Ngày 17-4, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết eo biển Hormuz đã “mở cửa hoàn toàn” cho tàu thương mại trong thời gian còn lại của lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran (sẽ hết hạn vào ngày 22-4), nhưng các tàu sẽ phải sử dụng tuyến đường theo điều phối, đồng thời cho biết động thái này phù hợp với lệnh ngừng bắn Israel – Lebanon 10 ngày vừa đạt được.
Tổng thống Donald Trump hoan nghênh tin tức này và cảm ơn Tehran, nhưng cho biết lệnh phong tỏa của Mỹ với các cảng Iran “sẽ vẫn có hiệu lực đầy đủ” cho đến khi hai bên đạt được thỏa thuận hòa bình.
Còn Iran đe dọa sẽ có “các biện pháp cần thiết” nếu lệnh phong tỏa không được dỡ bỏ. Trước các phóng viên, ông Trump thông báo đàm phán về cuộc chiến Iran tiếp tục trong suốt cuối tuần và ông “sắp có tin tốt”, đồng thời lại nói lệnh ngừng bắn có thể sẽ không được gia hạn.
Reuters 18-4 đưa tin về một sự kiện dường như xác nhận các tuyên bố đó: Một đoàn tàu chở dầu đang băng qua eo biển Hormuz – sự kiện đi qua eo biển ở quy mô lớn lần đầu tiên kể từ khi Mỹ và Israel phát động cuộc chiến nhắm vào Iran bảy tuần trước.
Nhóm tàu này gồm bốn tàu chở khí hóa lỏng, một số tàu chở sản phẩm từ dầu và hóa chất, đi qua vùng biển phía nam đảo Larak (Iran), cùng nhiều tàu chở dầu khác bám theo từ phía Vịnh Ba Tư, theo dữ liệu từ MarineTraffic.
“Mọi chuyện có vẻ đang diễn ra rất tốt ở Trung Đông với Iran – ông Trump nói với các phóng viên trên chiếc Không lực Một khi đang trên đường trở về Washington từ Phoenix (Arizona) – Chúng tôi sẽ đàm phán suốt cuối tuần. Tôi kỳ vọng mọi thứ sẽ tiến triển tốt đẹp… Điều chính yếu là Iran sẽ không có vũ khí hạt nhân. Không thể để Iran có vũ khí hạt nhân, và điều đó quan trọng hơn mọi thứ khác”.
Trước đó, Reuters dẫn một nguồn tin Pakistan am hiểu các nỗ lực trung gian cho biết một cuộc gặp giữa Iran và Mỹ có thể đưa ra bản ghi nhớ ban đầu, sau đó là thỏa thuận hòa bình toàn diện trong vòng 60 ngày.
Hiện vướng mắc lớn nhất có vẻ vẫn là chương trình hạt nhân của Tehran, khi Iran tỏ ra cương quyết với quyền phát triển điều mà họ gọi là “chương trình năng lượng hạt nhân dân sự”. Ông Trump trong khi đó nói Mỹ sẽ loại bỏ các kho dự trữ uranium đã làm giàu của Iran.
Dễ hiểu lý do Tehran và Washington gặp nhiều trở ngại trong nỗ lực đạt được một thỏa thuận, bất chấp những cố gắng từ cả hai phía. Khoảng cách về lòng tin khiến thỏa hiệp trở nên cực kỳ thách thức – điều chủ yếu là do Washington gây ra.
Trong không đầy một năm, Mỹ đã hai lần tấn công Iran ở quy mô rất lớn, thủ tiêu lãnh tụ tối cao Ali Khamenei, hàng chục chỉ huy quân sự hàng đầu và khiến hơn một nghìn dân thường thiệt mạng, chưa kể tổn thất vật chất rất lớn.
Việc cả Mỹ và Iran đều có “lập trường tối đa” khi bước vào đàm phán cũng khiến mọi chuyện rất dễ rơi vào bế tắc.
Họ đã chỉ có thể ngồi lại với nhau sau khi cả hai nhận ra đối phương là không thể bị đánh bại hoàn toàn (dù ở mức bất đối xứng).
Với Mỹ, một khi mục tiêu lật đổ chế độ thần quyền coi như đã thất bại, kéo dài chiến sự trở thành sự tiêu hao vô ích cả về nguồn lực quốc gia lẫn vốn liếng chính trị của chính quyền Trump.
Với Iran, quyền làm giàu uranium gắn liền với vấn đề chủ quyền, năng lực răn đe và lòng tự hào dân tộc. Trong khi đó, eo biển Hormuz, qua cuộc chiến này, chứng tỏ là một tài sản chiến lược thiết yếu, một đòn bẩy địa chính trị mà Tehran sẽ còn có thể sử dụng trong tương lai.
Tuy nhiên, việc hai bên đang đàm phán cho thấy vẫn có một con đường phía trước, để nếu họ không thể đi chung, thì ít ra có thể tránh được đụng độ tương lai.
Con đường đó phải bắt đầu bằng duy trì lệnh ngừng bắn, do quay lại hành động thù địch là bất lợi với cả hai vào lúc này. Trên cơ sở đó, bất cứ một “thỏa thuận lớn” nào (như lời Tổng thống Trump) mới có thể khả thi.
Thay vì chỉ khăng khăng các yêu cầu của mình một cách vô ích, Tehran và Washington nên bắt đầu tiến trình ngoại giao từ những điểm chung, tuy ít ỏi, nhưng thiết yếu: một mối quan hệ ổn định, không đối đầu và cuối cùng là bình thường hóa. Mỗi bên cần từ bỏ giả định họ đang nắm lợi thế.
Dù các nhà lãnh đạo ở cả Washington và Tehran đều đưa ra những tuyên bố chiến thắng rầm rộ hai tuần qua, sự thật là cả hai đều có thể gây tổn thương nghiêm trọng cho nhau nếu muốn.
Iran là một nước lớn, một nền văn minh lâu đời, và đã tỏ ra có thể chịu đựng được ngay cả khi Mỹ đã nỗ lực quyết liệt và lâu dài nhằm thay đổi chế độ ở Iran.
Hai nước chia sẻ những lợi ích quan trọng: ổn định khu vực, an ninh hàng hải, chống khủng bố và không phổ biến vũ khí hạt nhân. Chỉ có điều họ hiếm khi, nếu có bao giờ, tìm hiểu các điểm chung này.
Nếu bây giờ họ vẫn không thể làm như thế, tình trạng đối đầu sẽ gây ra thiệt hại cho gần như cả thế giới, nhưng trước hết là cho chính giới lãnh đạo hai nước, với những hậu quả có thể vượt ngoài tầm kiểm soát và dự báo của bất kỳ ai.
Theo thông tin từ Bộ Ngoại giao, tại buổi tiếp, Thủ tướng Lê Minh Hưng trân trọng gửi lời thăm hỏi đến Lãnh tụ Cách mạng Cuba, Đại tướng Raúl Castro, Bí thư thứ nhất-Chủ tịch Miguel Díaz-Canel, Thủ tướng Manuel Marrero và các lãnh đạo nước này.
Thủ tướng cảm ơn các thông điệp chúc mừng từ phía Cuba sau Đại hội XIV Đảng Cộng sản Việt Nam và bầu cử Quốc hội khóa XVI, đồng thời khẳng định sẽ tiếp tục đóng góp vào việc không ngừng mở rộng và nâng cao hiệu quả mối quan hệ hợp tác hữu nghị đặc biệt, tương xứng với tiềm năng, mức độ quan hệ và tin cậy chính trị giữa hai nước
Đảng, Chính phủ và nhân dân Việt Nam luôn ghi nhớ và trân trọng tình đoàn kết, sự ủng hộ chí tình, trong sáng, thủy chung mà Đảng, Chính phủ và nhân dân Cuba dành cho Việt Nam trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc trước đây cũng như công cuộc xây dựng, phát triển đất nước ngày nay.
Trong thời gian tới, Thủ tướng mong muốn hai bên tiếp tục củng cố và tăng cường hơn nữa mối quan hệ đặc biệt Việt Nam - Cuba.
Theo đó, người đứng đầu Chính phủ đề nghị hai bên phối hợp chặt chẽ triển khai các thỏa thuận, thúc đẩy trao đổi đoàn các cấp và hợp tác bền vững, phối hợp chặt chẽ tổ chức các hoạt động nhân dịp kỷ niệm 100 năm ngày sinh của Lãnh tụ Fidel Castro (13-8-1926 - 13-8-2026), nâng cao hiệu quả các cơ chế hợp tác giữa hai Chính phủ và giữa các bộ, ngành địa phương, tiếp tục phối hợp chặt chẽ và ủng hộ lẫn nhau tại các diễn đàn đa phương.
Về phần mình, Đại sứ Rogelio Polanco Fuentes cho biết quan hệ hai nước có những bước tiến tích cực trong thời gian qua, nhất là trao đổi đoàn các cấp được duy trì thường xuyên, nổi bật là chuyến thăm cấp Nhà nước đến Cuba của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm (tháng 9-2024) và chuyến thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam của Bí thư thứ nhất, Chủ tịch nước Cuba Miguel Díaz-Canel (tháng 9-2025).
Hợp tác về nông nghiệp, tư pháp, công nghệ sinh học tiếp tục được đẩy mạnh, các dự án hợp tác trồng lúa, thủy sản, sản xuất lương thực tại Cuba đạt nhiều kết quả thiết thực.
Đại sứ khẳng định Cuba luôn coi Việt Nam là người anh em, người đồng chí thân thiết và là hình mẫu trong sự nghiệp đổi mới, phát triển đất nước.
Theo ông, những thành tựu phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam những năm qua là nguồn cảm hứng của nhân dân Cuba. Ông mong muốn hai bên tiếp tục hợp tác chia sẻ kinh nghiệm, đặc biệt là các bài học trong quá trình 40 năm triển khai chính sách Đổi mới của Việt Nam.
Cuba sẵn sàng cùng Việt Nam triển khai tốt các thỏa thuận cấp cao, làm sâu sắc hơn nữa hợp tác thực chất trên các lĩnh vực hai bên có thế mạnh và nhu cầu, nhất là nông nghiệp và công nghệ sinh học.
Bài đăng hàm ý Venezuela là "bang thứ 51" của Mỹ xuất hiện trong lúc Tổng thống Trump đang trên đường đến Bắc Kinh cho cuộc họp thượng đỉnh với Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình, theo AFP.
Một ngày trước đó, Tổng thống lâm thời Delcy Rodriguez ngày 11.5 tuyên bố Venezuela không bao giờ muốn trở thành bang thứ 51 của Mỹ, kể cả sau khi lực lượng đặc nhiệm Mỹ đột nhập Caracas và bắt đi vợ chồng Tổng thống Nicolas Maduro hồi tháng 1.
Trước đó trong ngày 11.5, ông Trump nói với Đài Fox News rằng mình đang cân nhắc biến quốc gia Nam Mỹ thành tiểu bang mới của Hợp chủng quốc Hoa Kỳ. Vài tháng trước đó ông cũng tuyên bố đang kiểm soát quốc gia giàu dầu mỏ này.
Về phần mình, bà Rodriguez kể từ khi lên nắm quyền đã tìm cách làm dịu quan hệ với Mỹ, như thông qua những cải cách mở cửa lại lĩnh vực khai khoáng và dầu khí của Venezuela cho các công ty nước ngoài, đặc biệt là phía Mỹ.
Số liệu thống kê của Phòng Thương mại và Công nghiệp Venezuela - Mỹ cũng đã công bố kết quả cho nỗ lực trên. Theo đó, thương mại song phương trong 3 tháng đầu năm đạt 3,29 tỉ USD, tăng 22,7% so với 2,68 tỉ USD trong cùng kỳ năm 2025.
Xuất khẩu của Venezuela sang Mỹ đạt tổng cộng 1,8 tỉ USD, trong đó doanh thu bán dầu thô chiếm 96,5%, theo số liệu từ Ủy ban Thương mại quốc tế Mỹ.
Trong khi đó, phe đối lập Venezuela yêu cầu tổ chức bầu cử, nhưng có vẻ như viễn cảnh này còn xa. Bà Rodriguez vào hôm 1.5 cho rằng vẫn chưa rõ khả năng bầu cử, nhưng sẽ diễn ra "vào một thời điểm nào đó".
Ngày 23-4, Hãng tin Reuters tiết lộ nội dung một bức thư điện tử nội bộ của Lầu Năm Góc, trong đó liệt kê hàng loạt phương án nhằm đáp trả các đồng minh Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) bị Washington cho là không hỗ trợ đầy đủ chiến dịch quân sự của Mỹ trong cuộc chiến với Iran.
Đáng chú ý trong đó có phương án đình chỉ tư cách thành viên của Tây Ban Nha và xem xét lại lập trường của Mỹ đối với chủ quyền của Anh tại quần đảo Falkland, theo một quan chức Mỹ giấu tên.
Theo quan chức này, bức thư bày tỏ sự bực bội trước việc một số đồng minh ngần ngại hoặc từ chối cấp cho Mỹ "quyền tiếp cận, đặt căn cứ và bay qua không phận" (gọi chung là ABO) phục vụ cuộc chiến với Iran.
Văn bản khẳng định ABO "chỉ là điều kiện tối thiểu tuyệt đối của NATO". Các phương án trừng phạt nêu trên đang được lãnh đạo cấp cao tại Lầu Năm Góc xem xét.
Một trong các phương án là không cho những nước không hợp tác với Mỹ khỏi các vị trí quan trọng hoặc có uy tín trong NATO.
Riêng với Tây Ban Nha, bức thư đánh giá việc đình chỉ tư cách thành viên sẽ ít tác động về mặt quân sự nhưng mang ý nghĩa biểu tượng lớn.
Mỹ hiện có hai căn cứ quan trọng tại nước này là căn cứ hải quân Rota và căn cứ không quân Morón. Quan chức trên không tiết lộ Washington sẽ theo đuổi bước đi này bằng cơ chế nào, và Reuters cũng chưa xác định được liệu NATO có sẵn cơ chế như vậy hay không.
Bức thư còn đề cập phương án xem xét lại quan điểm ủng hộ về mặt ngoại giao mà Mỹ dành cho những "tài sản đế quốc" lâu đời của nhiều nước châu Âu, điển hình là quần đảo Falkland. Đây là vùng lãnh thổ do Anh quản lý nhưng vẫn bị Argentina tuyên bố chủ quyền.
Đáng chú ý, quan chức Mỹ nói bức thư không đề xuất việc Mỹ rút khỏi NATO, cũng không đề xuất đóng cửa các căn cứ ở châu Âu. Quan chức trên từ chối xác nhận liệu các phương án có bao gồm khả năng rút bớt lực lượng Mỹ khỏi châu Âu, vốn đã được giới phân tích cảnh báo từ trước, hay không.
Phản hồi những thông tin trên, Thư ký báo chí Lầu Năm Góc Kingsley Wilson cho biết: "Đúng như Tổng thống Trump đã khẳng định, bất chấp tất cả những gì Mỹ đã làm cho các đồng minh NATO, họ đã không sát cánh cùng chúng tôi".
Bà khẳng định Bộ Chiến tranh sẽ đảm bảo ông Trump có những phương án "đáng tin cậy" để các đồng minh "không chỉ là hổ giấy mà phải thực hiện phần việc của mình".
Phản hồi về thông tin có thể bị "đình chỉ" tư cách thành viên NATO, Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez cho biết: "Chúng tôi không làm việc dựa trên những bức thư điện tử. Chúng tôi làm việc dựa trên văn bản chính thức và lập trường của các chính phủ, trong trường hợp này là của Mỹ".
Từ khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch tấn công phủ đầu Israel hồi cuối tháng 2, Washington đã yêu cầu sự hỗ trợ từ nhiều nước châu Âu, nhưng hầu hết đều bị từ chối.
Riêng ông Sanchez đã công khai gọi nỗ lực quân sự của Mỹ và Israel là "không thể biện hộ được" và "nguy hiểm". Trước đó, Madrid cũng đã kiên quyết từ chối để Mỹ sử dụng hai căn cứ quân sự Rota và Morón chống lại Iran.
