Tờ tạp chí Halmek của Nhật Bản mới đây đưa tin, bí quyết của những người luôn tràn đầy sức sống nằm ở việc giữ cho mạch máu và não bộ luôn ở trạng thái trẻ trung – và điểm tựa cho điều đó là bữa ăn mỗi ngày. Chỉ cần tinh tế một chút trong cách chọn nguyên liệu và chế biến, duy trì lối ăn uống lành mạnh và ngon miệng về lâu dài, tuổi của mạch máu lẫn tuổi của bộ não đều sẽ được cải thiện rõ rệt.
Tiến sĩ y học Taki Yasuyuki, Khoa Y học Lão hóa Lâm sàng thuộc Viện Nghiên cứu Y học Lão hóa (Đại học Tohoku, Nhật Bản) chỉ ra rằng khi mạch máu mất đi sự khỏe mạnh, não bộ sẽ rất dễ bị teo lại. Ngược lại, mạch máu càng trẻ trung thì chức năng não càng được duy trì tốt.
Bên cạnh đó, việc bảo vệ não và mạch máu còn giúp phòng ngừa chứng suy giảm trí nhớ (dementia), là chìa khóa then chốt để kéo dài tuổi thọ khỏe mạnh. Trong đó, yếu tố quan trọng nhất chính là thói quen sinh hoạt hằng ngày, đặc biệt là chế độ ăn.
Chuyên gia dinh dưỡng Kikuchi Mayuko đưa ra lời khuyên trước hết cần bổ sung đầy đủ protein. Ngoài ra, các loại cá lưng xanh như cá thu, cá thu đao rất giàu DHA và EPA; lycopene có trong cà chua; hay astaxanthin có trong cá hồi… đều là những chất rất đáng để tăng cường.
Tuy nhiên, dù là thực phẩm tốt cho sức khỏe thì cũng không nên ăn liên tục duy nhất một loại mỗi ngày. Bà Kikuchi khuyên mọi người nên áp dụng phương pháp “ăn xoay vòng”, cứ vài ngày lại thay đổi nguyên liệu khác nhau để tránh mất cân bằng dinh dưỡng.
Một điểm quan trọng khác là phải làm sao để bản thân có thể duy trì thói quen này lâu dài. Việc khéo léo tận dụng lò vi sóng hay thực phẩm đóng hộp không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn bổ sung dinh dưỡng một cách dễ dàng.
Bác sĩ Taki chia sẻ thêm: “Nếu bạn có thể duy trì chế độ ăn lành mạnh và bắt đầu cảm nhận thấy ‘cơ thể nhẹ nhàng hơn’, ‘tinh thần tốt hơn’, thì đó chính là tín hiệu cho thấy bộ não và mạch máu của bạn đang giữ được sự trẻ trung”.
Dưới đây là 3 nguyên tắc ăn uống lành mạnh được hai chuyên gia đề xuất:
Kết hợp linh hoạt cá, rau củ, thịt và đậu nành
Muốn kéo dài tuổi thọ khỏe mạnh, protein và các vitamin trong rau củ quả màu xanh, vàng là những thành phần không thể thiếu. Thiếu hụt protein có thể gây ra những tác động tiêu cực đến cả cơ thể lẫn bộ não.
Trong khi đó, vitamin lại giúp làm chậm quá trình lão hóa và nâng cao sức đề kháng. Khi tuổi tác ngày một tăng, sức ăn thường có xu hướng giảm đi, do đó chúng ta càng cần ưu tiên chọn lựa những nguyên liệu có mật độ dinh dưỡng cao.
Áp dụng phương pháp “ăn xoay vòng”
Khái niệm “ăn xoay vòng” có nghĩa là không ăn mãi một loại thực phẩm, mà sẽ thay đổi chủng loại sau mỗi vài ngày. Ví dụ:
Món chính có thể xoay vòng theo thứ tự: Cá – Thịt – Trứng – Đậu phụ.
Món phụ có thể xoay vòng theo thứ tự: Súp lơ – Cà chua – Rau chân vịt.
Món chính tốt nhất nên thay đổi lượt qua từng bữa. Còn món phụ thì chỉ cần dùng hết nguyên liệu rồi mới chuyển sang loại khác, rất đơn giản và dễ tạo thành thói quen.
Tận dụng cách chế biến đơn giản, tiết kiệm thời gian
Sử dụng lò vi sóng hay các loại thực phẩm tiện lợi để giảm bớt thời gian nấu nướng là một mẹo quan trọng giúp duy trì chế độ ăn lành mạnh hằng ngày.
Chính nhờ việc có thể chế biến món ăn thơm ngon một cách nhanh chóng và đơn giản, bạn mới có thể duy trì thói quen ăn uống cân bằng, khỏe mạnh mà không gặp bất kỳ áp lực nào.
Chiều 18/4, Bệnh viện Đa khoa Diễn Châu cho biết đang điều trị cho hơn 20 bệnh nhân tuổi từ 4-85, có biểu hiện ngộ độc thực phẩm. Họ trú ở xã Diễn Ngọc, Diễn Thọ, Diễn Bích, Diễn Hoa (huyện Diễn Châu cũ). Các ca nhập viện bắt đầu từ sáng 17/4 và tăng nhanh vào buổi tối cùng ngày, đến sáng hôm nay vẫn có thêm người đến khám.
Bệnh nhân xuất hiện các triệu chứng rối loạn tiêu hóa như nôn ói, đau bụng, tiêu chảy, một số trường hợp kèm sốt cao.
Theo lãnh đạo bệnh viện, các bệnh nhân đang được theo dõi, điều trị tích cực. Một số trường hợp sức khỏe đã ổn định, song vẫn cần tiếp tục giám sát do các triệu chứng tiêu hóa còn nặng.
Cơ quan chức năng đã kiểm tra cơ sở kinh doanh liên quan, đồng thời lấy mẫu thực phẩm và bệnh phẩm để xét nghiệm, làm rõ nguyên nhân.
Gần đây, các tỉnh phía Nam liên tiếp ghi nhận hàng trăm người nhập viện sau khi ăn món này. Ngày 3 và 4/3, cơ quan y tế tiếp nhận79 bệnh nhân tại phường Vũng Tàudo ăn bánh mì vỉa hè đường Đồ Chiểu. Trước đó vài ngày, 22 người ở TP HCM và hơn70 người tại cơ sở Hồng Ngọc 12 (Đồng Tháp) cũng gặp triệu chứng tương tự. Mới nhất là hàng trăm học sinh tiểu học tại TP HCM. Năm ngoái, hàng loạt sự cố với quy mô hàng trăm nạn nhân cũng xuất hiện tại nhiều địa phương.
Nam thanh niên ngoài 30 tuổi được đưa vào cấp cứu tại Bệnh viện Quân y 175 trong tình trạng hôn mê, liệt nửa người. Huyết áp lúc nhập viện lên tới 190/110 mmHg. Người nhà không tin nổi bởi trước đó anh vẫn đi làm bình thường, chưa từng than đau đầu hay chóng mặt, cũng chưa bao giờ khám sức khỏe.
TS.BS Hoàng Tiến Trọng Nghĩa, Chủ nhiệm Khoa Nội thần kinh, Bệnh viện Quân y 175, cho biết đây không phải trường hợp hiếm gặp. Nhiều bệnh nhân trẻ chỉ phát hiện mình bị tăng huyết áp sau khi đã xảy ra đột quỵ. Nguyên nhân là bệnh diễn tiến âm thầm, hầu như không gây triệu chứng, khiến nhiều người chủ quan vì nghĩ mình còn trẻ, còn khỏe.
Mỗi năm Việt Nam ghi nhận khoảng 200.000 ca đột quỵ và xu hướng đang ngày càng trẻ hóa. Tại nhiều trung tâm đột quỵ lớn, bệnh nhân dưới 45 tuổi chiếm khoảng 10-15% tổng số ca và tỷ lệ này tiếp tục tăng qua từng năm. Tuổi trung bình người bệnh ở Việt Nam khoảng 62, trẻ hơn gần 10 tuổi so với nhiều nước. Đáng lo là phần lớn bệnh nhân trẻ đang ở độ tuổi lao động, là trụ cột gia đình. Nếu sống sót, nhiều người phải chịu di chứng như liệt, rối loạn ngôn ngữ, suy giảm trí nhớ, thậm chí mất khả năng làm việc.
Theo bác sĩ Nghĩa, trong các yếu tố nguy cơ, tăng huyết áp đứng đầu. Khoảng 78% ca đột quỵ liên quan đến tăng huyết áp. Riêng xuất huyết não - thể đột quỵ nặng có tỷ lệ tử vong cao - tăng huyết áp là nguyên nhân của 80-85% trường hợp. Điều nguy hiểm là bệnh gần như không có dấu hiệu báo trước. Nhiều người nghĩ huyết áp cao phải đau đầu, chóng mặt, đỏ mặt. Thực tế, có người huyết áp trên 180, thậm chí hơn 200 mmHg nhưng vẫn sinh hoạt bình thường. Vì vậy, tăng huyết áp được gọi là "kẻ giết người thầm lặng".
Áp lực máu tăng kéo dài làm thành mạch xơ cứng, hẹp lại, tăng nguy cơ nhồi máu não; đồng thời khiến thành mạch yếu đi, có thể vỡ bất ngờ gây xuất huyết não. Ở Việt Nam, người trẻ bị xuất huyết não do tăng huyết áp không kiểm soát vẫn chiếm tỷ lệ khá cao và thường diễn biến nặng.
Theo Hội Tim mạch Việt Nam, cứ bốn người 25-49 tuổi thì có một người bị tăng huyết áp, cho thấy căn bệnh đã hiện diện phổ biến ngay trong nhóm tuổi nhiều người vẫn cho là "không thể mắc bệnh".
Nguyên nhân đầu tiên khiến nhiều người trẻ không biết mình tăng huyết áp là tâm lý chủ quan. Không ít người cho rằng bệnh tim mạch chỉ gặp ở người lớn tuổi nên không bao giờ đo huyết áp hay khám sức khỏe định kỳ. Trong khi đó, thức khuya, căng thẳng, ăn nhiều muối, uống nhiều rượu bia, hút thuốc, lạm dụng cà phê và nước tăng lực, ít vận động, thừa cân... đều góp phần làm huyết áp tăng sớm. Ngay cả khi đã được chẩn đoán, nhiều người trẻ cũng tự ý ngừng thuốc vì thấy cơ thể bình thường.
"Thuốc điều trị tăng huyết áp giúp kiểm soát huyết áp chứ không chữa khỏi bệnh. Nếu tự ý bỏ thuốc, huyết áp sẽ tăng trở lại và nguy cơ đột quỵ vẫn còn nguyên", bác sĩ nói.
Do tăng huyết áp không thể nhận biết bằng cảm giác, cách duy nhất để phát hiện là đo huyết áp. Việc này chỉ mất khoảng hai phút và có thể thực hiện tại nhà, nhà thuốc hoặc trạm y tế. Huyết áp dưới 120/80 mmHg là tối ưu; từ 120-139/80-89 mmHg cần điều chỉnh lối sống và theo dõi; từ 140/90 mmHg trở lên (qua nhiều lần đo) nên đi khám để được chẩn đoán và điều trị.
Người trưởng thành nên đo huyết áp ít nhất mỗi năm một lần. Người có tiền sử gia đình bị tăng huyết áp hoặc đột quỵ, thừa cân, hút thuốc, uống nhiều rượu bia cần kiểm tra thường xuyên hơn. Một số trường hợp có thể được chỉ định đo huyết áp liên tục 24 giờ để loại trừ hiện tượng "tăng huyết áp áo choàng trắng".
Mỗi người cũng cần ghi nhớ dấu hiệu đột quỵ theo quy tắc F.A.S.T, gồm F (mặt méo), A (yếu hoặc tê một bên tay chân), S (nói khó, nói đớ), T (gọi 115 và đưa người bệnh đến cơ sở điều trị đột quỵ càng sớm càng tốt). Một số hướng dẫn bổ sung quy tắc BE FAST, thêm dấu hiệu mất thăng bằng và giảm thị lực đột ngột. Đột quỵ có "giờ vàng" để điều trị, càng đến viện sớm cơ hội phục hồi càng cao. Tuyệt đối không cạo gió, chích máu đầu ngón tay hay chờ người bệnh tự tỉnh.
Khoảng 90% ca đột quỵ liên quan các yếu tố nguy cơ có thể kiểm soát được, trong đó tăng huyết áp là quan trọng nhất. Bác sĩ khuyến cáo duy trì đo huyết áp định kỳ, kiểm soát đường huyết và mỡ máu, giảm muối, ăn nhiều rau quả, tập thể dục ít nhất 150 phút mỗi tuần, bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia, ngủ đủ giấc và kiểm soát căng thẳng. Người đã được chẩn đoán tăng huyết áp cần uống thuốc đều đặn theo chỉ định và tái khám đúng hẹn, không tự ý ngừng thuốc.
Ngày 15-5, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương vừa tiếp nhận và điều trị thành công cho bệnh nhân N.V.T. (66 tuổi, Hà Nội) nhập viện trong tình trạng suy hô hấp, khó thở nghiêm trọng.
Theo người nhà, ông T. có thói quen nhai đá viên để giải nhiệt nhanh sau mỗi lần đi đánh bóng hoặc đi ngoài trời nắng về.
Hai ngày trước khi nhập viện, ông bắt đầu đau họng, đau amidan kèm sốt cao. Chỉ sau một ngày, tình trạng nhanh chóng chuyển nặng, ông xuất hiện triệu chứng khó nuốt, khó thở và được người nhà đưa đến Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương cấp cứu.
Bác sĩ Trịnh Thùy Liên, chuyên khoa tai mũi họng, Trung tâm Khám chữa bệnh theo yêu cầu và quốc tế bệnh viện, cho hay bệnh nhân nhập viện trong tình trạng niêm mạc họng viêm đỏ, lưỡi gà nề mọng. Khối phồng có điểm mủ trắng đẩy phồng thành bên họng, viêm phù nề lan tỏa toàn bộ thanh quản.
Đặc biệt, nắp thanh thiệt phù nề hình "mõm cá mè", khiến khe thở thanh môn bị chít hẹp, ứ đọng nhiều đờm dãi.
Kết quả xét nghiệm cho thấy tình trạng nhiễm trùng nghiêm trọng: Số lượng bạch cầu tăng cao, định lượng CRP (chỉ số viêm) tăng lên 55.1 mg/L. Chụp cắt lớp vi tính cho thấy xuất hiện ổ áp xe quanh amidan trái kích thước lên tới 16x41mm, kèm theo các tổn thương vôi hóa gây hẹp vùng hầu họng và đường thở. Bệnh nhân được chẩn đoán áp xe quanh amidan trái thể dưới, viêm phù nề thanh thiệt cấp.
Theo bác sĩ Liên, đây là ca bệnh khó do bệnh nhân lớn tuổi, ổ áp xe nằm ở vị trí phức tạp (thể dưới) và đường thở đã bị chít hẹp gần như hoàn toàn. Việc đặt ống thở qua đường miệng để gây mê phẫu thuật đối mặt với nguy cơ thất bại cao.
"Nếu không đặt được ống thở, chúng tôi buộc phải mở nội khí quản qua da để hỗ trợ thở máy. Rất may, nhờ kinh nghiệm xử trí, ê kíp đã đặt nội khí quản thành công, tạo điều kiện thuận lợi để chích rạch, dẫn lưu ổ áp xe", bác sĩ Liên chia sẻ.
Sau 5 ngày điều trị tích cực và thực hiện thủ thuật chích dẫn lưu ổ áp xe, sức khỏe của ông T. đã hồi phục ổn định và được xuất viện.
