Ngày 19-6, TS Trần Đình Minh Huy – khoa khúc xạ Bệnh viện Mắt TP.HCM – cho biết tật khúc xạ là một trong năm nhóm bệnh trọng tâm của chương trình phòng chống mù lòa toàn cầu. Trong đó cận thị chiếm khoảng 2/3 đến 3/4 các trường hợp tật khúc xạ.
Vì vậy, cận thị hiện nay không chỉ là vấn đề điều chỉnh thị lực mà đã trở thành một thách thức lớn đối với sức khỏe cộng đồng.
Theo dự báo, đến năm 2050, khoảng 50% dân số thế giới sẽ mắc cận thị. Tuy nhiên tại khu vực Đông Á và Việt Nam, con số này có thể lên tới gần 2/3 dân số. Đồng thời dự kiến có khoảng 3 tỉ người trên thế giới trong độ tuổi lao động trên toàn cầu mắc cận thị và cần được kiểm soát.
Đáng chú ý, khoảng 1 tỉ người sẽ mắc cận thị nặng vào năm 2050 trên toàn thế giới. Khi đó cận thị không còn đơn thuần là việc đeo kính để cải thiện thị lực mà sẽ đi kèm với nguy cơ mắc các bệnh lý nghiêm trọng có thể dẫn đến mù lòa, tạo ra gánh nặng rất lớn về kinh tế và xã hội.
Ngày nay, khái niệm “vùng an toàn của cận thị” gần như không còn tồn tại. Mỗi một độ cận tăng thêm đều đồng nghĩa với việc tăng nguy cơ xuất hiện các bệnh lý đáy mắt và các biến chứng gây suy giảm thị lực.
Nguyên nhân là do cận thị liên quan trực tiếp đến sự kéo dài của trục nhãn cầu. Độ cận càng cao thì nhãn cầu càng bị kéo giãn, làm tăng nguy cơ tổn thương võng mạc và các cấu trúc quan trọng khác của mắt.
Bác sĩ Huy cho hay các nghiên cứu quốc tế cho thấy mỗi độ cận tăng thêm làm tăng khoảng 67% nguy cơ liên quan đến một bệnh lý mù lòa. Ngược lại, nếu kiểm soát được mỗi độ cận, nguy cơ phát triển các bệnh lý gây mù có thể giảm khoảng 40%. Điều đó cho thấy việc kiểm soát cận thị có ý nghĩa rất lớn trong việc giảm gánh nặng mù lòa cho cộng đồng trong tương lai.
Tại Việt Nam, các nghiên cứu tại Hà Nội và TP.HCM cũng cho thấy tỉ lệ cận thị ở học sinh đã dao động từ 50 – 60% (thời điểm 2021 – 2025). Điều đó phản ánh thực trạng cận thị đang trở thành một vấn đề sức khỏe cộng đồng cấp thiết.
Một dấu mốc quan trọng khác là năm 2024, Trung tâm Kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) đã bắt đầu xem xét việc công nhận cận thị là một bệnh lý mạn tính thay vì chỉ là một tật khúc xạ đơn thuần. Điều này cho thấy cách tiếp cận đối với cận thị trên thế giới đang thay đổi mạnh mẽ.
“Có thể khẳng định rằng cận thị đang là một vấn đề sức khỏe toàn cầu với nguy cơ gây mù lòa và gánh nặng kinh tế ngày càng gia tăng. Việc kiểm soát cận thị, đặc biệt ở trẻ em và thanh thiếu niên, là xu hướng tất yếu của ngành nhãn khoa hiện đại”, TS Huy nói.
Bệnh viện Mắt TP.HCM đi theo hướng rất mới đang triển khai là kiểm soát tiền cận thị, tức là can thiệp sớm ngay từ khi trẻ có nguy cơ cao phát triển cận thị.
Điều đáng lo là người bệnh không biết chính xác đột quỵ xảy ra vào thời điểm nào trong đêm. Hệ quả là dễ bỏ lỡ thời gian can thiệp tối ưu. Thậm chí, nhiều người còn nhầm các dấu hiệu ban đầu với cảm giác mệt mỏi sau khi ngủ dậy, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Nhận biết sớm các triệu chứng bất thường ngay sau khi thức giấc có thể giúp người bệnh được cấp cứu kịp thời, giảm nguy cơ tổn thương não nghiêm trọng. Dưới đây là những dấu hiệu ngay sau khi thức dậy cảnh báo đột quỵ:
Nếu sau khi thức dậy mà thấy khuôn mặt mất cân đối, khóe miệng bị xệ xuống hoặc cười không đều, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm của đột quỵ. Tình trạng này xảy ra khi vùng não kiểm soát cơ mặt bị thiếu máu hoặc tổn thương.
Để kiểm tra, hãy thử cười trước gương hoặc nói một câu đơn giản. Nếu một bên mặt phản ứng chậm hơn bình thường hoặc bị méo rõ rệt, cần đi cấp cứu càng sớm càng tốt.
Một số người thức dậy và nhận thấy cánh tay khó cử động, cầm nắm yếu hơn bình thường hoặc chân bị mất lực khi bước xuống giường. Có người thậm chí không thể đứng vững.
Đây là dấu hiệu thường gặp của đột quỵ do gián đoạn lưu thông máu đến một vùng não nào đó. Nếu tình trạng yếu tay chân xuất hiện đột ngột và không cải thiện nhanh, không nên chờ xem có tự hết hay không mà cần đến bệnh viện càng sớm càng tốt.
Sau khi ngủ dậy, nếu nhận thấy mình nói líu lưỡi, phát âm không rõ hoặc gặp khó khăn khi diễn đạt ý muốn nói, cần đặc biệt cảnh giác.
Trong một số trường hợp, người bệnh vẫn tỉnh táo nhưng không hiểu người khác đang nói gì hoặc không thể ghép câu hoàn chỉnh. Đây là dấu hiệu cho thấy vùng não liên quan đến ngôn ngữ có thể đang bị ảnh hưởng.
Một số người phát hiện bất thường ngay khi vừa thức dậy. Họ thấy tầm nhìn trở nên mờ, nhìn đôi hoặc thậm chí mất thị lực ở một bên mắt. Triệu chứng này dễ bị nhầm với tình trạng mỏi mắt hoặc thiếu ngủ. Tuy nhiên, nếu vấn đề thị lực xuất hiện đột ngột và đi kèm các biểu hiện khác như chóng mặt hoặc yếu tay chân, cần đến bệnh viện ngay.
Nếu vừa bước xuống giường đã cảm thấy choáng váng, đi đứng loạng choạng hoặc mất thăng bằng rõ rệt, đây có thể là dấu hiệu của đột quỵ. Tình trạng này đã ảnh hưởng đến vùng não kiểm soát vận động.
Nhiều người cho rằng đây chỉ là tụt huyết áp hoặc thiếu ngủ. Thế nhưng, nếu triệu chứng kéo dài hoặc ngày càng nặng hơn thì không nên chủ quan.
Nếu sau khi thức dậy xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu của đột quỵ thì cần đến bệnh viện ngay lập tức. Không nên quay lại ngủ, tự uống thuốc hay chờ triệu chứng tự biến mất. Trong điều trị đột quỵ, từng phút đều rất quan trọng vì não có thể bị tổn thương nhanh chóng nếu không được can thiệp kịp thời, theo Healthline.
Ngày 16-5, Bệnh viện Đa khoa khu vực Hóc Môn cho biết nhờ kích hoạt kịp thời quy trình báo động đỏ liên viện với Bệnh viện Nhân dân 115, các bác sĩ đã cứu sống một nam thanh niên bị đa chấn thương nguy kịch do tai nạn giao thông.
Người được cứu sống là Nguyễn Thanh Dũng (20 tuổi). Sau 17 ngày phẫu thuật và điều trị chuyên sâu, sáng 15-5, Dũng cùng mẹ là chị Lê Thị Kim Phượng đến tái khám tại Bệnh viện Đa khoa khu vực Hóc Môn và gửi thư cảm ơn đến ban giám đốc cùng tập thể y bác sĩ, điều dưỡng của hai bệnh viện.
Trong thư, chị Phượng cho biết con trai gặp tai nạn giao thông vào đêm 27-4, được đưa vào cấp cứu trong tình trạng nguy kịch với thương tích nặng vùng ngực.
"Đêm hôm đó thật sự là khoảng thời gian đau lòng nhất đối với gia đình tôi. Khi con được đưa vào bệnh viện trong tình trạng nguy kịch, tôi chỉ biết đứng khóc vì quá sợ hãi và bất lực", chị viết.
Theo người mẹ, trong lúc gia đình hoảng loạn nhất, các bác sĩ và điều dưỡng đã nhanh chóng cấp cứu, theo dõi sát tình trạng người bệnh và hỗ trợ gia đình tận tình.
Điều khiến chị xúc động nhất là việc hai bệnh viện phối hợp khẩn trương, đưa ê kíp bác sĩ phẫu thuật từ Bệnh viện Nhân dân 115 xuống tận nơi cứu chữa cho con trai ngay trong đêm.
"Đối với một người mẹ như tôi, đó thật sự là một ân tình rất lớn mà cả đời này tôi không thể nào quên", chị Phượng chia sẻ trong thư cảm ơn.
Trong lần tái khám, Dũng đã có thể đi lại dù còn khó khăn. Nam thanh niên cho biết bản thân rất biết ơn các y bác sĩ đã nỗ lực cứu sống mình.
"Lúc tỉnh dậy sau mổ, em biết các bác đã nỗ lực cứu em. Hiện em đi còn cà nhắc, hơi thở ngắn hơn chút nhưng em đã được sống", Dũng nói.
Theo Bệnh viện Đa khoa khu vực Hóc Môn, rạng sáng 28-4, người bệnh nhập viện trong tình trạng đa chấn thương nặng với vết thương hở lớn vùng ngực phải, gãy nhiều xương sườn, gãy xương đòn kèm tràn khí, tràn máu màng phổi.
Nhận định ca bệnh vượt khả năng chuyên môn tại chỗ, bệnh viện đã kích hoạt quy trình báo động đỏ liên viện với Bệnh viện Nhân dân 115.
Khoảng 30 phút sau, ê kíp chuyên gia ngoại lồng ngực và gây mê hồi sức của Bệnh viện Nhân dân 115 đã có mặt để phối hợp phẫu thuật cấp cứu ngay trong đêm.
Sau hơn 2 giờ phẫu thuật và hồi sức tích cực, người bệnh qua cơn nguy kịch và được chuyển đến Bệnh viện Nhân dân 115 tiếp tục điều trị chuyên sâu.
Một người dù nạp khá nhiều protein nhưng vẫn có thể bị mất cơ là do những nguyên nhân sau:
Cơ bắp hoạt động theo nguyên tắc rất đơn giản. Đó là cơ có vận động thì được duy trì, ít vận động thì suy giảm dần. Khi phải ngồi nhiều giờ liên tục mỗi ngày, các nhóm cơ ở chân, hông và thân mình hoạt động ít hơn bình thường. Theo thời gian, cơ thể có xu hướng giảm bớt khối lượng cơ bắp để tiết kiệm năng lượng, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Đây là lý do nhiều người dù ăn uống đầy đủ nhưng vẫn cảm thấy sức mạnh giảm dần, leo cầu thang nhanh mệt hoặc mang vác đồ vật khó khăn hơn trước. Những người thuộc nhóm ít vận động là người làm công việc phải ngồi nhiều, lười tập luyện và người già.
Protein rất quan trọng nhưng điều đó không có nghĩa là càng nhiều càng tốt. Sau khi được tiêu hóa, protein sẽ được phân tách thành các a xít amin để tham gia nhiều chức năng khác nhau, chẳng hạn duy trì cơ bắp, tạo enzyme, hoóc môn và duy trì hệ miễn dịch.
Tuy nhiên, khả năng tổng hợp cơ bắp từ protein có giới hạn nhất định. Khi lượng protein nạp trong một bữa ăn vượt quá nhu cầu cơ thể, phần dư thừa sẽ không tự động chuyển hóa thành cơ bắp. Thay vào đó, chúng sẽ được cơ thể dùng để tạo năng lượng và tích trữ lại dưới dạng mỡ thừa.
Vì vậy, thay vì cố gắng nạp thật nhiều protein, mọi người nên nạp với lượng phù hợp và duy trì đều đặn mỗi ngày, tiến sĩ Christopher Gardner, chuyên gia dinh dưỡng tại Trung tâm Nghiên cứu Phòng ngừa của Đại học Stanford (Mỹ), cho biết.
Nhiều người giảm cân thường tăng lượng protein với hy vọng bảo vệ cơ bắp không bị nhỏ lại. Đây là một chiến lược có lợi. Thế nhưng, nếu calo thâm hụt quá nhiều thì cách này sẽ không đủ.
Khi rơi vào tình trạng thâm hụt calo kéo dài, cơ thể buộc phải sử dụng các nguồn dự trữ để duy trì hoạt động. Trong quá trình đó, một phần khối cơ có thể bị phân giải để cung cấp năng lượng hoặc nguyên liệu cho các hoạt động cần thiết của cơ thể.
Protein có thể giúp làm chậm tốc độ mất cơ trong giai đoạn giảm cân. Thế nhưng, với chế độ ăn quá khắt khe hoặc kéo dài, nạp nhiều protein cũng không thể ngăn chặn hoàn toàn hiện tượng này.
Muốn tăng cơ, chúng ta không chỉ tập luyện chăm chỉ, nạp đủ dinh dưỡng mà còn phải ngủ nghỉ hợp lý. Ngủ không đủ giấc sẽ ảnh hưởng đến các hoóc môn điều chỉnh quá trình phục hồi cơ bắp. Điều này làm giảm hiệu quả phục hồi và tái tạo các sợi cơ sau hoạt động hằng ngày. Dù nạp đủ protein nếu cơ thể không ngủ đủ giấc thì cũng khó tăng cơ, theo Healthline.
