Gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD) là tình trạng tích tụ mỡ trong gan, liên quan chặt chẽ đến béo phì, tiểu đường và rối loạn mỡ máu. Thực hành một vài thay đổi lối sống có thể giúp cải thiện giúp chức năng gan và giảm nguy cơ biến chứng.
Giảm cân hợp lý
Giảm cân là yếu tố quan trọng nhất trong kiểm soát gan nhiễm mỡ, đặc biệt ở người béo phì, thừa cân. Tuy nhiên, nên giảm cân từ từ, tránh ăn kiêng quá khắt khe vì có thể gây tác dụng ngược. Duy trì chế độ ăn cân bằng và bền vững là cách lâu dài.
Ưu tiên chế độ ăn lành mạnh
Chế độ ăn kiểu Địa Trung Hải có thể góp phần giảm mỡ gan. Theo chế độ ăn này, người bệnh nên tăng cường rau (bông cải xanh, rau lá xanh) trái cây (táo, cam, chuối), ngũ cốc nguyên hạt và chất béo tốt như dầu ô liu.
Ăn cá (ít nhất 2 lần/tuần), gia cầm không da và trứng tiêu thụ với lượng vừa phải. Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn và tinh bột tinh chế. Cách ăn này không chỉ tốt cho gan mà còn hỗ trợ kiểm soát huyết áp cao và tiểu đường.
Ngoài áp dụng chế độ ăn Địa Trung Hải, một số gia vị và thảo mộc quen thuộc như nghệ, gừng, tỏi, trà xanh và cây kế sữa cũng có lợi cho sức khỏe gan.
Uống cà phê đúng cách
Cà phê có thể giúp giảm viêm và bảo vệ gan nhờ kích thích enzyme có lợi. Người bị gan nhiễm mỡ có thể uống khoảng 2-3 tách mỗi ngày. Ưu tiên uống cà phê đen, hạn chế đường và kem béo để tránh làm tăng năng lượng dư thừa.
Duy trì vận động
Ít vận động là yếu tố làm trầm trọng thêm tình trạng gan nhiễm mỡ. Mỗi người nên đặt mục tiêu ít nhất 150 phút vận động mỗi tuần. Các hoạt động đơn giản như đi bộ nhanh, đạp xe hoặc leo cầu thang cũng mang lại lợi ích rõ rệt nếu duy trì đều đặn.
Hạn chế tối đa đường
Đường bổ sung, đặc biệt fructose, thúc đẩy tích tụ mỡ trong gan. Chúng có nhiều trong nước ngọt, bánh kẹo, đồ uống đóng chai và thực phẩm chế biến sẵn. Đọc nhãn thực phẩm trước khi dùng cũng giúp bạn kiểm soát lượng đường nạp vào mỗi ngày.
Kiểm soát cholesterol
Cholesterol cao làm tình trạng gan nhiễm mỡ nghiêm trọng hơn. Người bệnh nên hạn chế chất béo bão hòa (thịt đỏ, sữa béo) và chất béo chuyển hóa. Kết hợp ăn uống lành mạnh, tập luyện để cải thiện mỡ máu hiệu quả.
Tránh các tác nhân gây hại cho gan
Để gan có cơ hội phục hồi, bạn cần hạn chế các tác nhân gây hại trực tiếp. Rượu dù dùng ở mức vừa phải vẫn có thể làm gan nhiễm mỡ tiến triển nặng hơn. Ngoài ra, một số thuốc không kê đơn và thực phẩm chức năng có thể gây độc cho gan nếu sử dụng không đúng cách. Vì vậy, nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng để tránh làm tổn thương gan thêm.
Nhiều người chỉ lo ngại tác hại của việc thiếu ngủ và cho rằng ngủ càng nhiều càng tốt cho sức khỏe. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới công bố trên tạp chí khoa học Nature cho thấy cả ngủ quá ít lẫn ngủ quá nhiều đều có thể gây hại. Đáng chú ý, các nhà nghiên cứu phát hiện thời lượng ngủ không phù hợp có liên quan đến quá trình lão hóa nhanh hơn ở nhiều cơ quan quan trọng như não bộ, tim, phổi và hệ miễn dịch.
Các nhà khoa học từ Trung tâm Y tế Đại học Columbia Irving, Mỹ, với sự dẫn đầu của tiến sĩ Junhao Wen, đã tiến hành phân tích dữ liệu của khoảng 500.000 người tham gia từ Ngân hàng sinh học Anh UK Biobank, trong độ tuổi từ 37 đến 84.
Kết quả cho thấy những người ngủ ít hơn 6 giờ hoặc nhiều hơn 8 giờ có dấu hiệu lão hóa nhanh hơn ở hầu hết mọi cơ quan.
Đáng chú ý, các nhà khoa học tìm ra "khung giờ vàng" cho giấc ngủ là từ 6,4 đến 7,8 tiếng mỗi đêm là tốt nhất, quá trình lão hóa các cơ quan sẽ chậm nhất nếu ngủ trong khung giờ này, theo trang tin khoa học Scitechdaily.
Ngủ sai thời lượng này sẽ phá vỡ sự cân bằng chuyển hóa và hệ miễn dịch, làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh mạn tính, kể cả trầm cảm ở người lớn tuổi.
Cụ thể, ngủ không đủ giấc làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh mạn tính như béo phì, tiểu đường loại 2, tăng huyết áp, bệnh tim thiếu máu cục bộ và rối loạn nhịp tim.
Trong khi đó, cả tình trạng ngủ quá ít lẫn ngủ quá nhiều đều có liên quan đến nguy cơ cao mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), hen suyễn và các rối loạn tiêu hóa như viêm dạ dày, trào ngược dạ dày - thực quản.
Đáng chú ý, ở người lớn tuổi, thời lượng ngủ bất thường còn ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần. Nghiên cứu cho thấy ngủ quá ít có thể làm tăng nguy cơ trầm cảm một cách trực tiếp, còn ngủ quá nhiều có thể tác động gián tiếp thông qua các cơ chế sinh học khác.
Tiến sĩ Wen chia sẻ: Những phát hiện này ủng hộ ý tưởng rằng giấc ngủ ảnh hưởng đến toàn bộ hệ thống não bộ - cơ thể, chứ không chỉ riêng não bộ. Mối liên hệ tổng thể giữa não bộ và cơ thể rất quan trọng vì nó cho thấy thời lượng giấc ngủ là một phần ăn sâu vào toàn bộ sinh lý của con người, với những tác động sâu rộng đến khắp cơ thể.
Ngày 6/7, Giám đốc Sở Y tế TP HCM Tăng Chí Thượng cho biết đến nay toàn thành phố có hơn 251.400 người được khám sức khỏe định kỳ miễn phí. Cuối tháng 6 và đầu tháng 7, số lượt khám tăng rõ rệt, nhiều ngày vượt 10.000 lượt. Riêng ngày 2/7 ghi nhận 13.994 lượt, cao nhất kể từ khi kế hoạch của UBND TP HCM được triển khai từ ngày 25/5.
Theo ông Thượng, dù số người đến khám tăng, tỷ lệ bao phủ trên toàn thành phố hiện mới khoảng 1,8% dân số. Tiến độ giữa các địa phương cũng có sự khác biệt lớn. Một số nơi đã khám cho trên 20% dân số, trong khi 41/168 xã, phường chưa đạt 1%, thậm chí dưới 0,1%.
Trong nhóm có tỷ lệ thấp, xã An Long mới khám cho 7 người, tương đương 0,09% dân số. Xã Minh Thạnh có 10 người được khám, đạt 0,05%. Các địa phương khác có tỷ lệ thấp gồm xã Bình Châu, phường Bàn Cờ, xã Bình Giã, xã Xuyên Mộc, xã Bàu Bàng, phường Bình Cơ và phường Sài Gòn.
Theo Sở Y tế, các địa phương này cần rà soát nguyên nhân, đồng thời mở rộng năng lực khám, đa dạng hình thức tổ chức để người dân thuận tiện tiếp cận dịch vụ hơn. Như vậy, hiện chưa rõ nguyên nhân có sự chênh lệch này.
Ở chiều ngược lại, đặc khu Côn Đảo hiện có tỷ lệ bao phủ cao nhất với 2.357/6.658 người dân được khám, đạt 35,4%. Tiếp theo là xã An Nhơn Tây (26,39%), xã đảo Thạnh An (18,11%), xã Bắc Tân Uyên (14,87%) và xã Vĩnh Lộc (11,7%). Tính theo số lượng người đã khám từ khi chương trình bắt đầu, xã An Nhơn Tây và xã Bà Điểm dẫn đầu với lần lượt hơn 11.000 và gần 10.000 người.
Theo ông Thượng, những địa phương có tiến độ cao đều triển khai đồng thời nhiều giải pháp như tăng cường truyền thông, tổ chức khám linh hoạt và cập nhật dữ liệu lên hệ thống hồ sơ sức khỏe điện tử.
TP HCM đang đặt mục tiêu hoàn thành khám sức khỏe cho toàn bộ người dân và lập hồ sơ sức khỏe điện tử trong năm 2026, chuyển từ chữa bệnh sang chăm sóc sức khỏe chủ động, từ quản lý rời rạc sang theo dõi sức khỏe suốt vòng đời. Thành phố cho phép người dân khám sức khỏe miễn phí tại cơ sở y tế thuận tiện, không phụ thuộc nơi cư trú, nhằm đẩy nhanh mục tiêu bao phủ toàn dân.
Tối 4.5, Bệnh viện Trường ĐH Y Dược Huế cho biết, ê kíp tạo hình thẩm mỹ thuộc Khoa Ngoại Chấn thương chỉnh hình của bệnh viện đã khởi động quy trình báo động đỏ phẫu thuật khẩn cấp, nối lại bàn chân đứt lìa cho một bệnh nhân nam đến từ Quảng Trị.
Bệnh nhân là ông Trần Ngọc T. (69 tuổi, ở xã Quảng Ninh, Quảng Trị), bị máy cắt cỏ cắt lìa chân khi đang phát cỏ ở vườn nhà.
Bệnh nhân được đưa vào Huế nhập viện sau 3 giờ 30 phút bàn chân bị tai nạn cắt lìa. Sau khi khởi động quy trình báo động đỏ, ca phẫu thuật đã được tiến hành sau 30 phút nhập viện (4 giờ từ khi xảy ra tai nạn).
Ca phẫu thuật do ê kíp phẫu thuật, gồm: Tiến sĩ - bác sĩ Lê Hồng Phúc, thạc sĩ - bác sĩ Nguyễn Bá Lưu, đơn vị Tạo hình thẩm mỹ thuộc Khoa Ngoại Chấn thương chỉnh hình của bệnh viện, cùng ê kíp gây mê hồi sức thuộc Trung tâm Cấp cứu và Đột quỵ của bệnh viện thực hiện với thời gian 4 tiếng đồng hồ.
Theo đó, ê kíp phẫu thuật đã khẩn trương xử trí theo quy trình nối chi đứt rời. Sau khi làm sạch vết thương, các bác sĩ tiến hành cố định nhanh xương chày và xương mác bằng đinh Kirschner. Tiếp đó, các cấu trúc quan trọng được nối lại gồm bó mạch, thần kinh chày trước và chày sau, tĩnh mạch hiển lớn. Các nhóm cơ vùng trước và sau cũng được khâu phục hồi hoàn chỉnh, giúp tái lập chức năng cho chi bị tổn thương.
Sau ca phẫu thuật chân bệnh nhân đã hồng ấm và được tiếp tục theo dõi sát trong những giờ tới.
Theo tiến sĩ - bác sĩ Hồng Phúc cho biết, ca phẫu thuật được tiến hành thuận lợi nhờ sự phối hợp nhịp nhàng của ê kíp cấp cứu, đặc biệt là đội ngũ gây mê hồi sức đã triển khai nhanh giúp hạn chế được thời gian thiếu máu nóng.
Theo bác sĩ Lê Hồng Phúc, đối với các ca phẫu thuật nối chi đứt lìa như trường hợp trên, việc nối thần kinh chày sau rất quan trọng, vì liên quan cảm giác bàn chân.
Qua trường hợp tai nạn nguy hiểm này, bác sĩ Lê Hồng Phúc khuyến cáo các loại máy cắt cỏ có lưỡi bằng sắt rất nguy hiểm nếu để xảy ra tai nạn. Người dân khi dùng máy hết sức cẩn thận và có giải pháp bảo vệ trong quá trình lao động để tránh tai nạn đáng tiếc xảy ra.
