Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki ngày 29/5 cho biết sẽ đề nghị xem xét tước Huân chương Đại bàng Trắng, phần thưởng nhà nước cao quý nhất của Ba Lan, từng trao cho Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky vào năm 2023.
Thông tin được đưa ra hai ngày sau khi Tổng thống Zelensky ký sắc lệnh trao danh hiệu “Những anh hùng của UPA” cho một đơn vị đặc nhiệm Ukraine, ghi nhận thành tích của họ trong chiến sự với Nga.
UPA là tổ chức vũ trang hoạt động giai đoạn 1942-1949, có liên hệ với Tổ chức Những người Dân tộc chủ nghĩa Ukraine (OUN). Lực lượng này từng chiến đấu chống lại cả phát xít Đức lẫn lực lượng Liên Xô và các đơn vị Ba Lan ở khu vực.
Nhiều người Ukraine coi UPA là biểu tượng của cuộc đấu tranh giành độc lập và tôn vinh các thành viên của tổ chức như anh hùng dân tộc. Tổng thống Zelensky giải thích rằng ông ký sắc lệnh này để “khôi phục truyền thống lịch sử của quân đội quốc gia và ghi nhận việc thực hiện xuất sắc các nhiệm vụ được giao trong quá trình bảo vệ nền độc lập và toàn vẹn lãnh thổ của Ukraine”.
Tuy nhiên, Ba Lan cáo buộc UPA thực hiện hàng loạt vụ thảm sát ở Volhynia và Đông Galicia giai đoạn 1943-1945.
Theo ước tính của các sử gia Ba Lan và Viện Tưởng niệm Quốc gia, khoảng 100.000-120.000 người Ba Lan đã thiệt mạng trong các chiến dịch có tổ chức của UPA. Đỉnh điểm là ngày 11/7/1943, được gọi là “Chủ nhật đẫm máu”, khi khoảng 100 ngôi làng của người Ba Lan bị tấn công.
Tổng thống Nawrocki chỉ trích việc Ukraine tôn vinh UPA chỉ có lợi thêm cho Nga, tạo điều kiện để Moskva đẩy mạnh các chiến dịch tuyên truyền và thông tin sai lệch về Kiev. Ông cho hay cảm thấy “rất buồn” vì quyết định của ông Zelensky. “Đây không phải là cách xây dựng quan hệ giữa các quốc gia”, ông nói.
Ông cho biết sẽ nêu vấn đề tước huân chương của ông Zelensky trong cuộc họp của Hội đồng Huân chương Đại bàng Trắng vào ngày 8/6.
Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk cũng chỉ trích động thái của Kiev. Ông thừa nhận Ukraine và Ba Lan có cách nhìn khác về lịch sử, nhưng cho rằng quyết định này “đáng lo ngại” và đào sâu những bất đồng về lịch sử vốn nhạy cảm giữa hai nước.
“Mỗi dân tộc có quyền đưa ra cách diễn giải riêng, nhưng ông Zelensky và những người bạn Ukraine phải hiểu di sản đen tối của UPA có tác động thế nào với người Ba Lan”, ông Tusk nói, đồng thời nhấn mạnh tình hữu nghị giữa Warsaw và Kiev là cần thiết vì nếu không “cả hai bên đều thua cuộc”.
Cựu tổng thống Ba Lan Lech Walesa cũng tuyên bố rút lại sự ủng hộ dành cho ông Zelensky. Ông cho biết đã tháo huy hiệu cờ Ukraine trên ngực áo để phản đối sắc lệnh xúc phạm đối với bản thân và những người Ba Lan đã thiệt mạng.
Bộ Ngoại giao Ba Lan tuyên bố việc vinh danh UPA bằng cách đặt tên cho một đơn vị đặc nhiệm Ukraine đã “làm tổn thương ký ức của các nạn nhân” và gây ảnh hưởng tới đối thoại giữa hai dân tộc.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Ukraine Heorhii Tykhyi cho rằng phản ứng mạnh mẽ từ Ba Lan là điều đáng tiếc. Ông khẳng định Kiev không có ý xúc phạm Warsaw và nhấn mạnh rằng “chỉ Moskva được hưởng lợi từ các tranh cãi giữa người Ukraine và người Ba Lan”.
Theo ông Tykhyi, đối với binh sĩ Ukraine, cuộc đấu tranh của UPA tượng trưng cho sự phản kháng đòi độc lập. Phủ tổng thống Ukraine từ chối bình luận về phát biểu của ông Nawrocki, nhưng khẳng định Kiev biết ơn sự hỗ trợ của Ba Lan và hy vọng nền độc lập của cả hai nước sẽ tiếp tục vững mạnh.
"Hai nguyên thủ đã trao đổi quan điểm về các vấn đề quốc tế và khu vực quan trọng, bao gồm tình hình ở Trung Đông, cuộc khủng hoảng Ukraine và vấn đề Triều Tiên", Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết trong thông cáo sau cuộc hội đàm giữa Chủ tịch Tập Cận Bình và Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Bắc Kinh ngày 14/5.
Hai lãnh đạo đã nhất trí thiết lập "mối quan hệ ổn định chiến lược mang tính xây dựng" nhằm định hướng cho quan hệ song phương trong ba năm tới và xa hơn nữa. Đây là lần đầu tiên cụm từ "ổn định chiến lược mang tính xây dựng" được sử dụng cho quan hệ Mỹ - Trung.
Chủ tịch Trung Quốc mô tả mối quan hệ đó chủ yếu dựa trên hợp tác, nhưng đi kèm cạnh tranh có chừng mực nhằm tạo ra "trạng thái ổn định bình thường, trong đó khác biệt có thể được kiểm soát, và trạng thái ổn định lâu dài, trong đó có thể kỳ vọng về sự hòa hợp".
Ông Tập cũng kêu gọi hai nước mở rộng trao đổi và hợp tác trong các lĩnh vực thương mại, y tế, nông nghiệp, du lịch, giao lưu nhân dân và thực thi pháp luật.
Tuy nhiên, ngay cả khi nhấn mạnh hợp tác, ông Tập vẫn đề nghị Mỹ phải "hết sức thận trọng" trong cách xử lý vấn đề Đài Loan.
"Đài Loan là vấn đề quan trọng nhất trong quan hệ Trung - Mỹ. Nếu xử lý không thỏa đáng, hai quốc gia có thể xung đột hoặc thậm chí xảy ra đụng độ, đẩy toàn bộ mối quan hệ Trung - Mỹ vào thế cực kỳ nguy hiểm", lãnh đạo Trung Quốc cho hay.
Mỹ chưa ra thông cáo về nội dung hội đàm, song việc cụm từ "mối quan hệ ổn định chiến lược mang tính xây dựng" lần đầu tiên được sử dụng cho thấy nỗ lực của hai bên nhằm định hình lại mối quan hệ đầy biến động trong những năm gần đây thành cạnh tranh và hợp tác được quản lý, dự đoán tốt hơn.
Đây là chuyến thăm đầu tiên của một tổng thống Mỹ tới Trung Quốc trong gần một thập kỷ. Lần gần đây nhất Tổng thống Mỹ thăm chính thức Trung Quốc là vào năm 2017, trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump. Người kế nhiệm ông là tổng thống Joe Biden chưa từng thăm Trung Quốc trong 4 năm nắm quyền.
So với chuyến thăm của ông Trump vào năm 2017, quan hệ Mỹ - Trung đã trở nên căng thẳng hơn nhiều, khi hai nước trải qua phần lớn năm 2025 trong cuộc chiến thương mại và bất đồng về nhiều vấn đề lớn trên toàn cầu.
Trong lần công du này, ông Trump đã được đón tiếp bằng các nghi thức cao nhất và được ông Tập mời thăm Thiên Đàn tại Bắc Kinh. Sự đón tiếp trọng thể dành cho ông Trump trái ngược hoàn toàn với hàng loạt căng thẳng thương mại và địa chính trị chưa được giải quyết giữa hai nước thời gian qua.
Hai lãnh đạo dự kiến tiếp tục thảo luận vào ngày mai và ăn trưa làm việc, trước khi ông Trump kết thúc chuyến thăm.
Ngày 8-4, Đài CNN đưa tin: Dữ liệu vận tải biển đang cho thấy ít hoạt động di chuyển qua eo biển Hormuz, hơn sáu giờ sau khi Mỹ và Iran thông báo đạt được thỏa thuận ngừng bắn.
"Thỏa thuận ngừng bắn là bước đi cần thiết đầu tiên, nhưng không có nghĩa là hoạt động vận tải thương mại sẽ lập tức trở lại bình thường trên các tuyến hàng hải quốc tế tại eo biển Hormuz" - ông Charlie Brown, cố vấn cấp cao chuyên theo dõi "đội tàu bóng tối" tại Tổ chức ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân (UANI) và là cựu sĩ quan Hải quân Mỹ, nhận định.
Ông Brown nói: "Các chủ tàu vẫn đang chờ hướng dẫn có thẩm quyền từ các kênh an ninh hàng hải, quốc gia treo cờ tàu, và đặc biệt là các công ty bảo hiểm rủi ro chiến tranh trước khi đưa tàu quay lại eo biển".
"Tín hiệu thực sự cần theo dõi là 'những bên tiên phong' - các tàu đầu tiên sẵn sàng thử nghiệm tuyến đường này. Nếu những chuyến quá cảnh đó diễn ra an toàn, niềm tin sẽ nhanh chóng được xây dựng, và nhóm đông hơn đang trong trạng thái chờ đợi sẽ nhanh chóng nối bước" - ông Brown bình luận.
Kể từ khi xung đột nổ ra giữa Mỹ, Israel với Iran hôm 28-2, Iran đã tấn công ít nhất 19 tàu gần eo biển Hormuz, tuyến đường nối vịnh Ba Tư với vịnh Oman, theo Đài CNN.
Việc Iran gần như đóng cửa eo biển Hormuz trong gần sáu tuần qua đã làm tắc nghẽn nguồn cung dầu thô ra thế giới và đẩy giá dầu tăng vọt.
Sáng 8-4, Ngoại trưởng Iran cho biết "việc lưu thông an toàn qua eo biển Hormuz sẽ được bảo đảm thông qua sự phối hợp với các lực lượng vũ trang Iran và có tính đến các hạn chế về kỹ thuật".
Hãng tin Tasnim của Iran đưa tin Iran và Oman sẽ thu phí các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz trong thời gian ngừng bắn 2 tuần.
Ngày 19/5, Tổng thống Nga Vladmir Putin đã đến Bắc Kinh để chuẩn bị cho chuyến thăm cấp nhà nước theo lời mời của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.
Hai nhà lãnh đạo của Trung Quốc và Nga dự kiến tiến hành hội nghị thượng đỉnh tại Bắc Kinh vào ngày 20/5, bao gồm các cuộc thảo luận về các vấn đề song phương và quốc tế, và được khép lại bằng một cuộc trò chuyện riêng tư thân mật giữa những "người bạn cũ" bên tách trà.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vốn nổi tiếng với việc tiếp đón các nhà lãnh đạo đến thăm bên tách trà.
Đối với các nhà ngoại giao Trung Quốc, trà là hiện thân của văn hóa truyền thống và việc mời trà một nhà lãnh đạo nước ngoài là biểu hiện của sự tôn trọng, lòng chân thành và sự lịch thiệp. Gần đây nhất, ông Tập cũng đi dạo và thưởng trà với Tổng thống Mỹ Donald Trump bên trong khuôn viên Trung Nam Hải khi nhà lãnh đạo Mỹ thăm Bắc Kinh vào tuần trước.
Khi ông Tập tiếp đón ông Putin vào tháng 5/2024, 2 nhà lãnh đạo đã bỏ cà vạt, cùng trò chuyện bên tách trà ngoài trời ở Trung Nam Hải, một khu vườn hoàng gia cũ hiện là nơi đặt văn phòng của đảng và chính phủ.
Tối 19/5, ông Putin đã được Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị chào đón trên thảm đỏ cùng với một đội danh dự cùng với các thanh thiếu niên vẫy cờ trong một buổi lễ đón tiếp ngay tại sân bay.
Ông Putin, người được nhà lãnh đạo Trung Quốc gọi là "bạn cũ", thăm Bắc Kinh vào thời điểm thương mại song phương Nga - Trung đang được cải thiện. Thương mại hai chiều đã tăng 16,1% trong 4 tháng đầu năm so với cùng kỳ năm 2025 xét về mặt giá trị.
Thương mại giữa Trung Quốc và Nga trị giá 1,63 nghìn tỷ nhân dân tệ (hơn 239 tỷ USD) vào năm 2025, giảm 6,5% so với mức kỷ lục vào năm 2024 và đánh dấu lần sụt giảm đầu tiên trong năm năm qua.
Tháp tùng ông là một phái đoàn bao gồm các phó thủ tướng, bộ trưởng và những người đứng đầu các tập đoàn nhà nước cũng như các ngân hàng lớn.
Điện Kremlin đã đặt ra "những kỳ vọng nghiêm túc" cho chuyến thăm của ông Putin. Bên cạnh các cuộc hội đàm, chuyến thăm sẽ bao gồm một lễ ký kết và một bữa tiệc chiêu đãi, tiếp theo là một buổi tiệc trà nơi 2 nhà lãnh đạo sẽ thảo luận về các vấn đề quốc tế quan trọng trong một bối cảnh không chính thức.
Khoảng 40 văn kiện dự kiến được ký kết và một tuyên bố chung dài 47 trang về việc tăng cường quan hệ đối tác Nga - Trung sẽ được ban hành.
Một trợ lý của Điện Kremlin cho biết, ông Putin và ông Tập cũng được kỳ vọng sẽ thông qua một tuyên bố chung về việc thiết lập một trật tự thế giới đa cực và một "kiểu quan hệ quốc tế mới".
Các cuộc đàm phán về đường ống dẫn khí đốt Sức mạnh Siberia 2 (Power of Siberia 2), tuyến đường dự kiến kết nối Nga với miền bắc Trung Quốc, cũng có khả năng nằm trong chương trình nghị sự.
Mối quan hệ đối tác được gọi là "không có giới hạn" giữa Trung Quốc và Nga đã được củng cố kể từ khi phương Tây áp đặt các lệnh trừng phạt để trừng phạt Nga vì cuộc chiến ở Ukraine.
Tình trạng thiếu hụt nguồn cung năng lượng liên quan đến cuộc xung đột ở Iran có thể hỗ trợ cho lập luận của Nga về việc đường ống này là một nguồn khí đốt dài hạn.
