Sáng 22.7, tại lễ trao giải Cuộc thi “Sáng tạo trẻ” tỉnh Quảng Trị lần thứ I năm 2026, giữa những gương mặt học sinh xuất sắc bước lên bục nhận giải nhất, Lê Đức Trung khiến nhiều người nhận ra ngay. Chỉ ít ngày trước, nam sinh lớp 12 Trường THPT Cửa Tùng đã được T.Ư Đoàn trao bằng khen và huy hiệu “Tuổi trẻ dũng cảm” vì hành động quên mình cứu người giữa biển.
Đó là vào khoảng 14 giờ ngày 21.6, tại bãi biển Đá Nhảy (xã Bắc Trạch, Quảng Trị), hai chị em quê ở Hà Tĩnh trong lúc vui chơi bất ngờ bị sóng lớn cuốn ra xa. Nghe tiếng kêu cứu thất thanh của người mẹ, Trung cùng người thân lập tức chạy ứng cứu.
Một cháu được người nhà của Trung đưa vào bờ an toàn. Riêng bé gái N.K.A (9 tuổi) bị dòng nước xoáy kéo cách bờ gần 100 m. Không kịp cởi quần áo, cũng chẳng chần chừ thêm một giây, Trung lao thẳng xuống biển, vượt qua những con sóng lớn để tiếp cận nạn nhân. Bằng kỹ năng bơi lội và sự bình tĩnh, nam sinh dìu bé gái bơi ngược dòng nước xiết trở lại bờ.
“Lúc vào đến bờ em mệt quá, nôn ói liên tục rồi phải ngồi nghỉ một lúc mới khỏe lại”, Trung nhớ lại. Người mẹ ôm chầm lấy hai con trong nước mắt rồi gửi Trung một khoản tiền để cảm ơn nhưng cậu học trò lễ phép từ chối. Với Trung, cứu người đơn giản là việc mình phải làm.
Ít ngày sau, trên mạng xã hội, người mẹ tiếp tục bày tỏ lòng biết ơn bằng những dòng chia sẻ đầy xúc động. Kèm theo đó là trang nhật ký của cô con gái nhỏ với lời cảm ơn chân thành dành cho “2 anh đã cứu chúng em”.
Người vẫn ám ảnh nhất có lẽ là bà Tạ Thị Lê Na, mẹ của Trung. Hôm ấy, bà cũng chứng kiến sự việc và chỉ kịp hét với con hãy mang theo áo phao, nhưng tiếng sóng quá lớn át lời bà. Đứng trên bờ nhìn con trai chới với giữa biển dữ, bà vừa run sợ vừa nuôi một niềm tin mãnh liệt rằng con sẽ đưa được đứa trẻ về bờ. Và niềm tin ấy đã thành sự thật.
Điều đặc biệt là biển không chỉ chứng kiến hành động dũng cảm của Lê Đức Trung mà còn trở thành nguồn cảm hứng cho công trình nghiên cứu giúp em và hai người bạn Nguyễn Ngọc Bảo Anh, Nguyễn Thành Trung giành giải nhất Cuộc thi “Sáng tạo trẻ” tỉnh Quảng Trị.
Ba học sinh mang đến cuộc thi sản phẩm “Hệ thống hỗ trợ xử lý một số tình huống khẩn cấp cho tàu thuyền ngư dân” (SAFESEA).
Lớn lên ở vùng biển Trung Giang – Cửa Tùng, các em quen với hình ảnh cha, chú lênh đênh trên biển, đối mặt với những cơn giông, những lần ghe trôi dạt hay ngập nước. Chính những nỗi lo ấy thôi thúc nhóm học sinh tìm kiếm một giải pháp công nghệ vừa hiệu quả, vừa phù hợp với điều kiện của ngư dân.
SAFESEA được thiết kế với chi phí thấp, dễ sử dụng và có thể hoạt động trong môi trường biển khắc nghiệt. Thiết bị có khả năng giám sát vị trí, độ nghiêng, mực nước của tàu thuyền; cảnh báo sớm khi phát hiện bất thường; hỗ trợ gửi tín hiệu SOS trong tình huống khẩn cấp và cho phép người giám sát từ xa phản hồi thông qua kênh liên lạc hai chiều.
Theo nhóm nghiên cứu, hệ thống có 3 chế độ hoạt động, gồm: tự động, neo đậu và cầu cứu khẩn cấp, hướng tới giải quyết những sự cố thường gặp như tàu trôi dạt, lật thuyền hoặc ngập nước.
“Sản phẩm của chúng em đến lúc này vẫn là một sáng tạo tuổi học trò, vẫn còn rất nhiều điều phải làm… nếu muốn đưa ra áp dụng thực tế. Nhưng chúng em vẫn luôn tin, luôn hy vọng, rằng một ngày nào đó những sáng tạo của chúng em sẽ không còn là điều gì đó xa vời, cốt sao cho bà con có những chuyến biển bình yên”, Trung nói.
Nói về cậu học trò đầy bản lĩnh của mình, ông Ngô Quyết Chiến, Hiệu trưởng Trường THPT Cửa Tùng, cho biết Trung là học sinh ngoan, lễ phép, có thành tích học tập tốt và nhiều năm đạt giải trong các cuộc thi khoa học kỹ thuật. Bí thư Tỉnh đoàn Quảng Trị Trần Thị Thu đánh giá cao tinh thần dũng cảm, trách nhiệm cùng niềm đam mê nghiên cứu của nam sinh, đồng thời bày tỏ kỳ vọng Trung sẽ tiếp tục phát huy phẩm chất của tuổi trẻ để cống hiến cho quê hương. Theo chị Thu, tỉnh Quảng Trị đang lấy ý kiến, hoàn thiện hồ sơ, đề nghị Thủ tướng Chính phủ tặng bằng khen cho em.
Mới hay, có những người trẻ được nhớ đến bởi một khoảnh khắc quả cảm, có những người được nhắc tên nhờ một công trình sáng tạo. Còn với Lê Đức Trung, cả hai điều ấy cùng gặp nhau ở tình yêu dành cho biển quê hương và cộng đồng.
Chủ đề của đại hội là "Xây dựng Hội vững mạnh, mở rộng mặt trận đoàn kết tập hợp thanh niên; phát huy tinh thần tiên phong, tình nguyện, sáng tạo, khơi dậy khát vọng cống hiến của thanh niên, góp phần xây dựng quê hương Vĩnh Long giàu đẹp, văn minh".
Nhiệm kỳ qua, các phong trào của các cấp Hội trong tỉnh Vĩnh Long ngày càng được đổi mới, sáng tạo, thiết thực và đi vào thực chất, tạo sự chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của từng hội viên, thanh niên. Công tác xây dựng tổ chức và mở rộng mặt trận đoàn kết tập hợp thanh niên được chú trọng - đặc biệt là các hoạt động đồng hành hỗ trợ thanh niên dân tộc thiểu số, thanh niên tín đồ tôn giáo, thanh niên yếu thế. Nhiều mô hình mới, cách làm hay được tuyên dương, khen thưởng và nhân rộng tại các địa phương, đơn vị.
Cụ thể, các cấp Hội thực hiện đạt và vượt 12/13 chỉ tiêu nghị quyết. Trong đó, đã triển khai tốt các hoạt động đồng hành, hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp, lập nghiệp, mang lại hiệu quả tích cực, góp phần giúp cán bộ, hội viên, thanh niên và người dân hiểu rõ chủ trương, mục đích, ý nghĩa của việc khởi nghiệp, lập nghiệp. Toàn tỉnh có 62.515 lượt thanh thiếu niên được tư vấn hướng nghiệp, 8.590 thanh niên được giới thiệu việc làm. Các cấp Hội đã phối hợp, hỗ trợ hiện thực hóa 52 ý tưởng, sáng kiến, dự án của hội viên, thanh niên với tổng kinh phí hơn 2 tỉ đồng.
Phong trào thanh niên tình nguyện vì cộng đồng tiếp tục được triển khai rộng khắp, theo chủ trương "3 liên kết", với nhiều hoạt động đa dạng, phong phú, thu hút đông đảo hội viên, thanh niên tham gia. Các cấp Hội tổ chức nhiều hoạt động tình nguyện thiết thực, ý nghĩa như: chăm lo tết cho người nghèo, xuân yêu thương, nghĩa tình đêm giao thừa, tết ấm cho em, gian hàng 0 đồng, bữa sáng 0 đồng, bữa cơm yêu thương, siêu thị 0 đồng, câu lạc bộ việc tử tế, câu lạc bộ sửa điện giúp dân...
Qua đó, đã trao 37.312 phần quà gồm nhu yếu phẩm và tiền mặt; 1.100 suất ăn 0 đồng; khám chữa bệnh miễn phí cho 13.487 lượt người; vận động hiến 3.290 đơn vị máu; tặng 400 phiếu chăm sóc răng miệng, 20 xe đạp, 886 suất học bổng, 5.199 quyển tập, 5 góc học tập, 145 sổ tiết kiệm, 300 thẻ bảo hiểm y tế. Tổng kinh phí thực hiện trên 13 tỉ đồng.
Song song đó, hội viên và thanh niên trong tỉnh đã phát huy vai trò xung kích trong xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh bằng nhiều việc làm cụ thể, như: thực hiện 522,6 km tuyến đường hoa, trồng mới 107.513 cây xanh, ươm 18.041 cây, thu gom 41,2 tấn rác thải, khơi thông 193 km dòng chảy, xóa 7 điểm đổ rác và 62 biển quảng cáo sai quy định; thu hút trên 50.000 lượt hội viên, thanh niên tham gia.
Phối hợp triển khai các đội hình "Bình dân học vụ số", "Thanh niên tình nguyện hỗ trợ vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp", hỗ trợ được 95.698 lượt người dân. Trong đó, có 48.352 lượt thanh niên tiếp cận các hoạt động nâng cao năng lực số, sử dụng thành thạo các công cụ số, sử dụng tài khoản thanh toán điện tử. Phối hợp vận động quyên góp ủng hộ đồng bào khắc phục hậu quả thiệt hại do bão số 10 gây ra với tổng kinh phí gần 3,4 tỉ đồng…
Dự án trang trí nghệ thuật vừa được triển khai tại nhà ga metro Bến Thành (P.Bến Thành, TP.HCM) vào ngày 15.7 đã mang đến góc check-in mới toanh, thu hút người trẻ ghé đến chiêm ngưỡng và chụp ảnh.
Dự án trang trí nghệ thuật được thực hiện bởi họa sĩ Nguyễn Thu Thủy cùng các cộng sự. Được triển khai từ sự phối hợp giữa Ban Quản lý đường sắt đô thị TP.HCM, Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM cùng các doanh nghiệp, với mục tiêu làm mới không gian của nhà ga, góp phần nâng cấp hạ tầng cơ sở của hệ thống giao thông công cộng thành phố, thúc đẩy người dân sử dụng giao thông công cộng.
Theo thông tin từ ban tổ chức, điểm nhấn đặc biệt của dự án chính là tác phẩm "Đồng hồ gốm sứ" với chiều cao 3,36m hiện diện ngay phía dưới giếng trời của ga metro Bến Thành. Chiếc đồng hồ được lấy cảm hứng thiết kế từ hoa sen với 12 cánh cách điệu, được tạo hình từ 96 mặt cắt tam giác gấp khúc. Trên mỗi cánh tam giác hoa sen của đồng hồ có xuất hiện nhiều họa tiết mang đậm bản sắc văn hóa Việt như: chim lạc, nhà sàn, trống đồng Đông Sơn,...
Bên cạnh đó, các bức tranh gốm khổ lớn với những hình ảnh tiêu biểu của thành phố mang tên Bác và bộ tranh "Việt Nam bốn mùa hoa" cũng thu hút nhiều ánh nhìn từ hành khách.
Những tác phẩm trên góp phần mang đến trải nghiệm mới mẻ cho hành khách khi sử dụng metro. Phạm Khánh Huyền, sinh viên Trường ĐH Ngoại ngữ - Tin học TP.HCM, (ngụ tại đường Phạm Văn Thuận, P.Biên Hòa, TP.Đồng Nai) chia sẻ: "Tại nhà ga metro Bến Thành, trong không gian ngầm hiện đại nhưng lại được chiêm ngưỡng các tác phẩm mang đậm chất liệu văn hóa của dân tộc khiến mình cảm thấy vô cùng tự hào. Chiếc đồng hồ lớn đã gây ấn tượng với mình ngay từ ánh nhìn đầu tiên".
Trong khi đó, nhóm học sinh từ Bảo Lộc, Lâm Đồng gồm: Nguyễn Thảo Chi (Trường THPT Nguyễn Du), Nguyễn Ngọc Bảo Quyên (Trường THCS Phan Chu Trinh), Nguyễn Đăng Khôi, (Trường THPT Nguyễn Tri Phương), đã vô cùng phấn khích và trầm trồ khi lần đầu sử dụng metro và được chiêm ngưỡng các tác phẩm nghệ thuật đậm chất văn hóa. "Chúng em cảm thấy choáng ngợp vì sự hiện đại của nhà ga, các bức tranh được đặt trong không gian hiện đại này càng làm nơi đây trở nên đẹp hơn. Đây thực sự là trải nghiệm đáng nhớ của chúng em khi lần đầu trải nghiệm metro và được tận mắt chứng kiến những tác phẩm vừa được khánh thành này", Thảo Chi chia sẻ.
Cũng thích thú khi check-in tại không gian này, Trần Thị Quỳnh Như (23 tuổi), ngụ tại đường Tô Ký, P.Trung Mỹ Tây, TP.HCM, chia sẻ: "Đây quả là những tác phẩm nghệ thuật mới trong không gian hiện đại của thành phố đã tạo ấn tượng và thu hút mình đến chụp ảnh. Mình yêu thích các hình ảnh chứa đựng chất liệu văn hóa dân gian như thế này".
Theo các bạn trẻ, việc triển khai các tác phẩm mang giá trị văn hóa đã góp phần giúp ga metro Bến Thành không chỉ là điểm đến phục vụ giao thông công cộng mà còn là địa điểm quảng bá văn hóa Việt Nam.
Theo Quốc Anh, đối với phần này vấn đề ưu tiên là từ vựng và kỹ năng đọc hiểu. Để chinh phục, đầu tiên cần hiểu rõ bản chất của một bài đọc. Chàng thủ khoa cho biết cấu trúc của bài đọc hiểu thường bao gồm nhiều khổ (đoạn). Và với một khổ, thường ý chính hay câu chủ đề sẽ nằm ở đầu hoặc cuối, còn ở giữa đoạn là những phần giải thích cho các luận điểm.
Chỉ ra những câu hỏi thường gặp trong bài đọc hiểu, Quốc Anh chia sẻ: "Thường là dạng câu hỏi: "Từ vựng này nghĩa gần nhất sẽ là từ nào?", tức kiểm tra mọi người về từ đồng nghĩa. Nếu gặp từ mới lạ hoàn toàn, mình biết mọi người cũng sẽ hoang mang. Nhưng mình mong những lúc như thế, các bạn hãy hít thở thật sâu để lấy lại bình tĩnh và sau đó chỉ cần đọc thật kỹ. Đọc câu trước, đọc câu sau để hiểu toàn bộ ngữ cảnh của câu đó, xem từ đó xuất hiện trong câu nào, nhiệm vụ của nó là gì, và câu đó đang muốn nói lên điều gì. Từ đó, mọi người hoàn toàn có thể đoán được ý nghĩa của từ đó. Nhưng các bạn phải thật sự bình tĩnh thì mới đưa ra được phán đoán chính xác".
Ngoài ra, theo Quốc Anh việc học các từ đồng nghĩa cũng rất quan trọng: "Thường đáp án sẽ được trích dẫn, viết lại bằng cách khác chứ không bao giờ đưa y nguyên từ ngữ đó vào. Vì thế, các bạn nên học từ đồng nghĩa và không nên trả lời câu hỏi dựa vào những kiến thức nền có sẵn của mình, mà tốt nhất là nên dựa vào quan điểm của tác giả đưa ra trong bài".
Ngoài ra, Quốc Anh cho biết còn những câu hỏi xoáy sâu hơn vào việc đọc hiểu. Chẳng hạn: Câu nào dùng để tóm tắt đoạn này? Tiêu đề nào sẽ phù hợp nhất cho đoạn này? Câu nào sau đây là một nhận định sai/đúng?... Đối với phần này, kinh nghiệm của chàng thủ khoa là nên highlight (làm nổi bật) những từ khóa trong đáp án cũng như trong bài đọc.
Bên cạnh đó, Quốc Anh cho rằng thí sinh cần phải xác định trước vị trí của đáp án đó sẽ nằm ở đâu, ở đoạn nào, sau đó mới tìm tới đoạn đó. Điều này giúp tránh được trường hợp cứ đọc đi đọc lại hết nguyên bài nhưng vẫn không tìm ra vị trí của đáp án sẽ nằm ở đâu. Chính vì thế, Quốc Anh khuyên TS nên thu hẹp phạm vi tìm kiếm của mình ở một đoạn và chỉ tập trung vào đoạn đó thôi. Trong trường hợp đọc đi đọc lại vẫn không tìm được, mới quay sang những đoạn trước hoặc sau đó.
Với phần reading, Quốc Anh cho rằng từ vựng là yếu tố quan trọng, nên thí sinh cần bổ sung thật nhiều từ vựng để làm tốt phần này.
Cũng theo chàng thủ khoa, việc luyện đề, giải nhiều đề thi thử cũng là cách để thí sinh có thể dễ dàng chinh phục được bài đọc. Ngoài ra, Quốc Anh hướng dẫn thí sinh có thể tìm đến những nguồn báo quốc tế để đọc, việc này cũng sẽ giúp ích nhiều trong bài đọc hiểu; hoặc luyện từ những bài đọc IELTS, TOEIC… Quốc Anh cho rằng đa số dạng bài reading trong đề thi tốt nghiệp THPT cũng giống với những bài reading IELTS. Nếu bạn đã làm đề của các năm trước sẽ thấy ở dưới phần đề có ghi nguồn là từ IELTS Cambridge… Đây cũng là nguồn sách, tài liệu rất hay mà Quốc Anh khuyên thí sinh nên tham khảo để tự luyện tập ở nhà.
Quốc Anh cũng khẳng định bài đọc không phải là một dạng dễ, nên anh bạn thủ khoa mong thí sinh hãy kiên trì, tìm được một phương pháp phù hợp để làm bài đọc hiệu quả. "Mình muốn gửi đến các bạn TS năm nay, ngoài lời chúc đạt kết quả tốt nhất, mình mong các bạn sẽ quan tâm, chăm sóc và yêu thương bản thân mình nhiều hơn trong khoảng thời gian sắp tới dù kết quả có ra sao. Vì phía trước các bạn còn một hành trình thật dài với rất nhiều cơ hội để biến ước mơ của mình thành hiện thực", Quốc Anh nhắn gửi.
