Nhiều năm qua, những lời cảnh báo về tác hại của màn hình điện tử thường bị phóng đại đến mức khiến chúng ta lo sợ về một tổn thương vĩnh viễn cho đôi mắt. Sự thật có đáng sợ đến thế?
Đối với người trưởng thành, câu trả lời là: Màn hình không gây tổn thương vĩnh viễn cho mắt. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc bạn hoàn toàn vô hại trước các tác động tiêu cực tạm thời khi liên tục ‘dán mắt’ vào smartphone và máy tính. Việc nhìn quá lâu vào màn hình sẽ dẫn đến Hội chứng thị giác màn hình (DES) hoặc khô mắt. May mắn là các triệu chứng này đều có thể đảo ngược. Ngoài việc cho mắt nghỉ ngơi, có vài bí kíp giúp bạn giải cứu đôi mắt của mình cả trong ngắn hạn lẫn dài hạn.
Hội chứng thị giác màn hình (Digital Eye Strain – DES) là tác hại phổ biến nhất khi sử dụng màn hình kéo dài. DES không chỉ là một biểu hiện đơn lẻ mà là một tập hợp các triệu chứng xuất hiện do mắt phải tập trung cao độ (thường là nhìn vào màn hình máy tính), khiến các cơ thể mi (cơ điều tiết của mắt) bị mệt mỏi.
Bạn sẽ biết mình mắc DES khi mắt bắt đầu mỏi, nhìn mờ hoặc nhìn một hóa hai (song thị). Mắt có thể trở nên nhạy cảm với ánh sáng và gặp khó khăn khi chuyển đổi tiêu cự để nhìn xa – gần. Thậm chí, tác động của DES còn lan sang các bộ phận khác, gây đau đầu hoặc đau cổ, vai, gáy do tư thế ngồi làm việc không đúng.
Để giải quyết, hãy cho mắt nghỉ ngơi để các cơ điều tiết được thả lỏng. Thay vì cứng nhắc áp dụng quy tắc 20-20-20 (nhìn xa 20 feet trong 20 giây sau mỗi 20 phút), bạn chỉ cần đảm bảo mắt có những khoảng nghỉ đều đặn.
Đồng thời, nên giảm độ sáng màn hình sao cho tương đồng với ánh sáng môi trường xung quanh để giảm độ tương phản, giúp mắt không phải làm việc quá tải. Bạn có thể bật chế độ tối (Dark Mode) trong phòng thiếu sáng. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng nếu bạn bị loạn thị, việc bật Dark Mode có thể khiến chữ bị nhòe hoặc xuất hiện vầng hào quang (halation), vô tình bắt mắt phải điều tiết nhiều hơn.
Thường đi đôi với hội chứng DES là cảm giác khô mắt. Tình trạng này gây ra sự khó chịu tột cùng, thường kèm theo cảm giác cộm, rát, như có cát trong mắt hoặc đỏ mắt.
Nguyên nhân rất đơn giản là khi quá tập trung vào màn hình, tần suất chớp mắt của chúng ta bị giảm nghiêm trọng. Chớp mắt là cơ chế tự nhiên để bôi trơn bề mặt – xối nước mắt lên nhãn cầu. Thông thường, chúng ta chớp khoảng 17 lần/phút, nhưng khi nhìn chằm chằm vào màn hình, con số này giảm nghiêm trọng xuống chỉ còn 4 lần/phút. Chưa kể, nhiều cú chớp mắt lúc đó chỉ là chớp nửa vời (không nhắm khít mắt).
Từ bây giờ, hãy chớp mắt có ý thức một cách thật sâu và trọn vẹn. Bạn có thể cài các ứng dụng nhắc chớp mắt như BlinkBlink (iOS), EyeD (Android) hoặc BlinkBuddy (Windows) để hỗ trợ. Nếu mắt quá khô, hãy chủ động sử dụng nước mắt nhân tạo không kê đơn tại các nhà thuốc để phục hồi màng phim nước mắt và giữ ẩm hiệu quả.
Khác với người lớn, thời gian sử dụng màn hình quá nhiều ở trẻ em có liên quan mật thiết đến nguy cơ hình thành và tăng độ cận thị (myopia). Ở độ tuổi học đường và vị thành niên, trục nhãn cầu của trẻ đang trong giai đoạn phát triển và dễ bị dài ra dưới áp lực điều tiết liên tục, khiến hình ảnh hội tụ ở trước võng mạc thay vì ngay trên võng mạc.
Một nghiên cứu công bố trên tạp chí BMC Public Health khẳng định mối liên hệ rõ rệt giữa thời gian dùng màn hình và bệnh cận thị ở trẻ em, trong đó màn hình máy tính có tác động lớn nhất.
Bên cạnh việc giới hạn thời gian xem của trẻ, chìa khóa vàng chính là ánh sáng tự nhiên. Theo nghiên cứu trên tạp chí Ophthalmology, việc vui chơi dưới ánh nắng mặt trời giúp giảm tới 54% tốc độ tiến triển cận thị ở trẻ em. Các chuyên gia nhãn khoa khuyến cáo trẻ em nên dành ít nhất 2 giờ mỗi ngày cho các hoạt động ngoài trời để phòng ngừa hoặc làm chậm quá trình tăng độ cận.
Sau cùng, màn hình bản chất không có lỗi. Vấn đề chỉ nảy sinh khi chúng ta lạm dụng nó quá mức. Hãy chủ động thay đổi thói quen ngay hôm nay để bảo vệ “cửa sổ tâm hồn” của chính bạn và gia đình.
Từ 20h35 ngày 6/4 (7h35 giờ Hà Nội), Mặt Trời đi qua phía sau Mặt Trăng theo góc nhìn của phi hành đoàn. Lúc này, tàu Orion đã đi vào vùng tối, có thể quan sát nhật thực toàn phần đặc biệt - điều không thể quan sát trên Trái Đất.
Khác với nhật thực con người thấy từ mặt đất khi Mặt Trăng đi vào giữa Trái Đất và Mặt Trời vốn kéo dài vài phút, thời gian quan sát trên tàu Orion là 53-57 phút, gấp khoảng 7 lần. Nguyên nhân là khi tàu tiến sát Mặt Trăng, kích thước biểu kiến của thiên thể này sẽ chiếm một phần rất lớn trong trường nhìn của phi hành gia, khiến nó lớn hơn nhiều và che khuất Mặt Trời lâu hơn.
Việc Mặt Trời bị khuất hoàn toàn giúp phi hành đoàn chiêm ngưỡng vành nhật hoa (Corona), tức lớp khí quyển rực rỡ bên ngoài của Mặt Trời, vốn thường bị ánh sáng chói lóa của đĩa Mặt Trời che khuất. Trong giai đoạn Mặt Trăng bắt đầu che Mặt Trời, các phi hành gia phải đeo kính bảo vệ mắt. Nhưng khi đã che hoàn toàn, họ có thể tháo kính ra và quan sát vành nhật hoa mà không bị cản trở.
Bên cạnh đó, với việc ánh sáng mặt trời trực tiếp bị chặn lại, môi trường xung quanh chìm vào bóng tối. Điều này tạo điều kiện lý tưởng để các phi hành gia nghiên cứu địa chất mặt sau của Mặt Trăng, cũng như phát hiện các tia sáng lóe lên từ những vụ va chạm của thiên thạch hoặc bụi bốc lên từ rìa miệng núi lửa, cung cấp thông tin khoa học quý giá, đặc biệt là về những mối nguy hiểm tiềm tàng trên Mặt Trăng.
Các phi hành gia cũng sẽ chiêm ngưỡng vũ trụ sâu thẳm. Khi môi trường quang học không bị lóa sáng, nhóm có thể quan sát rõ nét các ngôi sao xa xôi và các hành tinh khác trong Hệ Mặt Trời, đặc biệt là các hành tinh ở gần như Sao Hỏa. Video livestream từ NASA cho thấy, khi nhật thực tiếp diễn, hầu như không thể nhìn thấy gì ngoài một chấm sáng nhỏ trong khung hình từ camera gắn trên tấm pin mặt trời của tàu vũ trụ Orion. NASA đã xác định chấm sáng đó chính là Sao Kim.
"Trái Đất ngoài kia sáng rực rỡ, và Mặt Trăng thì cứ lơ lửng trước mặt chúng tôi, một quả cầu đen kịt, không phải là màu đen tuyền mà là màu xám hòa quyện và trôi dạt vào màu đen", thành viên phi hành đoàn Victor Glover cho biết. "Ánh sáng phản chiếu từ bề mặt rất đặc biệt, tạo ra một ảo ảnh thị giác khá ấn tượng. Thật tuyệt vời".
Thời gian quan sát nhật thực trên tàu Orion kết thúc vào 8h32 (giờ Hà Nội).
Tàu Orion rời bệ phóng tối 1/4 (5h35 ngày 2/4 giờ Hà Nội) đưa bốn phi hành gia bay tới Mặt Trăng, trở thành sứ mệnh có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm. Phi hành đoàn gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA).
Tính đến 19h ngày 6/4 (6h ngày 7/4 theo giờ Hà Nội), tàu Orion đưa phi hành đoàn Artemis II tới gần Mặt Trăng nhất khi chỉ cách 6.545 km. Hai phút sau, tàu tiếp tục bay xa Trái Đất nhất, cách 406.771 km, lập kỷ lục mới cho chuyến bay vũ trụ có người lái. Cột mốc đưa phi hành đoàn đến vị trí cách hành tinh xanh xa hơn 6.616 km so với nhiệm vụ Apollo 13 năm 1970.
Trước đó, 13h56 ngày 6/4 (0h56 ngày 7/4 giờ Hà Nội), Artemis II cũng phá kỷ lục về quãng đường xa nhất mà con người từng bay khỏi Trái Đất, với 400.171 km, do Apollo 13 thiết lập năm 1970. "Khi vượt qua khoảng cách xa nhất mà con người từng rời khỏi Trái Đất, chúng tôi muốn tôn vinh kỳ tích và nỗ lực phi thường của người tiền nhiệm trong lĩnh vực thám hiểm không gian", Jeremy Hansen từ Cơ quan Vũ trụ Canada (CSA), thành viên phi hành đoàn Artemis II, chia sẻ.
"Chúng tôi sẽ tiếp tục hành trình tiến xa hơn nữa vào không gian trước khi được Mẹ Trái Đất kéo trở lại với tất cả những gì thân yêu. Nhưng điều quan trọng nhất là chúng tôi chọn khoảnh khắc này để thách thức thế hệ hiện tại và thế hệ tiếp theo, đảm bảo kỷ lục mới sẽ không tồn tại lâu", ông nói thêm.
Bảo Lâm (theo NASA, CNN, CBS News)
Artemis II lập kỷ lục mới về khoảng cách
Phi hành đoàn Artemis II gián đoạn kết nối với Trái Đất trong 40 phút
Artemis II bay qua phía sau Mặt Trăng, phá kỷ lục 'bay xa Trái Đất nhất'
Các cột mốc lịch sử Artemis II dự kiến xác lập sáng nay
Google đang chuẩn bị cho một cuộc cách mạng trong thiết kế ứng dụng Gemini trên nền tảng Android, không chỉ đơn thuần là làm mới giao diện. Theo thông tin được chia sẻ từ một người dùng giấu tên trên Telegram với phóng viên của Android Authority, Google đang thử nghiệm việc tích hợp các hiệu ứng động vào trải nghiệm trò chuyện, đánh dấu bước tiến trong quá trình nâng cấp Gemini UX 2.0.
Những thay đổi này sẽ bao gồm hiệu ứng hoạt ảnh chuyển màu gradient đầy màu sắc xuất hiện trên nền khi người dùng gửi truy vấn và trong quá trình AI (trí tuệ nhân tạo) xử lý phản hồi. Thay vì một giao diện tĩnh, ứng dụng sẽ phản ứng theo thời gian thực, cung cấp phản hồi trực quan cho thấy Gemini đang tích cực lắng nghe và xử lý câu trả lời.
Bên cạnh đó, thiết kế mới cũng mang đến màu sắc tươi sáng hơn, hình nền được cập nhật cho cả chế độ sáng và tối, cùng với các biểu tượng tối giản. Những điều chỉnh này cho thấy nỗ lực của Google trong việc làm cho Gemini trở nên nhanh nhạy và hấp dẫn hơn về mặt hình ảnh.
Giao diện người dùng mới cũng sẽ có nút "Answer now" được đặt ở giữa phía dưới màn hình. Đâu là chức năng đã được giới thiệu từ đầu năm, nhưng vị trí của nó trong thiết kế mới cho thấy Google đang tinh chỉnh cách thức và vị trí hiển thị các thao tác quan trọng.
Hiện tại, thời điểm ra mắt những thay đổi mới trên Gemini vẫn chưa được Google xác định. Tuy nhiên, với việc công ty liên tục cải tiến thiết kế, có khả năng Gemini UX 2.0 sẽ được giới thiệu trong tương lai không xa, đặc biệt là tại sự kiện Google I/O sắp diễn ra vào tháng 5 tới.
Cụ thể, theo Ookla - công ty hàng đầu thế giới trong lĩnh vực phân tích, đo lường và cung cấp dữ liệu về kết nối Internet, tốc độ Internet di động của Việt Nam được ghi nhận là 200,54 Mbps, trong khi tốc độ của Singapore là 197,89 Mbps và tốc độ trung bình của thế giới là 109,29 Mbps. Đối với mạng băng rộng cố định, tốc độ Internet của Việt Nam trong tháng 3-2026 là 281,72 Mbps, đứng vị trí thứ 12 toàn cầu.
Dù không còn nằm trong top 10 thế giới như đầu năm 2026, nhưng việc duy trì tốc độ Internet di động thuộc nhóm dẫn đầu thế giới là một nỗ lực rất lớn của các nhà mạng di động tại Việt Nam, nhất là khi các biến động trên thế giới đã liên tục tạo ra cơn bão giá chip, RAM và các thiết bị viễn thông - gây áp lực không hề nhỏ về chi phí đầu tư hạ tầng viễn thông.
Để duy trì thứ hạng top đầu thế giới, hạ tầng Internet Việt Nam liên tục trải qua những đợt nâng cấp sâu rộng, thậm chí có thể coi là những lần “thay máu” về công nghệ. Một trong những thay đổi quan trọng nhất là việc mở rộng và nâng cấp hệ thống cáp quang biển - “xương sống” của kết nối quốc tế.
Các nhà mạng đã chủ động đầu tư vào các tuyến cáp quang biển mới như ADC (Asia Direct Cable) với dung lượng hàng trăm Tbps để giảm sự phụ thuộc vào các tuyến cũ, đảm bảo kết nối quốc tế luôn thông suốt ngay cả trong những kịch bản sự cố phức tạp.
Trong dài hạn, với chiến lược sở hữu ít nhất 10-15 tuyến cáp vào năm 2030, Việt Nam đang từng bước khẳng định vị thế một trung tâm số (Digital Hub) của khu vực, giảm phụ thuộc vào các điểm trung chuyển quốc tế.
Song song với “xương sống” này là việc đầu tư vào “dặm cuối - last mile” - phần kết nối trực tiếp đến từng hộ gia đình. Chi phí này không chỉ nằm ở sợi cáp, mà còn ở việc triển khai các thiết bị modem chuẩn WiFi 6, WiFi 7 hiện đại để xóa bỏ các “điểm chết” trong nhà và đảm bảo tốc độ thực tế.
Nếu như trước đây mục tiêu của ngành viễn thông là đưa Internet đến mọi gia đình, thì hiện nay trọng tâm đã chuyển sang một giai đoạn mới: nâng cao chất lượng và cá nhân hóa trải nghiệm người dùng. Sự chuyển dịch này thể hiện rõ ở nhiều khía cạnh như tốc độ tăng mạnh qua từng năm, độ ổn định được cải thiện đáng kể mà còn ở khả năng đáp ứng nhu cầu đa thiết bị ngày càng tốt hơn.
Một hộ gia đình ngày nay không chỉ có điện thoại, laptop mà còn là hệ thống Smart Home, camera an ninh, thiết bị giải trí 4K/8K và các ứng dụng AI tương tác thời gian thực. Mỗi gia đình gần như trở thành một “nút mạng” thu nhỏ trong hệ sinh thái số.
Điều này đặt ra thách thức mới, các gói cước tốc độ thấp vốn phù hợp trước đây đã dần bộc lộ giới hạn. Khi nhiều thiết bị hoạt động đồng thời, đặc biệt vào giờ cao điểm, việc nâng cấp băng thông và thiết bị đầu cuối không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu bắt buộc để đảm bảo trải nghiệm không bị gián đoạn.
Ở phạm vi rộng hơn, Internet không còn là một dịch vụ tiện ích đơn lẻ, mà đã trở thành hạ tầng thiết yếu cho kinh tế số, xã hội số, hoạt động của doanh nghiệp và người dân. Đặc biệt, sự bùng nổ của AI và dữ liệu lớn (Big Data) đòi hỏi một hệ thống kết nối không chỉ nhanh mà còn phải ổn định và có khả năng chịu tải cao trong thời gian dài.
Do đó, việc duy trì một hạ tầng mạnh, ổn định và liên tục được nâng cấp không chỉ là câu chuyện của ngành viễn thông, mà còn là nền tảng cho sự phát triển dài hạn của quốc gia, là nền tảng để Việt Nam không bị lỡ nhịp trong cuộc đua năng lực cạnh tranh toàn cầu.
