tránh nguy cơ suy hô hấp dẫn đến tử vong.
Các bác sĩ cũng lưu ý, nhiều người chủ quan với triệu chứng đau họng, tự mua thuốc điều trị tại nhà hoặc cố chịu đựng nên khi nhập viện, ổ áp xe đã lan rộng, gây nguy cơ tắc nghẽn đường thở.
