Điều đáng lo là người bệnh không biết chính xác đột quỵ xảy ra vào thời điểm nào trong đêm. Hệ quả là dễ bỏ lỡ thời gian can thiệp tối ưu. Thậm chí, nhiều người còn nhầm các dấu hiệu ban đầu với cảm giác mệt mỏi sau khi ngủ dậy, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Nhận biết sớm các triệu chứng bất thường ngay sau khi thức giấc có thể giúp người bệnh được cấp cứu kịp thời, giảm nguy cơ tổn thương não nghiêm trọng. Dưới đây là những dấu hiệu ngay sau khi thức dậy cảnh báo đột quỵ:
Nếu sau khi thức dậy mà thấy khuôn mặt mất cân đối, khóe miệng bị xệ xuống hoặc cười không đều, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm của đột quỵ. Tình trạng này xảy ra khi vùng não kiểm soát cơ mặt bị thiếu máu hoặc tổn thương.
Để kiểm tra, hãy thử cười trước gương hoặc nói một câu đơn giản. Nếu một bên mặt phản ứng chậm hơn bình thường hoặc bị méo rõ rệt, cần đi cấp cứu càng sớm càng tốt.
Một số người thức dậy và nhận thấy cánh tay khó cử động, cầm nắm yếu hơn bình thường hoặc chân bị mất lực khi bước xuống giường. Có người thậm chí không thể đứng vững.
Đây là dấu hiệu thường gặp của đột quỵ do gián đoạn lưu thông máu đến một vùng não nào đó. Nếu tình trạng yếu tay chân xuất hiện đột ngột và không cải thiện nhanh, không nên chờ xem có tự hết hay không mà cần đến bệnh viện càng sớm càng tốt.
Sau khi ngủ dậy, nếu nhận thấy mình nói líu lưỡi, phát âm không rõ hoặc gặp khó khăn khi diễn đạt ý muốn nói, cần đặc biệt cảnh giác.
Trong một số trường hợp, người bệnh vẫn tỉnh táo nhưng không hiểu người khác đang nói gì hoặc không thể ghép câu hoàn chỉnh. Đây là dấu hiệu cho thấy vùng não liên quan đến ngôn ngữ có thể đang bị ảnh hưởng.
Một số người phát hiện bất thường ngay khi vừa thức dậy. Họ thấy tầm nhìn trở nên mờ, nhìn đôi hoặc thậm chí mất thị lực ở một bên mắt. Triệu chứng này dễ bị nhầm với tình trạng mỏi mắt hoặc thiếu ngủ. Tuy nhiên, nếu vấn đề thị lực xuất hiện đột ngột và đi kèm các biểu hiện khác như chóng mặt hoặc yếu tay chân, cần đến bệnh viện ngay.
Nếu vừa bước xuống giường đã cảm thấy choáng váng, đi đứng loạng choạng hoặc mất thăng bằng rõ rệt, đây có thể là dấu hiệu của đột quỵ. Tình trạng này đã ảnh hưởng đến vùng não kiểm soát vận động.
Nhiều người cho rằng đây chỉ là tụt huyết áp hoặc thiếu ngủ. Thế nhưng, nếu triệu chứng kéo dài hoặc ngày càng nặng hơn thì không nên chủ quan.
Nếu sau khi thức dậy xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu của đột quỵ thì cần đến bệnh viện ngay lập tức. Không nên quay lại ngủ, tự uống thuốc hay chờ triệu chứng tự biến mất. Trong điều trị đột quỵ, từng phút đều rất quan trọng vì não có thể bị tổn thương nhanh chóng nếu không được can thiệp kịp thời, theo Healthline.
Canxi quan trọng vì không chỉ giúp hệ xương, răng chắc khỏe mà còn tham gia vào nhiều hoạt động quan trọng của cơ thể như co cơ, dẫn truyền thần kinh và đông máu, theo chuyên trang sức khỏe Medical News Today (Anh).
Khả năng hấp thu canxi của cơ thể phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tuổi tác, tình trạng sức khỏe, lượng vitamin D có sẵn và cách kết hợp thực phẩm khi ăn uống. Trên thực tế, nhiều người vẫn có thói quen uống sữa mỗi ngày. Tuy nhiên, lượng canxi cơ thể họ hấp thụ bị giảm đáng kể là do những nguyên nhân sau:
Một số thực phẩm có chứa hàm lượng oxalat cao như cải bó xôi, củ dền và bột cacao. Oxalat là hợp chất có khả năng liên kết với canxi trong đường tiêu hóa, tạo thành các chất khó hòa tan. Khi đó, cơ thể sẽ khó hấp thu lượng canxi có trong thực phẩm.
Tuy nhiên, không cần loại bỏ các món giàu oxalat này khỏi chế độ ăn. Nguyên nhân là vì chúng vẫn cung cấp nhiều vitamin, khoáng chất và chất chống ô xy hóa có lợi cho sức khỏe. Thay vào đó, chỉ cần điều chỉnh thời điểm uống sữa, tránh uống chung với các món nhiều oxalat.
Phytat là hợp chất tự nhiên có nhiều trong cám lúa mì, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu và hạt. Đây là thành phần có lợi cho sức khỏe nhưng đồng thời cũng có thể làm giảm khả năng hấp thu một số khoáng chất như canxi, sắt và kẽm.
Khi phytat gặp canxi trong ruột, chúng sẽ liên kết với nhau và làm giảm lượng canxi mà cơ thể hấp thu được. Vì vậy, nếu uống sữa cùng lúc với ăn lượng lớn cám lúa mì hoặc các thực phẩm quá nhiều phytat, hiệu quả hấp thu canxi sẽ bị ảnh hưởng. Lựa chọn tốt là vẫn uống sữa và ăn ngũ cốc nguyên hạt, đậu nhưng chỉ cần là không dùng cùng lúc.
Nhiều người có thói quen uống cà phê vào buổi sáng, sau đó tiếp tục sử dụng trà đặc, nước tăng lực hoặc nước ngọt chứa caffeine trong ngày. Nạp quá nhiều caffeine có thể làm tăng lượng canxi bị đào thải qua nước tiểu, tiến sĩ Hayley Schultz, chuyên gia nghiên cứu về khoa học sức khỏe tại trường University of South Australia (Úc), cho biết.
Ở người khỏe mạnh và có chế độ ăn đầy đủ canxi, tác động này thường không quá lớn. Tuy nhiên, với những người vốn đã thiếu canxi hoặc có nguy cơ loãng xương, dùng quá nhiều đồ uống chứa caffeine trong thời gian dài có thể ảnh hưởng đến sức khỏe xương, theo Medical News Today.
Bác sĩ chuyên khoa 1 Bạch Thị Chính, Giám đốc Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết trẻ vị thành niên là nhóm có tỷ lệ mang vi khuẩn não mô cầu ở vùng hầu họng cao gấp đôi so với dân số chung. Nhóm này vừa đối mặt với nguy cơ mắc bệnh cao, vừa tiềm ẩn nguồn lây trong cộng đồng.
Theo thống kê từ Bộ Y tế, đầu năm đến nay cả nước ghi nhận 24 ca mắc bệnh não mô cầu, đáng lưu ý, trẻ dưới 15 tuổi chiếm tới 46% tổng số ca mắc. Bộ Y tế đã cảnh báo nguy cơ lây lan dịch trong cộng đồng, đặc biệt tại các môi trường tập trung đông trẻ em như trường học, nhà trẻ và khu vui chơi.
Vi khuẩn não mô cầu Neisseria meningitidis cư trú ở vùng hầu họng của con người và lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp hoặc tiếp xúc gần với dịch tiết chứa mầm bệnh. Khi hệ miễn dịch suy giảm hoặc niêm mạc hô hấp bị tổn thương, vi khuẩn có thể nhanh chóng xâm nhập vào máu, gây nhiễm trùng huyết tối cấp hoặc tấn công lên não gây viêm màng não.
Bác sĩ Chính cho biết não mô cầu gây 2 thể bệnh thường gặp là viêm màng não (chiếm hơn 50% các trường hợp bệnh do não mô cầu xâm lấn) hoặc nhiễm trùng huyết tối cấp (chiếm từ 5 - 20%). Đây là 2 thể bệnh chính, có thể xuất hiện riêng lẻ hoặc đồng thời với tốc độ diễn tiến rất nhanh, nhiều trường hợp ban ngày trẻ còn đi học nhưng chỉ sau vài giờ đã rơi vào tình trạng nguy kịch. Một số trường hợp ít gặp hơn bao gồm viêm phổi (chiếm từ 5 - 15%), viêm kết mạc, viêm tai giữa, viêm thanh môn, viêm khớp, viêm niệu đạo, viêm màng ngoài tim.
Các chuyên gia cho rằng trẻ dưới 15 tuổi đối mặt với "nguy cơ kép" khi vừa dễ mang vi khuẩn não mô cầu, vừa có nguy cơ diễn tiến nặng khi mắc bệnh. Theo Hội Y học dự phòng, tỷ lệ mang vi khuẩn ở nhóm này có thể lên tới 25 - 32%, cao nhất trong các độ tuổi, với nguy cơ mắc bệnh có thể gấp đôi dân số chung. Trong khi đó, thanh thiếu niên lại có nguy cơ lây lan cao trong môi trường tập thể như trường học, ký túc xá, sinh hoạt đông người.
Việt Nam đang lưu hành đồng thời 5 nhóm huyết thanh gây bệnh não mô cầu gồm A, B, C, Y và W. Bác sĩ Chính khuyến cáo tiêm chủng là một trong những biện pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa và kiểm soát dịch não mô cầu. Tuy nhiên, mỗi loại vắc xin hiện nay chỉ phòng được một hoặc một số nhóm huyết thanh nhất định và không có miễn dịch chéo, nên việc phòng bệnh cần đặt ra yêu cầu bảo vệ toàn diện.
Để phòng bệnh, bác sĩ khuyến cáo cần thực hiện tốt các việc như:
Hiện các bệnh truyền nhiễm khác như tay chân miệng, sốt xuất huyết, cúm… cũng đang có xu hướng gia tăng. Sự lưu hành đồng thời của nhiều tác nhân gây bệnh không chỉ làm tăng nguy cơ lây lan trong cộng đồng mà còn khiến việc nhận diện sớm trở nên khó khăn, dễ nhầm lẫn triệu chứng ban đầu và làm chậm trễ can thiệp y tế kịp thời. Vì vậy, phòng bệnh không thể chờ đến khi có ca bệnh mà cần được thực hiện chủ động, từ sớm và đầy đủ để giảm nguy cơ dịch chồng dịch, bảo vệ an toàn cho trẻ và cộng đồng.
Lá ổi chứa flavonoid, tannin và các chất chống ô xy hóa, mang lại một số lợi ích tiềm năng:
Các hợp chất trong thảo dược như lá ổi có hoạt tính sinh học đáng chú ý, nhưng cần thêm nghiên cứu để khẳng định hiệu quả khi dùng lâu dài, theo Viện Y tế Quốc gia Mỹ.
Có thể có lợi nếu dùng hợp lý:
Tuy nhiên, không nên lạm dụng lâu dài, vì có thể gây:
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), việc sử dụng thảo dược cần thận trọng, đặc biệt khi dùng thường xuyên hoặc kết hợp với thuốc điều trị.
Chuyên gia dinh dưỡng Joe Leech (Úc) cho biết chiết xuất lá ổi có thể hỗ trợ kiểm soát đường huyết và tiêu hóa, nhưng không nên xem là giải pháp thay thế điều trị y khoa, theo Healthline.
Chuyên gia dinh dưỡng Katherine Marengo (Mỹ) lưu ý rằng các loại trà thảo dược nếu dùng quá mức có thể gây tác dụng phụ, đặc biệt với người có bệnh nền, theo WebMD.
Ngoài ra, việc sử dụng các sản phẩm thảo dược hằng ngày cần được cân nhắc về liều lượng và tương tác thuốc, bởi “tự nhiên” không đồng nghĩa với hoàn toàn an toàn, theo Mayo Clinic.
Uống nước lá ổi có thể mang lại lợi ích nhất định, nhưng không nên uống mỗi ngày trong thời gian dài. Dùng đúng cách mới giúp tận dụng lợi ích mà không gây hại cho sức khỏe, theo Viện Y tế Quốc gia Mỹ.
