Bác sĩ Phạm Ánh Ngân, Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh – Cơ sở 3, cho biết trên hành trình điều trị các bệnh lý mạn tính đau đớn, bà thấy nhiều người dễ tin vào những cam kết “có cánh” như trị dứt điểm, khỏi hoàn toàn hay những video diễn viên đóng giả bác sĩ quảng cáo bán thuốc. Tuy nhiên, đằng sau sự giảm đau tức thời là những cái bẫy chết người.
Đầu tiên, người bệnh cần tỉnh táo, “biết tên bệnh không có nghĩa là tự chữa được”. Những cơn đau ở cơ xương khớp, những rối loạn chức năng trong các bệnh lý gan thận, chuyển hóa như đái tháo đường, béo phì không tương đồng với các bệnh lý được nhắc trên quảng cáo thuốc.
Nhiều cơ sở đánh vào tâm lý quen thuộc của người tiêu dùng, liệt kê các tên bệnh trong nhóm bệnh lý chung, hoặc liệt kê triệu chứng dễ gặp như đau nhức, ngứa,… khiến người tiêu dùng đồng cảm và bỏ tiền ra mua.
Trường hợp gọi đúng tên bệnh đã được chẩn đoán như “thoái hóa khớp”, “viêm khớp gút”, “đái tháo đường” thì bệnh trạng của từng người sẽ khác nhau, cần phối hợp với bác sĩ để điều trị.
“Không một loại thuốc gia truyền bán tràn lan nào có thể bao trùm mọi cơ địa”, bác sĩ nói.
Khảo sát năm 2023 của Viện Dinh dưỡng và Y học Dự phòng cho thấy 47% người cao tuổi ở nông thôn từng sử dụng thuốc xương khớp không rõ nguồn gốc qua lời truyền miệng. Con số này đã tăng 15% so với năm 2020. Niềm tin đặt sai chỗ vào các quảng cáo bán thuốc đang buộc nhiều gia đình phải trả giá bằng tình trạng suy thận, hoại tử xương và thậm chí là tính mạng của chính người thân.
Bác sĩ Ngân giải thích nguyên nhân đằng sau thực trạng này xuất phát từ tâm lý khao khát hết bệnh của người mắc bệnh mạn tính. Các cơ sở kinh doanh lậu nắm bắt rất rõ điểm yếu này. Họ liệt kê hàng loạt triệu chứng phổ biến như đau nhức hay ngứa ngáy để tạo sự đồng cảm. Người tiêu dùng khi thấy đúng nỗi đau của mình sẽ dễ dàng mở ví.
Tuy nhiên, việc nhận biết triệu chứng không đồng nghĩa với khả năng tự điều trị. Ngay cả khi người bệnh được chẩn đoán chính xác mắc thoái hóa khớp, gút hay đái tháo đường, thể trạng mỗi cá nhân luôn đòi hỏi một phác đồ y khoa riêng biệt.
Không một loại thuốc gia truyền sản xuất đại trà nào có thể phù hợp với mọi cơ địa. Thêm vào đó, khái niệm trị dứt điểm sau một đêm đối với bệnh mạn tính là một điều không tưởng. Khác với các bệnh cấp tính như viêm ruột thừa, mục tiêu điều trị bệnh cơ xương khớp hay rối loạn chuyển hóa là thuyên giảm triệu chứng và hạn chế các đợt bùng phát.
Đằng sau cảm giác hết đau thần kỳ là một cái bẫy tàn phá sức khỏe nghiêm trọng. Giám định dược phẩm tại các Trung tâm Kiểm nghiệm trong 5 năm qua phát hiện nhiều mẫu thuốc gia truyền chứa trộn tân dược như Corticoid, NSAIDs, Paracetamol liều cao. Các nhà nghiên cứu cũng tìm thấy kim loại nặng gồm chì, thủy ngân, asen.
Một số sản phẩm bào chế từ thảo dược nhưng quy trình phơi sấy bẩn đã sinh ra aflatoxin, một chất gây ung thư gan. Bệnh nhân khi uống vào sẽ ăn ngon, tăng cân và hết đau nhanh chóng, nhưng bác sĩ Ngân gọi đây là trạng thái khỏe giả.
Corticoid lạm dụng sẽ gây loãng xương trầm trọng, làm cột sống và khớp hông giòn gãy. Nhiều người đối mặt với suy thận, loét dạ dày, tăng huyết áp hoặc suy tuyến thượng thận, dẫn đến suy kiệt hoàn toàn nếu ngừng thuốc.
Để tự bảo vệ mình, bác sĩ khuyên người dân cần chủ động truy cập trang web của Cục Quản lý Dược để tra cứu số đăng ký pháp lý của sản phẩm. Thuốc giả hoặc thuốc lậu thường in mờ nhòe, thiếu ngày sản xuất, không có nhãn tiếng Việt và núp bóng dưới mác hàng xách tay bán qua mạng.
Cơ quan chức năng cần tăng cường giám sát để ngăn chặn những đối tượng buôn bán thuốc lậu. Về phần người bệnh, sự tỉnh táo trước những diễn viên đóng giả bác sĩ trên mạng xã hội là rào chắn đầu tiên bảo vệ sức khỏe.
“Đừng đợi đến khi da mỏng đi, cơ thể bầm tím, teo cơ hay mặt phù giữ nước mới nhận ra sai lầm thì mọi can thiệp y tế đều đã trở nên quá muộn”, bác sĩ nói.
Ngày 28/4, đại diện Sở Y tế TP HCM cho biết các bệnh nhân lần lượt nhập viện từ ngày 25 đến trưa 27/4, có các biểu hiện rối loạn tiêu hóa như đau bụng, tiêu chảy, nôn ói; một số trường hợp kèm sốt.
Bệnh viện Nguyễn Thị Thập tiếp nhận 13 học sinh, Bệnh viện Nhi đồng 2 tiếp nhận 9 học sinh, Bệnh viện Khánh Hội điều trị một học sinh. Hai bảo mẫu điều trị tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định.
Tại Bệnh viện Nhi đồng 2, một bệnh nhi sốt cao, mất nước nặng dẫn đến sốc, co giật và toan chuyển hóa. Trẻ được cấp cứu tích cực, chống sốc, dùng thuốc vận mạch liều cao và hỗ trợ thở máy. Sau một ngày điều trị, tình trạng cải thiện rõ rệt, bệnh nhi giảm sốt, giảm tiêu chảy, đã ngưng thuốc vận mạch và cai máy thở thành công.
Đến sáng nay, tất cả bệnh nhân đều ổn định sức khỏe, trong đó 23 ca điều trị nội trú, hai người đã xuất viện.
Chưa rõ bối cảnh xảy ra sự việc, các bệnh nhân ăn gì và vào lúc nào trước khi xảy ra các triệu chứng bất thường.
Sở Y tế TP HCM yêu cầu các cơ sở y tế rà soát tiếp nhận bệnh nhân có yếu tố dịch tễ liên quan, đảm bảo phân loại, thu dung và điều trị đúng phác đồ ngộ độc thực phẩm. Với các ca nặng, bệnh viện cần hội chẩn hoặc chuyển tuyến kịp thời. Đồng thời, các đơn vị báo cáo nhanh cho Sở Y tế và Sở An toàn thực phẩm, bao gồm số ca tiếp nhận, ca nặng, kết quả xét nghiệm vi sinh và các biến chứng (nếu có), nhằm phục vụ công tác điều phối và thống nhất hướng điều trị.
Ngành y tế khuyến cáo người dân khi có dấu hiệu nghi ngộ độc thực phẩm không tự ý dùng thuốc, đặc biệt là thuốc cầm tiêu chảy hoặc kháng sinh khi chưa có chỉ định. Cần đến cơ sở y tế sớm nếu xuất hiện nôn ói, tiêu chảy liên tục. Bù nước và điện giải đúng cách giúp cải thiện tình trạng và rút ngắn thời gian hồi phục.
Hồi đầu tháng, 266 học sinh Trường Tiểu học Bình Quới Tây bị ngộ độc, trong đó 190 em phải đi viện. Sở An toàn Thực phẩm TP HCM kết luận bánh flan và canh bắp cải là hai món trong bữa ăn bán trú tại trường khả năng nhiễm chéo vi khuẩn với "thủ phạm" chính gây ngộ độc là vi khuẩn Salmonella. Ngoài ra, mẫu thức ăn còn nhiễm vi khuẩn E.coli và tụ cầu vàng (Staphylococcus aureus).
Theo thiếu tá - bác sĩ Nguyễn Thanh Bình, Khoa Tim mạch, Bệnh viện Quân y 175 (TP.HCM), khi cơ thể bị nóng và mất nước, lượng nước trong máu giảm làm đường huyết bị “cô đặc” hơn nên chỉ số đường máu tăng lên. Ngoài ra, stress nhiệt cũng kích thích cơ thể tiết các hormone như cortisol và adrenaline. Đây là các hormone làm tăng đường huyết tự nhiên.
“Một số bệnh nhân mùa nóng còn ngủ kém, ăn uống thất thường, ít vận động ngoài trời, dùng nhiều nước ngọt, trà sữa hoặc trái cây lạnh. Những yếu tố này đều khiến đường huyết dao động mạnh hơn”, bác sĩ Thanh Bình cho hay.
Theo bác sĩ Thanh Bình, thời tiết nắng nóng, nếu không được bổ sung nước thường xuyên, cơ thể dễ mất nước; lúc này, thể tích máu giảm nhưng lượng đường trong máu không giảm tương ứng, làm nồng độ đường huyết tăng cao hơn. Ngược lại, khi đường huyết tăng, cơ thể sẽ tiểu nhiều để đào thải bớt đường ra ngoài, từ đó làm tình trạng mất nước càng nghiêm trọng hơn.
Đây là một “vòng xoắn” nguy hiểm: Mất nước làm tăng đường huyết, còn đường huyết tăng lại khiến cơ thể mất nước nhiều hơn. Nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời, người bệnh có thể gặp các biến chứng nặng như tăng áp lực thẩm thấu máu hoặc nhiễm toan ceton, đặc biệt ở người lớn tuổi.
Bác sĩ Bình cho biết, cần chú ý và phân biệt các dấu hiệu cho thấy người bệnh đang tăng đường huyết do mất nước chứ không hẳn do chế độ ăn uống, gồm:
Ở người lớn tuổi, dấu hiệu mất nước đôi khi kín đáo hơn, chỉ biểu hiện bằng mệt, lừ đừ hoặc lú lẫn nhẹ.
Từ đó, bác sĩ Bình khuyên người bệnh tiểu đường nên uống nước đều trong ngày, không đợi khát; ưu tiên nước lọc, hạn chế nước ngọt, trà sữa, nước tăng lực; nếu đổ mồ hôi nhiều có thể bổ sung điện giải nhưng cần tránh loại quá nhiều đường.
Ngoài ra, mọi người cần theo dõi đường huyết thường xuyên hơn trong các đợt nắng nóng; bảo quản insulin đúng nhiệt độ, tránh để ngoài trời nóng vì thuốc có thể giảm hiệu quả và chú ý không tập thể dục ngoài trời vào giờ nắng gắt.
“Người bệnh nên đi khám sớm nếu xuất hiện các dấu hiệu như đường huyết tăng cao kéo dài dù chế độ ăn không thay đổi, khát nước và tiểu nhiều liên tục, cơ thể mệt lả, buồn nôn, sụt cân nhanh, khó thở hoặc có biểu hiện lơ mơ, lú lẫn. Đặc biệt, ở người lớn tuổi hoặc có sẵn bệnh tim mạch, tình trạng mất nước kèm tăng đường huyết có thể làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ hoặc suy thận cấp nếu không được xử trí kịp thời”, bác sĩ Thanh Bình lưu ý.
BS.CKI Nguyễn Lê Phương Hồng, khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết kết quả xét nghiệm ký sinh trùng bà Tiền dương tính với Fasciola (sán lá gan lớn), bạch cầu ái toan từ 9,4% đến 16,5%. Tại phân thùy VI-VII gan phải người bệnh có khối tổn thương kích thước khoảng 57×35×67 mm. Bác sĩ chẩn đoán bà Tiền bị áp xe gan.
Bà Tiền mắc nhiều bệnh mạn tính gồm tăng huyết áp, đái tháo đường type 2, rối loạn lipid máu, suy giáp, suy thượng thận mạn, di chứng nhồi máu não, rối loạn nhịp tim... Bác sĩ điều trị bằng kháng sinh phổ rộng đường tĩnh mạch, thuốc diệt ký sinh trùng, phối hợp để kiểm soát ổ nhiễm, ổn định bệnh nền.
Sau 4 ngày điều trị, người bệnh đáp ứng tốt với phác đồ, hết sốt, khó thở, giảm đau, khối tổn thương ở gan cũng giảm dần kích thước, được xuất viện. Bác sĩ kê toa thuốc duy trì, phối hợp thuốc điều trị ký sinh trùng trong vòng 6 tháng cho bà Tiền.
Theo bác sĩ Hồng, áp xe gan do ký sinh trùng là bệnh phổ biến ở Nam Mỹ, châu Phi, Trung Đông, Đông Nam Á (trong đó có Việt Nam). Bệnh có thể khởi phát âm thầm với các triệu chứng không đặc hiệu như sốt kéo dài, đau bụng mơ hồ, khó thở, đau ngực. Nếu không được phát hiện, điều trị đúng hướng, bệnh tiến triển thành ổ nhiễm trùng lớn, bội nhiễm vi khuẩn.
Ăn rau sống chưa được rửa sạch kỹ hoặc ngâm sát khuẩn đúng cách là con đường thường gặp đưa ấu trùng sán, giun vào cơ thể. Thói quen ăn thực phẩm tái, sống hoặc uống nước chưa đun sôi cũng làm tăng nguy cơ nhiễm amip và ký sinh trùng khác. Bà Tiền cũng cho biết thường ăn rau sống, gỏi cá sống.
Khi xuất hiện các dấu hiệu như sốt kéo dài không rõ nguyên nhân, đau âm ỉ vùng hạ sườn phải, mệt mỏi, khó thở, người bệnh cần đi khám sớm.
