Báo Mỹ Wall Street Journal ngày 28/4 dẫn lời một số quan chức giấu tên cho biết trong các cuộc họp gần đây ở Nhà Trắng, Tổng thống Donald Trump đã chọn tiếp tục gây sức ép lên nền kinh tế và ngành xuất khẩu dầu mỏ của Iran, bằng cách ngăn chặn tàu chở hàng hóa đến và đi từ các cảng biển nước này.
Theo các nguồn tin, ông Trump đánh giá rằng những phương án khác, như nối lại không kích hoặc rút khỏi cuộc xung đột, tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn so với duy trì lệnh phong tỏa.
Mỹ và Iran nhất trí ngừng bắn từ ngày 8/4, nhưng không đạt được thỏa thuận về chấm dứt xung đột trong cuộc đàm phán tại Islamabad vài ngày sau đó. Tổng thống Trump lệnh phong tỏa cảng biển Iran từ ngày 13/4 để gây áp lực buộc nước này chấp nhận các điều khoản của thỏa thuận, nhưng Tehran không nhượng bộ và đáp trả bằng cách siết kiểm soát eo biển Hormuz.
Iran tuyên bố sẽ chỉ mở lại eo biển Hormuz sau khi Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa. Lệnh phong tỏa từ hai phía đã khiến số lượng tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz thấp nhất kể từ khi chiến sự bắt đầu.
Ông Trump nói rằng sẽ gia tăng sức ép lên chính quyền ở Iran cho đến khi Tehran chấp thuận yêu cầu then chốt của ông là chấm dứt toàn bộ chương trình hạt nhân.
Người đứng đầu Nhà Trắng hôm 27/4 nói với các trợ lý rằng đề nghị ba bước của Iran về việc mở lại eo biển Hormuz và hoãn đàm phán hạt nhân đến giai đoạn cuối chứng tỏ Tehran không đàm phán thiện chí.
Tại quốc yến chiêu đãi Vua Charles của Anh tại Nhà Trắng ngày 28/4, ông Trump tuyên bố Iran đã bị “đánh bại về mặt quân sự”. “Chúng tôi sẽ không bao giờ để đối thủ đó sở hữu vũ khí hạt nhân”, ông nói.
Trong bài đăng trước đó cùng ngày trên Truth Social, ông cho hay Iran đã nói với Mỹ rằng họ “đang trên bờ vực sụp đổ” và đề nghị Washington dỡ lệnh phong tỏa với cảng biển của nước này càng sớm càng tốt.
Iran chưa đưa ra phản ứng về những tuyên bố của ông Trump.
Trước đó, Reza Talaei-Nik, phát ngôn viên Bộ Quốc phòng Iran, nói rằng Mỹ “phải từ bỏ những yêu cầu bất hợp pháp và vô lý của họ”. “Mỹ không còn ở vị thế áp đặt chính sách của mình lên các quốc gia độc lập”, ông nói.
Theo WSJ, việc kéo dài lệnh phong tỏa cho thấy ông Trump không còn nhiều giải pháp hữu hiệu với Iran. Đơn phương chấm dứt giao tranh có thể mang lại lối thoát nhanh khỏi xung đột và giúp giảm áp lực cho kinh tế Mỹ cũng như toàn cầu. Tuy nhiên, đề xuất của Iran cuối tuần qua lại cho phép Tehran định hình các điều kiện của lối thoát đó.
Việc thiếu lộ trình rõ ràng và mang tính quyết định khiến một số quan chức Mỹ nhận định cái kết cho cuộc xung đột ở Trung Đông nhiều khả năng sẽ là hai bên không đạt được thỏa thuận hạt nhân, nhưng cũng không tiếp tục chiến sự.
Hãng Reuters ngày 3.4 đưa tin tàu vũ trụ Orion chở 4 phi hành gia trong sứ mệnh Artemis 2 của Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) vừa thực hiện một lần kích hoạt động cơ đẩy quan trọng, đưa phi hành đoàn rời khỏi quỹ đạo trái đất và hướng tới mặt trăng.
Dự kiến phi hành đoàn đi vào vùng ảnh hưởng trọng lực của mặt trăng vào sáng 5.4, khi họ chuẩn bị phá kỷ lục về khoảng cách do tàu Apollo 13 thiết lập năm 1970.
"Chúng tôi đang được chiêm ngưỡng một khung cảnh tuyệt đẹp của mặt tối trái đất được mặt trăng chiếu sáng. Thật phi thường", phi hành gia người Canada Jeremy Hansen nói với trung tâm điều khiển nhiệm vụ khoảng 10 phút sau khi động cơ đẩy được kích hoạt.
Kể từ khi được phóng đi 26 giờ trước đó từ Florida (Mỹ), các phi hành gia đã dành ngày đầu tiên trong không gian để thử nghiệm camera, điều khiển tàu vũ trụ Orion và giải quyết một số vấn đề nhỏ về nhà vệ sinh và email.
Thao tác đốt nhiên liệu để di chuyển đến mặt trăng được tiến hành vào lúc 6 giờ 49 ngày 3.4 (giờ Việt Nam), đưa tàu vũ trụ ra khỏi quỹ đạo trái đất và theo đường di chuyển hình số tám hướng về phía mặt trăng. Đây là lần kích hoạt động cơ đẩy chính cuối cùng của sứ mệnh.
Chỉ huy Reid Wiseman đã thử nghiệm máy ảnh trong lúc phi hành đoàn bay cách trái đất khoảng 64.370 km. Ông cho biết chụp ảnh từ khoảng cách đó khiến việc điều chỉnh cài đặt phơi sáng trở nên khó khăn.
"Cảm giác giống như bạn bước ra sân sau nhà và cố gắng chụp ảnh mặt trăng vậy. Hiện giờ, việc cố gắng chụp ảnh trái đất cũng giống như thế", ông nói với trung tâm điều khiển nhiệm vụ ở Houston (Texas, Mỹ) khi đang chụp ảnh bằng iPhone.
Trước đó, ông Wiseman đã gặp phải một sự cố nhỏ khi sử dụng Microsoft Outlook để kiểm tra email. Sự cố đó đã được khắc phục nhanh chóng nhờ sự trợ giúp từ trung tâm điều khiển.
Bốn phi hành gia của sứ mệnh Artemis 2 của NASA mang theo các thiết bị khác nhau để chụp ảnh không gian từ bên trong khoang tàu Orion trong suốt chuyến bay, gồm một máy quay hành động GoPro nhỏ và iPhone, cũng như các máy ảnh chuyên nghiệp Nikon đã được các phi hành gia NASA sử dụng trên Trạm Không gian quốc tế (ISS) trong nhiều năm.
Vào ngày thứ sáu của sứ mệnh, các phi hành gia dự kiến đến khoảng cách 405.550 km so với trái đất, điểm xa nhất mà con người từng bay tới. Khi đó địa cầu sẽ chỉ nhỏ bằng một quả bóng rổ.
“Iran, cũng như bất kỳ thành viên nào khác của Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân, có đầy đủ quyền làm giàu uranium vì mục đích hòa bình”, Ngoại trưởng Lavrov phát biểu tại buổi họp báo ở thủ đô Matxcơva.
Bên cạnh đó, nhà ngoại giao Nga nhấn mạnh Matxcơva sẽ không can thiệp vào tiến trình đàm phán hòa bình giữa Washington và Tehran.
“Chúng tôi sẽ ủng hộ bất kỳ nghị quyết nào được các bên đàm phán tự thỏa thuận và chấp thuận. Trong trường hợp này là Mỹ và Cộng hòa Hồi giáo Iran”, Hãng tin Interfax dẫn lời ông Lavrov.
Cùng ngày 18-5, một nguồn tin cấp cao của Iran tiết lộ với Hãng tin Reuters rằng Washington đã thể hiện sự linh hoạt trong việc cho phép Iran duy trì các hoạt động hạt nhân hòa bình hạn chế dưới sự giám sát của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA).
Tuy nhiên chương trình hạt nhân và làm giàu uranium của Iran vẫn luôn là vấn đề khó khăn nhất trong tiến trình đàm phán, do đó hai bên đã quyết định hoãn lại để giải quyết ở các vòng đàm phán sau.
Đối với vấn đề tài sản đóng băng của Tehran, cho đến nay Mỹ mới chỉ đồng ý giải phóng 25% số tài sản đó theo từng giai đoạn.
Trong đề xuất mới nhất, Iran tiếp tục tập trung vào việc đảm bảo chấm dứt chiến tranh, mở lại eo biển Hormuz và dỡ bỏ các lệnh trừng phạt hàng hải.
Trước đó, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cho biết các cuộc đàm phán đang diễn ra thông qua bên trung gian là Pakistan. Cả Iran lẫn Mỹ đều đã gửi ý kiến của mình về đề xuất gần đây của Tehran.
Các yêu cầu của Iran trong các cuộc đàm phán với Mỹ bao gồm việc giải phóng các khoản tiền bị đóng băng của Iran và dỡ bỏ lệnh trừng phạt. Theo ông Baghaei, Iran đang tập trung vào mục tiêu chấm dứt chiến sự trong giai đoạn này.
Hãng tin ISNA hôm nay dẫn thông báo từ Tổ chức Hàng không Dân dụng Iran (CAA) cho biết giấy phép đối với các chuyến bay thương mại tại sân bay quốc tế Imam Khomeini và Mehrabad đã được cấp trở lại. Đây là hai sân bay chủ chốt tại thủ đô Tehran.
Các chuyến bay chở khách từ 10 sân bay trên khắp Iran cũng sẽ nối lại từ ngày 25/4.
CNN cùng ngày dẫn lời Tổng thống Masoud Pezeshkian nói rằng Iran cần chấm dứt xung đột với Mỹ - Israel càng sớm càng tốt để tập trung vào nhiệm vụ lớn hơn là tái thiết đất nước.
Trong các cuộc gặp với công chức Iran, ông Pezeshkian nói rằng tiếp tục xung đột không mang lại lợi ích cho bất cứ bên nào, đồng thời kêu gọi "sử dụng mọi con đường phù hợp và biện pháp ngoại giao để giảm căng thẳng".
Mỹ và Iran đang giai đoạn ngừng bắn kéo dài hai tuần, sẽ kết thúc ngày 22/4. Kể từ khi chiến sự bùng phát hôm 28/2, hai bên mới chỉ tiến hành một phiên đàm phán kéo dài 21 giờ tại Islamabad và không đạt được thỏa thuận, dù công tác chuẩn bị cho các cuộc đối thoại tiếp theo vẫn tiếp tục.
Khả năng tổ chức vòng đàm phán thứ hai đang trở nên mong manh, sau vụ khu trục hạm USS Spruance của Mỹ hôm 19/4 nã pháo và bắt tàu hàng Touska mang cờ Iran ở vịnh Oman, với lý do phương tiện này tìm cách vượt qua lệnh phong tỏa. Quân đội Iran chỉ trích đây là "hành động cướp biển và vi phạm thỏa thuận ngừng bắn", tuyên bố sẽ sớm đáp trả.
Mỹ được cho là đã cử phái đoàn do Phó tổng thống JD Vance dẫn đầu tới Pakistan để tham gia những cuộc đàm phán có thể diễn ra trong ngày 20/4. Tuy nhiên, Tehran tuyên bố "chưa quyết định" có tiếp tục đàm phán với Washington hay không.
