Bộ Công an đang lấy ý kiến đối với dự thảo hồ sơ chính sách dự án Bộ luật Hình sự 2026 (sửa đổi).
Đáng chú ý, trong báo cáo đánh giá tác động, Bộ Công an cho hay hiện một số hành vi chưa được mô tả đầy đủ trong cấu thành, không bao quát thực tiễn mới.
Đối với tội phạm sử dụng công nghệ cao, tội phạm trên không gian mạng, tội phạm tài chính – chứng khoán… cấu thành tội phạm còn lạc hậu, thiếu mô tả các hành vi mới xuất hiện.
Cụ thể, hành vi lừa đảo qua sàn giao dịch ảo, thao túng dữ liệu mạng xã hội để trục lợi, phát tán deepfake (hành vi giả giọng nói, hình ảnh để lừa đảo – PV), rửa tiền bằng tiền điện tử chưa được đề cập cụ thể.
Nhiều hành vi trong thực tế không đủ điều kiện áp vào các cấu thành hiện có, phải xử lý bằng các tội danh gián tiếp như điều 174 – lừa đảo chiếm đoạt tài sản, gây tranh cãi và dễ bỏ lọt hành vi nguy hiểm.
Từ đó trong hồ sơ dự thảo, Bộ Công an đề xuất bổ sung một số hành vi nguy hiểm cho xã hội trong Bộ luật Hình sự để giải quyết các vấn đề vướng mắc, bất cập trong thực tiễn.
Trong đó có các hành vi như gián điệp mạng, chiến tranh mạng, khủng bố mạng, xâm phạm, phá hủy hệ thống thông tin quan trọng về an ninh quốc gia…
Hành vi lạm dụng tình dục trẻ em (quay các bộ phận nhạy cảm, chat sex…), hành vi trái phép liên quan đến hoạt động kinh doanh, giao dịch tiền ảo, tiền kỹ thuật số, tài sản ảo, thu thập, sử dụng, khai thác, chuyển nhượng, xử lý dữ liệu cá nhân trái quy định của pháp luật.
Hành vi lập trình và sử dụng phần mềm trí tuệ nhân tạo (AI) để thực hiện tội phạm, lừa đảo qua sàn giao dịch ảo.
Hành vi thao túng dữ liệu mạng xã hội để trục lợi, phát tán deepfake, rửa tiền bằng tiền điện tử, xâm phạm cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, thiết lập hệ thống để cung cấp trái phép dịch vụ phát thanh, truyền hình trên mạng internet…
Việc này theo Bộ Công an để bảo đảm tính răn đe, tránh bỏ lọt hành vi phạm tội, giải quyết các vấn đề gây bức xúc trong quần chúng nhân dân và phù hợp với tình hình thực tiễn.
Báo cáo chỉ rõ với hệ thống pháp luật, việc bổ sung này sẽ kịp thời khắc phục những khoảng trống, bất cập của pháp luật hình sự được phát hiện qua tổng kết thực tiễn thi hành.
Tăng tính bao quát, tính thực tiễn của Bộ luật Hình sự, hạn chế tình trạng bỏ lọt tội phạm; góp phần phân hóa rõ hơn giữa hành vi vi phạm hành chính và hành vi phạm tội trong những lĩnh vực phát sinh phức tạp.
Như công nghệ, dữ liệu, kinh tế, ngân hàng, bảo hiểm, tư pháp… tạo cơ sở pháp lý đầy đủ hơn cho việc xử lý đúng bản chất hành vi phạm tội.
Tuy nhiên việc này đòi hỏi nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng, tránh giao thoa với tội danh hiện có, tránh hình sự hóa các tội danh không cần thiết, có thể kéo theo việc nghiên cứu, ban hành các văn bản để hướng dẫn áp dụng các quy định về hành vi mới.
Báo cáo cũng chỉ rõ việc bổ sung này với nhà nước sẽ tăng hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm trong những lĩnh vực đang nổi lên phức tạp, hạn chế tình trạng cơ quan thực thi lúng túng, phải vận dụng tội danh khác hoặc xử lý chưa tương xứng.
Góp phần tăng cường kỷ cương pháp luật, trật tự an toàn xã hội, bảo vệ thị trường, bảo vệ hoạt động tư pháp, bảo vệ an toàn công cộng.
Người dân được bảo vệ tốt hơn trước các hành vi gây thiệt hại trực tiếp đến thân thể, danh dự, chỗ ở, thông tin riêng tư, tài sản, quyền lợi tư pháp, môi trường sống.
Tăng niềm tin vào khả năng của pháp luật trong việc xử lý kịp thời những hành vi xã hội bức xúc, hạn chế tình trạng nạn nhân không được bảo vệ đầy đủ do thiếu tội danh tương ứng.
Đối với doanh nghiệp, việc này sẽ tăng cường bảo vệ doanh nghiệp chân chính trước các hành vi gian lận, xâm phạm bí mật, giả mạo, gian lận bảo hiểm, vi phạm trong định giá, kiểm toán, ngân hàng, dữ liệu.
Từ đó góp phần làm lành mạnh hóa môi trường kinh doanh, thị trường tài chính, tín dụng, thương mại, tạo động lực cho doanh nghiệp củng cố hệ thống kiểm soát nội bộ và quản trị tuân thủ.
Theo Cổng thông tin điện tử Công an tỉnh Ninh Bình, Cơ quan CSĐT công an tỉnh này vừa ra quyết định khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can đối với Đinh Quang Thiều (SN 1994, trú tại thôn 9, xã Gia Lâm, tỉnh Ninh Bình) về hành vi phạm tội Xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp quy định tại Khoản 2, Điều 226 Bộ luật hình sự.
Quá trình điều tra xác định, bị can Đinh Quang Thiều do muốn tìm kiếm nguồn thu nhập đã lên mạng xã hội tìm hiểu cách sản xuất một số mặt hàng mỹ phẩm, dung dịch vệ sinh… đang được bán tại Việt Nam, sau đó đặt mua máy móc, thiết bị, nguyên liệu, hóa chất, bao bì, tem nhãn rồi thuê người tự gia công, sản xuất các sản phẩm bán ra thị trường kiếm lời.
Để thực hiện hành vi vi phạm của mình, Đinh Quang Thiều còn mượn trang trại chăn nuôi của ông Bùi Văn Q., có địa chỉ tại thôn 2, xã Gia Lâm, tỉnh Ninh Bình để làm nơi sản xuất hàng hóa.
Quá trình điều tra, Cơ quan CSĐT đã thu giữ trên 10.000 nghìn hộp, lọ kem trắng da, dung dịch vệ sinh phụ nữ, sáp nẻ, kem dưỡng da… với tổng trị giá gần 3,5 tỷ đồng để điều tra, giải quyết vụ án theo quy định của pháp luật.
Ngày 21/7, Công an phường Nam Hoa Lư (Ninh Bình) cho biết, đơn vị đã ban hành quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với K. Aymen (SN 2003, quốc tịch Ma-rốc) để điều tra tội Trộm cắp tài sản.
Trước đó, ngày 10/7, Công an phường Nam Hoa Lư tiếp nhận tin báo về việc khách sạn Vi Tam Coc Hotel (phố Đam Khê) bị kẻ gian đột nhập lấy trộm 1 máy tính xách tay, một số tiền mặt để tại quầy lễ tân.
Công an phường đã chỉ đạo thành lập các tổ công tác khẩn trương điều tra, truy bắt đối tượng.
Chỉ sau hơn 2 giờ rà soát, truy xét, bằng việc áp dụng đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ, đến 11 giờ cùng ngày, lực lượng công an đã bắt giữ đối tượng K. Aymen khi đang lẩn trốn tại khu vực chùa Bích Động, phường Nam Hoa Lư.
Quá trình đấu tranh, đối tượng K. Aymen khai, lợi dụng cơ sở lưu trú không khóa cửa để đột nhập trộm cắp tài sản.
Ngoài ra, đối tượng còn đột nhập khách sạn khác trên địa bàn phường Nam Hoa Lư và lấy trộm 2 máy tính xách tay. Tổng giá trị tài sản và tiền mặt bị trộm cắp hơn 14 triệu đồng.
Hiện Cơ quan Cảnh sát điều tra đang tiếp tục điều tra để xử lý đối tượng theo quy định của pháp luật.
Phần tranh tụng tại phiên tòa xét xử 19 bị cáo trong vụ án sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm xảy ra tại Công ty TNHH Công nghệ Herbitech, ngoài tranh liên quan đến "căn cứu xác định hàng giả", đại diện VKSND Tp.Hà Nội cho biết, phần lớn luật sư còn tranh luận về căn cứ sách định tội Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng, hậu quả thiệt hại, vai trò đồng phạm và các tình tiết giảm nhẹ.
Đối với quan điểm cho rằng bị cáo Phạm Vũ Khiêm - Công ty TNHH Công nghệ Herbitech chỉ phạm tội Trốn thuế (mức án cao nhất của tội này là 7 năm tù - PV) VKS khẳng định hành vi của bị cáo đủ căn cứ cấu thành tội Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng (mức phạt tù tối đa lên tới 20 năm tù - PV).
Hai tội danh này đều có hành vi gian dối về số liệu, đều sử dụng các thủ đoạn như lập hai hệ thống sổ sách kế toán, để ngoài sổ sách tài sản/doanh thu, hoặc sử dụng chứng từ, hóa đơn không hợp pháp để che giấu bản chất thật của giao dịch tài chính. Hành vi vi phạm kế toán (như lập tài liệu giả mạo, bỏ ngoài sổ sách) thường chính là công cụ, phương tiện để thực hiện hành vi trốn thuế.
Tuy nhiên, theo VKS, kết quả điều tra và diễn biến tại phiên tòa cho thấy Phạm Vũ Khiêm đã chỉ đạo nhân viên lập và sử dụng hai hệ thống sổ sách kế toán trong suốt nhiều năm.
Trong đó, một hệ thống dùng để kê khai với cơ quan thuế, hệ thống còn lại ghi nhận toàn bộ doanh thu thực tế, trong đó có các khoản không xuất hóa đơn và được chuyển qua tài khoản cá nhân của Trần Thị Huệ cùng một số người khác.
Đại diện VKS nhấn mạnh, hành vi này được duy trì liên tục trong nhiều năm, không phải sai sót nghiệp vụ hay việc bỏ ngoài sổ sách đơn lẻ, mà là hành vi có chủ đích xâm phạm chế độ quản lý kế toán của Nhà nước.
VKS cũng cho rằng, doanh nghiệp có quyền kê khai thuế bổ sung khi phát hiện sai sót nhưng các bị cáo không thực hiện, dù có nhiều kỳ kê khai trong suốt quá trình hoạt động. Vì vậy, không có căn cứ để chuyển tội danh từ Vi phạm quy định về kế toán sang Trốn thuế.
Các luật sư đề nghị nên áp dụng mức tính thiệt hại thuế giá trị gia tăng (AVT) là 8% thay vì 10%, giúp doanh nghiệp khắc phục hậu quả vụ án.
VKS cho rằng, việc áp dụng thuế suất 10% là đúng quy định. Chính sách giảm thuế xuống 8% chỉ áp dụng khi doanh nghiệp đáp ứng đầy đủ điều kiện về hóa đơn, chứng từ và kê khai thuế. Trong vụ án này, doanh thu ngoài sổ sách không được lập hóa đơn, không kê khai nên không đủ điều kiện để hưởng chính sách giảm thuế.
Đối với thuế thu nhập doanh nghiệp, VKS cho rằng các khoản chi phí mà luật sư đề nghị khấu trừ đều không được hạch toán, không có hóa đơn, chứng từ hợp lệ và nhiều khoản phát sinh từ việc mua nguyên liệu phục vụ sản xuất hàng giả. Vì vậy, không có căn cứ để tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế.
VKS cũng bác quan điểm của luật sư về việc xem xét lại trách nhiệm của một số bị cáo như Trần Thị Huệ - quản lý Công ty Herbitech (là vợ của bị cáo Khiêm).
VKS cho rằng bị cáo Huệ quản lý tài chính, trực tiếp thực hiện các khoản thu, chi ngoài sổ sách thông qua tài khoản cá nhân và giữ vai trò quan trọng trong việc vận hành hệ thống tài chính của doanh nghiệp.
Theo đại diện VKS, các bị cáo đảm nhận những công việc khác nhau từ mua nguyên liệu, nhập số liệu, bán hàng, kế toán, tài chính nhưng phối hợp chặt chẽ, tạo thành một quy trình khép kín giúp sức cho Phạm Vũ Khiêm duy trì hai hệ thống sổ sách kế toán trong nhiều năm.
