Sau 7 tuần xung đột, Tổng thống Mỹ Donald Trump chưa thể buộc Iran đáp ứng tất cả yêu cầu của mình. Chiến sự còn làm lộ rõ điểm yếu lớn nhất của ông trước đồng minh và đối thủ: sức ép kinh tế.
Dù Iran ngày 17/4 tuyên bố tạm thời mở lại eo biển Hormuz cho tàu thuyền, khủng hoảng Trung Đông vẫn cho thấy giới hạn trong mức độ ông Trump sẵn sàng chấp nhận thiệt hại với kinh tế Mỹ. Giá xăng tại nền kinh tế lớn nhất thế giới tăng cao, lạm phát đi lên và tỷ lệ ủng hộ giảm xuống, Tổng thống Mỹ đang chạy đua để đạt được một thỏa thuận ngoại giao nhằm hạn chế tác động trong nước.
Đến nay, Iran chịu nhiều thiệt hại về quân sự. Tuy nhiên, theo giới phân tích, xung đột cho thấy Iran đủ sức gây ra những tổn thất kinh tế mà ông Trump và các trợ lý đã đánh giá thấp, điển hình là cú sốc năng lượng nghiêm trọng nhất lịch sử.
Ông Trump thường tỏ ra không lo ngại trước những tác động kinh tế do chiến sự gây ra. Dù Mỹ không phụ thuộc vào lượng dầu bị gián đoạn do Iran kiểm soát eo biển Hormuz, giá năng lượng tăng mạnh vẫn tác động tới người tiêu dùng nước này.
Khảo sát công bố tuần trước của Đại học Michigan cho thấy chỉ số niềm tin tiêu dùng của người Mỹ chỉ là 47,6 điểm trong tháng 4. Đây là mức thấp kỷ lục, giảm hơn 10% so với tháng 3.
“Nhiều người tiêu dùng đổ lỗi cho xung đột tại Iran gây ra các thay đổi bất lợi cho nền kinh tế”, như lạm phát tăng tốc, bà Joanne Hsu – người phụ trách báo cáo cho biết. “Tất cả nhóm tuổi, thu nhập, quan điểm chính trị đều ghi nhận niềm tin đi xuống, phản ánh quy mô của lần giảm này”, báo cáo viết.
Cảnh báo tuần này của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) về nguy cơ suy thoái toàn cầu càng khiến triển vọng thêm ảm đạm. Tăng trưởng của Mỹ năm nay cũng được IMF ước tính còn 2,3%, giảm 0,1 điểm phần trăm so với báo cáo tháng 1.
Áp lực chấm dứt chiến sự đang ngày càng gia tăng, trong bối cảnh các nghị sĩ đảng Cộng hòa phải bảo vệ thế đa số mong manh tại Quốc hội trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11. Giới lãnh đạo Iran được cho là đã tận dụng việc kiểm soát eo biển để gây sức ép buộc Mỹ quay lại bàn đàm phán.
“Ông Trump đang cảm nhận được áp lực kinh tế, đây là ‘gót chân Asin’ trong cuộc chiến do chính ông lựa chọn”, Brett Bruen – cựu cố vấn chính sách đối ngoại thời cựu Tổng thống Obama nhận định.
Người phát ngôn Nhà Trắng Kush Desai thì khẳng định dù họ thúc đẩy việc đạt thỏa thuận với Iran để tìm giải pháp “tạm thời” cho thị trường năng lượng, Mỹ “chưa bao giờ rời khỏi mục tiêu đảm bảo chi phí hợp lý và tăng trưởng kinh tế”.
Ngày 7/4, Tổng thống Mỹ thông báo lệnh ngừng bắn hai tuần với Iran. Việc ông Trump đột ngột chuyển từ không kích sang ngoại giao diễn ra sau sức ép từ thị trường tài chính và một bộ phận cử tri. Một phần thiệt hại kinh tế đang đổ lên nông dân Mỹ – nhóm cử tri quan trọng của tổng thống, khi nguồn cung phân bón bị gián đoạn do eo biển Hormuz bị phong tỏa. Giá vé máy bay cũng đắt đỏ vì chi phí nhiên liệu tăng vọt.
Dù vậy, giá dầu thế giới giảm mạnh và thị trường tài chính Mỹ tiếp tục khởi sắc phiên 17/4 sau khi Iran tuyên bố eo biển sẽ mở trong thời gian còn lại của thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và Lebanon.
Ông Trump sau đó nhanh chóng tuyên bố tuyến hàng hải này an toàn, đồng thời cho biết một thỏa thuận với Iran đang được hoàn tất, chủ yếu theo điều kiện của Mỹ.
Theo các nguồn tin của Reuters, hai bên vẫn còn những khác biệt cần giải quyết. Một quan chức cấp cao trong chính quyền ông Trump cho biết Mỹ duy trì “một số lằn ranh đỏ” trong đàm phán với Iran. Trong khi đó, ngày 18/4 – một ngày sau tuyên bố mở cửa eo biển Hormuz, Iran tái áp đặt hạn chế với tuyến hàng hải này.
Các chuyên gia cảnh báo ngay cả khi chiến sự sớm kết thúc, thiệt hại kinh tế có thể mất nhiều tháng, thậm chí nhiều năm mới khắc phục được. Đây là lý do sau khi xung đột Nga – Ukraine nổ ra năm 2022, cựu Tổng thống Mỹ Joe Biden rất thận trọng với việc áp trừng phạt ngành năng lượng Nga, do lo ngại làm giảm nguồn cung dầu và khiến giá xăng tại Mỹ tăng.
Tổng thống Trump cũng tỏ ra nhạy cảm trước những chỉ trích rằng chính sách của ông khiến giá cả tăng. Một ví dụ là việc ông giảm thuế nhập khẩu với Trung Quốc năm ngoái, sau khi Bắc Kinh trả đũa. Ông chiến thắng cuộc bầu cử năm 2024 nhờ cam kết hạ giá xăng và lạm phát.
Giới phân tích cho rằng lần này, Tổng thống Mỹ dường như đánh giá sai cách Iran có thể đáp trả về kinh tế trong chiến sự. Tehran đã tấn công hạ tầng năng lượng tại các quốc gia vùng Vịnh và phong tỏa tuyến hàng hải chiến lược.
Các quan chức Mỹ cũng cho biết ông Trump từng tin xung đột là chiến dịch giới hạn, tương tự đợt tập kích Venezuela ngày 3/1 và các cuộc không kích vào cơ sở hạt nhân Iran tháng 6/2025. Nhưng lần này, tác động lan rộng hơn nhiều.
Các quốc gia châu Âu đang phàn nàn vì phải gánh tác động kinh tế lớn từ chiến sự mà họ không mong muốn. Giới phân tích cho rằng EU có thể lo ngại hơn về cam kết tiếp tục hỗ trợ Ukraine của ông Trump trong xung đột với Nga.
Các nước Arab ở vùng Vịnh cũng muốn xung đột sớm kết thúc, nhưng sẽ không hài lòng nếu ông Trump đạt thỏa thuận mà không có điều khoản đảm bảo an ninh cho họ. “Sự kết thúc của xung đột này không nên tạo ra bất ổn kéo dài trong khu vực”, Anwar Gargash – cố vấn ngoại giao của Tổng thống UAE cảnh báo.
Nhiều cử tri vẫn đứng về phía ông Trump. Tuy nhiên, ngày càng có nhiều nghi ngờ về khả năng ông giúp đảng Cộng hòa giành lại vị thế, đặc biệt với nhóm cử tri độc lập, trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
“Ông ấy hiểu rằng một bộ phận lớn người dân phản đối mạnh mẽ những gì mình đã làm. Tôi nghĩ việc này sẽ kèm theo cái giá nào đó”, Chuck Coughlin – chiến lược gia chính trị tại bang Arizona kết luận.
Ngày 18-7, lãnh đạo UBND tỉnh Đắk Lắk cho biết đã có văn bản yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường, UBND xã Ea Knuếc và phường Tân An cùng các đơn vị liên quan tiếp tục tổ chức thu hồi, bàn giao hơn 525ha đất bị "khoán trắng", "khoán gọn" từ Công ty cổ phần cà phê Thắng Lợi theo quyết định số 1386 ngày 11-5-2026 của chủ tịch UBND tỉnh.
Theo văn bản do Phó chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thiên Văn ký, việc thu hồi, bàn giao đất phải được thực hiện đúng nội dung quyết định thu hồi và các quy định của pháp luật.
Trước đó, ngày 1-7, Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì phối hợp với Thanh tra tỉnh, Sở Tài chính, UBND phường Tân An và các đơn vị liên quan tổ chức thu hồi, bàn giao đất trên thực địa.
Tuy nhiên, Công ty cổ phần cà phê Thắng Lợi không cử đại diện tham gia. Đồng thời, các đơn vị xác định doanh nghiệp đã có đơn khiếu nại quyết định thu hồi đất và chủ tịch UBND tỉnh đã thụ lý giải quyết khiếu nại lần đầu. Vì vậy, đoàn công tác thống nhất tạm dừng việc thu hồi trên thực địa để báo cáo UBND tỉnh xem xét, chỉ đạo.
Báo cáo UBND tỉnh, Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết quyết định số 1386 hiện vẫn có hiệu lực thi hành.
Theo quy định của Luật Khiếu nại năm 2011, việc khiếu nại không làm đình chỉ thi hành quyết định hành chính, người khiếu nại vẫn phải chấp hành quyết định trong thời gian cơ quan có thẩm quyền giải quyết.
Trên cơ sở đó, sở kiến nghị UBND tỉnh cho phép tiếp tục tổ chức thu hồi, bàn giao đất; đồng thời giao UBND xã Ea Knuếc và UBND phường Tân An tiếp nhận diện tích đất thu hồi theo đúng ranh giới đã xác định, kể cả trường hợp doanh nghiệp không phối hợp.
Sau khi xem xét, UBND tỉnh thống nhất với đề xuất của Sở Nông nghiệp và Môi trường, yêu cầu các đơn vị liên quan tiếp tục thực hiện việc thu hồi, bàn giao đất theo quyết định số 1386 và đúng quy định của pháp luật.
Liên quan kiến nghị của Công ty cổ phần cà phê Thắng Lợi cho rằng kết luận thanh tra và quyết định thu hồi đất khiến giá cổ phiếu giảm mạnh, ảnh hưởng đến quyền lợi cổ đông và phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp, Sở Tài chính đã có ý kiến phản hồi.
Theo sở, thông tin về việc thu hồi đất đã được doanh nghiệp biết từ khi Thanh tra tỉnh ban hành kết luận thanh tra số 42 ngày 28-2-2025, tức hơn một năm trước khi UBND tỉnh ban hành quyết định thu hồi đất.
- Sáng 15-4 (giờ Việt Nam), giá dầu thế giới tiếp tục xu hướng đi xuống. Dầu thô WTI lùi về mức 91,4 USD/thùng, giảm gần 5% so với cùng thời điểm ngày trước đó. Dầu Brent cũng giảm còn 95,34 USD/thùng, từ mức gần 97 USD/thùng của sáng hôm qua.
Giá năng lượng hạ nhiệt trong bối cảnh Mỹ và Iran nối lại đàm phán, dự kiến diễn ra trong hai ngày tới tại Pakistan.
- Cùng chiều với giá dầu, chỉ số sức mạnh đồng USD (DXY) giảm về quanh 98 điểm. Nhờ đó, giá vàng bật tăng lên vùng 4.840 USD/ounce, cao hơn 100 USD so với sáng hôm qua. Giá bạc cũng tăng mạnh, lên khoảng 80 USD/ounce.
- Trên thị trường chứng khoán Mỹ, phiên giao dịch ngày 14-4 khép lại trong sắc xanh nhờ kỳ vọng vào diễn biến tích cực từ các cuộc đàm phán tại Trung Đông.
Chỉ số S&P 500 tăng 1,18% lên 6.967,39 điểm; Nasdaq Composite tăng 1,96%, đạt 23.639,08 điểm; còn Dow Jones tăng 0,66%, lên 48.535,99 điểm.
- Trong nước, VN-Index tăng 16,69 điểm (+0,95%) lên 1.775,65 điểm, qua đó vượt vùng kháng cự quan trọng quanh 1.750 điểm.
- Theo Hội Nghiên cứu thị trường liên ngân hàng Việt Nam, trong phiên 13-4, lãi suất liên ngân hàng bằng đồng Việt Nam (VND) diễn biến trái chiều giữa các kỳ hạn.
Cụ thể, lãi suất qua đêm tăng 0,1 điểm phần trăm, lên 6,1%; kỳ hạn 1 tuần giữ nguyên ở mức 6,5%. Trong khi đó, các kỳ hạn dài hơn giảm, với kỳ hạn 2 tuần xuống 6,7% và 1 tháng còn 7,1%, tương ứng mức giảm 0,15 - 0,4 điểm phần trăm.
- VinSpace là công ty vệ tinh do tỉ phú Phạm Nhật Vượng sáng lập. Trong báo cáo thường niên năm 2026 vừa công bố, Vingroup cho biết VinSpace đang từng bước làm chủ năng lực chế tạo, hướng tới mục tiêu đưa những vệ tinh siêu nhỏ đầu tiên lên quỹ đạo vào năm 2027.
Song song đó, doanh nghiệp tập trung xây dựng hệ thống cơ sở hạ tầng gồm phòng sạch, trang thiết bị thử nghiệm và trạm mặt đất nhằm đảm bảo tiến độ triển khai dự án.
Đồng thời, VinSpace đẩy mạnh hợp tác nghiên cứu và ứng dụng công nghệ vệ tinh với các đối tác trong và ngoài nước, hướng tới phát triển hệ sinh thái toàn diện từ kỹ thuật, vận hành đến khai thác.
Trên nền tảng này, công ty đặt mục tiêu thương mại hóa các ứng dụng vệ tinh phục vụ viễn thông, viễn thám, từng bước mở rộng thị trường và tạo động lực tăng trưởng dài hạn.
- Công ty CP Đầu tư và Thương mại TNG (TNG) vừa công bố thông tin về việc ông Nguyễn Văn Thời nộp đơn xin từ nhiệm chức vụ Chủ tịch hội đồng quản trị.
Trong đơn gửi hội đồng quản trị, ông Nguyễn Văn Thời bày tỏ lời cảm ơn đối với sự tin tưởng và đồng hành của tập thể lãnh đạo doanh nghiệp trong suốt thời gian qua. Ông cho biết việc từ nhiệm nhằm tạo điều kiện cho đội ngũ lãnh đạo trẻ, có tiềm năng tiếp quản và điều hành công ty trong giai đoạn mới.
Sau khi rời vị trí Chủ tịch hội đồng quản trị, ông Nguyễn Văn Thời dự kiến sẽ đảm nhiệm vai trò Phó chủ tịch hội đồng quản trị thường trực.
Cuối tháng 3-2026, tàu Menawethan, tàu chở hàng mới cho quần đảo Scilly (thuộc Anh), đã bắt đầu chuyến hải trình 72 ngày từ Việt Nam đến hạt Cornwall, Anh. Đây là 1 trong 2 con tàu phục vụ nhu cầu vận chuyển hàng hóa và hành khách đến Scilly, thuộc sở hữu của Tập đoàn vận tải biển Isles of Scilly (ISSG).
Trong lúc Menawethan rời xưởng đóng tại TP.HCM hôm 27-3, ông Stuart Reid, Giám đốc điều hành ISSG, gọi đây là "một khoảnh khắc vô cùng đáng tự hào" với con tàu này, khi nó được thiết kế một cách cẩn trọng nhằm "đáp ứng nhu cầu vận tải hàng hóa dài hạn của quần đảo Scilly".
Quần đảo Scilly nằm cách bờ biển hạt Cornwall khoảng 45km. Không có cầu hay đường bộ nào kết nối quần đảo này với đất liền, hàng hóa và hành khách vì vậy được vận tải bằng đường không hoặc đường biển, với vận chuyển bằng tàu thủy là chủ yếu vì chi phí thấp hơn.
Năm 2023, ISSG chọn hãng đóng tàu Piriou (Pháp) để đóng hai con tàu quan trọng phục vụ các nhu cầu thiết yếu của quần đảo Scilly. Theo đó, tàu chở hàng Menawethan và tàu chở khách Scillonian IV đều được đóng và hoàn thiện tại xưởng đóng tàu của Piriou tại TP.HCM.
Trên trang web, Piriou cho hay tại cơ sở ở TP.HCM, hãng chuyên đóng các tàu có giá trị gia tăng cao với mức giá cạnh tranh, nhờ lợi thế vị trí chiến lược tại khu vực có giao thương năng động hàng đầu thế giới. Xưởng đóng tàu của Piriou được đặt tại Nhà Bè.
Trong bối cảnh đó, tàu chở hàng Menawethan vừa hạ thủy tại TP.HCM dự kiến sẽ được đưa vào vận hành thay thế con tàu Gry Maritha đã cũ, để vận chuyển hàng hóa và nhu yếu phẩm thiết yếu đến quần đảo Scilly.
Tàu Menawethan cũng được thiết kế với nhiều cải tiến, bao gồm việc tăng sức chở hàng, cùng khả năng vận chuyển tốt hơn đối với hàng dễ hỏng, hàng lạnh và đông lạnh, đảm bảo phù hợp để phục vụ những nhu cầu đặc thù của Scilly trong thời gian dài tới.
Bên cạnh tàu chở hàng Menawethan, ISSG cũng đặt Piriou đóng tàu chở khách Scillonian IV. Con tàu cũng được đóng tại TP.HCM và vừa được hạ thủy hôm 28-3. Tàu Scillonian IV có chiều dài 75m và có khả năng chở 600 hành khách. Tàu Scillonian IV dự kiến được đưa vào vận hành vào tháng 3-2027.
Theo Đài BBC, dự án đóng hai con tàu trên của ISSG có trị giá 42 triệu bảng Anh (hơn 53 triệu USD).
