Ngày 29-4, tại Kuala Lumpur (Malaysia), Quỹ ASEAN – tổ chức trực thuộc (ASEAN) chuyên triển khai các sáng kiến hướng tới người dân trong khu vực – công bố dự án “Scam Ready ASEAN”, nhằm tăng cường năng lực phòng chống lừa đảo trực tuyến trong bối cảnh các rủi ro số đang gia tăng nhanh chóng trên toàn Đông Nam Á.
Theo đó, các hành vi lừa đảo trực tuyến hiện đã trở thành một trong những mối đe dọa lớn nhất đối với quá trình chuyển đổi số trong khu vực.
Ước tính trong năm 2024, khu vực Đông Nam Á đã chịu thiệt hại tài chính lên tới 23,6 tỉ USD do các vụ lừa đảo trực tuyến.
Các hình thức phổ biến gồm tấn công giả mạo (phishing), lừa đảo phi kỹ thuật (social engineering), giả mạo danh tính, gian lận đầu tư và lừa đảo thanh toán qua mã QR.
Đáng chú ý, các thủ đoạn ngày càng tinh vi khi tội phạm tận dụng công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI) và sự phát triển nhanh của thanh toán số, dịch vụ xuyên biên giới.
Trước thực tế này, sáng kiến Scam Ready ASEAN được triển khai với khoản tài trợ 5 triệu USD từ Google.org, trở thành một trong những chương trình phòng vệ kỹ thuật số quy mô lớn nhất từ trước đến nay tại khu vực.
Dự án đặt mục tiêu trang bị kỹ năng nhận diện và phòng tránh lừa đảo cho khoảng 3 triệu người dân ASEAN. Thông qua đó chương trình hướng đến nâng cao kiến thức, củng cố sự tự tin của người dùng trong môi trường số, đồng thời thúc đẩy tư duy phản biện để đối phó với các hình thức gian lận ngày càng phức tạp.
Một trong những điểm nhấn của sáng kiến là mô hình “đào tạo giảng viên” (Train-the-Trainer), được triển khai, với sự phối hợp của 20 tổ chức địa phương tại 11 quốc gia thành viên.
Khoảng 2.000 giảng viên nòng cốt sẽ được đào tạo để lan tỏa kiến thức đến cộng đồng, dự kiến tiếp cận hơn 550.000 người dân thông qua các khóa học và công cụ tương tác, bao gồm trò chơi giáo dục “Be Scam Ready”.
Ông Piti Srisangnam, Giám đốc điều hành Quỹ ASEAN, nhận định lừa đảo trực tuyến hiện đã trở thành thách thức xuyên biên giới, không còn là vấn đề riêng lẻ của từng cá nhân. Theo ông, tác động của các vụ lừa đảo không chỉ dừng lại ở thiệt hại tài chính mà còn làm suy giảm niềm tin vào môi trường số.
“Scam Ready ASEAN hướng đến thay đổi cách tiếp cận, từ phản ứng sang chủ động phòng ngừa, giúp người dân được trang bị tốt hơn để bảo vệ mình,” ông nhấn mạnh.
Ở cấp độ khu vực, ASEAN cũng đang đẩy mạnh các nỗ lực phối hợp nhằm ứng phó với vấn nạn này. Một trong những bước đi đáng chú ý là việc thành lập Nhóm công tác chống lừa đảo ASEAN tại Hội nghị Bộ trưởng Kỹ thuật số ASEAN lần thứ 4 năm 2024, nhằm tăng cường kết nối giữa các trung tâm chống lừa đảo quốc gia.
Theo Neowin, sau hơn một thế kỷ gây tranh cãi, bí ẩn về cách các electron đi xuyên qua các rào cản năng lượng bên trong CPU và GPU cuối cùng đã được các nhà khoa học làm sáng tỏ, mở đường cho những con chip siêu mạnh trong tương lai.
Nếu không có hiệu ứng 'đường hầm lượng tử', những chiếc máy tính hay smartphone ngày nay sẽ không bao giờ tồn tại. Đây là hiện tượng cho phép các hạt electron vượt qua các rào cản năng lượng mà theo lý thuyết vật lý thông thường là không thể. Tuy nhiên, suốt 100 năm qua, giới khoa học chỉ biết 'đầu' và 'cuối' của quá trình này, còn diễn biến bên trong 'đường hầm' vẫn là một hộp đen bí ẩn.
Nhưng mọi thứ đã dần được vén màn. Mới đây, nhóm nghiên cứu từ POSTECH (Hàn Quốc) và Viện Max Planck (Đức) đã công bố kết quả nghiên cứu đáng chú ý trên tạp chí Physical Review Letters. Bằng cách sử dụng các xung laser siêu mạnh, họ phát hiện ra rằng các electron không hề lướt qua rào cản một cách êm đềm. Ngược lại, chúng xảy ra một quá trình gọi là 'va chạm lại dưới rào cản' (Under-The-Barrier Recollision - UBR) - tức là va chạm với hạt nhân nguyên tử ngay khi đang ở trong lòng rào cản năng lượng.
Khám phá này không chỉ có ý nghĩa về mặt lý thuyết. Việc hiểu rõ và kiểm soát được cách electron 'xuyên tường' chính là chìa khóa để chế tạo các bóng bán dẫn nhỏ hơn, nhanh và ít tỏa nhiệt hơn.
Hiện nay, khi kích thước chip đang tiến dần đến giới hạn vật lý (chỉ vài nanomet), hiện tượng electron tự ý 'xuyên tường' gây rò rỉ điện năng là một trong những trở ngại lớn nhất khiến chip bị nóng và giảm hiệu năng. Hiểu rõ cơ chế va chạm UBR sẽ giúp các gã khổng lồ như Intel, Nvidia hay AMD thiết kế các cấu trúc mạch tối ưu hơn, giúp máy tính thế hệ mới đạt được tốc độ xử lý từng được cho là bất khả thi.
Giáo sư Dong Eon Kim, người dẫn đầu nghiên cứu, khẳng định giờ đây con người đã có thể bắt đầu học cách "điều khiển electron theo ý muốn". Đây là bước đệm quan trọng không chỉ cho chip silicon truyền thống mà còn cho sự phát triển của máy tính lượng tử và các hệ thống laser siêu nhanh.
Trận chiến công nghệ trong tương lai sẽ không chỉ nằm ở việc thu nhỏ kích thước mà còn là cuộc đua làm chủ những hạt electron siêu nhỏ ngay trong những khoảnh khắc 'xuyên tường' kỳ diệu này.
Theo Reuters, nhiều tờ rơi đang xuất hiện trong phòng họp, trên máy bán hàng tự động và hộp đựng giấy vệ sinh tại văn phòng Meta hôm 12/5. Chúng có nội dung: "Bạn không muốn làm tại Nhà máy Trích xuất Dữ liệu Nhân viên phải không?" và khuyến khích mọi người ký vào bản kiến nghị trực tuyến phản đối việc công ty cài đặt phần mềm theo dõi chuột, máy tính.
Các tờ rơi và bản kiến nghị đều dẫn Đạo luật Quan hệ Lao động Quốc gia Mỹ, khẳng định "người lao động được pháp luật bảo vệ khi họ chọn hành động theo tổ chức để cải thiện điều kiện làm việc".
Khi được hỏi về tình huống trên, Andy Stone, người phát ngôn Meta, nhắc lại tuyên bố trước đó mà công ty đưa ra về công nghệ theo dõi chuột: "Nếu chúng tôi xây dựng tác nhân giúp mọi người hoàn thành nhiệm vụ hàng ngày bằng máy tính, thì các mô hình cần ví dụ thực tế về cách họ dùng máy như chuyển động chuột, nhấn nút và thao tác với menu thả xuống".
Reuters nhận định, việc phát tờ rơi là dấu hiệu rõ ràng về phong trào lao động đang hình thành bên trong Meta, khi một số nhân viên bắt đầu chuyển sự phẫn nộ trước kế hoạch tái cấu trúc nhân sự do AI thành hành động mang tính tổ chức.
Tại Anh, một nhóm nhân viên Meta đang bắt đầu chiến dịch thành lập công đoàn với United Tech and Allied Workers (Công đoàn Người lao động Công nghệ và các Ngành liên quan), một chi nhánh của Communication Workers Union (Công đoàn Người lao động Truyền thông). Họ lập trang web tuyển thành viên với URL "Leanin.uk", gợi nhớ đến Lean In (Dấn thân) - cuốn sách bán chạy của Sheryl Sandberg, cựu giám đốc vận hành (COO) Facebook, khuyến khích phụ nữ tìm kiếm sự bình đẳng tại nơi làm việc.
"Nhân viên Meta đang phải trả giá cho những canh bạc liều lĩnh và tốn kém của đội ngũ lãnh đạo. Trong khi các giám đốc theo đuổi chiến lược AI mang tính đầu cơ, nhân viên phải đối mặt với các đợt cắt giảm việc làm nghiêm trọng, sự giám sát hà khắc và thực tế tàn nhẫn là phải đào tạo hệ thống kém hiệu quả sắp thay thế họ", Eleanor Payne, thành viên United Tech and Allied Workers, nói.
Trước đó, Meta cài đặt công cụ Sáng kiến năng lực mô hình (Model Capability Initiative - MCI) trên máy tính nhân viên, cho phép ghi lại thao tác với chuột và bàn phím. Đây là một phần trong chiến dịch lớn hơn của công ty nhằm xây dựng tác nhân AI có thể làm việc tự động. MCI hoạt động trên các ứng dụng và website liên quan đến công việc. Ngoài thu thập dữ liệu chuột và bàn phím, nó cũng sẽ chụp ảnh màn hình định kỳ nội dung trên màn hình.
Meta cuối tháng trước cũng thông báo cắt giảm 10% lực lượng lao động, tương đương 8.000 nhân viên, vào ngày 20/5. Những người bị ảnh hưởng dự kiến nhận gói thôi việc gồm 16 tuần lương cơ bản, cộng thêm hai tuần cho mỗi năm làm việc. Nhiều nhân viên gọi khoảng thời gian chờ nhận email sa thải là "28 ngày địa ngục", khi không biết liệu mình có nằm trong danh sách.
Đây được coi là đợt sa thải quy mô lớn đầu tiên, mở đường cho kế hoạch cắt giảm nhân sự kéo dài trong năm 2026 để tái cơ cấu cho AI. Đợt sa thải tiếp theo dự kiến diễn ra vào nửa cuối năm.
Tủ lạnh thông minh thường được trang bị các tính năng kết nối với ứng dụng, cho phép người dùng điều chỉnh nhiệt độ từ xa hoặc nhận thông báo khi thực phẩm sắp hết. Một số mẫu còn sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để gợi ý công thức nấu ăn dựa trên sở thích cá nhân.
Mặc dù vậy, trước khi quyết định đầu tư vào một thiết bị có giá thành cao như tủ lạnh thông minh, người tiêu dùng cần xem xét kỹ lưỡng các tính năng mà sản phẩm này có thể cung cấp.
Sự hấp dẫn của công nghệ mới có thể khiến người dùng quên đi những yếu tố thực tế mà mình cần ở một chiếc tủ lạnh. Ngay cả khi một số tính năng có vẻ ấn tượng, người tiêu dùng cần tự hỏi liệu chúng có thực sự đáng giá với số tiền bỏ ra hay không.
Không chỉ chi phí ban đầu, người dùng cũng nên cân nhắc đến chi phí sửa chữa tủ lạnh thông minh, vì chúng thường yêu cầu linh kiện và công nghệ phức tạp hơn so với tủ lạnh truyền thống. Khi các linh kiện này gặp sự cố, chi phí sửa chữa có thể rất cao và đòi hỏi chuyên môn kỹ thuật.
Một số người có thể thấy tủ lạnh thông minh mang lại giá trị thực sự, đặc biệt là những ai thường xuyên vắng nhà và cần tính năng tự điều chỉnh nhiệt độ để tiết kiệm năng lượng. Tuy nhiên, đối với những người chỉ cần một chiếc tủ lạnh đáng tin cậy để bảo quản thực phẩm, việc đầu tư vào một thiết bị đắt tiền với nhiều tính năng không cần thiết có thể không phải là lựa chọn hợp lý.
Cuối cùng, không phải tất cả thiết bị nhà thông minh đều là sự lãng phí. Nhiều sản phẩm thực sự có thể cải thiện chất lượng cuộc sống hằng ngày. Do đó, người dùng nên nghiên cứu kỹ lưỡng và xác định nhu cầu của bản thân trước khi quyết định đầu tư vào các thiết bị công nghệ mới.
