Báo Mỹ Wall Street Journal ngày 28/4 dẫn lời một số quan chức giấu tên cho biết trong các cuộc họp gần đây ở Nhà Trắng, Tổng thống Donald Trump đã chọn tiếp tục gây sức ép lên nền kinh tế và ngành xuất khẩu dầu mỏ của Iran, bằng cách ngăn chặn tàu chở hàng hóa đến và đi từ các cảng biển nước này.
Theo các nguồn tin, ông Trump đánh giá rằng những phương án khác, như nối lại không kích hoặc rút khỏi cuộc xung đột, tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn so với duy trì lệnh phong tỏa.
Mỹ và Iran nhất trí ngừng bắn từ ngày 8/4, nhưng không đạt được thỏa thuận về chấm dứt xung đột trong cuộc đàm phán tại Islamabad vài ngày sau đó. Tổng thống Trump lệnh phong tỏa cảng biển Iran từ ngày 13/4 để gây áp lực buộc nước này chấp nhận các điều khoản của thỏa thuận, nhưng Tehran không nhượng bộ và đáp trả bằng cách siết kiểm soát eo biển Hormuz.
Iran tuyên bố sẽ chỉ mở lại eo biển Hormuz sau khi Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa. Lệnh phong tỏa từ hai phía đã khiến số lượng tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz thấp nhất kể từ khi chiến sự bắt đầu.
Ông Trump nói rằng sẽ gia tăng sức ép lên chính quyền ở Iran cho đến khi Tehran chấp thuận yêu cầu then chốt của ông là chấm dứt toàn bộ chương trình hạt nhân.
Người đứng đầu Nhà Trắng hôm 27/4 nói với các trợ lý rằng đề nghị ba bước của Iran về việc mở lại eo biển Hormuz và hoãn đàm phán hạt nhân đến giai đoạn cuối chứng tỏ Tehran không đàm phán thiện chí.
Tại quốc yến chiêu đãi Vua Charles của Anh tại Nhà Trắng ngày 28/4, ông Trump tuyên bố Iran đã bị “đánh bại về mặt quân sự”. “Chúng tôi sẽ không bao giờ để đối thủ đó sở hữu vũ khí hạt nhân”, ông nói.
Trong bài đăng trước đó cùng ngày trên Truth Social, ông cho hay Iran đã nói với Mỹ rằng họ “đang trên bờ vực sụp đổ” và đề nghị Washington dỡ lệnh phong tỏa với cảng biển của nước này càng sớm càng tốt.
Iran chưa đưa ra phản ứng về những tuyên bố của ông Trump.
Trước đó, Reza Talaei-Nik, phát ngôn viên Bộ Quốc phòng Iran, nói rằng Mỹ “phải từ bỏ những yêu cầu bất hợp pháp và vô lý của họ”. “Mỹ không còn ở vị thế áp đặt chính sách của mình lên các quốc gia độc lập”, ông nói.
Theo WSJ, việc kéo dài lệnh phong tỏa cho thấy ông Trump không còn nhiều giải pháp hữu hiệu với Iran. Đơn phương chấm dứt giao tranh có thể mang lại lối thoát nhanh khỏi xung đột và giúp giảm áp lực cho kinh tế Mỹ cũng như toàn cầu. Tuy nhiên, đề xuất của Iran cuối tuần qua lại cho phép Tehran định hình các điều kiện của lối thoát đó.
Việc thiếu lộ trình rõ ràng và mang tính quyết định khiến một số quan chức Mỹ nhận định cái kết cho cuộc xung đột ở Trung Đông nhiều khả năng sẽ là hai bên không đạt được thỏa thuận hạt nhân, nhưng cũng không tiếp tục chiến sự.
Bộ trưởng Môi trường Colombia Irene Velez ngày 13/4 cho hay các biện pháp kiểm soát số lượng đàn hà mã tại miền trung nước này trước đây như triệt sản hoặc đưa vào vườn thú, đều tốn kém và không hiệu quả. Bà xác nhận khoảng 80 con hà mã sẽ nằm trong diện bị tiêu hủy đợt này nhưng chưa công bố thời điểm bắt đầu.
"Nếu không hành động, chúng ta sẽ không thể kiểm soát được quần thể này. Đây là bước đi cần thiết để bảo vệ hệ sinh thái của chúng ta", bà Velez khẳng định.
Colombia hiện là quốc gia duy nhất ngoài châu Phi có quần thể hà mã hoang dã. Đàn thú này là hậu duệ của 4 con hà mã được trùm ma túy khét tiếng Pablo Escobar đưa về từ thập niên 1980 để xây dựng sở thú riêng tại siêu trang trại Hacienda Napoles. Escobar đã bị cảnh sát tiêu diệt năm 1993.
Theo nghiên cứu từ Đại học Quốc gia Colombia, tính đến năm 2022, có khoảng 170 con hà mã đang lang thang ngoài tự nhiên. Gần đây, chúng được phát hiện ở những khu vực cách xa trang trại cũ hơn 100 km.
Giới chức môi trường cảnh báo loài động vật có vú này gây nguy hiểm cho dân cư địa phương và cạnh tranh nguồn thức ăn, không gian sống với các loài bản địa như lợn biển. Tuy nhiên, hà mã cũng trở thành "mỏ vàng" du lịch khi người dân địa phương tổ chức các tour tham quan và bán đồ lưu niệm liên quan đến chúng.
Kế hoạch tiêu hủy đang vấp phải làn sóng phản đối mạnh mẽ từ các nhà hoạt động vì quyền động vật. Nghị sĩ Andrea Padilla chỉ trích đây là quyết định "tàn bạo" và là cách giải quyết lười biếng của chính phủ.
"Giết chóc không phải là giải pháp. Những sinh vật khỏe mạnh này chỉ là nạn nhân từ sự tắc trách của các cơ quan quản lý", bà viết.
Các nhà hoạt động cho rằng việc dùng bạo lực để giải quyết vấn đề là tiền lệ xấu cho một quốc gia vốn đã trải qua nhiều thập kỷ xung đột nội bộ.
Trong 12 năm và qua ba đời tổng thống, Colombia đã nỗ lực triệt sản đàn hà mã nhưng chi phí quá cao và mức độ nguy hiểm khi vây bắt đã khiến kế hoạch này thất bại.
Bên cạnh đó, các chuyên gia nhận định việc đưa chúng trở lại môi trường tự nhiên ở châu Phi là bất khả thi, do đàn hà mã này có nguồn gene hạn chế và tiềm ẩn nguy cơ mang theo các mầm bệnh lạ gây hại cho quần thể bản địa tại đó.
Phát biểu với CNBC ngày 21.4, Tổng thống Trump nói con tàu chở "một số thứ không mấy tốt đẹp", đồng thời bày tỏ bất ngờ về vụ việc.
"Có lẽ, tôi không biết, nhưng tôi hơi ngạc nhiên, nhưng mối quan hệ rất tốt, tôi nghĩ tôi đã có sự hiểu biết ngầm với Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình, nhưng không sao cả. Xung đột là như vậy đấy", theo ông.
Tuần trước, ông chủ Nhà Trắng đã tuyên bố Trung Quốc đã cam kết không chuyển giao vũ khí cho Iran, theo AFP.
Cùng ngày, Bộ Ngoại giao Trung Quốc ngày 21.4 bác bỏ cáo buộc này. "Theo chúng tôi biết, đây là một tàu container mang cờ nước ngoài. Trung Quốc phản đối bất kỳ sự liên kết và thổi phồng ác ý nào", theo South China Morning Post dẫn lời phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Guo Jiakun.
Ngày 20.4, ông Guo Jiakun cũng bày tỏ "quan ngại" về việc lực lượng Mỹ lên tàu chở hàng của Iran, kêu gọi không leo thang căng thẳng và yêu cầu cả 2 bên cung cấp "các điều kiện cần thiết" để bình thường hóa tình hình ở eo biển Hormuz.
Cũng trong cuộc phỏng vấn của CNBC, Tổng thống Mỹ cho biết không muốn gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran, dự kiến hết hạn ngày 22.4, đồng thời cảnh báo Iran "không còn lựa chọn nào khác" ngoài đàm phán.
Ông cũng nhấn mạnh quân đội Mỹ đã tận dụng thời gian ngừng bắn để bổ sung vũ khí và sẵn sàng nối lại các cuộc tấn công nếu cần. "Chúng tôi đã chuẩn bị đầy đủ. Chúng tôi có rất nhiều đạn dược, rất nhiều mọi thứ… chúng tôi đã dùng tiền để bổ sung và có lẽ họ (Iran) cũng đã bổ sung một ít", ông nói.
Trong khi đó, khủng hoảng tại eo biển Hormuz tiếp tục gây lo ngại toàn cầu. Ủy viên Giao thông vận tải của Liên minh châu Âu (EU) Apostolos Tzitzikostas ngày 21.4 cảnh báo hậu quả sẽ "rất thảm khốc" nếu tuyến hàng hải chiến lược này không được khôi phục.
Cùng ngày, giới chức Qatar bày tỏ mong muốn giảm leo thang căng thẳng và thiết lập hòa bình lâu dài khu vực, đồng thời ủng hộ mạnh mẽ sáng kiến của Pakistan nhằm đưa Iran và Mỹ đến bàn đàm phán.
Trong một diễn biến khác, Tổ chức Hàng hải quốc tế (IMO) cho biết khoảng 20.000 thủy thủ và 2.000 tàu đang mắc kẹt tại vịnh Ba Tư do giao thông qua Hormuz gần như tê liệt. Tổng thư ký IMO Arsenio Dominguez kêu gọi tăng cường hỗ trợ, đặc biệt về sức khỏe tâm lý, cho các thủy thủ đang chịu áp lực kéo dài, theo Al Jazeera.
Theo Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS), một trận động đất có cường độ 7,2 độ đã xảy ra cách Caracas khoảng 160km về phía tây, theo sau đó chưa đầy một phút là một cơn chấn động cường độ 7,5 độ.
Đây được đánh giá là trận động đất mạnh nhất hơn một thế kỷ ở Venezuela. USGS sử dụng mô hình dự đoán để ước tính số người tử vong dự đoán con số này rất có thể sẽ lên tới hàng nghìn người, với khả năng cao là vượt quá 10.000 người.
Theo Quyền Tổng thống Venezuela Delcy Rodriguez, tính đến hiện tại, trận động đất đã khiến ít nhất 32 người thiệt mạng và hơn 700 người khác bị thương sau khi hàng chục tòa nhà đổ sập trong và xung quanh thủ đô Caracas. Bà cho biết số liệu thương vong ban đầu không bao gồm những người ở bang bị ảnh hưởng nặng nề nhất La Guaira, gần Caracas và là nơi có sân bay của thành phố, hiện đã bị đóng cửa.
"Hàng chục tòa nhà đã bị sập, và chúng tôi đang thực hiện các nỗ lực cứu hộ rất khẩn trương để cứu sống nhiều mạng người nhất có thể. "Tôi cũng muốn nói rằng đây là một thảm kịch thực sự. Từ đây, chúng tôi gửi thông điệp đoàn kết của mình, và tới những gia đình đã mất đi người thân, chúng tôi một lần nữa khẳng định lời chia buồn và sự hỗ trợ của chúng tôi trong những giờ phút khó khăn này", bà phát biểu trên truyền hình quốc gia lúc 1 giờ sáng ngày 25/6.
Bà Rodriguez cho biết đất nước đang tập trung vào các nỗ lực cứu hộ, bao gồm cả việc các đội cứu hộ từ các quốc gia khác sẽ đến trong những giờ tới.
Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Mỹ sẵn sàng, có thiện chí và có khả năng giúp đỡ Venezuela trong thảm họa này.
