Ngày 3.6 (theo giờ Mỹ), Hạ viện nước này, do đảng Cộng hòa chiếm đa số, đã thông qua nghị quyết ngăn chặn Tổng thống Trump tiếp tục cuộc chiến Iran sau hơn 3 tháng xung đột chưa kết thúc.
Nghị quyết trên được thông qua với 215 phiếu thuận và 208 phiếu chống, khi 4 hạ nghị sĩ cùng đảng Cộng hòa với ông Trump đã “quay xe” bỏ phiếu ủng hộ nghị quyết. Không có hạ nghị sĩ Dân chủ nào bỏ phiếu chống và có tổng cộng 7 nghị sĩ không bỏ phiếu. Theo kết quả trên, Hạ viện yêu cầu Nhà Trắng phải rút quân khỏi cuộc chiến, trừ khi Quốc hội Mỹ tuyên chiến hoặc cho phép sử dụng lực lượng quân sự đối với Iran.
Trước đó, 3 nghị quyết về hạn chế quyền lực gây chiến đối với ông Trump đã thất bại tại Hạ viện. Do đó, với kết quả thông qua nghị quyết, cuộc bỏ phiếu lần này phản ánh sự lo lắng của một số đảng viên Cộng hòa về cách Tổng thống Trump xử lý cuộc xung đột. Kết quả bỏ phiếu cũng đánh dấu nỗ lực hiếm hoi của lưỡng đảng nhằm kiềm chế quyền lực chiến tranh của vị chủ nhân Nhà Trắng.
“Việc thông qua nghị quyết báo hiệu bước ngoặt quan trọng: ngày càng có nhiều đảng viên Cộng hòa lắng nghe các cử tri của họ, những người không muốn một cuộc chiến tranh ở Trung Đông”, Reuters dẫn lời hạ nghị sĩ Gregory Meeks (Dân chủ), người bảo trợ cho nghị quyết quyền lực chiến tranh và là thành viên cấp cao của Ủy ban Đối ngoại, phát biểu sau khi có kết quả.
Tuy nhiên, việc được thông qua ở Hạ viện chỉ mang tính biểu tượng, vì nghị quyết trên cần được thông qua ở Thượng viện thì mới có giá trị thực thi.
Trả lời Thanh Niên vào hôm qua (4.6), chuyên gia tình báo quân sự Mỹ Carl O.Schuster (đang giảng dạy về quan hệ quốc tế, lịch sử ở ĐH Hawaii – Thái Bình Dương) đánh giá: “Những gì đang diễn ra chứng minh người Iran đã chọn đúng chiến lược. Giới tinh hoa chính trị Mỹ không còn đủ kiên nhẫn và sẽ tìm kiếm hòa bình ngay khi thấy dấu hiệu bất mãn của cử tri. Để đạt được mục tiêu, Tổng thống Trump lẽ ra nên tiếp tục gây áp lực lên chế độ cầm quyền Iran cho đến khi Tehran phải chấp nhận một thỏa thuận. Giờ thì ông Trump đã hết thời gian”.
“Có thể cần thêm khoảng 10 ngày để Thượng viện Mỹ thông qua nghị quyết. Vì vậy, ông Trump phải đạt được một thỏa thuận tốt trước ngày 30.6 hoặc muộn nhất là chấp nhận những gì Iran đề nghị trước ngày 31.7. Điều này một lần nữa chứng minh rằng kết quả một cuộc chiến tranh không chỉ được quyết định trên chiến trường”, cựu đại tá Schuster đánh giá. Ngày 30.6 và ngày 31.7 là các mốc thời gian sau cùng mà Thượng viện bỏ phiếu và nghị quyết có giá trị thực thi.
Với các mốc thời gian trên, khó có khả năng Washington đủ sức khiến Tehran lùi bước, nhất là khi thực tế những gì đã diễn ra cho thấy Iran vẫn chống chịu hiệu quả và chế độ cầm quyền của nước này vẫn duy trì quyền lực. Trong khi đó, với khoảng thời gian ngắn ngủi còn lại, Tổng thống Trump khó có giải pháp nào khả thi để chiếm ưu thế nhiều hơn nữa trước Tehran. Trong phân tích gửi đến Thanh Niên, TS Ian Bremmer, nhà khoa học chính trị và là Chủ tịch Eurasia Group (Mỹ) – đơn vị tư vấn và nghiên cứu rủi ro chính trị hàng đầu thế giới, chỉ ra rằng dù “lệnh ngừng bắn” được duy trì, thì eo biển Hormuz thực tế đang đóng cửa gây tổn thất không nhỏ cho kinh tế toàn cầu. Cứ mỗi ngày Hormuz còn đóng cửa thì mức độ thiệt hại càng tăng thêm, sức ép cũng trở nên lớn hơn với Tổng thống Trump.
Tuy nhiên, eo biển Hormuz chỉ mở cửa trở lại khi Washington và Tehran đạt được thỏa thuận, hoặc Mỹ phải điều động một lực lượng quân sự đủ lớn để đổ bộ vào Iran nhằm buộc mở cửa eo biển Hormuz. Tổng thống Trump dường như đang muốn tránh sự leo thang quân sự đáng kể kéo Mỹ vào sâu hơn cuộc xung đột. Hôm qua (4.6), tờ The Wall Street Journal dẫn lời một số quan chức Mỹ tiết lộ Tổng thống Trump đã chia sẻ với các cấp dưới thân cận rằng ông chỉ tấn công trở lại Iran nếu có thêm binh sĩ Mỹ bị thiệt mạng trong cuộc chiến này. Điều này được hiểu rằng chính bản thân ông Trump hiện không muốn tái diễn tấn công.
Với thực tế như vậy, ông Trump khó có thể đạt một chiến thắng chính trị trong cuộc chiến Iran, dẫn đến ảnh hưởng không nhỏ cho đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa kỳ diễn ra vào tháng 11 tới.
Viết trên Telegram, Không quân Ukraine cho biết đã bắn hạ 580 UAV và 30 tên lửa. Trang tin The Kyiv Independent dẫn lời giới chức Ukraine cho hay ít nhất 5 người thiệt mạng và 32 người bị thương trong đợt tấn công trên. Ngoài Dnipropetrovsk, Nga còn tập kích tại các tỉnh Kharkiv, Chernihiv, Sumy, Odessa và Kyiv.
Theo Tỉnh trưởng Dnipropetrovsk, ông Oleksandr Hanzha, một tòa nhà 4 tầng và một cơ sở hạ tầng công nghiệp đã bị tấn công ở Dnipro. Ba thi thể đã được tìm thấy, trong khi chính quyền khu vực cho biết có thể vẫn còn nhiều người bị mắc kẹt dưới đống đổ nát. Tại tỉnh Chernihiv, cuộc tấn công bằng UAV và tên lửa của Nga tại TP.Nizhyn khiến 2 người thiệt mạng và 7 người bị thương.
Theo Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, Nga vẫn dùng chiến thuật cũ là tập kích bằng UAV kết hợp tên lửa hành trình và nhiều tên lửa đạn đạo nhằm vào các thành phố của Ukraine. Ông kêu gọi các đối tác cần quyết đoán và nhanh chóng hỗ trợ Ukraine củng cố phòng không.
Đợt tấn công trên của Nga còn khiến Không quân Ba Lan điều động các tiêm kích của nước này và đồng minh nhằm bảo vệ không phận. Tại Romania, 2 chiếc Eurofighter Typhoon của Anh được điều động sau khi UAV Nga tiếp cận khu vực biên giới giữa Romania và Ukraine, theo Bộ Quốc phòng Romania. Giới chức Romania cho hay các mảnh vỡ UAV được tìm thấy tại khu vực biên giới trên lãnh thổ nước này, gây thiệt hại nhỏ cho hạ tầng dân sự nhưng không có thương vong.
Nga chưa bình luận về thông tin trên nhưng trước nay luôn bác bỏ mọi cáo buộc tấn công nhắm vào dân thường.
Trong một diễn biến khác, Tổng thống Zelensky vừa đến Azerbaijan để gặp người đồng cấp Ilham Aliyev. Đây là lần đầu tiên ông đến khu vực này kể từ khi xung đột nổ ra vào năm 2022. AFP dẫn lời một quan chức Ukraine cho hay những vấn đề ông Zelensky tập trung thảo luận gồm an ninh và năng lượng.
Trang Axios ngày 18.5 đưa tin trong một buổi phỏng vấn qua điện thoại, ông Trump nhấn mạnh nếu chính quyền Iran không đưa ra một đề xuất thỏa thuận tốt hơn, họ sẽ hứng chịu những đòn không kích "nặng nề hơn nhiều" và "sẽ không còn lại gì".
Viết trên mạng xã hội Truth Social sau đó, ông Trump cảnh báo: “Với Iran, thời gian đang cạn dần và họ cần hành động nhanh chóng”.
Các quan chức Mỹ tiết lộ ông Trump dự kiến triệu tập đội ngũ an ninh quốc gia cấp cao tại Phòng tình huống vào ngày 19.5 để thảo luận phương án quân sự, trong bối cảnh Iran từ chối nhượng bộ về chương trình hạt nhân.
Phản ứng trước sức ép từ Mỹ, Reuters ngày 18.5 dẫn lời ông Abolfazl Shekarchi, người phát ngôn cấp cao của lực lượng vũ trang Iran, tuyên bố rằng nếu Mỹ thực hiện các lời đe dọa, Washington sẽ "đối mặt với những kịch bản mới, quyết liệt, bất ngờ và chìm sâu vào vũng lầy do chính họ tạo ra".
Căng thẳng Trung Đông leo thang trong ngày 17.5, với loạt sự cố liên quan máy bay không người lái (UAV) tại khu vực vùng Vịnh.
Theo thông cáo từ Bộ Quốc phòng Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE), một UAV đã tấn công trúng nhà máy điện hạt nhân Barakah vào ngày 17.5, gây hỏa hoạn và làm hư hỏng máy phát điện, Reuters đưa tin.
Cơ quan Quản lý Hạt nhân UAE và Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) cho biết mức độ an toàn bức xạ không bị ảnh hưởng. Giới chức UAE cũng đã đánh chặn thành công hai UAV khác xâm nhập không phận từ "hướng biên giới phía tây" và đang mở cuộc điều tra.
Axios dẫn lời một cố vấn ngoại giao UAE Anwar Gargash nói rằng: "Việc nhắm mục tiêu vào nhà máy điện hạt nhân Barakah, dù được thực hiện trực tiếp bởi chủ thể chính hay thông qua một trong các bên ủy nhiệm, đều thể hiện sự leo thang nguy hiểm”, được cho là ám chỉ đến Iran.
Giới chức Tehran chưa bình luận về vụ UAV tập kích UAE.
Cùng ngày 17.5, Ả Rập Xê Út thông báo lực lượng phòng không đã đánh chặn thành công 3 UAV xâm nhập từ không phận Iraq, đồng thời cảnh báo Riyadh sẽ áp dụng mọi biện pháp tác chiến cần thiết để bảo vệ chủ quyền quốc gia.
Video đăng trên mạng xã hội hôm 6/4 và được chuyên trang quân sự Mỹ War Zone phân tích cho thấy phần đầu tên lửa đánh chặn thuộc Hệ thống Phòng thủ Tầm cao Giai đoạn cuối (THAAD) nằm tại bãi đất trống gần thành phố Suwayda, tây nam Syria.
Bộ phận này còn tương đối nguyên vẹn. Nắp che ở đầu tên lửa đã bung ra và để lộ cửa sổ của đầu dò ảnh nhiệt.
Thành phố Suwayda nằm cách biên giới với Jordan khoảng 40 km về phía bắc và Israel gần 90 km về phía đông. Mỹ dường như đang triển khai các khẩu đội THAAD tại hai quốc gia này, nhằm đối phó với các đòn tấn công bằng tên lửa đạn đạo từ Iran.
Lầu Năm Góc chưa bình luận về thông tin.
THAAD là một trong những lá chắn phòng thủ tên lửa hiện đại nhất trong biên chế quân đội Mỹ. Đây cũng là hệ thống phòng không duy nhất của Mỹ có khả năng chặn tên lửa đạn đạo từ tầm ngắn đến tầm xa ở giai đoạn cuối, khi chúng đang lao xuống mục tiêu, ở cả trong và ngoài khí quyển.
Tên lửa đánh chặn của tổ hợp THAAD có tầm bắn 200 km và trần bay 150 km, trang bị cảm biến ảnh nhiệt để bám bắt mục tiêu và phá hủy chúng bằng va chạm trực tiếp, không dùng thuốc nổ. Báo cáo ngân sách của Cơ quan Phòng thủ Tên lửa (MDA) thuộc Lầu Năm Góc cho thấy mỗi quả đạn THAAD có giá 12-15 triệu USD, tùy lô sản xuất.
Sau khi tên lửa rời bệ phóng và đạt độ cao tối ưu, bộ phận chiến đấu được gọi là "phương tiện tiêu diệt" sẽ tách khỏi tầng đẩy. Nắp che mũi, có nhiệm vụ bảo vệ đầu dò ảnh nhiệt và phần còn lại của phương tiện tiêu diệt trong quá trình tăng tốc, cũng sẽ tách ra.
"Phương tiện tiêu diệt còn nguyên vẹn cho thấy khả năng tên lửa đã gặp trục trặc, phóng xịt hoặc trượt mục tiêu. Chưa rõ ai đang nắm giữ các bộ phận này", Joseph Trevithick, biên tập viên của War Zone cho hay.
Chuyên gia Mỹ cảnh báo nguy cơ rò rỉ bí mật công nghệ nếu đầu dò tên lửa THAAD rơi vào tay đối thủ của Washington.
"Tiếp cận được đầu dò tên lửa THAAD, cũng như toàn bộ phương tiện tiêu diệt, sẽ giúp đối thủ hiểu biết thêm về năng lực của nó. Thông tin sau đó có thể được sử dụng để phát triển các phương pháp đối phó mới, cũng như kỹ thuật và chiến thuật nhằm làm suy giảm hiệu quả đánh chặn", Trevithick cho hay.
Một hệ thống THAAD hoàn chỉnh có giá khoảng một tỷ USD, gồm đài điều khiển, radar đa chức năng AN/TPY-2, thiết bị kỹ thuật và 6 bệ phóng với tổng cộng 48 đạn sẵn sàng khai hỏa, thường cần khoảng 100 binh sĩ vận hành.
Hàng loạt khẩu đội THAAD của Mỹ và đồng minh Trung Đông đã hứng đòn trả đũa từ Iran, trong đó ít nhất hai "radar mắt thần" AN/TPY-2 bố trí ở Jordan và Arab Saudi đã bị phá hủy hoàn toàn. Nguồn cung tên lửa THAAD của Mỹ dường như cũng không thể bù đắp cho tốc độ tiêu hao trong chiến sự, dẫn tới nguy cơ các tổ hợp tại đây bị cạn đạn nếu xung đột tiếp tục kéo dài.
