Tổng thống Mỹ Donald Trump từng tuyên bố sẽ tái lập các mức thuế nhập khẩu, sau khi chính sách này liên tiếp bị Tòa án bác bỏ và gặp nhiều thách thức pháp lý. Ông đang hiện thực hóa cam kết đó, nhưng không còn ồn ào và thông qua các bài đăng trên mạng xã hội lúc nửa đêm như trước.
Cách tiếp cận mới của ông Trump với thuế nhập khẩu được đánh giá thận trọng, có phương pháp và kiên nhẫn hơn. Các công cụ xây dựng lại chính sách lần này mang tính mục tiêu và kỹ thuật hơn, giúp chúng có thể duy trì trong thời gian dài.
Ngày 2/6, Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) Jamieson Greer công bố kết quả cuộc điều tra kéo dài nhiều tháng, về chính sách của các đối tác trong việc ngăn lưu thông sản phẩm sản xuất bằng lao động cưỡng bức. Cuộc điều tra được thực hiện theo Điều 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974. USTR cho rằng việc này gây bất lợi cho Mỹ trong cạnh tranh.
Cơ quan này đề xuất áp thuế bổ sung 10% lên hàng hóa Canada, Ecuador, EU, Indonesia, Mexico, Pakistan, Argentina, Bangladesh, Campuchia, El Salvador, Guatemala, Malaysia, Đài Loan và Anh. Với 45 nền kinh tế còn lại trong diện điều tra, gồm Việt Nam, mức thuế bổ sung là 12,5%.
Các mức thuế này chưa có hiệu lực ngay. USTR sẽ phải lấy ý kiến công chúng, kéo dài đến 6/7. Sau một ngày, Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ sẽ tổ chức các phiên điều trần về đề xuất này.
Liên quan tới mức thuế đề xuất bổ sung với Việt Nam, trả lời tại họp báo thường kỳ chiều 4/6, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng cho biết kết luận điều tra của USTR “không phản ánh đúng thực tế và nỗ lực của Việt Nam trong phòng ngừa giảm thiểu lao động cưỡng bức”.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao khẳng định chủ trương nhất quán của Việt Nam là nghiêm cấm mọi hình thức lao động cưỡng bức, tuân thủ quy định của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), các hiệp định thương mại tự do và bảo đảm thực hiện trên thực tế.
Bà Hằng cho biết, Việt Nam đã trao đổi, cung cấp thông tin đầy đủ trong quá trình điều tra và sẽ tiếp tục làm việc với phía Mỹ trên tinh thần xây dựng, hợp tác để giải quyết các bất đồng còn tồn tại, dựa trên hợp tác song phương, đa phương. Việc này nhằm nỗ lực bảo vệ lợi ích hợp pháp của người lao động, doanh nghiệp Việt.
Cuộc điều tra này được USTR công bố từ ngày 11/3. Khi đó, cơ quan này cũng cho biết sẽ mở thêm một cuộc điều tra nữa về tình trạng dư thừa công suất công nghiệp tại 16 đối tác, vẫn dựa trên Điều 301 về các hành vi không công bằng.
Các động thái này nhằm khôi phục sức ép thuế nhập khẩu sau khi Tòa án Tối cao Mỹ hồi tháng 2 bác bỏ các loại thuế Tổng thống Donald Trump áp đặt dựa trên Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA). Sau phán quyết của Tòa án Tối cao, ông Trump ký sắc lệnh áp thuế nhập khẩu bổ sung 10% trong 150 ngày, viện dẫn thẩm quyền theo Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974.
Dù vậy, thuế 10% này chỉ mang tính tạm thời. Chính quyền ông Trump đã phát tín hiệu họ có thể dùng Điều 301 cho mục đích lâu dài hơn. Điều 301 cho phép USTR điều tra các quốc gia có khả năng vi phạm thỏa thuận thương mại hoặc có các hành vi gây tổn hại cho doanh nghiệp Mỹ. Trong nhiệm kỳ đầu, ông Trump từng dùng điều khoản này để tăng thuế với một số hàng nhập khẩu từ Trung Quốc, cũng như máy bay và các hàng hóa khác của Liên minh châu Âu.
Bên cạnh đó, khác với Điều 122, thuế phát sinh từ điều tra theo Điều 301 không bị giới hạn về mức thuế hoặc thời hạn áp dụng. Hồi tháng 3, Greer cho biết ông hy vọng hoàn tất các cuộc điều tra trước khi mức thuế 10% hết hiệu lực vào tháng 7.
Tuy nhiên, tháng trước, Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ (CIT) cũng phán quyết bác bỏ thuế nhập khẩu 10% của Mỹ. Họ chỉ chặn áp dụng thuế với bang Washington và 2 doanh nghiệp nhỏ – nhóm đã nộp đơn kiện thuế này từ đầu tháng 3.
Ngày 1/6, USTR đề xuất áp thuế 25% nhiều mặt hàng từ Brazil, sau một cuộc điều tra theo Mục 301. Cơ quan này cáo buộc Brazil tham gia vào các hoạt động thương mại “phi lý” và “gây gánh nặng hoặc hạn chế thương mại của Mỹ”. Đầu tháng trước, Tổng thống Mỹ cũng tuyên bố sẽ nâng thuế nhập khẩu với xe hơi từ EU lên 25%, vì khối này không tuân thủ thỏa thuận thương mại.
Trên AP, Ryan Majerus – luật sư thương mại tại King & Spalding dự báo các mức thuế mới sẽ được áp dụng trước khi các loại thuế tạm thời hiện nay hết hiệu lực. “USTR đang chịu sức ép rất lớn để bảo đảm không có bất kỳ khoảng trống nào trong nguồn thu từ thuế nhập khẩu. Tôi tin rằng với tiến độ hiện tại, họ sẽ hoàn tất mọi việc và sẵn sàng áp thuế mới đúng hạn”, ông nói.
Ngoài việc đề xuất thuế mới, chính quyền ông Trump cũng nộp đơn kháng cáo phán quyết của một thẩm phán liên bang, yêu cầu chính quyền phải hoàn trả toàn bộ 166 tỷ USD tiền thuế đã thu, theo các chính sách viện dẫn IEEPA.
Chính quyền bắt đầu hoàn trả các khoản phí này từ tháng 4, nhưng cho biết sẽ không trả ngay hàng chục tỷ USD tiền thuế, trong đó có các khoản thanh toán phức tạp mà đơn vị nhập khẩu chưa kiện chính phủ. Hiện chưa rõ khi nào hệ thống sẽ mở cho tất cả khoản thanh toán thuộc diện được hoàn.
Ngoài ra, chính phủ cũng kháng cáo phán quyết yêu cầu Ủy viên Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ Rodney Scott điều trần về quy trình hoàn trả của chính phủ. Trong đơn kháng cáo, chính quyền đề xuất các quan chức khác mà họ nói rằng có hiểu biết sâu hơn về quy trình hoàn thuế.
Ngày 3-4, Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì cuộc họp của Thường trực Chính phủ và Thường vụ Đảng ủy Chính phủ về một số nội dung quan trọng, trong đó có nội dung về các đề xuất cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển Trung tâm Lọc hóa dầu và năng lượng quốc gia tại Khu kinh tế Dung Quất (Quảng Ngãi).
Theo các báo cáo, ý kiến tại cuộc họp, trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu tăng trưởng cao, bền vững và gắn với chuyển dịch năng lượng, việc xây dựng các trung tâm công nghiệp năng lượng quy mô lớn, có tính tích hợp và sức cạnh tranh quốc tế là yêu cầu cấp thiết.
Các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước trong thời gian qua đã xác định rõ định hướng hình thành các cực tăng trưởng mới, các trung tâm năng lượng quốc gia gắn với lợi thế vùng và xu thế phát triển toàn cầu.
Đặc biệt, các nghị quyết, kết luận của Bộ Chính trị đặt ra yêu cầu cụ thể về việc xây dựng Trung tâm Lọc hóa dầu và năng lượng quốc gia tại Khu kinh tế Dung Quất, coi đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm bảo đảm an ninh năng lượng, phát triển kinh tế biển và thúc đẩy công nghiệp hóa đất nước.
Song song với đó, Chiến lược phát triển năng lượng quốc gia và các quy hoạch ngành đã xác định rõ vai trò của việc phát triển chuỗi giá trị dầu khí - năng lượng tích hợp, bao gồm khí, LNG, điện, lọc hóa dầu và năng lượng tái tạo, nhằm nâng cao tính tự chủ của nền kinh tế và đáp ứng nhu cầu năng lượng ngày càng tăng.
Khu kinh tế Dung Quất, tỉnh Quảng Ngãi, tạo động lực cho tỉnh Quảng Ngãi mà còn cho cả vùng duyên hải miền Trung và nền kinh tế quốc gia.
Đề án Trung tâm Lọc hóa dầu và năng lượng quốc gia tại Khu kinh tế Dung Quất được xây dựng với mục tiêu hình thành một trung tâm công nghiệp năng lượng tích hợp, bao gồm các lĩnh vực lọc hóa dầu, khí tự nhiên, LNG, điện và năng lượng tái tạo, gắn với phát triển kinh tế tuần hoàn và kinh tế carbon thấp.
Định hướng là xây dựng chuỗi giá trị hoàn chỉnh từ nhập khẩu, tồn trữ, chế biến dầu khí đến sản xuất năng lượng và các sản phẩm công nghiệp liên quan, phục vụ cả nhu cầu trong nước và xuất khẩu.
Trung tâm sẽ tích hợp các công nghệ mới như hydro xanh, amoniac xanh, thu giữ carbon và các giải pháp năng lượng sạch nhằm đáp ứng yêu cầu chuyển dịch năng lượng.
Trên cơ sở nghiên cứu và tham khảo các mô hình quốc tế, UBND tỉnh Quảng Ngãi đã đề xuất hệ thống cơ chế, chính sách gồm hai nhóm chính, bao gồm các chính sách thuộc thẩm quyền của Chính phủ và các chính sách thuộc thẩm quyền của Quốc hội.
Thủ tướng Phạm Minh Chính cũng cho biết đây là nhiệm vụ được Chính phủ giao, có cơ sở thực tiễn, phù hợp các quy hoạch, chiến lược, trong đó có quy hoạch tổng thể về năng lượng quốc gia và chiến lược phát triển năng lượng quốc gia, phục vụ tăng trưởng 2 con số và góp phần khai thác hiệu quả dự án phát triển mỏ khí Cá Voi Xanh.
Thủ tướng chỉ đạo Bộ Công Thương hoàn thiện hồ sơ, tài liệu, tiếp tục rà soát lại từ các ý kiến. Với các cơ chế, chính sách đã có, các bộ ngành, địa phương, cơ quan chủ động thực hiện theo thẩm quyền, những nội dung thuộc thẩm quyền của Chính phủ thì Chính phủ thực hiện.
Phiên họp thống nhất chủ trương xây dựng, đề xuất các cơ chế, chính sách đặc thù, Thủ tướng yêu cầu tiếp tục rà soát lại, làm rõ những nội dung đã có, chưa có và thẩm quyền; với các nội dung thuộc thẩm quyền của Quốc hội thì đề xuất thí điểm, Bộ Công Thương chủ trì rà soát, hoàn thiện hồ sơ xây dựng dự thảo Nghị quyết của Quốc hội.
UBND tỉnh Quảng Ngãi chủ động phối hợp với Bộ Công Thương và các bộ liên quan để hoàn thiện hồ sơ, tài liệu, đánh giá tác động cụ thể đối với từng chính sách, đồng thời làm việc với các nhà đầu tư.
Thủ tướng cho rằng, đây là trung tâm lớn, cần huy động đa dạng hóa nguồn lực, gồm nguồn lực của Nhà nước và tư nhân, Trung ương và địa phương, trong nước và ngoài nước, đầu tư trực tiếp và gián tiếp.
Giao Phó thủ tướng phụ trách lĩnh vực trực tiếp chỉ đạo hoàn thiện các hồ sơ liên quan, Thủ tướng nhấn mạnh tinh thần là chỉ bàn làm, không bàn lùi, thực hiện có lộ trình nhưng tập trung nguồn lực để làm nhanh, hiệu quả.
Nhận định được ông Larry Hu nêu tại hội nghị do Amazon Global Selling tổ chức tại TP HCM chiều 2/6. Ông dẫn chứng số lượng sản phẩm Việt Nam bán ra toàn cầu trên Amazon đã tăng 300% chỉ trong 5 năm.
Trong 12 tháng tính đến 31/7/2025, lượng sản phẩm của doanh nghiệp Việt tiêu thụ trên nền tảng tăng 35% so với cùng kỳ một năm trước. Amazon không tiết lộ cụ thể số nhà bán hàng Việt Nam nhưng cho biết ở mức "hàng nghìn".
Riêng số nhà bán ghi nhận doanh thu hàng năm trên một triệu USD tăng 60%. Theo ông Larry Hu đánh giá đây là "bứt tốc ngoạn mục". "Việt Nam đang nổi lên như một trong tâm xuất khẩu thương mại điện tử có sức cạnh tranh cao", ông nói.
Theo Cục Xuất Nhập khẩu (Bộ Công Thương), quy mô thị trường thương mại điện tử Việt Nam khoảng 31 tỷ USD, với mảng xuyên biên giới chiếm 4,45 tỷ USD. Hơn 22% doanh số xuất khẩu trực tuyến của Việt Nam đến từ Mỹ.
Xuất khẩu online của Việt Nam phát triển nhờ năng lực sản xuất nội địa mạnh, vị thế chiến lược trong chuỗi cung ứng toàn cầu, xu hướng chuyển dịch lớn từ gia công sang xây dựng thương hiệu và sự đồng hành từ chính phủ, theo Amazon.
Doanh nghiệp cũng ngày càng nhìn thấy cơ hội. Khảo sát 300 doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa (MSME) lĩnh vực nội thất và thời trang của Access Partnership ghi nhận 93% đánh giá xuất khẩu online là yếu tố then chốt cho tăng trưởng trong tương lai, 96% nói kênh này góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế.
Theo Amazon, hai ngành hàng đang giàu tiềm năng là nội thất gỗ và quà tặng cá nhân hóa. Access Partnership dự báo xuất khẩu trực tuyến mặt hàng này giai đoạn 2024-2029 tăng trưởng 20%, hơn gấp đôi mức 9% xuất khẩu chung của ngành.
Trong khi, quà tặng cá nhân hóa giàu tiềm năng nhờ lợi thế thiết kế, tùy biến và sản xuất linh hoạt. "Người tiêu dùng hiện đại chuộng sản phẩm 'kể câu chuyện riêng' như áo thun tặng vào Ngày của Cha, hộp quà cá nhân hóa dịp Valentine hay những tác phẩm nghệ thuật độc đáo làm quà cưới", ông Larry Hu, nói.
Năm qua, các thị trường tiêu thụ hàng đầu của hàng Việt trên Amazon gồm UAE, Đức, Mỹ, Mexico, Nhật Bản Anh, Pháp, Australia, Italy. Ông Michael Kokalari, Giám đốc phòng Phân tích kinh tế vĩ mô và Nghiên cứu thị trường VinaCapital, đánh giá Mỹ là thị trường xuất khẩu trực tuyến nhiều triển vọng 1-2 năm tới.
"Tình hình thị trường Mỹ sẽ rất tốt trong vài năm tới. Vì vậy, nếu muốn xuất khẩu, tôi khuyến khích nên bán sang Mỹ", ông nói. Chuyên gia lưu ý doanh nghiệp tập trung hai nhóm khách hàng chính, gồm nhóm 10% những người giàu nhất, với sức mua vẫn đang tăng và thế hệ "Baby Boomers", tức sinh sau Thế chiến II.
"Baby Boomers" giờ đã thành người cao tuổi, có nhu cầu lớn về các sản phẩm hỗ trợ sinh hoạt tại nhà, phù hợp thế mạnh về nội thất của Việt Nam.
Ông Larry Hu khuyến nghị doanh nghiệp tư duy quốc tế ngay từ đầu, xây dựng thương hiệu bền vững và tận dụng công nghệ, logistics cùng các công cụ AI để mở rộng quy mô xuất khẩu trực tuyến.
Chính phủ Ấn Độ vừa tăng mạnh thuế nhập khẩu thực tế đối với vàng và bạc từ 6% lên 15%. Mức thuế mới bao gồm 10% thuế nhập khẩu cơ bản và 5% thuế phát triển hạ tầng nông nghiệp.
Động thái này cho thấy New Delhi đang quyết liệt hạn chế nhu cầu đối với kim loại quý - mặt hàng nhập khẩu lớn của nước này - trong bối cảnh đồng rupee liên tục suy yếu từ đầu năm.
Ấn Độ hiện phụ thuộc gần như hoàn toàn vào nguồn vàng nhập khẩu để đáp ứng nhu cầu trong nước. Việc tăng thuế được kỳ vọng sẽ giúp giảm nhập khẩu vàng, thu hẹp thâm hụt thương mại và hỗ trợ ổn định tỷ giá.
Tuy nhiên, giới chuyên gia cảnh báo mặt trái của chính sách là nguy cơ buôn lậu vàng quay trở lại. Trước đó, vào giữa năm 2024, Ấn Độ từng giảm thuế nhập khẩu nhằm kiềm chế hoạt động này.
Một nhà giao dịch kim loại quý tại Mumbai nhận định với Reuters rằng thị trường chợ đen có thể sôi động trở lại do lợi nhuận từ nhập lậu vàng đang rất hấp dẫn trong bối cảnh giá vàng neo ở vùng cao.
Áp lực đối với nền kinh tế Ấn Độ gia tăng sau khi giá năng lượng leo thang vì xung đột tại Trung Đông, khiến dòng ngoại tệ chảy ra nước ngoài tăng mạnh. Đồng rupee vì vậy rơi xuống mức thấp kỷ lục, buộc Ngân hàng Trung ương Ấn Độ phải liên tục can thiệp để ổn định thị trường, kéo theo dự trữ ngoại hối suy giảm đáng kể.
Trong những tuần gần đây, Ấn Độ liên tiếp triển khai các biện pháp nhằm siết nhập khẩu vàng. Trước khi nâng mạnh thuế quan, Chính phủ nước này đã áp mức thuế tích hợp 3% đối với vàng và bạc nhập khẩu, động thái từng khiến nhiều ngân hàng tạm ngừng nhập khẩu hơn một tháng.
Hệ quả là lượng vàng nhập khẩu của Ấn Độ trong tháng 4 rơi xuống mức thấp nhất gần 30 năm. Dù các ngân hàng sau đó đã nối lại hoạt động nhập khẩu sau khi chấp nhận nộp thuế 3%, giới kinh doanh kim loại quý cho rằng nhu cầu nhập khẩu có thể tiếp tục suy yếu sau đợt tăng thuế mới.
Một nhà giao dịch kim loại quý tại Mumbai cảnh báo thị trường chợ đen có nguy cơ nóng trở lại khi chênh lệch lợi nhuận từ hoạt động buôn lậu ngày càng hấp dẫn. Theo người này, với mặt bằng giá vàng hiện tại, những người buôn lậu có thể kiếm lợi nhuận đáng kể.
Trước đó, Thủ tướng Narendra Modi đã công khai kêu gọi người dân tạm thời hạn chế mua vàng - mặt hàng được xem là không thiết yếu nhưng chiếm tỷ trọng lớn trong kim ngạch nhập khẩu của nước này.
Dù vậy, giới quan sát cho rằng New Delhi không đặt nhiều kỳ vọng vào việc người dân tự giảm nhu cầu, bởi vàng có vai trò đặc biệt trong đời sống văn hóa và tài chính của người Ấn Độ. Kim loại quý này không chỉ là kênh tích trữ tài sản phổ biến mà còn gắn liền với cưới hỏi, lễ hội và quan niệm may mắn.
Trong bối cảnh giá vàng liên tục tăng mạnh còn thị trường chứng khoán Ấn Độ suy yếu, nhu cầu đầu tư vào vàng càng gia tăng. Theo Hội đồng Vàng Thế giới, dòng vốn đổ vào các quỹ ETF vàng tại Ấn Độ trong quý I/2026 đã tăng 186% so với cùng kỳ năm trước, lên mức kỷ lục tương đương 20 tấn vàng.
