Sau 7 tuần xung đột, Tổng thống Mỹ Donald Trump chưa thể buộc Iran đáp ứng tất cả yêu cầu của mình. Chiến sự còn làm lộ rõ điểm yếu lớn nhất của ông trước đồng minh và đối thủ: sức ép kinh tế.
Dù Iran ngày 17/4 tuyên bố tạm thời mở lại eo biển Hormuz cho tàu thuyền, khủng hoảng Trung Đông vẫn cho thấy giới hạn trong mức độ ông Trump sẵn sàng chấp nhận thiệt hại với kinh tế Mỹ. Giá xăng tại nền kinh tế lớn nhất thế giới tăng cao, lạm phát đi lên và tỷ lệ ủng hộ giảm xuống, Tổng thống Mỹ đang chạy đua để đạt được một thỏa thuận ngoại giao nhằm hạn chế tác động trong nước.
Đến nay, Iran chịu nhiều thiệt hại về quân sự. Tuy nhiên, theo giới phân tích, xung đột cho thấy Iran đủ sức gây ra những tổn thất kinh tế mà ông Trump và các trợ lý đã đánh giá thấp, điển hình là cú sốc năng lượng nghiêm trọng nhất lịch sử.
Ông Trump thường tỏ ra không lo ngại trước những tác động kinh tế do chiến sự gây ra. Dù Mỹ không phụ thuộc vào lượng dầu bị gián đoạn do Iran kiểm soát eo biển Hormuz, giá năng lượng tăng mạnh vẫn tác động tới người tiêu dùng nước này.
Khảo sát công bố tuần trước của Đại học Michigan cho thấy chỉ số niềm tin tiêu dùng của người Mỹ chỉ là 47,6 điểm trong tháng 4. Đây là mức thấp kỷ lục, giảm hơn 10% so với tháng 3.
“Nhiều người tiêu dùng đổ lỗi cho xung đột tại Iran gây ra các thay đổi bất lợi cho nền kinh tế”, như lạm phát tăng tốc, bà Joanne Hsu – người phụ trách báo cáo cho biết. “Tất cả nhóm tuổi, thu nhập, quan điểm chính trị đều ghi nhận niềm tin đi xuống, phản ánh quy mô của lần giảm này”, báo cáo viết.
Cảnh báo tuần này của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) về nguy cơ suy thoái toàn cầu càng khiến triển vọng thêm ảm đạm. Tăng trưởng của Mỹ năm nay cũng được IMF ước tính còn 2,3%, giảm 0,1 điểm phần trăm so với báo cáo tháng 1.
Áp lực chấm dứt chiến sự đang ngày càng gia tăng, trong bối cảnh các nghị sĩ đảng Cộng hòa phải bảo vệ thế đa số mong manh tại Quốc hội trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11. Giới lãnh đạo Iran được cho là đã tận dụng việc kiểm soát eo biển để gây sức ép buộc Mỹ quay lại bàn đàm phán.
“Ông Trump đang cảm nhận được áp lực kinh tế, đây là ‘gót chân Asin’ trong cuộc chiến do chính ông lựa chọn”, Brett Bruen – cựu cố vấn chính sách đối ngoại thời cựu Tổng thống Obama nhận định.
Người phát ngôn Nhà Trắng Kush Desai thì khẳng định dù họ thúc đẩy việc đạt thỏa thuận với Iran để tìm giải pháp “tạm thời” cho thị trường năng lượng, Mỹ “chưa bao giờ rời khỏi mục tiêu đảm bảo chi phí hợp lý và tăng trưởng kinh tế”.
Ngày 7/4, Tổng thống Mỹ thông báo lệnh ngừng bắn hai tuần với Iran. Việc ông Trump đột ngột chuyển từ không kích sang ngoại giao diễn ra sau sức ép từ thị trường tài chính và một bộ phận cử tri. Một phần thiệt hại kinh tế đang đổ lên nông dân Mỹ – nhóm cử tri quan trọng của tổng thống, khi nguồn cung phân bón bị gián đoạn do eo biển Hormuz bị phong tỏa. Giá vé máy bay cũng đắt đỏ vì chi phí nhiên liệu tăng vọt.
Dù vậy, giá dầu thế giới giảm mạnh và thị trường tài chính Mỹ tiếp tục khởi sắc phiên 17/4 sau khi Iran tuyên bố eo biển sẽ mở trong thời gian còn lại của thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và Lebanon.
Ông Trump sau đó nhanh chóng tuyên bố tuyến hàng hải này an toàn, đồng thời cho biết một thỏa thuận với Iran đang được hoàn tất, chủ yếu theo điều kiện của Mỹ.
Theo các nguồn tin của Reuters, hai bên vẫn còn những khác biệt cần giải quyết. Một quan chức cấp cao trong chính quyền ông Trump cho biết Mỹ duy trì “một số lằn ranh đỏ” trong đàm phán với Iran. Trong khi đó, ngày 18/4 – một ngày sau tuyên bố mở cửa eo biển Hormuz, Iran tái áp đặt hạn chế với tuyến hàng hải này.
Các chuyên gia cảnh báo ngay cả khi chiến sự sớm kết thúc, thiệt hại kinh tế có thể mất nhiều tháng, thậm chí nhiều năm mới khắc phục được. Đây là lý do sau khi xung đột Nga – Ukraine nổ ra năm 2022, cựu Tổng thống Mỹ Joe Biden rất thận trọng với việc áp trừng phạt ngành năng lượng Nga, do lo ngại làm giảm nguồn cung dầu và khiến giá xăng tại Mỹ tăng.
Tổng thống Trump cũng tỏ ra nhạy cảm trước những chỉ trích rằng chính sách của ông khiến giá cả tăng. Một ví dụ là việc ông giảm thuế nhập khẩu với Trung Quốc năm ngoái, sau khi Bắc Kinh trả đũa. Ông chiến thắng cuộc bầu cử năm 2024 nhờ cam kết hạ giá xăng và lạm phát.
Giới phân tích cho rằng lần này, Tổng thống Mỹ dường như đánh giá sai cách Iran có thể đáp trả về kinh tế trong chiến sự. Tehran đã tấn công hạ tầng năng lượng tại các quốc gia vùng Vịnh và phong tỏa tuyến hàng hải chiến lược.
Các quan chức Mỹ cũng cho biết ông Trump từng tin xung đột là chiến dịch giới hạn, tương tự đợt tập kích Venezuela ngày 3/1 và các cuộc không kích vào cơ sở hạt nhân Iran tháng 6/2025. Nhưng lần này, tác động lan rộng hơn nhiều.
Các quốc gia châu Âu đang phàn nàn vì phải gánh tác động kinh tế lớn từ chiến sự mà họ không mong muốn. Giới phân tích cho rằng EU có thể lo ngại hơn về cam kết tiếp tục hỗ trợ Ukraine của ông Trump trong xung đột với Nga.
Các nước Arab ở vùng Vịnh cũng muốn xung đột sớm kết thúc, nhưng sẽ không hài lòng nếu ông Trump đạt thỏa thuận mà không có điều khoản đảm bảo an ninh cho họ. “Sự kết thúc của xung đột này không nên tạo ra bất ổn kéo dài trong khu vực”, Anwar Gargash – cố vấn ngoại giao của Tổng thống UAE cảnh báo.
Nhiều cử tri vẫn đứng về phía ông Trump. Tuy nhiên, ngày càng có nhiều nghi ngờ về khả năng ông giúp đảng Cộng hòa giành lại vị thế, đặc biệt với nhóm cử tri độc lập, trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
“Ông ấy hiểu rằng một bộ phận lớn người dân phản đối mạnh mẽ những gì mình đã làm. Tôi nghĩ việc này sẽ kèm theo cái giá nào đó”, Chuck Coughlin – chiến lược gia chính trị tại bang Arizona kết luận.
Ngày 19-4, Cục Quản lý và phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) thông tin cơ quan này vừa xử phạt 3 doanh nghiệp đầu mối và đang làm việc với 5 doanh nghiệp khác vì hành vi không duy trì mức dự trữ xăng dầu tối thiểu theo quy định.
Cụ thể, từ ngày 11 đến 31-3, cơ quan này đã làm việc với 26 thương nhân đầu mối nhằm kiểm tra, giám sát việc thực hiện nguồn cung, dự trữ lưu thông xăng dầu.
Qua đó, cơ quan chức năng phát hiện, xử phạt 3 đơn vị không duy trì mức dự trữ tối thiểu theo quy định. Ba thương nhân bị xử lý gồm: Công ty Vật tư xăng dầu Hải Dương, Tổng công ty Dầu Việt Nam - Công ty cổ phần (PVOil), Công ty Xăng dầu Vĩnh Long Petro. Mỗi doanh nghiệp bị phạt 130 triệu đồng.
"Cả 3 doanh nghiệp đầu mối xăng dầu nói trên đã không duy trì mức dự trữ xăng dầu bắt buộc, hoặc duy trì mức dự trữ xăng dầu thấp hơn mức tối thiểu theo quy định", đại diện Bộ Công Thương cho biết.
Ngoài các trường hợp đã bị xử phạt, Cục Quản lý và phát triển thị trường trong nước cho hay đang tiếp tục làm việc với 5 thương nhân đầu mối khác có dấu hiệu vi phạm liên quan đến mức dự trữ tối thiểu.
Trong đó có trường hợp xuất hiện dấu hiệu găm hàng. Hành vi này hiện đang được cơ quan quản lý tập trung làm rõ để xử lý theo quy định của pháp luật.
Trong bối cảnh thị trường xăng dầu đang chịu nhiều bất ổn từ biến động của khu vực Trung Đông, việc tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm được xác định là giải pháp trọng tâm, nhằm siết chặt kỷ cương trong hoạt động kinh doanh xăng dầu, góp phần bảo đảm nguồn cung ổn định và an ninh năng lượng trong nước.
Theo khảo sát, từ cuối tháng 2 đến nay, giá bán lẻ xăng dầu trong nước trải qua nhiều kỳ điều hành, hiện mỗi lít xăng RON 95-III là 23.760 đồng, dầu diesel 31.040 đồng. Trước đó có thời điểm giá hai loại nhiên liệu này lên lần lượt gần 34.000 đồng và 45.000 đồng/lít.
Trong văn bản thuyết minh dự thảo nghị quyết của Chính phủ đang được lấy ý kiến, Bộ Công Thương đã đề xuất các giải pháp tháo gỡ khó khăn nhằm đẩy nhanh lộ trình sử dụng xăng sinh học E10.
Về thị trường tiêu thụ, dự thảo cho biết việc tiêu thụ xăng E5 từng đạt khoảng 40% thị phần. Tuy nhiên, hiện nay giảm còn 15-20% do chênh lệch giá thấp và tâm lý người tiêu dùng. Theo đó, cơ quan soạn thảo cho rằng cần có chính sách phải đủ mạnh, giá phải có chênh lệch rõ và truyền thông rất quan trọng trong quá trình thực hiện.
Về phân tích khoa học, kỹ thuật, Bộ Công Thương cho biết ethanol E100 có hàm lượng oxy khoảng 34,7% và chỉ số octan cao, khoảng 108 RON, qua đó giúp quá trình cháy diễn ra hiệu quả hơn.
Đối với ảnh hưởng động cơ, cơ quan soạn thảo cũng cho biết các nghiên cứu đã chỉ ra xăng E10 tương thích với hơn 90% phương tiện đang lưu hành và không cần cải tiến động cơ khi sử dụng. Về môi trường, xăng E10 góp phần giảm phát thải khí CO từ 20-30% và giảm hydrocarbon (HC) từ 10-20% so với xăng khoáng thông thường.
Về thực trạng triển khai nhiên liệu sinh học, Bộ Công Thương cho biết nhu cầu ethanol (E100) để phối trộn xăng sinh học E5, E10 hiện ước khoảng 92.000-100.000 m3/tháng với mức tiêu thụ xăng trung bình khoảng 1 triệu m3/tháng (trong đó, khoảng 15% E5 RON 92 và 85% E10 RON 95).
Tuy nhiên, sản lượng trong nước từ tháng 4 chỉ đạt khoảng 25.000 m3/tháng. Nếu các nhà máy nâng công suất và một số dự án tái hoạt động, tổng công suất có thể tăng lên khoảng 44.000 m3/tháng, song vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu.
Việt Nam có 6 nhà máy E100, tổng công suất thiết kế khoảng 500.000-600.000m3/năm. Tuy nhiên công suất thực tế chỉ đạt 30-40%. Vì vậy, Việt Nam dự kiến vẫn phải nhập khẩu khoảng 75.000 m3 E100 mỗi tháng trong ít nhất một năm tới để đáp ứng phối trộn xăng E5, E10.
Đến cuối tháng 3, cả nước có 12/26 thương nhân đầu mối đầu tư trạm phối trộn xăng sinh học. Ngoài ra, 9 doanh nghiệp khác đang chờ cấp phép với tổng công suất hơn 260.000 m3/tháng. Nếu được phê duyệt, tổng công suất phối trộn xăng E10 toàn thị trường sẽ đạt hơn 1,15 triệu m3/tháng. Các thương nhân đầu mối còn lại vẫn chưa đầu tư hoặc đang hoàn thiện thủ tục cho trạm phối trộn.
Theo dự thảo, việc chuyển đổi từ xăng khoáng RON 95 sang xăng sinh học E10 RON 95 không cần đầu tư thêm bồn bể mới. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn phải cải tạo, nâng cấp hệ thống bồn bể để phù hợp với đặc tính của xăng E10.
Tại thời điểm chuyển đổi, doanh nghiệp có hai phương án xử lý lượng xăng khoáng còn tồn trong bồn bể. Phương án thứ nhất là hút hết lượng xăng còn lại và thau rửa toàn bộ hệ thống trước khi đưa E10 vào kinh doanh. Cách làm này đảm bảo chất lượng xăng E10 đúng quy chuẩn nhưng phát sinh thêm thời gian và chi phí.
Phương án thứ hai là bổ sung trực tiếp xăng E10 vào bồn vẫn còn tồn khoảng 20% xăng khoáng. Cách này giúp giảm thời gian và chi phí chuyển đổi, song trong giai đoạn đầu khoảng 15 ngày, hàm lượng ethanol trong xăng có thể chưa đạt đúng quy định theo quy chuẩn kỹ thuật.
Về tính khả thi, dự thảo cho biết hiện nay Việt Nam đã có nền tảng nhất định để triển khai xăng sinh học E10, bao gồm: Hệ thống phân phối xăng E5 đã được hình thành trên phạm vi toàn quốc và đã tiến hành pha chế, phối trộn và kinh doanh xăng E10 tại nhiều tỉnh, thành trên cả nước từ đầu tháng 8/2025.
Một số thương nhân đầu mối đã đầu tư hệ thống phối trộn nhiên liệu sinh học; hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật cơ bản đã được ban hành; một số nhà máy ethanol nhiên liệu có khả năng khôi phục và mở rộng công suất; người tiêu dùng đã bước đầu tiếp cận với nhiên liệu sinh học.
Tuy nhiên, cơ quan soạn thảo cho rằng để triển khai đồng bộ xăng E10 cần tiếp tục tháo gỡ các khó khăn về hạ tầng, nguồn cung ethanol, cơ chế giá và chính sách hỗ trợ.
Công ty cổ phần Nhiệt điện Hải Phòng (HND) vừa công bố thông tin bất thường liên quan đến việc Tổng giám đốc, người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp bị khởi tố, bắt tạm giam.
Trước đó, 3 doanh nghiệp ngành điện niêm yết khác trên sàn cũng công bố thông tin về lãnh đạo bị khởi tố, tạm giam gồm: Công ty cổ phần Tư vấn xây dựng Điện 1 (PECC1 - TV1); Công ty cổ phần Tập đoàn PC1 (PC1) và Công ty cổ phần Tư vấn xây dựng Điện 2 (PECC2 - TV2).
Báo cáo tài chính quý 1-2026 cho thấy các doanh nghiệp điện nêu trên đều ghi nhận tăng trưởng lợi nhuận sau thuế.
Cụ thể, PC1 đạt khoảng 2.168 tỉ đồng doanh thu thuần, tăng 16,6% so với cùng kỳ năm 2025. Lợi nhuận sau thuế đạt khoảng 270 tỉ đồng, tăng tới 86,2%. Doanh nghiệp cho biết lợi nhuận tăng trưởng chủ yếu nhờ lĩnh vực bất động sản dân dụng tiếp tục ghi nhận doanh thu, lợi nhuận từ dự án Tháp Vàng. Cùng kỳ năm 2025 dự án này vẫn đang trong quá trình triển khai.
Nhiệt điện Hải Phòng cũng ghi nhận gần cỡ 2.545 tỉ đồng doanh thu thuần trong quý vừa qua, giảm 4,2% so với cùng kỳ năm 2025. Lợi nhuận sau thuế đạt 216 tỉ đồng, tăng 30,1%.
Hai doanh nghiệp tư vấn điện còn lại có doanh thu thấp hơn hẳn. TV1 đạt khoảng 145 tỉ đồng doanh thu thuần trong quý 1-2026, tăng 28,3%. TV2 đạt cỡ 244 tỉ đồng, giảm 21% Đso với quý 1-2025. Lợi nhuận sau thuế của TV1 và TV2 lần lượt đạt hơn 32 tỉ đồng và hơn 53 tỉ đồng, tăng tương ứng 5,2% và 92,1% so với cùng kỳ năm ngoái.
TV2 giải trình lợi nhuận tăng mạnh do trong năm 2026 hoạt động của các công ty liên kết của doanh nghiệp được cải thiện tích cực và sự gia tăng của doanh thu tài chính.
Bên cạnh số lợi nhuận tuyệt đối, có thể so sánh khả năng sinh lời các doanh nghiệp ngành điện này dựa vào chỉ số biên lợi nhuận sau thuế. Đây là chỉ số thể hiện lợi nhuận cuối cùng mà doanh nghiệp giữ lại được sau khi trừ hết tất cả chi phí từ sản xuất, vận hành đến thuế và lãi vay.
TV1 đứng đầu về biên lợi nhuận sau thuế với tỉ lệ 22,2% trong quý 1-2026. TV2 xếp thứ 2 với 21,9%. PC1 xếp thứ 3 với mức sinh lời 12,5%. Nhiệt điện Hải Phòng ghi nhận mức biên lợi nhuận xấp xỉ 8,5%.
Số liệu năm 2024 và 2025 cũng thấy TV1 đứng đầu về khả năng sinh lời. Nhiệt điện Hải Phòng có biên lợi nhuận thấp nhất trong nhóm do sự khác biệt về mô hình kinh doanh.
Hoạt động chính của TV1 và TV2 là tư vấn khảo sát, thiết kế, cung cấp dịch vụ tư vấn kỹ thuật cho các công trình nguồn điện, lưới điện, thủy lợi và các công trình công nghiệp dân dụng khác. Biên lợi nhuận gộp của 2 doanh nghiệp này vào lần lượt 34,2% và 14,9% trong quý 1-2026.
Đối với PC1, nhờ hoạt động sản xuất kinh doanh đa ngành từ bán điện, vật tư hàng hoá, xây lắp cung ứng điện đến bất động sản nên mức biên lãi gộp cũng đạt mức 21,6%.
Trong khi đó, Nhiệt điện Hải Phòng trực tiếp sản xuất và cung ứng điện nên biên lợi nhuận gộp chỉ khoảng 10,6%.
