Bí ẩn người phụ nữ sở hữu đôi mắt “đại bàng”

Từ lâu, thằn lằn núi đã trở thành một trong những đặc sản nổi tiếng, được ví như "lộc trời" trên núi Bà Đen (Tây Ninh). Loài bò sát này là món ăn được nhiều du khách tìm kiếm mỗi khi đặt chân đến nơi này.

Sức hút của đặc sản địa phương đã góp phần hình thành một thị trường tiêu thụ khá sôi động. Khi nhu cầu ngày càng tăng, nghề săn bắt thằn lằn núi dần trở thành nguồn thu nhập của không ít người dân sinh sống quanh khu vực chân núi.

Anh Nguyễn Văn Trí (ngụ xã Tân Phú) nhớ lại, trước đây mỗi chuyến săn thằn lằn thường bắt đầu từ lúc chạng vạng tối và kéo dài đến tận sáng hôm sau.

"Ngày trước thằn lằn nhiều lắm, chỉ cần đi một đêm là có thể bắt được vài ký. Chúng thường ẩn trong các khe đá, bụi rậm nên người săn phải có kinh nghiệm mới tìm được. Còn bây giờ muốn bắt được phải đi xa hơn, tìm lâu hơn nhưng sản lượng giảm rất nhiều", anh Trí nói.

Theo tìm hiểu của PV, thằn lằn núi Bà Đen thường sinh sống trong các hốc đá, khe núi cheo leo ở độ cao từ khoảng 100 - 500m trên sườn núi. Mùa xuất hiện nhiều nhất kéo dài từ tháng 4 đến tháng 8 hằng năm, khi thời tiết nắng nóng khiến chúng thường bò ra các mỏm đá để kiếm ăn và phơi nắng.

Để tiếp cận những khu vực này, người săn bắt phải đối mặt với địa hình hiểm trở, nhiều vách đá dựng đứng cùng không ít nguy cơ tai nạn. Tuy nhiên, sự khan hiếm ngày càng rõ nét của thằn lằn núi lại không làm giảm sức hút của mặt hàng này. Trái lại, nguồn cung sụt giảm trong khi nhu cầu vẫn cao đã đẩy giá bán lên mức đáng kể.

Hiện thằn lằn núi phơi khô được giao dịch với giá khoảng 1,5 triệu đồng/kg, trong khi thằn lằn tươi dao động từ 400.000 - 500.000 đồng/kg tùy thời điểm. Mức giá hấp dẫn khiến nhiều người xem đây là nguồn thu nhập đáng kể trong những lúc nông nhàn hoặc khi công việc chính gặp khó khăn.

Theo người dân địa phương, để săn bắt thằn lằn, nhiều phương pháp khác nhau được sử dụng như đặt xô nhựa chứa múi mít chín để dẫn dụ hoặc dùng thòng lọng tự chế.

Anh Trần Văn Hoàng (ngụ phường Bình Minh) cho rằng, số lượng thằn lằn hiện nay đã giảm đáng kể so với trước.

"Có những khu vực ngày xưa đi tới đâu cũng gặp, giờ gần như không còn thấy nữa. Nếu tiếp tục bắt cả những con còn nhỏ thì số lượng ngoài tự nhiên chắc chắn sẽ ngày càng suy giảm", anh Hoàng nhận định.

Nỗi lo ấy không chỉ đến từ những người trực tiếp khai thác mà còn được nhìn nhận từ các cơ sở kinh doanh từng gắn bó với món đặc sản này.

Ông Đỗ Hùng Nam (chủ nhà hàng Sông Quê gần khu du lịch núi Bà Đen) cho biết, đã có thời điểm thằn lằn núi là một trong những món ăn được thực khách gọi nhiều nhất.

"Rất nhiều du khách từ các tỉnh, thành khác tìm đến để thưởng thức vì xem đây là đặc sản riêng có của Tây Ninh. Nhưng khi nhu cầu tăng cao, số người lên núi săn bắt cũng ngày càng nhiều, kéo theo nguy cơ suy giảm nguồn lợi tự nhiên", ông Nam nói.

Khoảng hai năm trở lại đây, hưởng ứng chủ trương bảo vệ động vật hoang dã và bảo tồn đa dạng sinh học của cơ quan chức năng, nhà hàng của ông đã chủ động ngừng kinh doanh món thằn lằn núi.

"Ban đầu cũng có khách thắc mắc, nhưng khi được giải thích về nguy cơ suy giảm nguồn lợi tự nhiên thì đa số đều đồng tình. Theo tôi, việc hạn chế khai thác là cần thiết để quần thể ngoài tự nhiên có thời gian phục hồi, tránh nguy cơ cạn kiệt trong tương lai", ông Nam chia sẻ.

Những lo ngại về sự suy giảm quần thể thằn lằn núi Bà Đen mới đây càng được chú ý khi lực lượng kiểm lâm phát hiện vụ vận chuyển trái phép số lượng lớn loài động vật này ngay khu vực chân núi.

Theo Đội Kiểm lâm cơ động và Phòng cháy, chữa cháy rừng số 1 thuộc Chi cục Kiểm lâm tỉnh Tây Ninh, mới đây, sau khi tiếp nhận tin báo từ người dân, lực lượng chức năng đã phối hợp tổ chức mật phục tại khu vực ấp Phước Long 2, xã Dương Minh Châu, gần cổng sau núi Bà Đen.

Tại đây, lực lượng chức năng phát hiện ông N.V.V. (53 tuổi, ngụ xã Tân Đông) điều khiển xe máy kéo theo thùng lôi có dấu hiệu nghi vấn nên tiến hành kiểm tra.

Qua kiểm tra, lực lượng chức năng phát hiện bên trong thùng chứa 127kg thằn lằn núi Bà Đen, còn gọi là thạch sùng ngón Bà Đen (tên khoa học Cyrtodactylus badenensis). Toàn bộ số động vật rừng này đã chết và được cấp đông để chuẩn bị đưa đi tiêu thụ.

Làm việc với cơ quan chức năng, ông V. không xuất trình được giấy tờ chứng minh nguồn gốc hợp pháp của số động vật trên và thừa nhận hành vi vận chuyển trái phép. Đội Kiểm lâm cơ động và Phòng cháy, chữa cháy rừng số 1 đã lập biên bản, tạm giữ tang vật cùng phương tiện để tiếp tục điều tra, xử lý theo quy định.

Vụ việc thêm một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về áp lực khai thác đối với loài động vật đặc hữu gắn liền với núi Bà Đen. Nếu việc khai thác thằn lằn đen tiếp tục diễn ra thiếu kiểm soát, nguồn lợi tự nhiên có nguy cơ suy giảm nghiêm trọng, thậm chí cạn kiệt.

Đại diện Chi cục Kiểm lâm tỉnh Tây Ninh cho biết, thằn lằn núi Bà Đen là loài động vật rừng phân bố tự nhiên trong khu vực rừng đặc dụng núi Bà Đen. Các hành vi săn bắt, mua bán, vận chuyển động vật hoang dã trái phép đều bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.

Tin Gốc: Người Đưa Tin

Mỗi sáng, hàng chục nghìn công nhân từ các khu trọ ở Tây Ninh lại đổ về nhà máy khi trời còn chưa sáng rõ.

Ngày qua ngày, guồng quay công việc gần như lặp lại, đứng chuyền nhiều giờ dưới ánh đèn xưởng, ăn vội suất cơm công nghiệp rồi tiếp tục ca làm.

Gần 22h30, tại một con hẻm nhỏ cạnh Khu công nghiệp Đức Hòa vẫn sáng đèn. Sau ca làm kéo dài đến tối muộn, từng tốp công nhân lặng lẽ trở về những dãy phòng trọ nóng hầm hập giữa mùa khô.

Tiếng xe máy vừa tắt đã vang lên tiếng trẻ con khóc ré. Từ một góc hẻm khác, mùi dầu chiên của bữa cơm khuya len lỏi giữa những căn phòng chật hẹp. Có người ngồi bệt trước cửa phòng để nghỉ lấy sức sau gần 8 giờ đứng liên tục trong nhà máy.

Trong căn phòng trọ chưa đầy 15m2 ở xã Mỹ Hạnh, chị Nguyễn Thị Hồng (công nhân may quê miền Tây) ngồi chờ chồng tan ca về ăn cơm. Đứa con nhỏ đã ngủ trên tấm nệm trải sát nền gạch. Góc phòng chất kín quần áo, thùng mì tôm và chiếc xe máy cũ theo vợ chồng chị suốt nhiều năm.

"Ngày mới lên Khu công nghiệp, vợ chồng tôi tính làm vài năm rồi về quê xây nhà. Không ngờ hơn 10 năm trôi qua vẫn chưa thoát cảnh ở trọ", chị Hồng cười gượng.

Anh Phùng Văn Dũng (công nhân tại Khu công nghiệp Gò Dầu) cho biết, mức lương 10-12 triệu đồng/tháng từng là động lực để anh rời quê Nghệ An vào Nam lập nghiệp. Nhưng càng sống lâu ở đô thị, anh càng nhận ra khoản thu nhập ấy chỉ đủ để "gồng".

"Tiền trọ, điện nước, học phí cho con, tiền sữa… tháng nào cũng thiếu trước hụt sau. Chỉ cần công ty giảm tăng ca là cả nhà lại thấp thỏm", anh nói.

Theo Cục Thống kê, quý I/2026, thu nhập bình quân tháng của người lao động đạt khoảng 9 triệu đồng. Trong đó, lao động khu vực thành thị có thu nhập trung bình khoảng 10,7 triệu đồng/tháng, cao hơn khu vực nông thôn.

Tuy nhiên, trong bối cảnh chi phí thuê trọ, sinh hoạt, y tế và giáo dục tại đô thị ngày càng tăng, mức thu nhập này vẫn chỉ đủ để nhiều công nhân duy trì cuộc sống tối thiểu.

Điều khiến nhiều lao động mệt mỏi không chỉ là áp lực tiền bạc, mà còn là cảm giác làm mãi vẫn không nhìn thấy lối ra.

Giá nhà tại các đô thị lớn liên tục leo thang, vượt xa khả năng của lao động phổ thông. Với mức thu nhập hiện tại, giấc mơ sở hữu một căn hộ nhỏ gần như ngoài tầm với của phần lớn công nhân.

Nhiều người bước qua tuổi 35 nhưng vẫn sống trong những căn phòng trọ vài mét vuông. Có gia đình không dám sinh thêm con vì áp lực chi phí. Có người đau bệnh vẫn cố đi làm vì nghỉ một ngày đồng nghĩa mất khoản tiền chuyên cần vốn đã ít ỏi.

"Tụi tôi sống kiểu tháng nào biết tháng đó. Nói chuyện tích lũy hay tương lai nghe xa vời lắm", chị Hồng nói.

Ở Tây Ninh, các tòa cao ốc, trung tâm thương mại và khu dân cư hiện đại vẫn không ngừng mọc lên. Khu công nghiệp mỗi ngày một rực sáng hơn bởi ánh đèn của những công trình mới, những đại lộ mở rộng và dòng người hối hả mưu sinh.

Nhưng phía sau vẻ hào nhoáng ấy vẫn tồn tại một "thành phố khác" nơi hàng nghìn công nhân nhập cư sống chen chúc trong những dãy trọ thấp nóng, ẩm thấp và tạm bợ.

Nhiều người đã gắn bó với thành phố hơn chục năm nhưng chưa bao giờ thật sự cảm thấy mình thuộc về nơi này.

Họ không có nhà, không có đất và cũng không đủ khả năng mua nổi một chỗ ở ổn định. Cuộc sống bị bó hẹp trong những căn phòng vài mét vuông, mùa nắng nóng hầm hập như chiếc lò nhỏ, mùa mưa lại thấp thỏm nước ngập tràn vào tận chỗ ngủ.

Sau mỗi ca làm kéo dài, thứ chờ họ không phải là cảm giác trở về nhà, mà chỉ là một nơi để ngả lưng tạm qua ngày.

Chị Lê Thị Yến (quê An Giang) đã sống ở Bến Lức gần 15 năm nhưng chưa từng nghĩ nơi này là "quê hương thứ hai".

"Ở đây kiếm được tiền nhưng lúc nào cũng thấy lạc lõng. Có hôm tan ca khuya, về tới phòng trọ chỉ còn bốn bức tường im lặng, tự nhiên thấy tủi thân lắm", chị nói.

Nỗi cô đơn của người lao động nhập cư thường âm thầm và kéo dài. Họ rời quê khi còn rất trẻ, mang theo hy vọng đổi đời, nhưng nhiều năm sau vẫn chưa thể an cư giữa phố thị đông đúc.

Điều trớ trêu là dù mệt mỏi với cuộc sống nơi thành phố, không phải ai cũng có thể quay về quê nhà.

Anh Lê Tuấn Thành (quê Cà Mau) từng nghỉ việc ở Tây Ninh sau dịch COVID-19 để trở về quê tìm việc gần gia đình. Nhưng chỉ vài tháng sau, anh lại khăn gói quay trở lại khu công nghiệp.

"Ở quê thoải mái hơn thật, nhưng việc ít mà thu nhập thấp. Làm phụ hồ hay việc thời vụ thì tháng có tháng không. Cuối cùng vẫn phải quay lại nhà máy để kiếm sống", anh kể.

Câu chuyện của anh Thành cũng là thực tế của nhiều lao động trẻ hiện nay. Họ không muốn rời quê, nhưng quê hương chưa đủ việc làm để giữ họ ở lại.

Nông nghiệp ngày càng bấp bênh, việc làm dịch vụ hạn chế, trong khi thu nhập lao động phổ thông ở nông thôn thấp hơn đáng kể so với đô thị. Vì thế, nhiều người buộc phải tiếp tục rời quê lên thành phố, dù biết phía trước là cuộc sống đầy áp lực và bất an.

Người lao động vì thế bị đẩy vào trạng thái chênh vênh kéo dài, ở lại thành phố thì mỏi mệt, trở về quê lại bế tắc.

Trong bối cảnh áp lực an cư ngày càng lớn đối với công nhân và người thu nhập thấp, Tây Ninh đang đẩy mạnh phát triển nhà ở xã hội nhằm từng bước cải thiện điều kiện sống cho người lao động.

Ông Nguyễn Hồng Thanh, Phó chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh cho biết, tỉnh đã quy hoạch 73 khu đất với tổng diện tích hơn 570ha để phát triển nhà ở xã hội, đáp ứng nhu cầu đến năm 2030.

Đến nay, địa phương đã hoàn thành 18 dự án nhà ở xã hội dành cho công nhân và người thu nhập thấp với quy mô hơn 5.700 căn hộ. Bên cạnh đó, 32 dự án khác đã được chấp thuận chủ trương đầu tư với quy mô hơn 38.000 căn.

Riêng năm 2026, Tây Ninh được giao chỉ tiêu phát triển 13.500 căn nhà ở xã hội và tỉnh đặt mục tiêu hoàn thành hơn 14.600 căn, bao gồm cả số lượng chuyển tiếp từ năm trước.

Theo ông Thanh, đối với các dự án đã khởi công, tỉnh sẽ yêu cầu chủ đầu tư tập trung nguồn lực, áp dụng công nghệ thi công hiện đại để rút ngắn tiến độ, phấn đấu hoàn thành ngay trong năm 2026. Đồng thời, Sở Xây dựng cùng chính quyền địa phương sẽ thường xuyên kiểm tra, đôn đốc tiến độ để đảm bảo các dự án hoàn thành đúng kế hoạch.

Song song đó, tỉnh cũng yêu cầu các chủ đầu tư của những dự án đã được chấp thuận chủ trương sớm hoàn tất thủ tục để khởi công trong thời gian tới.

Những dự án nhà ở xã hội được kỳ vọng sẽ giúp nhiều công nhân có cơ hội an cư tốt hơn sau nhiều năm sống trong cảnh thuê trọ tạm bợ.

Tin Gốc: Người Đưa Tin

Chiều 29/5, tại Bảo tàng Hà Nội, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội đã chính thức công bố bản đồ Mạng lưới các không gian văn hóa sáng tạo Hà Nội – một dấu mốc mới trong hành trình hiện thực hóa các cam kết của Thủ đô khi tham gia Mạng lưới các Thành phố sáng tạo của UNESCO.

Phát biểu tại buổi lễ, ông Jonathan Baker - Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam - cho biết sự hợp tác giữa các bên phản ánh động lực ngày càng mạnh mẽ của hệ sinh thái sáng tạo tại Hà Nội cũng như cam kết chung trong việc đặt văn hóa và sáng tạo vào trung tâm của phát triển đô thị bền vững.

Theo ông Jonathan Baker, với tư cách là Thành phố Sáng tạo của UNESCO, Hà Nội tiếp tục khẳng định vai trò của văn hóa là nguồn lực chiến lược cho đổi mới sáng tạo, kết nối xã hội và phát triển đô thị bao trùm.

Trên khắp thành phố, các không gian sáng tạo đang dần trở thành những địa điểm quan trọng, nơi nghệ sĩ, doanh nhân sáng tạo, thanh niên và cộng đồng cùng gặp gỡ, hợp tác và kiến tạo những cơ hội mới cho văn hóa và sáng tạo.

Chia sẻ với Người Đưa Tin tại sự kiện, họa sĩ Thái Tĩnh – đại diện Ngôi trường Cuộc sống Sắc màu Tự nhiên – cho biết việc được đưa vào bản đồ mạng lưới sáng tạo mang ý nghĩa đặc biệt đối với đơn vị.

"Đây là cơ hội để chúng tôi có thể giao lưu, kết nối và lan tỏa những giá trị sáng tạo mà trung tâm đang theo đuổi", họa sĩ Thái Tĩnh chia sẻ.

Theo anh, việc tham gia mạng lưới không chỉ giúp các không gian sáng tạo được biết đến nhiều hơn mà còn tạo điều kiện để các đơn vị đồng hành, hỗ trợ nhau trong quá trình hoạt động và phát triển.

"Tôi nghĩ đây là một cơ hội rất hay. Chúng tôi kỳ vọng có thể mang những giá trị của trung tâm lan tỏa cùng cộng đồng và cũng mong nhận được sự hỗ trợ từ mạng lưới sáng tạo để cùng đóng góp thêm nhiều giá trị cho xã hội", anh nói.

Trong khi đó, anh Nguyễn Ngọc Linh – đồng sáng lập Nhang Studio – cho biết việc được đưa vào bản đồ mạng lưới mang ý nghĩa đặc biệt đối với anh.

"Đây là điều có ý nghĩa vô cùng sâu sắc đối với không gian của chúng tôi. Chúng tôi chưa bao giờ xem mình là một đơn vị hoạt động độc lập mà luôn có sự gắn kết với các không gian khác, đặc biệt là những không gian và di tích mang đậm bản sắc văn hóa Hà Nội", anh Linh chia sẻ.

Theo anh Nguyễn Ngọc Linh, chính sự kết nối giữa các cộng đồng sáng tạo với những giá trị văn hóa truyền thống của Hà Nội đã tạo nên bản sắc riêng cho các dự án mà Nhang Studio theo đuổi trong thời gian qua.

Khi tham gia mạng lưới, điều mà đơn vị mong đợi nhất chính là cơ hội được kết nối với thêm nhiều đối tác, cộng đồng và không gian sáng tạo mới để phát huy tối đa thế mạnh của mình.

Tại chương trình, bà Nguyễn Thị Ngọc Hòa - Giám đốc Trung tâm Điều phối các hoạt động sáng tạo Hà Nội - đã chia sẻ về định hướng phát triển mạng lưới cũng như hướng dẫn các đơn vị đăng ký tham gia trong năm 2026.

Theo bà Hòa, hiện nay nhiều không gian sáng tạo tại Hà Nội vẫn đang gặp không ít khó khăn trong quá trình hoạt động. Phần lớn các đơn vị có quy mô nhỏ, thiếu mặt bằng ổn định, hạn chế về nguồn lực và gặp khó trong việc tiếp cận các chính sách hỗ trợ. Bên cạnh đó, việc kết nối giữa các không gian sáng tạo với nhau cũng như sự phối hợp với chính quyền địa phương vẫn còn nhiều hạn chế.

Từ thực tế đó, Trung tâm Điều phối các hoạt động sáng tạo Hà Nội kêu gọi các không gian sáng tạo trên địa bàn tham gia vào mạng lưới chung của thành phố nhằm mở rộng kết nối cộng đồng, tăng cường hợp tác và tạo thêm cơ hội phát triển bền vững.

Khi trở thành thành viên của Mạng lưới các không gian văn hóa sáng tạo Hà Nội, các đơn vị sẽ được cấp chứng nhận thành viên và có cơ hội tiếp cận nhiều chính sách hỗ trợ về thuế, phí và các cơ chế ưu đãi liên quan. Đồng thời, các hoạt động của không gian sáng tạo sẽ được quảng bá trên các kênh truyền thông chính thức của mạng lưới Thành phố sáng tạo Hà Nội cũng như các cơ quan báo chí, truyền thông.

Sau nhiều năm từng bước hình thành nền tảng cho các hoạt động sáng tạo, Hà Nội đang đặt mục tiêu xây dựng một hệ sinh thái sáng tạo bền vững, gắn kết giữa văn hóa, du lịch, thương mại và kinh tế đêm, qua đó đưa Thủ đô trở thành điểm đến năng động của cộng đồng sáng tạo trong nước và quốc tế.

Bà Phạm Thị Lan Anh - Trưởng phòng Quản lý Di sản, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội - cho biết năm 2022 vẫn chưa phải thời điểm chính thức hình thành mạng lưới sáng tạo của thành phố. Khi đó, các hoạt động chủ yếu mới dừng ở việc xây dựng nền tảng và chuẩn bị cho sự ra đời của một cơ chế điều phối chung.

Theo bà Phạm Thị Lan Anh, để hình thành được mạng lưới sáng tạo, trước hết cần có đơn vị điều phối giữ vai trò kết nối giữa cơ quan quản lý nhà nước với cộng đồng sáng tạo. Tuy nhiên, phải đến cuối năm 2024, Trung tâm Điều phối các hoạt động sáng tạo Hà Nội mới chính thức ra mắt. Từ đó, năm 2025 được xem là dấu mốc khởi đầu cho việc xây dựng mạng lưới sáng tạo một cách bài bản và có hệ thống.

Dù vậy, trên thực tế, nhiều cộng đồng và không gian sáng tạo tại Hà Nội đã hoạt động hiệu quả từ nhiều năm trước, tạo dựng được những mối liên kết tốt đẹp với nhau cũng như với các đối tác quốc tế. Điều còn thiếu chính là một cơ chế kết nối chính thức để tạo thành sức mạnh chung cho toàn hệ sinh thái.

"Ban đầu, nhiều không gian sáng tạo vẫn còn băn khoăn, lo ngại liệu khi tham gia mạng lưới có bị quản lý quá chặt hay không, có thực sự nhận được hỗ trợ hay không, hay đây chỉ là một sân chơi mang tính hình thức", bà Lan Anh chia sẻ.

Tuy nhiên, với sự tham gia ngày càng đông đảo của các cộng đồng sáng tạo, doanh nghiệp văn hóa, các không gian nghệ thuật quốc tế và cả những đơn vị do người nước ngoài trực tiếp quản lý, vận hành, mạng lưới sáng tạo Hà Nội đang cho thấy sức hút và sự lan tỏa rõ nét.

Theo đánh giá của bà Lan Anh, đây là bước tiến quan trọng trong việc xây dựng niềm tin và thúc đẩy sự hợp tác giữa cơ quan quản lý nhà nước với cộng đồng sáng tạo.

Tin Gốc: Người Đưa Tin