Bitcoin đã rơi về vùng 60.000 USD mỗi đồng, kéo dài đà giảm trong bối cảnh thị trường chưa tìm thấy động lực phục hồi rõ ràng. Cập nhật lúc 8h30 ngày 25/6, giá mỗi đồng bitcoin giao dịch quanh mức 60.738 USD. So với đỉnh lịch sử thiết lập vào tháng 10 năm ngoái, đồng tiền số lớn nhất thế giới hiện đã giảm hơn 50%.
Diễn biến này phản ánh trạng thái thị trường đang thiếu xu hướng chủ đạo, khi cả dòng tiền tổ chức lẫn nhà đầu tư cá nhân đều có dấu hiệu thận trọng hơn. Một số chiến lược gia cho rằng áp lực bán hiện tại mang đặc điểm của giai đoạn cuối chu kỳ, khi tâm lý nắm giữ dài hạn bắt đầu suy yếu.
Áp lực bán tháo bủa vây
Một trong những yếu tố quan trọng gây áp lực lên bitcoin là dòng vốn rút khỏi các quỹ ETF bitcoin giao ngay. Sau giai đoạn thu hút mạnh mẽ dòng tiền tổ chức, các quỹ này đang ghi nhận xu hướng rút ròng, qua đó làm suy yếu thanh khoản thị trường.
Song song với đó, dòng tiền toàn cầu đang có sự dịch chuyển rõ rệt sang lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI). Làn sóng đầu tư vào công nghệ mới khiến một phần vốn rời khỏi các tài sản mang tính đầu cơ cao như crypto, tạo ra sự cạnh tranh trực tiếp về dòng tiền.
Chiến lược gia Marion Laboure của Deutsche Bank cho rằng đợt điều chỉnh hiện tại phản ánh sự kết hợp của chính sách tiền tệ thắt chặt hơn từ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), cùng với dòng vốn ETF suy giảm và thanh khoản thị trường yếu đi.
Bên cạnh yếu tố dòng tiền, môi trường vĩ mô cũng đang gây sức ép lên bitcoin. Đồng USD duy trì xu hướng tăng, trong khi thị trường ngày càng nghiêng về khả năng Fed duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt lâu hơn dự kiến.
Theo các phân tích thị trường, USD mạnh thường tạo áp lực lên các tài sản rủi ro, bao gồm tiền số. Trong bối cảnh này, bitcoin trở thành một trong những tài sản phản ứng mạnh nhất với thay đổi kỳ vọng lãi suất.
Các chiến lược gia tại Compass Point và 10x Research nhận định nhà đầu tư đang bước vào giai đoạn khó xác định đáy, khi cả yếu tố thanh khoản và vĩ mô đều chưa phát đi tín hiệu đảo chiều rõ ràng.
Kịch bản 55.000 USD và vùng đáy chu kỳ vẫn bỏ ngỏ
Theo nhà sáng lập 10x Research Markus Thielen, bitcoin vẫn còn dư địa giảm trong chu kỳ điều chỉnh hiện tại. Kịch bản được nhiều mô hình theo dõi đặt ra là giá có thể xuyên thủng mốc 60.000 USD và lùi về vùng 55.000 USD trước khi hình thành đáy thực sự.
Tuy vậy, ông cho rằng đà giảm không kéo dài vô hạn. Dựa trên dữ liệu thanh khoản toàn cầu và yếu tố mùa vụ, vùng đáy tiềm năng có thể hình thành trong khoảng cuối tháng 8 đến tháng 10.
Lịch sử thị trường cũng cho thấy tháng 9 thường là giai đoạn yếu của bitcoin, trước khi xuất hiện nhịp hồi phục vào tháng 10. Giai đoạn này đồng thời trùng với các sự kiện vĩ mô quan trọng như cuộc họp chính sách của Fed và các mốc tài chính lớn của Mỹ, yếu tố có thể làm gia tăng biến động.
Tính từ đầu năm đến nay, bitcoin đã giảm khoảng 28%, trong khi so với đỉnh tháng 10 năm ngoái mức giảm đã lên tới khoảng 50%. Đáng chú ý, kể từ đáy ngày 30/3, hiệu suất của bitcoin vẫn kém hơn nhiều nhóm tài sản trên thị trường tài chính rộng lớn.
Theo Deutsche Bank, thị trường hiện đang trong trạng thái thiếu động lực rõ ràng khi cả yếu tố vĩ mô lẫn dòng tiền đều chưa xác nhận xu hướng đảo chiều bền vững. Điều này khiến bitcoin tiếp tục dao động trong biên độ rộng và nhạy cảm với biến động thanh khoản toàn cầu.
Hồi tháng 2 năm nay, Tòa án tối cao Mỹ đã ra phán quyết bác bỏ các mức thuế quan do Tổng thống Donald Trump áp đặt, cho rằng ông đã vượt quá thẩm quyền hiến định khi sử dụng Đạo luật Quyền hạn kinh tế khẩn cấp quốc tế (IEEPA) năm 1977.
Theo tờ New York Times ngày 20-4, hai tháng sau phán quyết, chính quyền của ông Trump đã bắt đầu triển khai một hệ thống mới có tên CAPE để hoàn trả cho các doanh nghiệp bị ảnh hưởng số tiền hơn 166 tỉ USD thu từ việc áp thuế quan, bao gồm tiền gốc cùng với lãi.
Tính đến tháng 3, có hơn 330.000 nhà nhập khẩu đã nộp thuế IEEPA cho hơn 53 triệu lô làng, do đó Chính phủ Mỹ ước tính đã thu hơn 166 tỉ USD. Số tiền này tiếp tục phát sinh khoảng 650 triệu USD tiền lãi mỗi tháng, tương đương khoảng 22 triệu USD mỗi ngày.
Chính quyền ông Trump đã tìm cách trì hoãn việc hoàn tiền sau phán quyết của Tòa án tối cao, song Tòa Thương mại quốc tế vào tháng 3 đã yêu cầu Mỹ phải tiến hành hoàn trả.
Lệnh của Tòa Thương mại quốc tế buộc các cơ quan hải quan Mỹ phải nhanh chóng xây dựng hệ thống CAPE hoàn toàn mới nhằm xử lý số lượng lớn đơn yêu cầu hoàn tiền, trong đó phải tách biệt giữa khoản thuế hợp pháp với bất hợp pháp trên cùng một lô hàng.
Ban đầu hệ thống thậm chí còn chưa có cách chuyển tiền trực tiếp vào tài khoản ngân hàng của các doanh nghiệp, và hiện chỉ có thể xử lý khoảng 63% số giao dịch nhập khẩu chịu thuế IEEPA.
Kể từ sáng 20-4, các công ty có thể bắt đầu nộp hồ sơ để yêu cầu hoàn tiền. Theo hướng dẫn, sẽ mất từ 60 đến 90 ngày để hoàn tiền sau khi hồ sơ được chấp nhận.
Các chuyên gia cho rằng quy trình này là rất mới và phức tạp, đồng thời dự đoán có thể xảy ra lỗi kỹ thuật hoặc sai sót.
Hơn 3.000 doanh nghiệp đã kiện chính quyền ông Trump để đòi hoàn tiền. Dù muộn song đối với một số doanh nghiệp Mỹ, khoản hoàn trả này vẫn được xem là một nguồn tài chính quan trọng.
Chính sách thuế quan của ông Trump đã trở thành gánh nặng cho các công ty phụ thuộc vào hàng nhập khẩu. Nhiều doanh nghiệp đã buộc phải lựa chọn giữa tự chịu chi phí, cắt giảm một số khoản, hoặc chuyển chi phí tăng thêm sang người tiêu dùng.
Tuy nhiên nhiều doanh nghiệp vẫn còn băn khoăn về quy trình hoàn tiền, do ông Trump từng lên tiếng phản đối, đồng thời chưa rõ chính quyền có tiếp tục ra tòa để nỗ lực ngăn chặn việc hoàn trả hay không.
Cùng với đó, nhiều doanh nghiệp sẽ phải chuẩn bị cho một loạt biện pháp thuế quan mới từ chính quyền ông Trump. Để áp đặt các mức thuế quan thay thế, chính quyền ông Trump đã mở các cuộc điều tra về hoạt động thương mại của hàng chục quốc gia khác theo Đạo luật Thương mại năm 1974.
Các cuộc điều tra đó dự kiến sẽ dẫn đến các mức thuế quan có quy mô tương tự như những mức thuế mà Tòa án tối cao đã vô hiệu hóa.
Theo phó giáo sư Greeni Maheshwari, ngành quản trị, Đại học RMIT Việt Nam, các đối tượng lừa đảo đang đẩy mạnh sử dụng email do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra, tạo danh tính doanh nghiệp giả mạo, thậm chí sao chép giọng nói hoặc video của lãnh đạo doanh nghiệp nhằm tạo độ tin cậy và thao túng niềm tin.
Theo ghi nhận của chuyên gia RMIT, nhiều vụ việc gần đây trên thế giới cho thấy các hình thức lừa đảo liên tục biến đổi. Tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE), các đối tượng đã mạo danh doanh nghiệp hợp pháp bằng cách sử dụng giấy phép kinh doanh và địa chỉ thật, sau đó chuyển hướng thanh toán vào các tài khoản ngân hàng hoặc nền tảng ký quỹ giả trước khi biến mất sau khi nhận tiền.
Một thủ đoạn khác được gọi là "giao hàng rồi để hỏng tại cảng" (deliver-and-rot-at-port). Theo đó, hàng hóa dễ hư hỏng bị cố tình trì hoãn thông quan cho đến khi mất giá trị, khiến doanh nghiệp xuất khẩu chịu thiệt hại nặng nề.
Nhiều doanh nghiệp Việt Nam cũng đã trở thành nạn nhân của các chiêu trò tương tự.
Năm 2025, một doanh nghiệp xuất khẩu hồ tiêu ghi nhận thiệt hại khoảng 600.000 USD khi đối tác sử dụng nhiều pháp nhân trung gian để tạo dựng uy tín, sau đó trì hoãn thanh toán và cung cấp chứng từ chuyển tiền giả nhằm kéo dài thời gian, ép doanh nghiệp Việt phải giảm giá.
Theo bà Maheshwari, số hóa khiến các hành vi gian lận diễn ra nhanh hơn, mở rộng quy mô dễ dàng hơn và khó bị phát hiện hơn nhiều.
Doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa, vẫn dễ bị tổn thương do phụ thuộc lớn vào đàm phán qua email (thư điện tử), tài liệu điện tử và các giao dịch từ xa. Điều này tạo điều kiện cho các hình thức lừa đảo như email giả mạo do AI tạo ra, giả mạo tên miền hoặc xâm nhập các kênh liên lạc.
"Các đối tượng lừa đảo giờ đây có thể sao chép danh tính nhà cung cấp gần như hoàn hảo, khiến nhiều dấu hiệu cảnh báo truyền thống mà doanh nghiệp từng dựa vào không còn hiệu quả", bà nói.
Phó giáo sư Maheshwari nhận định doanh nghiệp Việt cần vượt ra khỏi các phương thức quản trị rủi ro truyền thống để ứng phó với các hình thức gian lận được hỗ trợ bởi công nghệ số.
"Các vụ lừa đảo ngày nay ngày càng dựa trên AI và dữ liệu. Đối tượng lừa đảo sử dụng danh tính số giả, website sao chép và thông tin bị rò rỉ để tạo ra những kịch bản rất thuyết phục, khiến các bước xác minh cơ bản không còn đủ nữa", bà nói.
Bà khuyến nghị doanh nghiệp cần chú ý tới các dấu hiệu cảnh báo sớm như hồ sơ người mua không thể xác minh, hành vi đàm phán bất thường, tạo cảm giác cấp bách một cách bất thường, yêu cầu thanh toán đáng ngờ hoặc sự không nhất quán trong các loại giấy tờ.
Bà Maheshwari cũng nhấn mạnh vai trò của cơ quan quản lý trong việc bảo vệ doanh nghiệp trước các hình thức gian lận mới. Theo đó, cần đẩy mạnh hoạt động nâng cao nhận thức, hoàn thiện khung pháp lý cho thương mại xuyên biên giới và tăng cường hợp tác quốc tế trong giải quyết tranh chấp.
Bên cạnh đó, việc xây dựng các cơ sở dữ liệu đối tác đã được xác thực, thúc đẩy tiêu chuẩn xác minh số và cơ chế chia sẻ thông tin sẽ giúp doanh nghiệp giảm rủi ro. Các cơ quan chức năng cũng có thể ứng dụng AI để phát hiện giao dịch bất thường, tài liệu giả mạo và thiết lập các hệ thống cảnh báo sớm về gian lận.
Rạng sáng 19-6, MSCI công bố báo cáo "Đánh giá khả năng tiếp cận thị trường toàn cầu 2026". Đơn vị đánh giá ghi nhận thị trường chứng khoán Việt Nam đã có nhiều bước tiến trong quá trình cải cách, từ việc gỡ vướng cho nhà đầu tư nước ngoài đến nâng cấp hạ tầng giao dịch.
Tuy nhiên, tổ chức này cho rằng một số vấn đề như room ngoại, công bố thông tin bằng tiếng Anh hay cơ chế thanh toán vẫn cần thêm thời gian để chứng minh hiệu quả.
Theo báo cáo, MSCI cho biết Việt Nam tiếp tục đẩy mạnh các cải cách trên thị trường vốn trong thời gian qua.
Một trong những thay đổi đáng chú ý là việc triển khai mô hình giao dịch thông qua nhà môi giới toàn cầu (global broker), giúp nhà đầu tư nước ngoài có thể tiếp cận thị trường Việt Nam thuận lợi hơn mà không cần mở tài khoản giao dịch trong nước.
MSCI cũng ghi nhận việc Việt Nam thành lập công ty đối tác bù trừ trung tâm (CCP), dự kiến đi vào hoạt động từ đầu năm 2027. Đây được xem là một trong những cấu phần quan trọng để nâng cấp hạ tầng thị trường.
Bên cạnh đó, lộ trình công bố thông tin bằng tiếng Anh tiếp tục được triển khai. Về room ngoại, quy định mới không còn cho phép doanh nghiệp tự đặt giới hạn sở hữu nước ngoài thấp hơn mức trần pháp luật cho phép. Các công ty đại chúng cũng phải công bố tỉ lệ sở hữu nước ngoài áp dụng trước tháng 9-2026.
Tuy nhiên, MSCI cho biết sẽ tiếp tục theo dõi quá trình triển khai những thay đổi này. Điều đó cho thấy tổ chức này không chỉ quan tâm đến việc chính sách được ban hành, mà còn muốn thấy các cải cách thực sự đi vào cuộc sống và tạo thuận lợi cho nhà đầu tư nước ngoài.
Bên cạnh phần nhận xét chi tiết, MSCI cũng công bố bảng đánh giá khả năng tiếp cận thị trường của các thị trường cận biên. Trong đó, các tiêu chí được chấm theo ba mức gồm "++" (không có vấn đề đáng kể), "+" (không có vấn đề lớn nhưng vẫn có thể cải thiện) và "-" (cần cải thiện).
Đối với Việt Nam, MSCI đánh giá cao các tiêu chí liên quan đến giao dịch, lưu ký và sự đa dạng của sản phẩm đầu tư. Tuy nhiên, thị trường vẫn bị chấm mức "cần cải thiện" ở nhiều nội dung quan trọng như giới hạn sở hữu nước ngoài, tình trạng cạn room ngoại, khả năng tiếp cận thông tin bằng tiếng Anh, thị trường ngoại hối và cơ chế thanh toán bù trừ.
Dù ghi nhận nhiều tiến bộ, MSCI vẫn chỉ ra một số hạn chế của thị trường chứng khoán Việt Nam.
Theo báo cáo, nhiều doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực có điều kiện hoặc nhạy cảm vẫn bị giới hạn tỉ lệ sở hữu nước ngoài từ 0% đến 75%. Các quy định này hiện ảnh hưởng tới hơn 10% thị trường cổ phiếu Việt Nam.
Tình trạng hết room ngoại cũng tiếp tục được MSCI nhắc đến như một rào cản đối với nhà đầu tư nước ngoài.
Ngoài ra, tổ chức này cho rằng thông tin bằng tiếng Anh trên thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn chưa thật sự đầy đủ và đồng bộ. Một số thông tin doanh nghiệp chưa được công bố bằng tiếng Anh hoặc chưa đủ chi tiết để phục vụ nhà đầu tư quốc tế.
Ở khía cạnh hạ tầng thị trường, MSCI đánh giá Việt Nam đã có bước tiến khi áp dụng giải pháp không yêu cầu ký quỹ trước giao dịch (non-prefunding). Tuy nhiên, cơ chế hoàn chỉnh hơn vẫn phải chờ mô hình CCP chính thức vận hành vào năm 2027.
MSCI cũng lưu ý nhà đầu tư nước ngoài vẫn phải thực hiện thủ tục đăng ký đầu tư và mở tài khoản thông qua Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC). Một số giao dịch chuyển nhượng ngoài sàn dù đã được nới lỏng thủ tục nhưng vẫn mất vài ngày để hoàn tất việc rà soát hồ sơ.
Báo cáo công bố ngày 19-6 của MSCI là tài liệu đánh giá mức độ thuận lợi khi nhà đầu tư tiếp cận một thị trường.
Trong khi đó, Báo cáo rà soát phân loại thị trường thường niên 2026 của MSCI dự kiến được công bố vào rạng sáng 24-6 theo giờ Việt Nam. Đây mới là báo cáo được giới đầu tư đặc biệt quan tâm vì liên quan trực tiếp đến việc MSCI có đưa một thị trường vào danh sách theo dõi nâng hạng hay không.
Nói cách khác, báo cáo ngày 19-6 chưa trả lời câu hỏi liệu chứng khoán Việt Nam có được nâng hạng hay không, nhưng đã cho thấy những vấn đề MSCI đang theo dõi và những phần việc Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện trong thời gian tới.
