Cá là thực phẩm giàu dinh dưỡng, đặc biệt chứa nhiều protein chất lượng cao và omega-3 có lợi cho tim mạch, giúp giảm nguy cơ đột quỵ và các bệnh tim mạch. Tuy nhiên, nếu ăn không đúng cách, loại thực phẩm này cũng có thể trở thành “nguồn đưa độc tố vào cơ thể” mà nhiều người không để ý.
Theo chuyên gia dinh dưỡng Trương Ngữ Hy (Trung Quốc), cá vẫn rất tốt cho sức khỏe nhưng cần lựa chọn và chế biến đúng cách. Đáng chú ý, có 3 bộ phận của cá nên hạn chế ăn, thậm chí tránh ăn thường xuyên vì dễ tích tụ độc tố và kim loại nặng như thủy ngân, chì.
Da cá được nhiều người ưa thích nhờ chứa collagen và axit béo không bão hòa, tốt cho da và tim mạch. Tuy nhiên, đây cũng là “lớp lọc” hấp thụ nhiều chất ô nhiễm từ môi trường, đặc biệt là kim loại nặng.
Những loài cá lớn sống lâu trong tự nhiên càng có nguy cơ tích lũy độc tố cao hơn do nằm ở vị trí cao trong chuỗi thức ăn. Vì vậy, ăn da cá thường xuyên có thể vô tình nạp vào cơ thể lượng kim loại nặng đáng kể.
Đầu cá thường được dùng để nấu canh vì vị ngọt béo đặc trưng. Tuy nhiên, khu vực quanh mang cá lại là nơi dễ tích tụ “độc tố” và có nguy cơ chứa ký sinh trùng nếu không được làm sạch kỹ. Nếu chế biến không đảm bảo vệ sinh, đây có thể là nguồn gây hại tiềm ẩn cho sức khỏe.
Nội tạng cá
Nội tạng cá đôi khi được sử dụng trong một số món ăn, nhưng thực tế không mang lại nhiều giá trị dinh dưỡng như nhiều người nghĩ. Ngược lại, đây lại là bộ phận dễ chứa kim loại nặng, độc tố và ký sinh trùng nhất. Việc ăn thường xuyên nội tạng cá có thể làm tăng nguy cơ ảnh hưởng xấu đến sức khỏe.
Để giảm nguy cơ hấp thụ độc tố khi ăn cá, chuyên gia khuyến nghị một số cách đơn giản nhưng hiệu quả:
– Loại bỏ da cá: Lột da cá trước khi chế biến có thể giúp giảm đáng kể lượng kim loại nặng tồn dư.
– Ưu tiên cá nhỏ: Cá kích thước nhỏ thường tích lũy ít độc tố hơn so với cá lớn sống lâu năm.
– Chần sơ trước khi nấu: Trụng cá qua nước sôi giúp loại bỏ bớt máu thừa, mùi tanh và tạp chất.
Cá vẫn là nguồn thực phẩm rất tốt cho sức khỏe nếu được lựa chọn và chế biến đúng cách. Chỉ cần tránh những bộ phận dễ tích tụ độc tố và áp dụng các mẹo đơn giản trên, bạn hoàn toàn có thể yên tâm thưởng thức món cá thơm ngon mà vẫn bảo vệ sức khỏe lâu dài cho cả gia đình.
Để giảm rủi ro, khi mua cá cần chú ý:
– Quan sát mắt cá: Cá tươi có mắt trong, sáng, không lõm, không đỏ. Mắt mờ, lõm, đục là dấu hiệu cá đã để lâu.
– Xem mang cá: Mang cá tươi có màu đỏ hồng, khép chặt, ít nhớt và trong. Mang xám, nâu, lật ra ngoài là cá không còn tươi.
– Kiểm tra da và vảy: Da cá tươi sáng, sạch, vảy bám chắc. Da nhớt nhiều, xỉn màu, vảy bong tróc là cá đã hỏng.
– Cảm nhận độ đàn hồi: Cá tươi cầm lên chắc tay, thân cứng. Cá mềm nhũn, dính tay thường không còn tươi.
– Quan sát thịt cá: Khi mổ, thịt cá tươi bám chặt vào xương, máu đỏ tươi. Nếu thịt rời rạc, máu sẫm màu, cá có thể đã chết lâu.
Để đảm bảo an toàn thực phẩm và phòng tránh nguy cơ lây nhiễm ký sinh trùng từ cá, bạn cần thực hiện các biện pháp sau:
– Nấu chín cá hoàn toàn: Nấu chín cá là cách hiệu quả nhất để tiêu diệt ký sinh trùng. Hạn chế ăn cá sống hoặc chế biến chưa chín kỹ, đặc biệt là các món như sushi, sashimi, hoặc gỏi cá.
– Đông lạnh cá trước khi ăn sống: Nếu bạn muốn ăn các món cá sống, hãy đảm bảo rằng cá đã được đông lạnh ở nhiệt độ -20°C trong ít nhất 7 ngày để tiêu diệt ký sinh trùng. Đông lạnh là cách hiệu quả để làm suy yếu và tiêu diệt ký sinh trùng mà không làm mất đi hương vị tự nhiên của cá. Đây là cách thường được áp dụng để vô hiệu hóa giun ký sinh trong cá hồi.
– Bảo quản và vệ sinh cá đúng cách: Việc bảo quản cá trong tủ lạnh hoặc tủ đông giúp ngăn chặn sự phát triển của ký sinh trùng và vi khuẩn. Cá tươi nên được bảo quản ở nhiệt độ dưới 4°C và cá đông lạnh ở nhiệt độ -18°C.
Trước khi chế biến, rửa cá sạch dưới vòi nước lạnh để loại bỏ bụi bẩn và các chất cặn bã.
Sử dụng dao và thớt riêng khi chế biến cá sống để tránh lây nhiễm chéo vi khuẩn và ký sinh trùng.
Dưới đây là các mẹo từ đầu bếp Vũ Nhất Thông (Trung tâm Eric Cooking Class) giúp khắc phục các lỗi luộc thịt thường gặp.
Chần sơ giúp loại bỏ mùi và tạp chất
Một sai lầm phổ biến là mà bỏ qua bước chần sơ. Trước khi luộc, người nội trợ có thể chà xát miếng thịt với muối hạt rồi rửa sạch. Sau đó, chần thịt trong nước sôi khoảng 2-3 phút cùng vài lát gừng và đầu hành lá.
Ở nhiệt độ cao, các protein hòa tan trên bề mặt thịt cùng phần máu còn sót lại sẽ đông tụ và nổi thành bọt. Việc chần sơ giúp loại bỏ những tạp chất này, đồng thời làm giảm mùi đặc trưng của thịt, giúp nước luộc trong và thơm hơn.
Sau khi chần, nên rửa lại thịt dưới vòi nước sạch trước khi chuyển sang nồi nước mới để luộc.
Luộc trong nước có gia vị giúp thịt đậm đà hơn
Nhiều người chỉ sử dụng nước lã để luộc thịt, khiến thành phẩm dễ nhạt. Các đầu bếp thường thêm vài lát gừng, hành tím đập dập, một ít muối và có thể cho thêm một thìa nhỏ rượu trắng vào nước luộc. Những nguyên liệu này chủ yếu giúp khử mùi và tạo hương thơm cho nước luộc. Muối với lượng vừa phải cũng góp phần làm vị thịt hài hòa hơn.
Trong quá trình luộc, nên duy trì nước ở trạng thái sôi nhẹ. Nhiệt độ quá cao trong thời gian dài sẽ khiến các sợi protein co rút mạnh, làm thịt mất nhiều nước và trở nên khô, dai.
Thông thường, thịt ba chỉ hoặc thịt chân giò cần khoảng 20-30 phút, tùy độ dày. Có thể dùng đũa xiên qua phần dày nhất; nếu nước chảy ra trong, không còn màu hồng là thịt đã chín.
Ngâm nước đá giúp da giòn, thịt săn chắc
Một mẹo được nhiều đầu bếp áp dụng là chuyển ngay thịt vừa luộc sang tô nước đá lạnh trong khoảng 5-10 phút. Việc làm nguội nhanh giúp quá trình chín của thịt dừng lại, hạn chế tình trạng phần ngoài tiếp tục bị nấu quá lửa bởi nhiệt còn tích tụ. Đồng thời, lớp da trở nên săn và giòn hơn, trong khi thớ thịt giữ được độ đàn hồi và ít bị khô.
Bảo quản đúng cách giúp thịt không bị khô
Thịt luộc để tủ lạnh rất dễ bị khô và thâm đen bề mặt do tiếp xúc trực tiếp với không khí. Để khắc phục, bạn có thể áp dụng hai cách bảo quản đơn giản sau.
Cách thứ nhất là ngâm thịt trong nước luộc. Khi thịt và nước luộc đã nguội hoàn toàn, bạn cho thịt vào hộp, đổ nước ngập miếng thịt, đậy nắp kín rồi cất vào ngăn mát. Lớp nước luộc sẽ ngăn không khí tiếp xúc với thịt, giúp hạn chế quá trình oxy hóa và duy trì độ ẩm.
Cách thứ hai, nếu không dùng nước luộc, hãy để thịt thật ráo rồi phết một lớp dầu ăn mỏng lên bề mặt. Sau đó, bọc kín bằng màng bọc thực phẩm hoặc cho vào hộp đậy nắp. Lớp dầu ăn hoạt động như một màng chắn, giúp thịt không bị mất nước hay khô cứng trong môi trường lạnh.
Với cả hai cách trên, thịt luộc nên được sử dụng trong vòng 2-3 ngày. Chỉ bằng vài mẹo nhỏ, món thịt luộc của bạn sẽ bảo quản được lâu hơn mà vẫn giữ nguyên độ mềm ngọt tự nhiên, phần da giòn và màu sắc bắt mắt.
Gia đình bé gái tên Xiao Tong thuộc diện khó khăn. Người mẹ mắc tâm thần phân liệt, cha là trụ cột duy nhất nhưng sức khỏe yếu do di chứng ngộ độc khí than năm 2025. Ông đi làm thuê với thu nhập khoảng 150 tệ mỗi ngày.
Sợ bản thân gặp bất trắc, ông giao mật khẩu và thẻ ngân hàng cho con gái 13 tuổi quản lý. Ngày 9/5, người cha mang xe máy đi sửa mới phát hiện số tiền tiết kiệm 180.000 tệ đã không còn.
Trong cuộc phỏng vấn với Đài truyền hình Hà Nam, cô bé Xiao Tong nói do yêu thích hoạt hình 2D nên đã thuê các họa sĩ trên mạng vẽ nhân vật theo ý tưởng cá nhân.
Dữ liệu nền tảng cho thấy từ tháng 5/2025, tài khoản của Xiao Tong phát sinh giao dịch liên tục. Riêng tháng 2/2026, cô bé thực hiện 14 đơn hàng. Bức tranh đắt nhất có giá 5.400 tệ.
Để sở hữu những sản phẩm yêu thích này, Tong yêu cầu họa sĩ đẩy nhanh tiến độ từ một tháng xuống 5 ngày, chấp nhận trả giá cao hơn. Trên trang cá nhân, cô bé tuyên bố "gia đình đủ điều kiện để theo đuổi sở thích".
Họa sĩ Xiao Bei, người thực hiện bức tranh đắt nhất cho Tong, nói không biết khách hàng là trẻ vị thành niên. "Tôi đã thông báo không nhận yêu cầu từ người nhỏ tuổi và phải thức đêm để kịp tiến độ khách hàng yêu cầu", họa sĩ cho biết.
Họa sĩ này chủ động liên hệ nền tảng để hoàn trả chi phí. Một họa sĩ khác tên Yan cũng lập tức trả lại tiền khi thấy Tong yêu cầu hủy đơn với lý do "cần tiền đóng viện phí".
Gia đình Xiao Tong đang thương lượng với các bên để xin hoàn tiền, chủ yếu tập trung vào các đơn hàng chưa hoàn thành. Cô bé cũng hứa với cha không sử dụng thẻ tùy tiện.
Sau khi câu chuyện của Xiao Tong được phát sóng trên truyền hình, nhiều chuyên gia giáo dục nhận định nguồn gốc nằm ở việc trẻ thiếu kiến thức về giá trị đồng tiền và sự lỏng lẻo trong quản lý gia đình. Trong thời đại thanh toán số, tiền tệ chỉ là những con số trên màn hình khiến trẻ em không cảm nhận được nỗi vất vả của cha mẹ.
"Yêu thương không phải là thỏa mãn nhu cầu vật chất vô điều kiện, mà là giúp trẻ phân biệt giữa 'muốn' và 'cần', để hiểu rằng sau mỗi niềm vui cá nhân luôn có sự hy sinh thầm lặng của người thân", một người dùng mạng viết.
Cách đây hơn hai mươi năm, một lần má tôi ru con út của tôi ngủ bằng câu ca dao quen thuộc:
"Ầu ơ…râu tôm nấu với ruột bầu
Chồng chan, vợ húp… ờ…
Chồng chan, vợ húp gật đầu khen ngon…".
Thằng con lớn của tôi buột miệng nói: "Rau tôm nấu với ruột bầu mà ngon cái gì?". Má tôi và tôi cùng cười bởi biết nó còn quá nhỏ làm sao hiểu được ý nghĩa thâm sâu của câu ca dao xưa ấy.
Bữa cơm với đủ món "cao lương mỹ vị" nhưng chỉ ăn một mình hay đông người ăn nhưng mạnh ai nấy ăn cho xong bữa thì không thể nào ngon được. Yêu thương, gắn bó, quan tâm… tất cả nhưng điều ấy mới làm nên bữa cơm ngon, bữa cơm ấm áp, hạnh phúc của gia đình.
Tôi may mắn được sinh ra trong một gia đình đông anh em nhưng yêu thương, gắn bó. Má tôi lại nấu ăn rất ngon nên ngày ba bữa sáng, trưa, chiều, cả nhà đều ăn đồ ăn má nấu.
Bữa cơm ngày nào ở nhà tôi thuở ấy luôn đông đủ mọi người. Vậy là giờ cơm là thời gian cả mà gia đình tụ tập chuyện trò, kể cho nhau nghe đủ chuyện.
Bữa cơm cũng là lúc ba má tôi dạy bảo, khuyên nhủ anh em tôi từ chuyện nhỏ đến chuyện lớn. Bữa cơm gia đình thuở thiếu thời của tôi là những kỷ niệm thật đẹp trong ký ức tôi.
Thời gian trôi nhanh, tôi cũng có gia đình riêng. Gia đình nhỏ của tôi cũng duy trì việc ăn ba bữa ở nhà. Khi các con còn nhỏ, bữa ăn nào cũng là dịp vợ chồng tôi dạy bảo con ý tứ, lịch sự, biết "ăn trông nồi, ngồi trông hướng", chỉ cho con "học ăn, học nói, học gói, học mở"...
Con lớn lên một chút thì trong bữa cơm lại nói chuyện học hành, việc làm, đối nhân xử thế... Nói là ăn cơm nhưng thực sự đó là thời gian cả gia đình có dịp ngồi lâu với nhau trong ngày để chuyện trò, quan tâm nhau vì suốt cả ngày người đi làm, người đi học, có thời gian nào mà ngồi lâu bên nhau để chuyện trò ngoài giờ ăn.
Bệnh hoạn, lo lắng, gặp chuyện không vui, mệt mỏi… đều được biểu hiện khi ngồi ăn bên nhau để rồi được mọi người quan tâm, chia sẻ, khuyên bảo, động viên… Những vấn đề của mỗi thành viên gặp phải dường như được tháo gỡ nhẹ nhàng hơn, dễ dàng hơn. Gia đình ngày càng yêu thương, gắn kết hơn từ những bữa ăn gia đình.
Thế rồi, mấy đứa con đều đi làm, giờ giấc làm việc của các con khác giờ làm việc hành chánh như vợ chồng tôi. Thời đại công nghệ 4.0 mà! Bữa cơm gia đình cũng phải linh hoạt, uyển chuyển theo.
Buổi sáng, vợ chồng tôi ăn sớm rồi đi làm. Hai đứa nhỏ dậy trễ hơn thì ăn sáng cùng nhau. Buổi trưa, hai con tôi đem cơm mẹ nấu theo ăn ở công ty. Buổi trưa và chiều chỉ vợ chồng tôi ăn với nhau. Tối đến, mấy đứa nhỏ đi làm về sẽ ăn cùng nhau.
Các con tôi cũng quen với việc vợ tôi đi chợ mua thực phẩm tươi ngon, sạch sẽ, nêm nếm hợp khẩu vị từ mấy chục năm qua.
Dù đa số người làm chung công ty của các con tôi đều mua cơm hộp ăn nhưng các con tôi vẫn đem cơm mẹ nấu từ nhà chứ không chịu mua cơm trưa như đồng nghiệp.
Các cháu nói: "Má nấu vừa miệng hơn và đảm bảo vệ sinh hơn".
Mặc dù, cả gia đình không ăn cơm cùng nhau như trước đây nhưng vì hai đứa con đem cơm mẹ nấu theo nên cả nhà vẫn nhắn tin hay gọi điện thoại có "camera" để cùng nhau trò chuyện: "Vịt nướng chao má làm ngon quá! Con đưa bạn ăn thử, ai cũng khen", "Sao hôm nay ba nấu canh mặn quá vậy?", "Mai, má kho đồ chay nghen!"…
Group gia đình cứ ồn ào suốt giờ cơm trưa "online" không khác gì mấy khi ăn cơm chung ở nhà. Có lần con tôi kể, bạn cùng công ty nói sao nhà tôi hay vậy, chứ gia đình của bạn con tôi cũng đi làm cả ngày như nhà tôi nên mạnh ai nấy ăn, muốn ăn gì tự mua, tự ăn vì giờ giấc khác.
Chỉ dịp giỗ hay tết, cả nhà bạn của con tôi mới nấu ăn chung. Bữa cơm gia đình tôi để đủ mặt như ngày xưa là hai ngày cuối tuần. Những bữa ăn cuối tuần ấy thật vui vẻ và ồn ào. Tuần nào cũng chế biến món này món kia, cả nhà cùng nhau làm. Có khi thử làm các món đã xem trên mạng, dù thành công hay thất bại thì cũng đều có đề tài để cả nhà rôm rả.
Với tôi, bữa cơm gia đình thật sự rất quan trọng. Gia đình hạnh phúc hay không thể hiện rất rõ trong từng bữa ăn. Tôi nghĩ gìn giữ truyền thống cơm nhà của gia đình là điều hết sức cần thiết cho mỗi gia đình.
Cho dù cuộc sống có hiện đại thế nào, có đổi mới ra sao thì bữa cơm nhà chính là "cái neo" vững chắc để gìn giữ tổ ấm thật sự của gia đình.
Đừng đổ thừa thời đại công nghệ 4.0, mọi thành viên trong gia đình đều bận rộn, vất vả, không thể nấu và cùng ăn bữa cơm. Thời nào cũng thế, "bếp nhà đỏ lửa thì gia đình ấm áp", gắn bó với nhau hơn.
