Nữ dịch giả trẻ với hơn 30 đầu sách nhiều chủ đề ấy là Lê Hồng Phương Hạ. Từng học ngành hệ thống thông tin quản trị đến năm 3 song không tìm thấy động lực bước tiếp nên cô mạnh dạn thay đổi, muốn góp sức đem tri thức đến nhiều người qua trang sách. Trò chuyện cùng Tuổi Trẻ, Phương Hạ nhớ lại:
– Khoảnh khắc tìm được thành ngữ có ý nghĩa tương đương giữa tiếng Anh và tiếng Việt trong bài dịch hồi năm nhất đại học khiến tôi như trúng tiếng sét ái tình. Giây phút ấy đã gieo trong tôi những cảm xúc đầu tiên về dịch thuật, cảm nhận hạnh phúc khi tìm được cách dịch một ngôn ngữ sang tiếng Việt thật tự nhiên, mượt mà.
* Trải nghiệm nào khiến bạn quyết định chọn gắn bó với công việc dịch thuật?
– Lúc đọc bộ truyện Harry Potter, tôi thán phục khả năng chuyển ngữ của dịch giả Lý Lan. Rồi đọc tự truyện Không gục ngã của dịch giả Bích Lan, tôi cảm nhận công việc dịch sách như thôi thúc mình và mong một ngày nào đó được đứng tên dịch giả trên bìa sách. Tôi mày mò dịch và tham gia khóa học dịch thuật do dịch giả Uông Xuân Vy dạy.
Sau đó tôi làm cộng tác viên dịch cho một trang mạng xã hội chia sẻ kiến thức, ước mơ trở thành dịch giả ngày càng lớn dần. Nhưng quyết định nghiêm túc theo nghề dịch được đánh dấu bằng việc tôi dám thi lại đại học, chuyển sang ngành ngôn ngữ học vì “phải nắm vững tiếng Việt để dịch thuật tốt”.
* Tác phẩm nào khiến bạn có ký ức sâu sắc nhất?
– Tôi thích nhất cuốn Phép màu của Chúa, là tác phẩm văn học đầu tiên tôi dịch vào năm 21 tuổi. Câu chuyện về những thành viên trong một gia đình sau nhiều mất mát, đau thương, đổ vỡ vẫn nuôi dưỡng được tình yêu thương để sưởi ấm cho nhau như “phép màu” đêm Giáng sinh. Một phần vì tôi đồng cảm với cảm xúc của nhân vật như tôi từng đi qua cảm giác ấy.
Nhưng tình cảm mẹ con trong cuốn Bật khóc ở H Mart có nhiều điểm tương đồng với mẹ con tôi hơn. Nên trong lúc dịch, tôi nỗ lực cân bằng trạng thái vừa đồng cảm sẻ chia với tác giả để truyền cảm xúc vào con chữ vừa giữ tinh thần của một người dịch, không quá ủy mị. Tôi nghe nhạc, xem video hướng dẫn nấu món Hàn Quốc mà tác giả nhắc đến để hiểu và dịch tốt hơn cũng là khám phá văn hóa.
* Khoảnh khắc nào khiến bạn cảm thấy dịch thuật là công việc dành cho mình?
– Với tôi đó là cơ hội học hỏi qua mỗi dự án. Mỗi quyển sách là một lĩnh vực với kiến thức, quan điểm mới, ít khi lặp lại giúp tôi cảm thấy mình vừa làm việc vừa được phát triển liên tục. Nghề dịch rèn cho tôi sự tỉ mỉ, kiên trì, tận tâm. Công việc này cho tôi biết mình đang góp chút công sức vào việc chia sẻ tri thức, thông điệp nhân văn đến bạn đọc.
* Dịch giả trẻ hiện nay trong góc nhìn của bạn có vị thế ra sao?
– Tôi nghĩ dịch giả trẻ đang có nhiều cơ hội khi các công ty xuất bản sách ngày càng nhiều, dòng sách cũng đa dạng ngôn ngữ. Các biên tập viên sẵn sàng cởi mở, chỉ cần bạn chủ động sẽ luôn có cơ hội. Tuy nhiên “gu” của độc giả thời nay cũng khác. Vì giỏi ngoại ngữ nên họ yêu cầu bản dịch chính xác hơn, trung thành hơn mà vẫn thuần Việt. Điều này vừa thuận lợi lại vừa là thử thách cho dịch giả trẻ.
Khi dịch mới những tác phẩm cổ điển, dịch giả trẻ thường đối diện với áp lực bị so sánh với bản dịch trước, nhất là nếu bản dịch của các tiền bối vốn xuất sắc. Nhưng một khi đã chấp nhận dịch tác phẩm, dịch giả trẻ có thể xem đây là cơ hội, xác định mình sẽ dịch khác đi cho thế hệ độc giả mới, đồng thời khẳng định phong cách dịch thuật riêng của bản thân.
* Khi AI phát triển như hiện nay, người trẻ muốn theo nghề dịch thuật cần lưu ý gì?
– Cần có tâm thế cộng tác với AI, làm chủ và đồng hành. Làm chủ trong việc đặt câu hỏi, ra yêu cầu cho AI song biết phản biện với AI như một đồng nghiệp. Hãy giữ vững năng lực cốt lõi trong nghề dịch như đọc hiểu, quyết định văn phong, lựa chọn từ ngữ, nắm bắt mạch ý… để có thể chủ động và đi đường dài với công việc này.
Tôi đã làm việc cùng AI một thời gian và nhận ra bản dịch của AI ở mức chấp nhận được chứ câu từ làm sao có thể trau chuốt hay sinh động được. Nói cách khác là không có hồn và chính văn phong mộc mạc, chân thành, đa dạng của mỗi dịch giả mới là nét độc đáo riêng nhất định phải giữ.
Tết Đoan Ngọ (mùng 5/5 âm lịch) là một trong những ngày lễ truyền thống quan trọng trong văn hóa người Việt.
Theo quan niệm dân gian, Tết Đoan Ngọ còn được gọi là Tết Đoan Dương. Trong đó, "Đoan" nghĩa là bắt đầu, "Ngọ" là khoảng thời gian giữa trưa, còn "Dương" tượng trưng cho dương khí. Tết Đoan Dương mang ý nghĩa thời điểm dương khí trong năm đạt mức thịnh vượng nhất.
Bên cạnh đó, người Việt từ lâu vẫn quen gọi đây là "Tết diệt sâu bọ". Sau vụ mùa đầu năm, người dân tổ chức lễ cúng với mong muốn xua đuổi sâu bệnh gây hại cây trồng, đồng thời cầu mong sức khỏe, bình an cho các thành viên trong gia đình, mùa màng thuận lợi.
Trong mâm cúng truyền thống nhiều gia đình thường lựa chọn rượu nếp, vải, mận, đào… để thắp hương. Theo quan niệm dân gian, Tết Đoan Ngọ là thời điểm thời tiết nóng ẩm dễ phát sinh dịch bệnh, ảnh hưởng đến sức khỏe con người. Việc ăn cơm rượu nếp giúp "diệt sâu bọ" trong cơ thể, hỗ trợ tiêu hóa và tăng cường sức khỏe.
Bên cạnh đó, các loại trái cây mùa hè như mận, vải, hồng bì... đang vào mùa thu hoạch, tươi ngon nhất trong năm nên thường được chọn để dâng cúng tổ tiên, đồng thời tượng trưng cho sự đủ đầy, sung túc.
Các loại bánh ngọt như bánh gio, bánh tro hay một số loại chè, bánh truyền thống cũng mang ý nghĩa cầu mong cuộc sống ngọt lành, bình an và mùa màng thuận lợi.
Vào ngày Tết Đoan Ngọ, nhiều gia đình chuẩn bị mâm cúng với các lễ vật mang đậm nét đặc trưng của từng vùng miền. Nếu chưa biết bày biện thế nào cho vừa đẹp mắt vừa đầy đủ ý nghĩa, chị em có thể tham khảo mâm cúng của chị Nguyễn Minh Thủy (35 tuổi, quê Ninh Bình).
Theo chị Thủy, tùy từng vùng miền và điều kiện kinh tế mà mâm cúng có thể khác nhau. Tuy nhiên, các lễ vật cơ bản thường gồm hương, hoa, nước, vàng mã, cơm rượu hoặc rượu nếp, bánh tro (bánh gio) cùng các loại trái cây theo mùa như mận, vải.
Ở miền Bắc, cơm rượu nếp cái hoa vàng, bánh gio chấm mật mía, mận hậu và vải thiều là những món gần như không thể thiếu. Trong khi đó, nhiều địa phương sẽ bổ sung thêm các loại bánh, chè hoặc đặc sản riêng của vùng miền.
Năm nay, chị Thủy lựa chọn những lễ vật quen thuộc, dễ tìm nhưng vẫn đảm bảo nét truyền thống và sự hài hòa về màu sắc.
Mâm cúng của gia đình chị gồm: Hoa sen hồng, sen Quan Âm; các loại trái cây theo mùa như vải, mận hậu, quất hồng bì. Ngoài ra có xôi hạt sen ăn kèm dừa nạo, bánh gio chấm mật mía, bánh su sê, bánh cốm, rượu nếp cẩm và trầu cau.
Chị Thủy cho biết thường bắt đầu chuẩn bị từ một ngày trước Tết Đoan Ngọ. Chị đi chợ chọn mua trầu cau, trái cây, cơm rượu, những bông hoa sen tươi, về ngâm nước, sáng hôm sau chỉ cần mang ra bày trí cho đẹp mắt.
"Do không có nhiều thời gian để tự tay làm tất cả các loại bánh nên tôi đặt mua bánh su sê, bánh cốm ở làng Vòng, và mua cơm rượu ngoài chợ.
Riêng xôi thì tôi ngâm gạo từ tối hôm trước, sáng dậy sớm đồ xôi để hạt xôi dẻo thơm, giữ được hương vị ngon nhất khi bày lên mâm cúng", chị Thủy chia sẻ.
Theo chị Thuỷ, điều quan trọng nhất của mâm cúng Tết Đoan Ngọ không nằm ở sự cầu kỳ hay giá trị vật chất của lễ vật, mà ở tấm lòng của người chuẩn bị.
"Không nhất thiết phải chuẩn bị mâm cúng quá cầu kỳ hay tốn kém. Điều quan trọng nhất vẫn là sự thành tâm. Chỉ cần những món truyền thống quen thuộc được sắp xếp gọn gàng, đẹp mắt là đã thể hiện được lòng hiếu kính với ông bà, tổ tiên", chị Thủy bày tỏ.
Cuối tháng 3, Park Seo Hyun, 27 tuổi, ra mắt ứng dụng mô phỏng trang web giao đồ ăn nhưng không yêu cầu thanh toán. Hệ thống cho phép người dùng thực hiện đầy đủ các bước: chọn món, thêm vào giỏ hàng, nhập địa chỉ và đặt hàng bằng thẻ.
Sau khi hoàn tất, ứng dụng không giao hàng mà hiển thị thông báo: "Bạn vừa tiết kiệm được 2.120 calo". Hóa đơn trị giá 22,38 USD của đơn hàng ảo được lưu lại trong hệ thống.
Sản phẩm của Park là một trong nhiều nền tảng tiêu dùng ảo đang thu hút giới trẻ Hàn Quốc. Ứng dụng có giao diện tương tự các hãng giao đồ ăn phổ biến. Người dùng có thể chọn pizza, lẩu cay, bánh bạch tuộc, kem tuyết và theo dõi lộ trình của tài xế ảo trên bản đồ.
Ý tưởng này xuất phát từ trải nghiệm cá nhân của Park. "Trước đây, mỗi tuần tôi đặt đồ ăn giao tận nơi khoảng 10 lần. Tôi từng đùa rằng ước gì có thể đặt món nhưng không nhận được hàng. Bạn bè khuyên tôi nên tự làm một trang web như vậy", Park nói.
Đến giữa tháng 6, trang web của Park ghi nhận khoảng 30.000 người sử dụng mỗi tuần.
Nhiều người dùng cho biết họ thích trải nghiệm này vì sự hào hứng đến từ chính quá trình lựa chọn, thêm vào giỏ hàng thay vì sở hữu món đồ. Mô hình này nhanh chóng lan rộng ra quốc tế với sự xuất hiện của nhiều nền tảng tương tự. Trong đó, FoodNeverComes hoạt động theo nguyên lý giống trang web của Park, cung cấp thêm các món ăn từ Ấn Độ, Mexico và Brazil. Nền tảng này từng được kênh truyền hình Mỹ WUSA9 đưa tin.
Giáo sư tâm lý học Kwak Keum Joo (Đại học Quốc gia Seoul) cho biết việc tham gia hoạt động mô phỏng mua sắm vẫn kích thích cơ thể giải phóng dopamine, dù người dùng biết đó là giả. Hình thức này giúp thỏa mãn những người thích mua sắm nhưng eo hẹp tài chính.
Bà Kwak nhận định thuật toán liên tục đề xuất sản phẩm mới dựa trên lịch sử tìm kiếm, khiến người dùng khó kiểm soát ham muốn. Điều này dễ dẫn đến những quyết định chi tiêu bốc đồng và cảm giác hối tiếc sau đó.
Áp lực kinh tế cũng đẩy mạnh xu hướng tiêu dùng ảo. Theo Tổng cục Thống kê Hàn Quốc, chỉ số giá tiêu dùng tháng 6 tăng 3,2% so với cùng kỳ năm trước, mức tăng nhanh nhất trong 2,5 năm qua. Trong khi đó, doanh số mua sắm trực tuyến tháng 5 đạt khoảng 25 tỷ USD, tăng 10% so với năm trước.
Trong bối cảnh vật giá leo thang, các ứng dụng đặt hàng giả trở thành công cụ giúp người trẻ trải nghiệm mua sắm mà không phải chịu áp lực tài chính thực tế.
Một buổi đi cà phê tưởng chừng bình thường tại Teck Whye, Singapore, bất ngờ trở thành kỷ niệm khó quên khi các thực khách phải đối mặt với một "vị khách không mời" có kích thước khổng lồ. Đó là một con trăn gấm xuất hiện trên mái nhà của quán, khiến cả khu vực nhanh chóng náo loạn.
Theo thông tin được chia sẻ trên tờ The Mothership, sự việc xảy ra tại một quán cà phê gần Khu 145, Teck Whye. Trong lúc mọi người đang thưởng thức đồ uống, con trăn bất ngờ bò dọc theo mép mái ngói, thu hút sự chú ý của toàn bộ khách trong quán cũng như những người đi đường.
Nhiều người có mặt tại quán cà phê không khỏi kinh ngạc trước kích thước của con trăn khi nó chậm rãi bò trên mái nhà. Một số thực khách đứng hẳn lên ghế để quan sát rõ hơn, trong khi những người khác tìm cách tiếp cận bằng chổi với ý định đưa con vật xuống.
Tuy nhiên, tình huống nhanh chóng trở nên hỗn loạn khi con trăn bất ngờ rơi khỏi mái nhà và trườn thẳng vào bên trong quán. Đám đông lập tức la hét, tháo chạy, còn một số người đàn ông lao theo để khống chế con vật. Có người cố nắm lấy đuôi trăn nhưng bất thành.
Sau nhiều phút phối hợp, nhóm khách đã dùng chổi và ghế nhựa hỗ trợ khống chế, đưa con trăn vào một bao tải màu trắng. Đoạn video kết thúc bằng tiếng reo hò, vỗ tay của những người chứng kiến. May mắn, vụ việc không khiến ai bị thương.
Sau khi nhận được tin báo, đội cứu hộ động vật hoang dã thuộc Hiệp hội Nghiên cứu và Giáo dục về Quan tâm Động vật (ACRES) đã có mặt để tiếp nhận con trăn. Đại diện ACRES cho biết con vật sẽ được theo dõi sức khỏe trước khi thả trở lại môi trường tự nhiên.
ACRES cũng khuyến cáo người dân không nên tự ý tiếp cận hoặc bắt giữ động vật hoang dã. Việc xử lý thiếu chuyên môn không chỉ có thể làm con vật bị thương mà còn tiềm ẩn nguy cơ gây mất an toàn cho con người.
Trăn gấm là một trong những loài rắn lớn nhất thế giới và cũng là loài trăn bản địa phổ biến tại Singapore. Dù sở hữu kích thước ấn tượng, có thể dài hơn 9 mét, loài vật này không có nọc độc và thường săn mồi bằng cách quấn siết.
Theo các chuyên gia, trăn gấm ít khi chủ động tấn công con người nếu không bị đe dọa hoặc khiêu khích. Khi vô tình xuất hiện ở khu dân cư, chúng thường chỉ đang tìm kiếm thức ăn hoặc nơi trú ẩn. Vì vậy, nếu bắt gặp trăn ngoài tự nhiên, người dân nên giữ khoảng cách an toàn, tránh tự ý tiếp cận hay bắt giữ và nhanh chóng liên hệ lực lượng cứu hộ động vật hoang dã để xử lý đúng cách, đảm bảo an toàn cho cả con người lẫn con vật.
