Ngày 13/4, Thường trực Chính phủ họp về cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện, ngành nghề kinh doanh có điều kiện, phân cấp giải quyết thủ tục hành chính theo Kết luận 18 của Trung ương.
Tại cuộc họp, Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định cải thiện môi trường kinh doanh, giảm thời gian, chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp là nhiệm vụ góp phần giúp Việt Nam đạt mục tiêu tăng trưởng hai chữ số. Trong đó có những nhiệm vụ, giải pháp thuộc thẩm quyền của Chính phủ, các bộ ngành có thể làm ngay.
“Việc này đòi hỏi trách nhiệm rất lớn của các bộ ngành, các Bộ trưởng phải trực tiếp vào cuộc”, Thủ tướng yêu cầu, lưu ý không đợi hết quý II mà đến ngày 20/4, các bộ phải đề xuất với Thường trực Chính phủ, Chính phủ phương án cắt giảm, cải cách thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh. Văn phòng Chính phủ, Bộ Tư pháp tổng hợp, rà soát trình Chính phủ thông qua phương án trong tháng 4.
Theo các báo cáo tại cuộc họp, hiện còn 198 ngành, nghề kinh doanh có điều kiện và 4.603 điều kiện kinh doanh. Theo Kết luận 18 của Trung ương, các bộ ngành phải rà soát, cắt giảm 30% số ngành, nghề kinh doanh có điều kiện (khoảng 60 ngành), đồng thời loại bỏ toàn bộ các điều kiện kinh doanh không cần thiết.
Cùng với đó, cơ quan quản lý phải giảm 50% thời gian thực hiện, chi phí tuân thủ thủ tục hành chính cho người dân, doanh nghiệp. Các bộ ngành đẩy mạnh phân cấp, bảo đảm cấp bộ chỉ trực tiếp thực hiện không quá 30% tổng số thủ tục hành chính thuộc lĩnh vực quản lý.
Thủ tướng sẽ phân công các Phó thủ tướng, Bộ Tư pháp, Công an, Nội vụ, Văn phòng Chính phủ làm việc trực tiếp với các bộ ngành về phương án cải cách, cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện, ngành nghề kinh doanh có điều kiện.
Lãnh đạo Chính phủ cũng giao Bộ Tư pháp, Công an, Nội vụ, Văn phòng Chính phủ đề xuất thủ tục, điều kiện phải cắt giảm, những nội dung cần tăng áp dụng công nghệ mới, chuyển đổi số để tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp. Các Bộ trưởng phải trực tiếp chỉ đạo, rà soát kỹ lưỡng các thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền để người dân, doanh nghiệp dễ hiểu, dễ làm.
“Những điều kiện kinh doanh không cần thiết đương nhiên phải cắt giảm, nhưng điều kiện khác cũng phải rà soát”, ông nói. Thủ tướng cũng lưu ý số lượng quan trọng nhưng bản chất, nội hàm bên trong các điều kiện còn quan trọng hơn. Do đó, việc cải cách cần “thực sự cắt giảm được thời gian, chi phí tuân thủ”.
Thủ tướng yêu cầu Bộ Tư pháp, Văn phòng Chính phủ làm tốt vai trò “gác cửa”, kiểm soát chặt thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, chịu trách nhiệm nếu để lọt những quy định không đáp ứng yêu cầu. Trong quá trình cắt giảm, đơn giản hóa, các cơ quan cần lắng nghe, tiếp thu kiến nghị của doanh nghiệp, hiệp hội.
Ngoài ra, các bộ phải hoàn thiện cơ sở dữ liệu, tái cấu trúc quy trình theo hướng đẩy mạnh tái sử dụng dữ liệu, thông tin trong giải quyết thủ tục hành chính. Theo đó, người dân, doanh nghiệp chỉ phải cung cấp thông tin 1 lần, cán bộ làm thủ tục phải tra cứu trên cơ sở dữ liệu đã có.
Calbee - doanh nghiệp nắm khoảng một nửa thị phần snack tại Nhật Bản - vừa thông báo sẽ chuyển 14 dòng sản phẩm sang bao bì đen trắng từ cuối tháng 5 do thiếu hụt nguyên liệu sản xuất mực in liên quan đến chiến sự Iran và việc phong tỏa eo biển Hormuz.
Các sản phẩm bị ảnh hưởng gồm nhiều dòng khoai tây chiên chủ lực, snack tôm Kappa Ebisen và ngũ cốc trái cây Frugra. Theo công ty, chất lượng sản phẩm bên trong không thay đổi, nhưng việc đơn giản hóa bao bì là giải pháp cần thiết để duy trì nguồn cung ổn định ra thị trường.
Eo biển Hormuz bị phong tỏa kéo theo cú sốc chuỗi cung ứng
Nguyên nhân của sự thay đổi bất thường này nằm ở naphtha - một hỗn hợp hydrocarbon lỏng có nguồn gốc từ dầu mỏ, được sử dụng trong sản xuất nhựa và làm dung môi cho mực in công nghiệp. Sau khi chiến sự Iran leo thang và eo biển Hormuz bị gián đoạn, chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu lập tức chịu sức ép lớn. Trước xung đột, khoảng 20% lưu lượng dầu thế giới đi qua tuyến hàng hải này.
Việc nguồn cung dầu và các dẫn xuất hóa dầu bị siết chặt khiến giá naphtha tăng mạnh, đồng thời đẩy nhiều ngành sản xuất vào tình trạng thiếu nguyên liệu.
Theo Hiệp hội Công nghiệp Hóa dầu Nhật Bản, nước này phải nhập khẩu hơn 60% lượng naphtha phục vụ sản xuất, trong đó khoảng 70% đến từ Trung Đông. Điều này khiến các doanh nghiệp Nhật Bản đặc biệt dễ tổn thương khi xung đột địa chính trị xảy ra tại khu vực.
Không chỉ ngành in ấn, naphtha còn là nguyên liệu đầu vào quan trọng trong sản xuất nhựa và phân bón. Vì vậy, các nhà sản xuất mực in hiện phải cạnh tranh trực tiếp với nhiều ngành công nghiệp khác để giành nguồn cung. Hệ quả là giá naphtha đã tăng khoảng 60% so với cùng kỳ năm ngoái.
Nhật Bản tăng mạnh nhập khẩu từ Mỹ để bù đắp thiếu hụt
Trước nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng, Nhật Bản đang khẩn trương đa dạng hóa nguồn nhập khẩu. Theo Bloomberg, xuất khẩu naphtha từ Mỹ sang Nhật đã tăng vọt lên mức kỷ lục khoảng 15 triệu thùng chỉ trong tháng 3.
Thủ tướng Sanae Takaichi cũng cho biết lượng nhập khẩu naphtha từ các quốc gia ngoài Trung Đông sẽ tăng gấp ba trong tháng 5 nhằm bù đắp thiếu hụt nguồn cung.
Trong khi đó, ông Kei Sato - Phó Chánh Văn phòng Nội các Nhật Bản - khẳng định chính phủ hiện chưa ghi nhận tình trạng gián đoạn nguồn cung nghiêm trọng. Theo ông, hoạt động tinh chế trong nước vẫn được duy trì nhờ dầu dự trữ, đồng thời chính phủ đang phối hợp với các tập đoàn lớn để xây dựng các tuyến nhập khẩu thay thế ngoài eo biển Hormuz.
Dù vậy, thực tế cho thấy áp lực nguyên liệu đã bắt đầu tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất và đóng gói của nhiều doanh nghiệp.
Không chỉ Calbee, làn sóng “cắt màu” lan rộng tại Nhật
Sự kiện của Calbee không còn là trường hợp cá biệt. Ông Hiroyuki Urata, Chủ tịch công ty thực phẩm Itoham Yonekyu, cho biết doanh nghiệp của ông cũng đang cân nhắc sử dụng bao bì đen trắng do áp lực nguyên liệu ngày càng lớn. “Việc duy trì bao bì nhiều màu sắc đang trở nên rất khó khăn”, ông nói với Financial Times.
Trước đó vào tháng 3, một thương hiệu snack khác tại Nhật cũng từng gây hoang mang cho người tiêu dùng khi tạm dừng sản xuất vì thiếu dầu nặng để vận hành nhà máy.
Làn sóng tác động thậm chí đã lan sang ngành mỹ phẩm. Shiseido Co. hiện xem xét thay thế các nguyên liệu có nguồn gốc dầu mỏ bằng nguyên liệu từ thực vật nhằm giảm phụ thuộc vào naphtha.
Theo Bloomberg, động thái này có thể ảnh hưởng đến nhiều dòng mỹ phẩm như kem dưỡng hoặc sản phẩm trang điểm.
CEO Kentaro Fujiwara cho biết công ty đang tối ưu hoạt động dựa trên giả định về “kịch bản xấu nhất”.
Được thành lập tại Hiroshima năm 1949, trong bối cảnh thành phố đang tái thiết sau Thế chiến II, Calbee đã phát triển thành tập đoàn snack toàn cầu với hệ thống phân phối trải dài từ châu Á tới châu Âu và Mỹ.
Năm 2025, doanh thu của công ty đạt khoảng 322,5 tỷ yên (2,04 tỷ USD). Doanh nghiệp này cũng từng mua lại thương hiệu snack Anh Seabrook Crisps vào năm 2018.
Tuy nhiên, ngay cả một tập đoàn lớn như Calbee cũng không tránh khỏi tác động từ cuộc khủng hoảng nguyên liệu hiện nay. Sau thông tin đổi bao bì, cổ phiếu Calbee đã giảm hơn 1%, trái ngược xu hướng tăng chung của chỉ số Nikkei 225 trong cùng phiên giao dịch.
Diễn biến này cho thấy xung đột địa chính trị hiện không chỉ ảnh hưởng đến giá dầu hay logistics toàn cầu, mà còn len sâu vào đời sống tiêu dùng hằng ngày - đến mức màu sắc của một gói snack trên kệ siêu thị cũng bị thay đổi vì chuỗi cung ứng đứt gãy.
Thị trường kinh doanh đang được lành mạnh hơn sau các quyết định truy cứu trách nhiệm hình sự đối với hành vi bán hàng giả, lừa dối khách hàng và các quyết định xử lý hành chính đối với hành vi kinh doanh bất chính và bất minh khác.
Từ cuối năm 2024, chiến dịch "lành mạnh hóa thị trường" đã được đẩy mạnh. Năm 2025, nhiều ông lớn đã được gọi tên và bị xử phạt với mức phạt lên đến hàng triệu đồng với một hành vi vi phạm. Từ những cái tên Bảo hiểm nhân thọ, nhãn hàng điện tử, công ty chuyển phát nhanh... đến các "ông lớn" kinh doanh kim hoàn và có cả ngân hàng.
Theo các báo cáo của Ủy ban Cạnh tranh quốc gia, có 17 tổ chức, cá nhân đã bị xử phạt về hành vi cạnh tranh không lành mạnh trong năm 2025. Tổng số tiền phạt lên đến 2,71 tỉ đồng. Trong nửa đầu năm 2026 đáng chú ý có vụ Zalo và vụ việc của Shopee lần này.
Hành vi này được quy định trong Luật Quảng cáo và Luật Sở hữu trí tuệ, tiêu biểu nhất là hành vi chỉ dẫn gây nhầm lẫn. Hành vi chỉ dẫn gây nhầm lẫn đã được xem như một dạng hành vi cạnh tranh không lành mạnh, bên cạnh hành vi quảng cáo và khuyến mại nhằm cạnh tranh không lành mạnh.
Hiện tại các hành vi này được Luật Cạnh tranh 2018 (đang có hiệu lực) gọi tên chung là hành vi lôi kéo khách hàng bất chính. Việc quảng cáo không trung thực cũng thuộc nhóm này. Lôi kéo khách hàng bất chính còn được mô tả cụ thể là hành vi "đưa thông tin gian dối hoặc gây nhầm lẫn cho khách hàng" nhằm thu hút khách hàng.
Hoạt động thương mại điện tử có lẽ là "hầm trú ngụ" khổng lồ cho các chiêu thức kinh doanh "gian dối hoặc gây nhầm lẫn" này. Thông tin về chương trình bán hàng, khuyến mãi... được chia sẻ trên ứng dụng phần mềm hoặc trao đổi trực tiếp giữa ứng dụng và người dùng là lợi thế để che đậy các kiểu kinh doanh "bất chính".
Trên thực tế ngoài các hành vi lôi kéo khách hàng bất chính, vẫn còn muôn hình vạn trạng các biểu hiện khác đòi hỏi cơ quan này phải gia tăng tốc độ và "công lực" thì mới mong là có thể thanh lọc hết được.
Chẳng hạn như cách đặt tên công ty, tên dịch vụ kiểu đánh lừa khách hàng. Hay các chương trình khuyến mại được áp dụng kèm theo điều kiện nhưng doanh nghiệp bán hàng hay nhà cung cấp không lưu ý đến điều kiện áp dụng.
Thay vì "mua 1 tặng 1 (kèm điều kiện khác nữa)" nhưng thông tin giới thiệu chỉ dừng lại ở cụm từ "mua 1 tặng 1" mà không có lưu ý rằng sẽ có điều kiện áp dụng kèm theo. Người mua hàng... tự có trách nhiệm kiểm tra điều kiện của chương trình ở mục khác, ở bên dưới hay ở đâu đó.
Người mua hàng không có kinh nghiệm dễ bị đánh lừa bởi cảm nhận hàng rẻ, giá hời và "sụp hố" khi bước thanh toán đã hoàn tất.
Các clip quảng cáo bật chế độ cho phép người dùng ứng dụng bỏ qua (skip). Theo mô thức phổ quát, dấu "x" là biểu tượng để người dùng chọn cách thoát khỏi clip quảng cáo. Nhưng nhiều ứng dụng gắn dấu "x" trên chính clip quảng cáo đó với chức năng mở ra thông tin chi tiết về sản phẩm và chương trình quảng cáo.
Dấu "x" để thoát khỏi clip quảng cáo sẽ là một dấu "x" khác. Nhưng thử hỏi có mấy ai biết được điều đó?! Người xem rất khó chịu khi muốn thoát quảng cáo lại bị dẫn dụ đến chỗ buộc phải xem quảng cáo nhiều hơn, lâu hơn. Trong khi đơn vị nhà vận hành lập luận rằng đâu ai cấm họ cái quyền dùng dấu "x" cho chức năng "enter" (mở ra)?
Từ đầu tháng 4, giá xăng dầu liên tục điều chỉnh giảm. Tại kỳ điều hành gần nhất (hôm 16/4), Liên bộ Công Thương - Tài chính công bố giá bán lẻ dầu diesel giảm 1.920 đồng mỗi lít, còn 31.040 đồng; dầu mazut giảm 2.280 đồng mỗi kg, xuống 20.330 đồng. Tính trong ba kỳ điều hành liên tiếp, dầu diesel đã giảm tổng cộng 13.740 đồng một lít, tương đương 44%, còn dầu mazut giảm 4.260 đồng mỗi kg so với mức đỉnh ngày 3/4.
Với xăng, giá RON 95-III tăng nhẹ 220 đồng, lên 23.760 đồng một lít; E5 RON 92 tăng 250 đồng, lên 22.590 đồng. Dù vậy, mức giá hiện tại vẫn thấp hơn đáng kể so mức đỉnh ngày 24/3, giảm gần 30% với RON 95-III và khoảng 25% với E5 RON 92.
Diễn biến này trái ngược với giá cả hàng hóa. Ghi nhận từ đầu tháng 4 đến nay cho thấy nhiều quán ăn tiếp tục tăng giá. Điển hình, quán bánh mì chay trên đường Âu Cơ, phường Tân Phú (TP HCM) tăng 3.000-4.000 đồng mỗi ổ, cà phê tăng 3.000-5.000 đồng mỗi ly.
Tương tự, quán bánh canh lớn trên đường Vạn Kiếp vừa tăng từ 37.000 đồng lên 40.000 đồng mỗi tô (trước đó vài tháng, họ đã tăng 2.000 đồng). Một quán bún bò trên đường Lê Văn Thọ, phường Thông Tây Hội sau khi tăng 5.000 đồng mỗi tô cuối năm ngoái, hiện nâng thêm 5.000 đồng, đưa giá tô thường lên 50.000 đồng, tô thập cẩm 60.000 đồng và tô đặc biệt 70.000 đồng.
Một quán ăn chuyên về các món gà trên đường Bà Huyện Thanh Quan, phường Nhiêu Lộc cũng tăng 5.000 đồng mỗi suất, lên khoảng 55.000 đồng cho các món bún, miến, phở.
Phần lớn chủ quán cho biết nguyên nhân chính là giá nguyên liệu đầu vào tiếp tục tăng, nhiều mặt hàng cao hơn 5-15% so với vài tháng trước.
Chị Hoa, chủ quán bún phở tại phường Nhiêu Lộc, nói giá nguyên liệu đã tăng liên tục suốt 4 tháng qua khiến quán không thể tiếp tục giữ giá. "Giá xăng giảm nhưng nhà cung cấp vẫn duy trì mức cao. Thịt, gia vị đều tăng 5-7%," chị cho biết.
Ngoài ra, giá gas dù đã hạ nhưng hiện cao hơn khoảng 40% so với giai đoạn trước xung đột Trung Đông (gần cuối tháng 2), trong khi chi phí nhân công cũng tăng khoảng 5%. Theo chị, việc điều chỉnh giá không chỉ nhằm bù đắp chi phí mà còn để duy trì chất lượng khẩu phần, tránh cắt giảm nguyên liệu.
Một yếu tố quan trọng khác là độ trễ trong điều chỉnh giá. Theo các chủ quán, giá bán thường được tính toán dựa trên chi phí bình quân trong nhiều tuần hoặc nhiều tháng, thay vì phản ứng ngay với biến động ngắn hạn. Giai đoạn trước, họ đã chịu áp lực lớn từ giá nguyên liệu, tiền thuê mặt bằng, lương nhân viên, điện nước, bao bì... Khi một số yếu tố đầu vào hạ nhiệt, phần chi phí giảm này chủ yếu được dùng để bù đắp biên lợi nhuận đã bị thu hẹp.
Ở góc độ doanh nghiệp, bà Lý Kim Chi - Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Thực phẩm TP HCM (FFA) kiêm Phó Chủ tịch HUBA, cho hay việc giá xăng dầu hạ nhiệt thời gian qua đã giúp doanh nghiệp thực phẩm giảm bớt áp lực.
Tuy vậy, bà nhấn mạnh xăng dầu chỉ là một cấu phần trong tổng chi phí, nên mức giảm này chưa đủ để làm thay đổi đáng kể giá thành. Trong cơ cấu hiện nay, yếu tố chi phối lớn nhất vẫn là nguyên liệu đầu vào - từ nông, thủy sản đến bao bì, nguyên liệu nhập khẩu - vốn biến động mạnh và có thời điểm tăng cao hơn nhiều so với chi phí nhiên liệu. Bên cạnh đó, chi phí tài chính, áp lực dòng tiền và sức mua chưa phục hồi rõ nét cũng khiến doanh nghiệp khó giảm giá bán.
Phần tiết giảm từ xăng dầu chủ yếu giúp bù đắp chi phí tăng trước đó, hơn là tạo dư địa để giảm giá ngay, theo bà Chi. Đồng thời, yếu tố tâm lý thị trường cũng góp phần ổn định kỳ vọng và hạn chế tình trạng tăng giá dây chuyền.
Thời gian tới, bà Chi dự đoán mặt bằng giá thực phẩm và dịch vụ ăn uống nhiều khả năng sẽ thiên về ổn định hơn là giảm sâu. Việc giá xăng dầu đi xuống giúp giảm bớt áp lực chi phí, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp kìm đà tăng giá và duy trì nguồn cung. Để giá có thể giảm rõ rệt, cần thêm các điều kiện thuận lợi khác, nhất là giá nguyên liệu và sức mua thị trường.
Bên cạnh đó, nhiều chi phí gần như không giảm. Báo cáo thị trường F&B Việt Nam 2025 của iPOS.vn và Nestlé Professional vừa công bố, cho thấy các quán ăn vẫn chịu áp lực lớn từ chi phí nhân sự, mặt bằng, sức mua thận trọng và các yêu cầu tuân thủ như hóa đơn điện tử, thuế. Điều này cho thấy áp lực vận hành không chỉ nằm ở nguyên liệu hay nhiên liệu.
Ngoài yếu tố chi phí, theo các chủ cửa hàng, giá bán còn gắn với định vị thương hiệu. Khi đã điều chỉnh tăng, việc giảm giá không đơn thuần là "trả lại" cho khách mà còn ảnh hưởng đến hình ảnh và kỳ vọng thị trường. Nhiều chủ quán e ngại việc giảm rồi tăng trở lại sẽ khiến khách hàng cảm thấy thiếu ổn định, do đó có xu hướng giữ nguyên hoặc điều chỉnh theo mặt bằng chi phí mới.
