Ngày 5/6, thông tin từ UBND tỉnh Cà Mau, tỉnh này vừa có kế hoạch thực hiện chương trình bảo đảm mức sinh thay thế giai đoạn 2026-2030.
Cà Mau cho rằng, có nhiều nguyên nhân gây giảm sinh như: chi phí nuôi dạy con ngày càng cao; áp lực công việc và cuộc sống; kết hôn muộn, sinh con muộn; thay đổi quan niệm về quy mô gia đình; đô thị hóa và di cư; phụ nữ tham gia lao động nhiều hơn; tiếp cận tốt các biện pháp tránh thai và kế hoạch hóa gia đình; chính sách hỗ trợ sinh con chưa thật sự hấp dẫn…
Để khắc phục vấn đề trên, thực hiện kế hoạch giai đoạn 2026-2030, Cà Mau cho biết mục tiêu của tỉnh phấn đấu tăng tỷ lệ sinh nhằm đạt và duy trì mức sinh thay thế là 2,1 con/phụ nữ vào năm 2030.
Trong đó, trên 95% các cặp vợ chồng, nam, nữ trong độ tuổi sinh đẻ được cung cấp thông tin về kết hôn, sinh con để đạt và duy trì mức sinh thay thế mỗi năm.
Nhiều giải pháp được UBND tỉnh Cà Mau đưa ra, trong đó ở cấp ủy, chính quyền đề cao tính gương mẫu của mỗi cán bộ, đảng viên về công tác dân số, nhất là vận động, khuyến khích, hỗ trợ để cặp vợ chồng, cá nhân sinh con, nuôi dạy con tốt, xây dựng gia đình tiến bộ, hạnh phúc, tạo sức lan tỏa sâu rộng trong toàn xã hội.
“Đưa chỉ tiêu về mức sinh vào kế hoạch của từng xã, phường nhằm làm cơ sở để đánh giá hoàn thành nhiệm vụ của lãnh đạo cấp ủy, nhất là những người đứng đầu”, theo kế hoạch của tỉnh Cà Mau.
Tỉnh cũng tăng cường công tác tuyên truyền như: lợi ích của việc kết hôn sớm, hạn chế tình trạng kết hôn muộn, sinh con muộn và sinh ít con; các yếu tố bất lợi của việc kết hôn quá sớm, sinh con quá sớm, sinh con quá dày đối với nam, nữ thanh niên, các cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ vùng đồng bào dân tộc thiểu số để nâng cao chất lượng dân số.
Cùng với đó, nghiên cứu ban hành chính sách khuyến khích, hỗ trợ các cặp vợ chồng sinh con, sinh đủ 2 con, phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi nhằm đạt mức sinh thay thế; khuyến khích hỗ trợ các cặp vợ chồng kết hôn, cá nhân sinh con, nuôi dạy con tốt; hạn chế tình trạng kết hôn muộn, không sinh con muộn và không sinh ít con.
Nhiệm vụ của UBND các xã, phường: Nghiên cứu hỗ trợ tư vấn, cung cấp dịch vụ hôn nhân và gia đình như phát triển câu lạc bộ kết bạn trăm năm; khuyến khích nam, nữ kết hôn trước 30 tuổi và sinh con sớm; tạo điều kiện thuận lợi cho phụ nữ mang thai và nuôi con nhỏ cùng với các dịch vụ thân thiện với người lao động như đưa, đón trẻ, trông trẻ, ngân hàng sữa mẹ, bác sĩ gia đình,…
Sở Nội vụ chủ trì phối hợp với các sở, ban, ngành, đơn vị liên quan đẩy mạnh các chương trình tạo việc làm, giảm tỷ lệ thất nghiệp khu vực thành thị, tăng thời gian sử dụng lao động ở khu vực nông thôn, góp phần khuyến khích người dân an tâm sinh con, nhất là những cặp vợ chồng chưa sinh con và có một con.
Sở Xây dựng tham mưu UBND tỉnh các cơ chế chính sách phù hợp cho các cặp vợ chồng, cá nhân sinh đủ 2 con, nuôi con trước 35 tuổi và những đối tượng thuộc diện ưu tiên trong chính sách dân số như: dự án mua nhà trả góp, nhà ở xã hội, nhà ở cho công nhân tại các khu công nghiệp và các chính sách khác để gia tăng tỷ lệ sinh, đạt mức sinh thay thế.
Theo TS Megan Riehl (Đại học Michigan, Mỹ), não và ruột liên tục trao đổi thông tin với nhau thông qua một mạng lưới dây thần kinh dày đặc. Khi não bộ nhận diện căng thẳng, nó sẽ gửi tín hiệu xuống hệ tiêu hóa, gây ra những xáo trộn mà chúng ta thường gọi là "đau bụng do tâm lý".
Khi bạn căng thẳng, cơ thể kích hoạt hệ thần kinh giao cảm, trạng thái "chiến đấu hay bỏ chạy". Lúc này, máu được ưu tiên dồn về các cơ lớn để sẵn sàng hành động, đồng thời bị rút bớt khỏi hệ tiêu hóa.
Chính sự thay đổi đột ngột này làm gián đoạn các cơn co thắt nhịp nhàng của ruột: Nếu nhu động ruột bị kích thích co thắt quá nhanh, phân sẽ bị đẩy ra ngoài sớm trước khi kịp hấp thụ nước, dẫn đến tình trạng tiêu chảy. Ngược lại, nếu các hoạt động này bị đình trệ, phân sẽ di chuyển chậm lại và gây ra tình trạng tắc nghẽn, táo bón.
Đồng thời, hormone căng thẳng cortisol tăng cao còn làm mất cân bằng hệ vi sinh vật đường ruột, khiến các dây thần kinh tại đây trở nên nhạy cảm quá mức. Kết quả là những chuyển động tiêu hóa bình thường cũng có thể gây ra cảm giác đau quặn, đầy hơi hoặc sôi bụng.
Ngoài tác động trực tiếp từ thần kinh, căng thẳng thường kéo theo những thói quen sinh hoạt có hại như thức khuya, lạm dụng chất kích thích, ăn thức ăn nhanh nhiều dầu mỡ do bận rộn hoặc bỏ bữa vì mất cảm giác thèm ăn cũng sẽ làm trầm trọng thêm tình trạng rối loạn tiêu hóa.
Để xoa dịu hệ tiêu hóa, chúng ta cần kích hoạt hệ thần kinh phó giao cảm. Dưới đây là những bước giúp bạn thoát khỏi vòng luẩn quẩn của căng thẳng và đau bụng:
1. Tập thở bằng cơ hoành (thở bụng): Đây là cách nhanh nhất để báo cho cơ thể biết bạn đang an toàn. Hãy hít vào chậm bằng mũi trong 4 giây sao cho bụng phồng lên, sau đó thở ra nhẹ nhàng bằng miệng trong 6 giây. Thực hiện 2 lần mỗi ngày, mỗi lần 2 phút.
2. Quét cơ thể: Khi nhận thấy bụng sôi hoặc đau, hãy dành vài phút để thả lỏng các vùng đang bị gồng cứng như vai, hàm hoặc tay. Việc giải phóng căng thẳng cơ bắp sẽ giúp tín hiệu thần kinh xuống ruột dịu lại.
3. Điều chỉnh lối sống "vệ sinh đường ruột": Ăn đúng giờ (cách nhau khoảng 4-5 tiếng) để duy trì năng lượng. Hạn chế tối đa thực phẩm nhiều chất béo, gia vị mạnh và caffeine khi đang stress. Uống đủ nước và tăng cường vận động nhẹ như đi bộ 15 phút mỗi ngày.
Nếu tình trạng rối loạn tiêu hóa xảy ra thường xuyên kể cả khi bạn không căng thẳng, hoặc xuất hiện các triệu chứng báo động như đi ngoài ra máu hoặc đau bụng dữ dội, sụt cân nhanh hoặc vấn đề đường ruột làm bạn thức giấc giữa đêm... hãy đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị.
Căng thẳng là một phần của cuộc sống, nhưng đừng để nó kiểm soát hệ tiêu hóa của bạn. Với những chiến lược kiểm soát tâm lý và sinh hoạt đúng đắn, bạn hoàn toàn có thể tìm lại sự bình yên cho "chiếc bụng" của mình.
Tiến sĩ - bác sĩ chuyên khoa 2 Trà Anh Duy, Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health, cho biết khai thác bệnh sử sâu hơn ghi nhận bên cạnh thói quen uống sữa đậu nành bệnh nhân có thói quen ngủ sau 1 giờ sáng gần như mỗi ngày, ăn tối muộn, ít vận động, tăng 5 kg trong nửa năm, vòng eo tăng rõ; cuối tuần hay uống rượu bia.
Tại trung tâm, bác sĩ chỉ định kiểm tra một số xét nghiệm nội tiết và chuyển hóa. Kết quả ghi nhận testosterone toàn phần buổi sáng 18,8 nmol/L. Bác sĩ Duy tư vấn rằng với mức uống “1 ly/ngày”, bằng chứng khoa học cho thấy isoflavon không làm giảm testosteron ở nam giới, kể cả trong các nghiên cứu tổng hợp lớn.
Bệnh nhân được khuyến cáo ngủ sớm và đều, giảm mỡ bụng, tăng vận động, hạn chế rượu bia; đồng thời giảm lo âu quá mức về một loại thực phẩm. Nếu vẫn muốn yên tâm, có thể giảm sữa đậu nành về mức vừa phải và theo dõi triệu chứng, nhưng không cần phải “cắt sạch”. Bác sĩ Duy nhấn mạnh, phần lớn “yếu sinh lý” ở tuổi trẻ liên quan đến lối sống và stress.
Thực tế, phong độ bị chi phối mạnh bởi giấc ngủ và stress. Một tuần ngủ kém, thức khuya liên tục, stress công việc cao… có thể khiến ham muốn giảm dù xét nghiệm testosteron vẫn trong giới hạn bình thường.
"Khi phong độ đi xuống, hướng tiếp cận khách quan hơn là nhìn vào các yếu tố nền tảng: giấc ngủ, stress, mỡ bụng, rượu bia, vận động và sức khỏe chuyển hóa. Đây là những yếu tố ảnh hưởng mạnh hơn rất nhiều so với một ly sữa đậu nành mỗi ngày", bác sĩ Trà Duy Anh chia sẻ.
Ngày 13/5, đại diện Bệnh viện Nhi đồng 2 (TPHCM) cho biết, vừa qua khoa Nhiễm của đơn vị đã tiếp nhận một trường hợp bệnh nhi bị biến chứng tâm thần vì sử dụng miếng dán chống say xe sai cách.
Bé P.L.D.A. (7 tuổi) nhập viện vì xuất hiện các triệu chứng rối loạn tâm thần cấp tính như thức trắng đêm, nói nhảm, mất kiểm soát hành vi, có khi bò lê trên sàn hoặc ngã quỵ đột ngột, đồng thời sốt cao hơn 38 độ C.
Qua quá trình thăm khám kỹ lưỡng và trò chuyện cùng gia đình, bác sĩ phát hiện một "manh mối" quan trọng. Trưa trước ngày nhập viện, bé cùng mẹ đi từ quê vào TPHCM, và 2 mẹ con có sử dụng miếng dán chống say tàu xe chứa thành phần scopolamine.
Do đường kẹt xe cũng như sợ bé mệt, người mẹ đã dán cho bé 2 miếng dán ở sau tai (liều khuyến cáo cho trẻ hoặc người dưới 40kg là 1/2 miếng) trong suốt 5 giờ của chuyến hành trình.
Bác sĩ đã cẩn thận thăm khám, loại trừ các nguyên nhân viêm màng não nguy hiểm, trước khi đi đến nhận định đây có thể là một trường hợp bị tác dụng phụ của scopolamine.
Bệnh nhi được đưa vào phòng cấp cứu để theo dõi sát diễn tiến bệnh và can thiệp triệu chứng. Sau 12 giờ theo dõi, tình trạng loạn thần của trẻ giảm dần. Trải qua 3 ngày nằm viện, bé đã lanh lợi, hoạt bát như trước, các triệu chứng bất thường biến mất.
BSCKI Trần Ngọc Lưu, khoa Nhiễm của Bệnh viện Nhi đồng 2, cảnh báo thành phần scopolamine (thuộc nhóm hướng tâm thần) trong miếng dán chống say tàu xe có thể gây ra nhiều tác dụng phụ như khô miệng, chóng mặt, buồn ngủ, kích động, suy giảm thị lực, lú lẫn, giãn đồng tử.
Những trường hợp nặng (thường xuất hiện ở trẻ em và người cao tuổi) có thể gây biểu hiện loạn thần cấp tính (mất phương hướng, ảo giác, hoang tưởng), mất trí nhớ, rối loạn ngôn ngữ, tăng thân nhiệt ác tính…
Thông thường, trên miếng dán chống say tàu xe có chứa thành phần scopolamine, ghi rõ hướng dẫn sử dụng từ nhà sản xuất về việc không sử dụng cho trẻ dưới 8 tuổi, cũng như cần giảm liều đối với trẻ em hoặc người có cân nặng thấp.
Do đó, phụ huynh cần hết sức lưu ý khi sử dụng miếng dán này hay bất kỳ thuốc nào cho trẻ em; luôn đọc kỹ hướng dẫn sử dụng, chỉ định và chống chỉ định trước khi dùng cho trẻ.
Khi thấy trẻ có dấu hiệu bất thường sau khi sử dụng thuốc nói chung và miếng dán chống say tàu xe có chứa thành phần scopolamine nói riêng (như sốt cao, thay đổi hành vi, phát ban…), phụ huynh cần cho bé đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám và đánh giá cẩn thận, đồng thời báo chi tiết với bác sĩ về thông tin thuốc.
