Khi Thủ tướng Đức Friedrich Merz tặng Tổng thống Mỹ Donald Trump chiếc áo bóng đá mang số 47 vào ngày 16/6, đó là kiểu cử chỉ mà một nhà lãnh đạo nước ngoài có thể đã làm trong nhiệm kỳ đầu tiên của Tổng thống Trump – một hành động mang tính thân mật và dường như được tính toán để làm hài lòng ông chủ Nhà Trắng.
Nhưng lần này, Thủ tướng Đức đã làm điều đó sau một giai đoạn căng thẳng, khi ông và các nhà lãnh đạo châu Âu khác lên án cuộc chiến của Mỹ tại Iran, khiến Tổng thống Trump tuyên bố rằng Washington sẽ rút một phần binh sĩ khỏi châu Âu.
Liên minh giữa châu Âu và Mỹ có thể vẫn trong tình trạng sóng gió, nhưng trong ngày làm việc chính thức đầu tiên của hội nghị thượng đỉnh G7 tại Pháp, các nhà lãnh đạo cho thấy họ vẫn sẵn sàng cư xử lịch thiệp với ông Trump.
Bất chấp những va chạm gay gắt trong năm qua, các nhà lãnh đạo châu Âu dường như đã đi đến kết luận rằng cách tốt nhất để ứng phó với một vị tổng thống khó đoán là tìm cách tranh thủ ông, đặc biệt khi họ vẫn hy vọng có thể hợp tác với Mỹ trong các vấn đề nan giải như cuộc chiến ở Ukraine.
“Chúng ta cùng một đội”, Thủ tướng Đức viết trên mạng xã hội khi nói về Tổng thống Mỹ, đồng thời gửi lời chúc mừng sinh nhật muộn lần thứ 80 tới ông Trump.
Những lời lẽ hòa giải như vậy dường như khó xảy ra chỉ một tuần trước, khi sự chia rẽ giữa châu Âu và Mỹ về vấn đề Iran còn rất sâu sắc, cùng với đó là những lời đe dọa của Tổng thống Trump về việc sáp nhập Greenland, vùng lãnh thổ tự trị của Đan Mạch, và việc ông thường xuyên chỉ trích các nhà lãnh đạo trung dung của châu Âu.
Tất cả những điều này đã khiến một số nhà lãnh đạo châu Âu tin rằng Mỹ không còn là đồng minh của họ, thậm chí trong một số trường hợp còn bị xem là một mối đe dọa.
Tuy nhiên, giờ đây, khi Tổng thống Trump phác thảo những nội dung chính của một thỏa thuận hòa bình với Iran, các nhà lãnh đạo châu Âu đã quay trở lại tìm cách lấy lòng ông.
“Đó chính là cách ngoại giao mang lại kết quả”, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen phát biểu khi chúc mừng Tổng thống Trump về khuôn khổ thỏa thuận với Iran.
Bà von der Leyen cho rằng thỏa thuận sẽ giúp mở lại eo biển Hormuz, kéo giá dầu xuống thấp hơn và thậm chí có thể cuối cùng chấm dứt chương trình hạt nhân của Iran.
“Hiện nay, phần lớn các nước châu Âu đều thừa nhận rằng họ không thể chờ đợi cho đến khi ông Trump mãn nhiệm và rằng mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương đã thay đổi một cách cơ bản”, Jeremy Shapiro, Giám đốc tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại châu Âu (ECFR), một tổ chức nghiên cứu có văn phòng tại Berlin và London, nhận định.
“Nhưng tất nhiên, sự rạn nứt này không mang lại cho châu Âu một kế hoạch thay thế nào khác. Vì vậy, họ phải cư xử mềm mỏng với ông Trump”, chuyên gia Shapiro nói thêm.
Ngày 2-6, Đại tướng Phan Văn Giang - Phó thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng - đã tiếp Đại tướng Uchikura Hiroaki, Tham mưu trưởng Liên quân Nhật Bản, nhân dịp thăm chính thức Việt Nam.
Tại buổi tiếp, Đại tướng Phan Văn Giang đánh giá cao kết quả hội đàm trước đó giữa hai đoàn và tin tưởng thành công của chuyến thăm chính thức Việt Nam lần này của Đại tướng Uchikura Hiroaki sẽ góp phần thúc đẩy quan hệ hữu nghị, hợp tác, tin cậy và hiểu biết lẫn nhau giữa hai Bộ Quốc phòng, Quân đội nhân dân Việt Nam và Lực lượng phòng vệ Nhật Bản.
Đồng thời khẳng định Việt Nam luôn coi trọng mối quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện vì hòa bình và thịnh vượng tại châu Á và trên thế giới với Nhật Bản.
Nhật Bản là đối tác kinh tế quan trọng hàng đầu của Việt Nam, đứng đầu về cung cấp ODA, là đối tác hợp tác lao động lớn thứ nhất, đối tác đầu tư lớn thứ ba, đối tác thương mại lớn thứ tư. Giao lưu nhân dân phát triển nhanh chóng, sâu rộng.
Đại tướng Phan Văn Giang khẳng định cùng với sự phát triển sâu rộng của quan hệ Việt Nam - Nhật Bản, hợp tác quốc phòng song phương không ngừng được mở rộng, đi vào chiều sâu và ngày càng hiệu quả, thiết thực.
Nhật Bản là một trong số ít các đối tác Việt Nam duy trì đầy đủ Đối thoại chính sách quốc phòng cấp Thứ trưởng, Tham vấn Sĩ quan tham mưu ba Quân chủng Hải, Lục và Không quân.
Đánh giá cao sự hợp tác, hỗ trợ của Nhật Bản trong các lĩnh vực như đào tạo, công nghiệp quốc phòng, chuyển giao công nghệ, khắc phục hậu quả chiến tranh, Đại tướng Phan Văn Giang mong muốn trong thời gian tới hai bên sẽ phối hợp chặt chẽ, triển khai các nội dung hợp tác đã thống nhất để hợp tác quốc phòng thực sự là một trụ cột trong quan hệ hai nước.
Đồng thời khẳng định Bộ Quốc phòng Việt Nam ủng hộ và tạo mọi điều kiện để các nội dung hợp tác giữa hai bên được triển khai thuận lợi, đạt kết quả thực chất.
Trong đó, tập trung vào duy trì các cơ chế tham vấn, đối thoại; ký kết các văn bản hợp tác; tăng cường hợp tác giữa các quân, binh chủng, công nghiệp quốc phòng; hợp tác đào tạo; hợp tác về quân y, an ninh mạng, gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc, khắc phục hậu quả chiến tranh; phối hợp, ủng hộ lẫn nhau trên các diễn đàn đa phương, nhất là trong khuôn khổ Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng các nước ASEAN mở rộng (ADMM+)...
Đại tướng Phan Văn Giang mong muốn Nhật Bản tiếp tục dành các suất học bổng đã có và mở rộng loại hình đào tạo, tăng chỉ tiêu đào tạo đại học, sau đại học chuyên ngành khoa học kỹ thuật, công nghệ cho Bộ Quốc phòng Việt Nam.
Dịp này, Đại tướng Phan Văn Giang trân trọng mời lãnh đạo Bộ Quốc phòng, Lực lượng phòng vệ và các doanh nghiệp công nghiệp quốc phòng Nhật Bản dự Triển lãm Quốc phòng quốc tế Việt Nam lần thứ 3 vào tháng 12.
Phát biểu tại buổi tiếp, Đại tướng Uchikura Hiroaki khẳng định Nhật Bản luôn coi trọng, thúc đẩy hợp tác với Việt Nam trên cơ sở quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện vì hòa bình và thịnh vượng tại châu Á và trên thế giới.
Và mong muốn thời gian tới, hai bên phối hợp, thúc đẩy quan hệ hợp tác quốc phòng song phương, trong đó tập trung vào các lĩnh vực như trao đổi đoàn, tiếp xúc cấp cao, đào tạo, an ninh mạng, quân y...
Theo Hãng tin Reuters, ngày 28-5, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết đã bắn hạ 5 máy bay không người lái (drone) của Iran, đồng thời phá hủy một trạm điều khiển tại thành phố cảng Bandar Abbas, nơi được cho đang chuẩn bị phóng thêm một drone khác.
"Lực lượng Mỹ đã tấn công một trạm điều khiển mặt đất của Iran tại thành phố cảng Bandar Abbas, nơi được cho đang chuẩn bị phóng chiếc drone thứ năm.
Các quan chức Mỹ nói những hành động này có chừng mực, hoàn toàn nhằm mục đích phòng vệ và vẫn duy trì lệnh ngừng bắn" - Đài CNN tường thuật.
Sau đó, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) lên tiếng xác nhận đã tấn công một căn cứ Mỹ tại Kuwait để đáp trả.
IRGC cảnh báo sẽ có phản ứng "mạnh mẽ hơn" nếu các cuộc tấn công tiếp diễn.
"Nếu hành động này tái diễn, quân đội Mỹ sẽ phải đối mặt với phản ứng quyết liệt hơn", IRGC tuyên bố trên trang Sepah News.
Phía Kuwait cùng ngày cũng thông báo đã đánh chặn thành công một tên lửa đạn đạo của Iran bay về phía nước này. Bộ Ngoại giao Kuwait lên án vụ tấn công, khẳng định đây là "sự leo thang nghiêm trọng và vi phạm trắng trợn chủ quyền và an ninh".
Kuwait yêu cầu Iran chấm dứt "ngay lập tức và vô điều kiện" các cuộc tấn công, tuyên bố Tehran phải chịu hoàn toàn trách nhiệm về vụ việc.
Eo biển Hormuz vẫn gần như trong tình trạng tắc nghẽn lưu thông. Có rất nhiều điều khiến các thuyền trưởng lo ngại khi phải vượt qua khu vực này: UAV, tên lửa, xuồng cao tốc, thủy lôi.
Nhưng giờ đây, khu vực xuất hiện thêm một mối đe dọa mới: tàu ngầm mini Ghadir. Chuẩn đô đốc Shahram Irani, Tư lệnh Hải quân Cộng hòa Hồi giáo Iran (IRIN), gần đây gọi chúng là “những chú cá heo của vịnh Ba Tư” và cho biết chúng hiện đã được triển khai. Các tàu này thuộc IRIN, hải quân chính quy, chứ không phải Hải quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGCN), lực lượng kiểm soát các xuồng tấn công cao tốc mặt nước.
Dù chúng thực sự đã được triển khai hay chưa thì hiệu ứng răn đe vẫn như nhau. Iran sở hữu khoảng 20 tàu ngầm diesel - điện cỡ nhỏ loại này. Chúng nhỏ hơn nhiều so với tàu ngầm thông thường: dài 29m, lượng giãn nước khoảng 150 tấn và thủy thủ đoàn chỉ có 7 người. Chúng có thể hoạt động tuần tra trên biển từ 7-10 ngày, thậm chí lâu hơn nếu nằm im dưới đáy biển và tắt phần lớn hệ thống.
Ghadir được trang bị 2 ngư lôi hạng nặng cùng thủy lôi. Nếu khai hỏa, nó có thể sẽ đánh chìm được mục tiêu. Điều này không giống UAV hay tên lửa vốn thường chỉ gây hư hại, hoặc xuồng tấn công nhanh chỉ gây cháy, hay thủy lôi bám thân tàu chỉ tạo lỗ thủng; các quả ngư lôi này có thể bẻ gãy thân tàu và kéo nó xuống đáy biển.
Theo cựu sĩ quan Anh Tom Sharpe, người từng hoạt động tại vịnh Oman khi tại ngũ, các tàu ngầm mini của Iran phối hợp rất chặt chẽ với nhau, chứ không hoạt động đơn lẻ.
Dù có thể lặn như tàu ngầm thông thường và hoạt động ở độ sâu kính tiềm vọng với ống thông hơi nổi lên để chạy động cơ diesel sạc pin, chúng dành phần lớn thời gian ở ngay dưới mặt nước, gần như hoạt động như tàu bán chìm.
Trong trạng thái này, chúng vẫn có thể chạy động cơ diesel bình thường trong khi độ ồn âm thanh cực thấp. Tín hiệu sóng âm phản xạ (sonar) của chúng rất nhỏ và lớp sơn lại cùng màu với mặt nước. Việc một phần thân nổi lên khiến chúng dễ bị radar phát hiện hơn, đặc biệt từ trên không, nhưng tín hiệu này vẫn rất nhỏ.
Việc hạ một tàu ngầm mini như vậy trên biển không dễ dàng vì mục tiêu quá nhỏ, khiến xảy ra khả năng ngư lôi đối thủ bị chệch hướng rất cao.
Giống mọi tàu ngầm không dùng năng lượng hạt nhân khác, tàu Iran có những hạn chế khi cơ động vào vị trí tấn công. Chúng đi càng nhanh thì càng ồn, tiêu hao pin càng lớn và phải nổi lên để sạc pin thường xuyên hơn. Tất cả những điều này làm tăng mức độ dễ bị phát hiện.
Mặt khác, chúng có một chân vịt đặc biệt dễ nhận thấy trên thân tàu, cho phép lơ lửng gần như không gây tiếng động theo dòng chảy tại tuyến phân luồng giao thông Hormuz.
Giới quan sát đưa ra giả định rằng các tàu ngầm mini này có thể hoạt động trong vùng nước rất nông ngoài khơi Oman. Các tàu ngầm mini có thể ngồi chờ mục tiêu tự tiến tới, từ đó khắc phục điểm yếu lớn nhất của tàu ngầm phi hạt nhân: tốc độ dưới nước không duy trì được lâu.
Mối đe dọa từ những tàu này tạo ra sức mạnh răn đe cho Iran vì nếu đối thủ không chắc chắn liệu chúng có hiện diện hay không, họ sẽ không thể chấp nhận rủi ro để di chuyển vào khu vực này. Điều đó có thể khiến cho một hải quân mạnh áp đảo so với Iran phải suy nghĩ kỹ nếu thực sự muốn di chuyển qua Hormuz.
