Đại biểu (ĐB) Trần Văn Khải (Ninh Bình) chỉ ra 3 “điểm nghẽn” đang cản trở phát triển văn hóa cần tháo gỡ ngay, gồm tỷ lệ chi ngân sách cho hạ tầng công nghệ ngành văn hóa còn khiêm tốn, thiếu hụt nhân lực số, nguồn lực đầu tư từ ngân sách còn hạn chế.
Trong các đề nghị của ĐB, đáng chú ý là nội dung sửa điều 3 của dự thảo nghị quyết theo hướng ngoài việc bảo đảm mức sàn 2% tổng chi ngân sách nhà nước cho văn hóa, cần quy định rõ ưu tiên bố trí kế hoạch đầu tư công trung hạn và dự toán ngân sách hằng năm cho chuyển đổi số văn hóa, hạ tầng dữ liệu văn hóa quốc gia, số hóa di sản đã xếp hạng, bảo quản số lâu dài và an ninh văn hóa số.
Cạnh đó, cần thiết kế Quỹ văn hóa, nghệ thuật thực sự trở thành công cụ dẫn dắt đổi mới sáng tạo, có thể đầu tư cho startup công nghệ văn hóa, nền tảng nội dung số, mô hình bảo tồn số, nhưng phải có cơ chế quản trị quỹ hết sức chặt chẽ, minh bạch, không để “biến một chủ trương đúng thành một thiết chế rủi ro”.
Dự thảo nghị quyết của Quốc hội, theo ĐB Khải, phải “thiết kế cơ chế thực thi”; trong đó 3 trọng tâm bắt buộc là nguồn lực tài chính đủ mạnh, nhân lực số đủ sâu và hạ tầng dữ liệu – nền tảng – an ninh văn hóa số đủ đồng bộ.
ĐB Cà Thị Thắm (Lai Châu) đề nghị bổ sung tại điều 7 cơ chế phụ cấp nghề nghiệp đặc thù hằng tháng đối với các danh hiệu nghệ sĩ ưu tú, nghệ sĩ nhân dân được hưởng ổn định độc lập kể cả khi đã nghỉ hưu. Cạnh đó, cần có nguyên tắc bình đẳng trong đánh giá và sử dụng tài năng tại các đơn vị sự nghiệp công lập trong lĩnh vực văn hóa, thể thao, lấy thành tích giải thưởng và năng lực chuyên môn làm thước đo chủ yếu để tuyển dụng và sử dụng nhân lực.
ĐB Đỗ Đức Hồng Hà (Hà Nội) đồng ý việc đưa ngày 24.11 là ngày Văn hóa VN hằng năm trở thành ngày nghỉ lễ hưởng nguyên lương. Ông cũng đề xuất thay vì chỉ giới hạn việc miễn giảm phí ở các cơ sở công lập, nghị quyết nên bổ sung cơ chế khuyến khích các cơ sở văn hóa, giải trí thuộc khu vực tư nhân cùng tham gia chiến dịch giảm giá, từ đó tạo thành một ngày hội kích cầu công nghiệp văn hóa trên toàn quốc.
Giải trình một số vấn đề ĐB nêu, Bộ trưởng Bộ VH-TT-DL Lâm Thị Phương Thanh nhấn mạnh, dự thảo nghị quyết của Quốc hội nhằm tập trung giải quyết 2 vấn đề lớn: tháo gỡ các điểm nghẽn, khó khăn, vướng mắc trong phát triển văn hóa; huy động, sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực để phát triển văn hóa. Chính sách nào đã rõ, đã “chín”, bảo đảm khả thi, có sự đồng thuận cao thì quy định ngay; đồng thời đề xuất giao Chính phủ quy định chi tiết những vấn đề cần có sự linh hoạt, vấn đề mới cần được thí điểm bằng chính sách đặc thù.
Đặc biệt, dự thảo xác định rõ nguồn lực phát triển văn hóa gồm nguồn ngân sách nhà nước hằng năm bảo đảm tối thiểu 2% trong tổng chi ngân sách và huy động các nguồn lực xã hội. Bộ VH-TT-DL đang phối hợp với Bộ Tài chính và các cơ quan, địa phương xác định rõ cơ cấu của 2% nêu trên, đảm bảo việc chi cho văn hóa đúng mục tiêu và đúng ưu tiên trọng tâm.
Về ngày Văn hóa VN, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho biết, mục đích của quy định này nhằm chăm lo, bảo đảm cho nhân dân được tiếp cận, tham gia thụ hưởng văn hóa; đồng thời nâng cao khả năng cảm thụ văn hóa của người dân, đặc biệt là thanh thiếu niên.
Ngoài quy định các đơn vị văn hóa, giải trí công lập sẽ miễn, giảm phí, lệ phí cho nhân dân trong ngày Văn hóa VN, có đại biểu đề xuất thêm cơ chế để khuyến khích các cơ sở tư nhân tham gia. Bộ trưởng cho biết sẽ ghi nhận để tiếp thu nội dung này. Liên quan đến Quỹ văn hóa nghệ thuật, bà Thanh cho hay, việc thành lập quỹ chủ yếu để huy động các nguồn lực xã hội. Ngân sách nhà nước chủ yếu đóng vai trò là “vốn mồi” để khuyến khích việc đóng góp của tư nhân. Chính phủ đã bổ sung vào dự thảo theo hướng thí điểm thành lập quỹ này dưới mô hình hợp tác công tư, là quỹ đầu tư mạo hiểm hoạt động theo nguyên tắc thị trường, chấp nhận khả năng rủi ro, bảo đảm công khai, minh bạch.
Trong ba tháng đầu năm, số thanh niên thuộc nhóm này tăng gần 173.000 người so với quý 4/2025 và tăng 212.500 người so với cùng kỳ năm trước, chiếm 11,4% tổng số thanh niên, theo công bố sáng 4/4 của Cục Thống kê.
Tỷ lệ thanh niên "ba không" ở nông thôn cao hơn thành thị, lần lượt 13% và 8,9%; nữ cao hơn nam, tương ứng 12,8% và 10%. Tỷ lệ thất nghiệp trong thanh niên ở mức gần 8,9%, cao hơn tỷ lệ thất nghiệp chung của cả nước.
Cục Thống kê cho biết điều này phản ánh đặc điểm của lao động trẻ trong giai đoạn gia nhập thị trường, khi nhu cầu tìm việc và lựa chọn công việc cao nhưng kinh nghiệm còn hạn chế, kỹ năng chưa hoàn toàn phù hợp với nhu cầu tuyển dụng.
Cơ quan thống kê đánh giá thị trường lao động quý 1 nhìn chung ổn định, quy mô lực lượng lao động và số người có việc làm chỉ biến động nhẹ so với quý trước, đồng thời cải thiện so với cùng kỳ năm 2025.
Lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên đạt 53,6 triệu người, giảm gần 233.000 người so với quý trước nhưng tăng gần 688.000 người so với cùng kỳ. Mức giảm theo quý mang tính thời điểm do ảnh hưởng của kỳ nghỉ Tết Nguyên đán và gián đoạn ngắn hạn trong sản xuất, kinh doanh.
Số người có việc làm đạt 52,5 triệu, giảm 233.400 người so với quý 4/2025 nhưng tăng gần 657.000 người so với cùng kỳ năm trước. Diễn biến này tương đồng với xu hướng của lực lượng lao động.
Xét theo khu vực kinh tế, dịch vụ tiếp tục chiếm tỷ trọng cao nhất với 41%, tương ứng 21,5 triệu người. Công nghiệp và xây dựng chiếm gần 34%, khoảng 17,7 triệu người. Nông, lâm nghiệp và thủy sản chiếm hơn 25%, tương ứng 13,3 triệu người và tiếp tục xu hướng giảm.
Một số ngành ghi nhận mức tăng lao động mạnh so với cùng kỳ như xây dựng tăng 426.000 người, gần 10%; vận tải, kho bãi tăng hơn 202.000 người, trên 9%; dịch vụ lưu trú và ăn uống tăng 151.500 người, gần 5%.
Các ngành kinh tế số lõi thu hút khoảng 1,55 triệu lao động, chiếm gần 3% tổng số người có việc làm. Nhóm này gồm sản xuất điện tử, máy vi tính và sản phẩm quang học; phần mềm, viễn thông; lập trình và dịch vụ công nghệ thông tin.
Giai đoạn 2024-2026, tỷ trọng lao động trong kinh tế số lõi tăng từ 2,4% lên 2,9%, cho thấy xu hướng mở rộng của lĩnh vực công nghệ. Tuy vậy, tỷ trọng còn thấp phản ánh quá trình chuyển đổi số của Việt Nam vẫn đang ở giai đoạn đầu.
Ngày 9.5, Công an xã Phú Nghĩa, thành phố Đồng Nai vừa thi hành lệnh bắt bị can để tạm giam đối với Lê Thanh Tuấn (32 tuổi, ở xã Phú Nghĩa) về tội cố ý gây thương tích.
Trước đó, do Tuấn thường xuyên chơi bời, không chịu làm ăn nên ông L.T.V (58 tuổi, cha của Tuấn) nói chuyện và khuyên can con trai "đừng lo chơi bời nữa, lo làm ăn nuôi con", thì Tuấn cãi lại.
Trong lúc 2 cha con cự cãi thì bất ngờ Tuấn dùng chiếc điếu cày đánh mạnh vào vùng đầu của ông V. gây thương tích. Sau khi đánh ông V. xong, Tuấn bỏ đi, còn ông V. được người thân đưa đi Trung tâm y tế khu vực Bù Gia Mập điều trị và đến cơ quan công an trình báo sự việc.
Ngày 7.5, Công an xã Phú Nghĩa thuộc Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Đồng Nai đã thi hành lệnh bắt bị can để tạm giam đối với Tuấn để điều tra về hành vi "cố ý gây thương tích", xảy ra ngày 26.12.2025.
Hiện vụ việc đang khẩn trương điều tra, xử lý nghiêm đối tượng theo quy định của pháp luật.
Các tổ máy nhiệt điện than tại những nhà máy điện than của Tổng công ty Phát điện 1 (EVNGENCO1) liên tục được huy động ở cường độ lớn. Đặc biệt tại Trung tâm Điện lực Duyên Hải có sản lượng bốc dỡ than đạt mức cao. Trong giai đoạn nắng nóng tháng 4 và đầu tháng 5, nhu cầu điện tăng mạnh, các nhà máy nhiệt điện Duyên Hải 1, 3 và 3 mở rộng thường xuyên được huy động cao, khiến cho sản lượng điện sản xuất thực tế cao hơn sản lượng kế hoạch.
Tại ba nhà máy của Trung tâm Điện lực Duyên Hải, sản lượng kế hoạch đưa ra là 1,6 tỉ kWh nhưng sản lượng vận hành thực tế lên tới 1,8 tỉ kWh (tăng tới 111,1%). Khối lượng than bốc dỡ cho nhà máy này để đáp ứng nhu cầu huy động lên tới hơn 1 triệu tấn.
Từ 1-5 đến hết ngày 11-5, các nhà máy nhiệt điện đều được huy động ở mức cao. Chẳng hạn Nhà máy nhiệt điện Duyên Hải 1 huy động đạt 224,2 triệu kWh, Duyên Hải 3 huy động 307,2 triệu kWh (trung bình xấp xỉ 28 triệu kWh/ngày) và Duyên Hải 3 mở rộng đạt 102,8 triệu kWh.
Theo ông Lê Hải Đăng - Tổng giám đốc EVNGENCO 1, kế hoạch điều hành trong tháng 5, sản lượng điện toàn tổng công ty được xác định ở mức 3,92 tỉ kWh. Các chỉ tiêu này đòi hỏi công tác vận hành phải được tổ chức chặt chẽ, linh hoạt, bám sát phương thức huy động của hệ thống.
Việc huy động vượt kế hoạch nhiều nhà máy điện than khiến cho ngành than cũng phải căng mình cung ứng đủ nhiên liệu than cho sản xuất điện. Theo Tập đoàn Công nghiệp than - khoáng sản Việt Nam (Vinacomin), trong tháng 4 cung ứng than cho sản xuất điện với sản lượng cấp dự kiến đạt 4,2 triệu tấn, bằng 102,1% kế hoạch tháng và kế hoạch trong tháng 5 này sẽ là 4,3 triệu tấn. "Các đơn vị thuộc tập đoàn đang tiếp tục đẩy mạnh sản xuất, đảm bảo nguồn than sẵn sàng huy động tối đa cho các nhà máy nhiệt điện, đặc biệt là trong các tháng cao điểm mùa khô", một lãnh đạo của tập đoàn này cho biết.
Theo Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), nhu cầu tiêu dùng điện trong quý 2 tăng mạnh do cao điểm mùa khô, nắng nóng kéo dài và tiêu thụ điện tại các khu công nghiệp gia tăng. EVN đã phải yêu cầu các đơn vị phát điện đảm bảo đủ nhiên liệu, sẵn sàng vận hành các tổ máy theo phương thức hệ thống, nâng cao độ khả dụng và tin cậy nguồn điện. Do sản lượng điện than cho toàn hệ thống chiếm khoảng 52,8% nên các đơn vị cung ứng được yêu cầu sẵn sàng huy động ở mức cao hơn kế hoạch.
Trả lời Tuổi Trẻ, đại diện Bộ Công Thương cho hay trong 4 tháng đầu năm 2026, nhu cầu điện toàn hệ thống tăng trưởng khoảng 7,5%. Việc cung ứng năng lượng chịu tác động lớn bởi nhiều yếu tố như căng thẳng ở khu vực Trung Đông đã ảnh hưởng đến việc cung cấp nhiên liệu khí LNG và dẫn đến tăng giá nhiên liệu (khí LNG, than nhập khẩu) cho sản xuất điện.
Đồng thời thời tiết đang có xu hướng diễn biến cực đoan, dự báo các đợt nắng nóng gay gắt xuất hiện với tần suất cao tại nhiều địa phương tăng cao kéo theo nhu cầu tiêu thụ điện tăng mạnh. Các yếu tố ảnh hưởng mang tính toàn cầu, diễn biến nhanh và khó dự báo cũng gây ra những thách thức lớn đối với cân đối cung - cầu điện cả ngắn hạn và dài hạn.
Do đó, việc thực hiện nhiệm vụ đảm bảo cung ứng điện, đáp ứng mục tiêu tăng trưởng hai con số và thực hiện các cam kết chuyển dịch năng lượng là yêu cầu lớn đặt ra. Ngoài ra Bộ Công Thương cũng chỉ ra những khó khăn, thách thức nội tại.
Đó là công suất khả dụng của hệ thống điện quốc gia suy giảm so với tổng công suất đặt, đặc biệt là vào giai đoạn cuối mùa khô do ảnh hưởng của điều kiện thủy văn, mực nước các hồ chứa thủy điện, sự cố của các nguồn nhiệt điện, khả năng cung cấp nhiên liệu và sự cố lưới điện.
Năm 2026 được dự báo là có nền nhiệt độ trung bình và kéo dài các đợt nắng nóng trên diện rộng, đặc biệt tại khu vực miền Bắc và miền Trung. Quá trình chuyển pha giữa La Nina sang El Nino có thể diễn biến khó lường, làm gia tăng sai số trong công tác dự báo phụ tải. Hiện tượng này không chỉ làm nhu cầu phụ tải điện tăng cao đột biến, nhất là vào các giờ cao điểm trưa và chiều, mà còn ảnh hưởng đến chế độ thủy văn, khiến lưu lượng nước về các hồ thủy điện suy giảm.
"Những yếu tố này gây áp lực lớn lên công tác lập kế hoạch vận hành và điều độ hệ thống điện, tiềm ẩn nguy cơ thiếu hụt công suất trong các thời kỳ cao điểm nếu không có các phương án ứng phó kịp thời, linh hoạt", vị này nói.
